Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΛΕΚΚΑΣ Γ.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΛΕΚΚΑΣ Γ.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

11 Ιουνίου 2026

Η έννοια του Εκουσίου

0
72


  
«(…) ἡ τῶν πάντων ζωὴ ὁ Κύριος καὶ σωτὴρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτῷ θάνατον ἐπενόει τῷ σώματι (…) ἀλλὰ τὸν παρ’ ἑτέρων, καὶ μάλιστα τὸν παρὰ τῶν ἐχθρῶν, ὃν ἐνόμιζον εἶναι δεινὸν ἐκεῖνοι καὶ ἄτιμον καὶ φευκτόν, τοῦτον αὐτὸς ἐν σταυρῷ δεχόμενος ἠνείχετο (…)».

Μ. Ἀθανασίου, Περὶ Ἐνανθρωπήσεως, κεφ. 24.

Στην Περί Ενανθρωπήσεως πραγματεία του, και ειδικά στα κεφάλαια 21 έως 24, ο Μ. Αθανάσιος αξιοποιεί δημιουργικά την αριστοτελική έννοια του «εκουσίου», υπό το φως της Προς Εβραίους Επιστολής του Αποστόλου Παύλου για την Αρχιερατική Θυσία του Υιού και Λόγου του Θεού, προκειμένου να δημιουργήσει τις φιλοσοφικές και θεολογικές προϋποθέσεις για μια βαθύτερη κατανόηση της ελληνικής ιδέας περί εκουσίου.

Για τον Μ. Αθανάσιο, ο εκούσιος θάνατος του Κυρίου Ιησού πάνω στον Σταυρό δεν μπορεί να εξηγηθεί ικανοποιητικά ούτε από το αριστοτελικό εκούσιο που θέλει τον πράξαντα ως την ηθική αρχή της πράξεως ούτε από την στωϊκή έννοια περί εκουσιότητας που εξαντλεί το εκούσιο της ηθικής πράξεως στην ελεύθερη επιλογή του πράττοντος.

13 Μαρτίου 2023

Τα τρία στάδια της πνευματικής ανάπτυξης του ανθρώπου


από π. Γεώργιος Λέκκας



Παιδική ηλικία, εφηβεία και ενηλικίωση συνιστούν τρία διακριτά στάδια στην πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου.

«Παιδί» από πνευματική άποψη είναι ο άνθρωπος που ζει με κέντρο τον εαυτό του. Προβάλλει τις ανάγκες του στους άλλους, τον τρέφει η αναγνώριση και ο θαυμασμός τους, αντιλαμβάνεται το κάθε τι και τους πάντες ως μέσο για την αυτοσυντήρησή του και φοβάται την μοναξιά περισσότερο απ’ όσο φοβούνται τα παιδιά μες στο σκοτάδι. Ο φανατισμός είναι κατεξοχήν σύμπτωμα της ανωριμότητας αυτού του είδους.

Η πνευματική παιδικότητα είναι μια μορφή αυτισμού. Συνιστά αδυναμία επικοινωνίας με τον άλλον, ο οποίος, ως απλή προέκταση του εαυτού μου, στην πραγματικότητα είναι σαν να μην υπάρχει ή μάλλον, για να είμαστε πιο ακριβείς, υπάρχει μόνο ως αναλώσιμος. Για όποιον είναι ακόμα πνευματικά παιδί, ο μόνος άνθρωπος είναι ο ίδιος, όλοι οι άλλοι είναι απλώς ανθρωποειδή. Μπορεί, έτσι, να τους θυσιάζει δίχως τύψεις στον βωμό της αυτοσυντήρησής του, αφού δεν του είναι παρά μόνο αναγκαία μέσα για την διαιώνιση της ανωτερότητάς του.

Στην πνευματική εφηβεία μπαίνει κανείς από τη στιγμή που αρχίζει να αναγνωρίζει τον άλλον ως ισάξιό του. Η ανακάλυψη της αξίας του άλλου συνήθως προϋποθέτει την επώδυνη εμπειρία του έρωτα. Ο ερωτευμένος μαθαίνει την αξία του άλλου την στιγμή που συνειδητοποιεί πως ο ίδιος δεν είναι τίποτα χωρίς εκείνον. Για τον ερωτευμένο ο άλλος δεν είναι πλέον μέσο για την διαιώνιση της ανωτερότητάς του, αλλά ισότιμος συνάνθρωπός του που μπορεί να έχει μάλιστα πάνω του εξουσία ζωής και θανάτου.

Ο πνευματικά «έφηβος» ξέρει να ακούει τον συνάνθρωπό του, να διαλέγεται μαζί του, να μαθαίνει από αυτόν και τελικά να τον αγαπά όχι λιγότερο απ’ όσο τον εαυτό του. Επιθυμεί να είναι μέλος μιας κοινωνίας τουλάχιστον ισάξιων μαζί του άλλων και αναγνωρίζει σε αυτήν την κοινωνία την ανώτερη δυνατή μορφή ανθρωπίνου βίου. Το μοίρασμα είναι η κατεξοχήν εκδήλωση πνευματικής εφηβείας.