Του Δημήτρη Χονδροκούκη
Πώς το Χόλιγουντ και η θεσμική Εκπαίδευση ακρωτηριάζουν το έπος
Το έπος της Οδύσσειας έχει σήμερα μια θλιβερή τύχη, στενάχωρη για όποιον πραγματικά εκτιμά αυτό το κορυφαίο μνημείο της ανάπτυξης του ανθρώπινου πολιτισμού, το οποίο, όταν κατανοείται επιστημονικά στην ουσία του, μπορεί να προσφέρει και σήμερα και πάντα μια γνώση εξαιρετικής σημασίας για την ουσία της κοινωνίας και του ανθρώπου. Τόσο το Χόλιγουντ όσο και η σχολική και ακαδημαϊκή διδασκαλία ακρωτηριάζουν την Οδύσσεια από αυτό το χαρακτηριστικό της, βαφτίζοντας ως διαχρονικά τα στοιχεία εκείνα που είτε είναι δευτερεύοντα και μη ιδιάζοντα της Οδύσσειας είτε αποτελούν αναχρονιστικές προβολές κατηγοριών του σήμερα στην αρχαιότητα, κατασκευάζοντας έτσι μια ψευδή διαχρονικότητα.
Από τη μία, το Χόλιγουντ κακοποιεί συστηματικά κάθε στοιχείο παράδοσης οποιουδήποτε πολιτισμού με ιστορικό βάθος και εξαφανίζει κάθε ίχνος της ιδιαίτερης λογικής ραχοκοκκαλιάς των μύθων. Όταν η Οδύσσεια μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη, η περιπέτεια συρρικνώνεται στα ελάχιστα δομικά στοιχεία της περιπέτειας: ο ήρωας αντιμετωπίζει τρομερούς κινδύνους και τέρατα, καταφέρνει να επιστρέψει στην Ιθάκη, φονεύει τους μνηστήρες, επανασυνδέεται με την οικογένειά του και ανακτά την εξουσία. Όμως, αυτά τα δομικά στοιχεία δεν αποτυπώνουν την ιδιαιτερότητα της Οδύσσειας· απλώς την καθιστούν πρόσφορη για εκμετάλλευση από τη βιομηχανία του θεάματος που έχει στερέψει από αξιοπρεπή σενάρια.
Η Οδύσσεια του Νόλαν δεν αναμένεται να πρωτοτυπήσει ως προς τα γενικά χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν. Η πλήρης αποστείρωση του σεναρίου από τα κεντρικά ζητήματα που δομούν το έπος αναμένεται να συνοδεύεται από μερικές πινελιές της τρέχουσας mainstream προπαγάνδας, δηλαδή στοιχεία ρατσιστικού αντιρατσισμού, σεξιστικού αντισεξισμού, μιλιταριστικού πασιφισμού και άλλα. (Συγκεκριμένα για τη νέα ταινία της Οδύσσειας θα γράψω στις επόμενες μέρες, μόλις η ταινία βγει στις αίθουσες, διότι οφείλουμε να είμαστε συγκεκριμένοι στην κριτική μας. Μπορεί το Χόλιγουντ να φαίνεται εύκολος στόχος και, συνεπώς, εύκολη και η κριτική του, όμως εδώ δεν πάμε για την «εύκολη» κριτική που ακούει κανείς από πτυχιούχους youtubers, αλλά για τη συστηματική κριτική που εξετάζει επιστημονικά τόσο το έπος όσο και τη βιομηχανία του θεάματος.)




















