Γιατί κερδίζει έδαφος η ριζοσπαστική Δεξιά – Πόσο διαφέρει από την Ακροδεξιά

30/10/2026

ΤΣΙΒΑΚΟΥ ΙΩΑΝΝΑ

Πολλά άρθρα αλλά και αξιόλογες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιχειρούν να προσεγγίσουν την ανοδική πορεία της λεγόμενης άκρας δεξιάς, και ιδίως της επιδραστικότητάς της στους νέους. Προσπαθώντας να συμβάλω στην κατανόηση του εν λόγω φαινομένου, θα ήθελα να επισημάνω τη διάκριση της ριζοσπαστικής δεξιάς από την άκρα δεξιά.


Ας δούμε πώς γεννήθηκε ο όρος “δεξιά”. Αυτός ο πολιτικός όρος θεμελιώνεται κατά τον 19ο αιώνα προκειμένου να εκφράσει τις ιδέες του παλαιού συντηρητισμού και τη διαφοροποίησή του από αυτές του φιλελευθερισμού. Ο συντηρητισμός είχε συνδεθεί με τη συνέχιση της ιδεολογίας της προεπαναστατικής, αριστοκρατικής, γαιοκτητικής τάξεως των ευγενών, γεγονός ωστόσο που δεν ήταν δυνατόν να ισχύσει μετά την ισχυροποίηση των φιλελεύθερων θέσεων για την societas civilis και ιδίως μετά τους ναπολεοντείους πολέμους.

Η διάκριση πολιτικής ηγεσίας και κοινωνίας, όπως και η επιβολή του θετού δικαίου έναντι του φυσικού, ήταν χαρακτηριστικά μιας φιλελεύθερης ιδεολογίας η οποία συνέπιπτε με τον οικουμενισμό και την ελευθερία των αγορών που αποζητούσε ο συνεχώς επεκτεινόμενος καπιταλισμός. Ο συντηρητισμός όρθωσε το ανάστημά του απέναντί της, υπερασπιζόμενος την ιδέα μιας ενιαίας, αδιαφοροποίητης ταξικά κοινωνίας, η πολιτική ηγεσία της οποίας θα έπρεπε να διαπνέεται από το ιδεώδες του pater familias, εξ ου και η εκ μέρους του υποστήριξη του θεσμού της βασιλείας έναντι του καθεστώτος της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Εν τούτοις, ο συντηρητισμός κατάλαβε ότι έπρεπε να βρεθεί κάτι που θα ένωνε τη διασπασμένη ταξικά αστική κοινωνία και αυτό το ενωτικό στοιχείο βρέθηκε με την επανερμηνεία της ιδέας του έθνους. Όχι όμως του έθνους ως ενεργού πολιτισμικού παράγοντα, ικανού να προωθεί την ιστορική αυτοσυνείδηση ενός λαού, αλλά ως ενοποιητικής συμβολικής αρχής που ερχόταν να ισχυροποιήσει και να αποκαταστήσει ιδεολογικά το κράτος.

Ο διάβολος, η δεξιά και η αριστερά

Andrea Zhok - 17 Ιουλίου 2026

Πηγή: Άντρεα Ζοκ

Στη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης, η επιβολή του κυρίαρχου λόγου δεν είναι λιγότερο σημαντική από τις σαφείς θέσεις που παρουσιάζονται.
Σε αυτό το στάδιο, με τον κόσμο να φλέγεται προς τον παγκόσμιο πόλεμο, ενώ η συμμαχία Ισραήλ-ΗΠΑ προσπαθεί να ανασυσταθεί ως μονοπολική αυτοκρατορία μέσω καθημερινών βομβαρδισμών, ενώ η Ευρώπη στο σύνολό της, ξεκινώντας από τη Γερμανία, βυθίζεται στην άβυσσο της αποβιομηχάνισης, χάνοντας πολίτες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και εισάγοντας ξένο εργατικό δυναμικό με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο - ενώ όλα αυτά και πολλά άλλα συμβαίνουν, αυτό το καλοκαίρι το θέμα της «ασφάλειας μόνος σου» μας επιβάλλεται ως θεμελιώδες ζήτημα.

Δεν έχει σημασία ποιες θέσεις υποστηρίζει αυτή ή εκείνη η εφημερίδα ή το τηλεοπτικό ειδησεογραφικό πρόγραμμα. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι, σε ένα τέτοιο ζήτημα, δεν μπορεί να επικαλεστεί καμία μορφή λογικής.
Παράγονται στοχευμένες αφηγήσεις και ο ηλίθιος λαός καλείται να συνεισφέρει πετώντας πέτρες στην αρένα.

● Γιατί η διάκριση δεξιάς - αριστεράς είναι κενή νοήματος και ξεπερασμένη; | Είναι ιδεολογικά και αξιακά αόριστη.

Στο βίντεο η συνέντευξη του Κ. Δημουλά στην εκπομπή του 9.84 του Γ. Σαχίνη 

-| Γράφει ο Κώστας Δημουλάς* // Στο “Documento” |-

Το τελευταίο διάστημα και με αφορμή την δήλωση της Μαρίας Καρυστιανού ότι ο νέος πολιτικός φορέας που ετοιμάζεται δεν έχει αναφορά στο ξεπερασμένο σχήμα «δεξιά – αριστερά» εκφράστηκε από αρκετά πολιτικά στελέχη το επιχείρημα ότι όποιος αρνείται αυτή την πολιτική διαίρεση εντάσσεται, εκ των πραγμάτων, στη δεξιά παράταξη. Κατά την άποψή μου οι υποστηρικτές αυτής της πολιτικής γραμμής είναι ακραία δογματικοί και το παραπάνω επιχείρημά τους είναι εκτός του πλαισίου της κοινής λογικής. Επιπλέον, υιοθετώντας αυτό το νεφελώδες και αόριστο  εννοιολογικό σχήμα  αποκρύπτουν τα πραγματικά κοινωνικά και πολιτικά διακυβεύματα της εποχής μας για τους παρακάτω εφτά θεμελιώδεις λόγους:

Πρώτον, η πολιτική διαίρεση μεταξύ της δεξιάς και της αριστεράς  είναι ιδεολογικά και αξιακά αόριστη και αποκρύπτει τις πραγματικές ιδεολογικές και πολιτικές διαιρέσεις όπως αυτές αναδείχθηκαν και επικράτησαν με την ανάπτυξη της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και την επέκταση του εκλογικού δικαιώματος δηλ. τις πολιτικές ιδεολογίες, του φασισμού, της χριστιανοδημοκρατίας,  του φιλελευθερισμού, του συντηρητισμού, της  σοσιαλδημοκρατίας, του κομμουνισμού κ.ά. που είναι ακόμα ενεργές και διακρίνονται η μία από την άλλη με σαφείς κοσμοθεωρητικές και κοινωνικές αναφορές.

Τι ΕΊΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΑΡΙΣΤΕΡΆ, ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΙ ΤΙ ΔΕΞΙΑ ?

(ΜΕ ΦΌΝΤΟ ΤΗΝ ΕΕ ΣΤΗΝ  ΜΕΤΑ-ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΊΗΣΗ ΜΕΤΆ ΤΗΝ ΚΑΤΆΡΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΕΞΙΑΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑΣ) 

Έχουμε αποκτήσει, από τα μικράτα μας, σχεδόν όλοι, την συνήθεια να πορευόμαστε αναλύοντας τον περίγυρο για να λαμβάνουμε, που και που, θέση ή αποφάσεις, με σχεδόν αναλλοίωτους ορισμούς. Ενίοτε κοιτώντας μόνο το περιτύλιγμα και τις ταμπέλες και ελάχιστες φορές το περιεχόμενο. 

Οι τεκτονικές όμως μετατοπίσεις που συντελούνται τώρα, και που έγιναν ορατές με την υγειονομική κρίση του κορονοιού και την ενεργειακή που ακολουθησε, μας κάνουν πολύ πλάκα. Οι ταμπέλες του τύπου Δεξιός/Κεντρώος/Αριστερός δεν λένε πλέον απολύτως ΤΙΠΟΤΑ για το πραγματικό περιεχόμενο, είναι ψευδείς, μετά-αληθινές. Ιδιαίτερα μετά από δύο καταρρεύσεις:

✔️Της παγκόσμιοποίησης, όπως την ξέραμε μετά την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού των Ρηγκαν/Θάτσερ και 

✔️του ίδιου του νεοφιλελευθερισμού, όπως αυτός είχε οριστεί το 86 στην περίφημη συνεννόηση των τότε  G5 στην Ουάσιγκτον μετά την σύνοδο των G7 στην Κορνουάλη το 21, κάνοντας όλη την καθυστερημένη απανταχού δεξιά να παθαίνει σοκ. Όχι από εκείνο της Κλάιν, το αντίθετο. 

Και τίθεται πλέον το ερώτημα, στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται:

🔺️Τι είναι δεξιό/συντηρητικό και τι αριστερό /προοδευτικό σήμερα?

Πριν 45-50 χρόνια που υπήρχε ακόμα η Σοβιετια, αυτοί οι διαχωρισμοί ήταν απλοί και ξεκάθαροι:

Κώστας Χατζηαντωνίου: ο πόθος της απελευθέρωσης από την Ανάγκη κινούσε κάθε μου σκέψη, κάθε μου πράξη. Νομίζω πως τούτο είναι μια νόμιμη φιλοδοξία...

Κώστας Χατζηαντωνίου* συνέντευξη στη Σταυρούλα Γ. Τσούπρου 

Δημοσιεύτηκε 02 Νοεμβρίου 2014

--------------------

Κύριε Χατζηαντωνίου, ήδη από το «Αντί προλόγου» σημείωμά σας στο τελευταίο βιβλίο σας "ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΚΑΙ Ο ΤΟΚΟΣ",  τοποθετείστε, θα έλεγα, στην πλευρά της αναγκαστικής αισιοδοξίας, φωτίζοντας έτσι και το δεύτερο ουσιαστικό του τίτλου σας, το οποίο προφανώς επελέγη, ευφυέστατα πρέπει να πω, για τη διπλή του σημασία. Ο «τόκος» εκλαμβάνεται με την έννοια της γέννησης και όχι με εκείνην του κέρδους; Ή και με τις δύο;

Σε εποχές που η κρίση παίρνει χαρακτηριστικά ιστορικής αποσύνθεσης, όπως συμβαίνει στον καιρό μας, τόσο η αφελής αισιοδοξία όσο και η συνήθης μεμψιμοιρία δεν έχουν νόημα. 

Οι πιο συνειδητές στάσεις είναι είτε η σιωπή και η περήφανη αναμονή του λυτρωτικού μοιραίου, είτε η ανασύνταξη και το νέο ξεκίνημα της ζωής. 

Νέο ξεκίνημα, όμως, δεν υπάρχει χωρίς ένα ελάχιστο πίστης. Και αυτό γεννά την «αναγκαστική αισιοδοξία» ως επιταγή δράσης. Δράσης που θα φέρει την πολυπόθητη νέα γέννηση, ώστε να ειπωθεί ξανά, σε άλλη μορφή, το «νέον τόκον ιδόντες» μιας καινούργιας υμνογραφίας, μιας καινούργιας αφήγησης. 

Εν προκειμένω, εξαιρετικά

  διαφωτιστική είναι η ελληνική γλωσσική σύμπτωση, 

καθώς η λέξη, που έφτασε να δηλώνει μια παρά φύσιν γέννηση (όπου το χρήμα γεννά χρήμα και θεμελιώνει τον αυτοκαταστροφικό πολιτισμό του homo economicus), 

δηλώνει και τη χαρά μιας αληθινής γέννησης. 

Της γέννησης ενός νέου πολιτισμού, που θα μας έβγαζε από το αδιέξοδο και την απανθρωπία του χρηματικού σύμπαντος.

Συμφωνείτε, λοιπόν, με τον Ευάγγελο Παπανούτσο ως προς το ότι: «Το κήρυγμα της απελπισίας μόνο να υπονομεύσει μπορεί, όχι να οικοδομήσει. Σκορπάει την ηττοπάθεια, αναχαιτίζει τις καλές προθέσεις, μεγαλώνει τη σύγχυση. Όποιος παντού βλέπει τη δυστυχία και τη διαστροφή, τον εκφυλισμό και το ψεύδος, γίνεται –χωρίς να το θέλει– σύμμαχός τους. Όποιος πιστεύει στο καλό, το βοηθάει να νικήσει». Ή μήπως εσείς εννοείτε κάτι διαφορετικό με τον «ακτιβιστικό πεσιμισμό», όπως τον ονομάζετε;

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος, ανήκοντας σε μια γενιά που έζησε όλη την ιστορική περιπέτεια του 20ού αιώνα, γνώριζε πολύ καλά τι σημαίνει απελπισία και ψεύδος, αλλά και τι σημαίνει πίστη και αντίσταση. Η επιμονή στην παθογένεια και τον σχολιασμό της ενισχύει τις δυνάμεις της παρακμής, συχνά μάλιστα γίνεται το πρώτο βήμα ή το «άλλοθι» για την προσχώρηση σε αυτήν, με την επίκληση της ματαιότητας κάθε ατομικής αντίστασης. 

Ο «ακτιβιστικός πεσιμισμός», όπως τον ονομάζω σε ένα από τα δοκίμια του βιβλίου, έχει διπλή σημασία. Αφενός, σημαίνει την απόφαση για αντίσταση, ακόμη και όταν είναι βέβαιη η ήττα (ο γνωστός στίχος για τους Μήδους που θα διαβούνε: κοινοτοπία, μα ουσιώδης κοινοτοπία) και, αφετέρου, σημαίνει τη βαθύτερη τραγική συναίσθηση (των Ελλήνων) πως ο ανθρώπινος βίος έχει εξαρχής προκαθορισμένο τέλος: την πλήρη υπαρκτική ήττα που συνιστούν η φθορά και ο θάνατος.

Στέγνωσε σήμερα η διάκριση Δεξιάς-Αριστεράς

01/03/2024

ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Χρόνια τώρα τα πολιτικά κόμματα εξουσίας αποτελούσαν μια παραδρομή από τις ανάγκες, τις δοκιμασίες και τις προσδοκίες της χώρας και σφύριζαν αδιάφορα για το μέλλον της. Συρόμενα από τις ατζέντες της παγκόσμιας τάξης δεν έβλεπαν τα μείζονα θέματα που έπνιγαν το λαό, αλλά μόνο τις ασύνορες επιδιώξεις των παγκοσμιοποιημένων σχεδίων. Καλυμμένα πίσω από τους πλαστούς πόλους της Δεξιάς και της Αριστεράς βούλιαζαν τους πολίτες στην ακέραιη εξαπάτηση μιας ανύπαρκτης πολιτικής αντίθεσης.

Εκ των πραγμάτων βέβαια δεν υπάρχουν ξεχωριστά περιγράμματα μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς γιατί δεν υπηρετούν διαφορετικές πολιτικές, αλλά τροχοδρομούνται στους κοινούς σχεδιασμούς μιας παγκοσμιοποιημένης ατζέντας. Ήδη ο Claudio Finzi με το έργο του “Potere tecnocratico” (1977) έβαζε το ζήτημα της απόσυρσης των πολιτικών κομμάτων γιατί ο ρόλος τους απομειώνεται εξ’ αιτίας των τεχνοκρατών και των εμπειρογνωμόνων. Πολύ περισσότερο σήμερα όπου τα πολιτικά κόμματα βρίσκονται κάτω από τις παγκοσμιοποιημένες υπερεξουσίες του σύγχρονου Λεβιάθαν.

Τώρα πια τα πολιτικά κόμματα αποτελούν αναμεταδότες εντολών του κυρίαρχου ανθρωπολογικού μοντέλου το οποίο έχει εγκριθεί από το ιερατείο των πλανητικών υπερεξουσιών. Οι διαφαινόμενες αντιπαλότητες των προγραμμάτων τους, κατ’ ουσία αποτελούν τεχνητές διαφοροποιημένες απόψεις και όχι ολικές διακριτότητες.


Το ελληνικό πολιτικό τοπίο βρίθει τέτοιων παραδειγμάτων. Τα ελληνικά πολιτικά κόμματα διαθέτουν την ίδια εξωτερική πολιτική. Ταυτίζονται στην αγροτική πολιτική (δεν είναι τυχαίο ότι ψήφισαν τα τρία πολιτικά κόμματα εξουσίας ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, στο Ευρωκοινοβούλιο την Κοινή Αγροτική Πολιτική). Έχουν υιοθετήσει την woke κουλτούρα και τον εκλογικευμένο δικαιωματισμό.

Η οικονομική πολιτική των κομμάτων εξουσίας είναι ενταγμένη στο μονόδρομο της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ενώ στην πολιτική της υγείας σε επίπεδο δαπανών αποκλίνουν ελάχιστα και σε θέματα δομής ταυτίζονται. Στην εσωτερική πολιτική τα πολιτικά κόμματα εξουσίας επέτρεψαν (όταν κυβέρνησαν τη χώρα) τη διαφθορά και τη διαπλοκή να εισέλθουν στον πυρήνα των δομών της εξουσίας, λειτουργώντας ως μηχανισμοί παραγωγής και κηδεμονίας της διακυβερνησιμότητας.

Μας σκεπάζει η υποκρισία