Γιατί η ανθρωπότητα πρέπει να ανακαλύψει ξανά την τέχνη της χάραξης συνόρων
Frank Furedi
Πρόλογος στην ιταλική έκδοση: Andrea Zhok
Ο έπαινος των συνόρων και ο φιλελεύθερος λόγος
2. Προσωπικά όρια και ιδιωτικοποίηση της πολιτικής
Η ίδια δυναμική της κατάρριψης των ορίων τροφοδοτείται και στο προσωπικό επίπεδο. Ο Furedi εξετάζει αυτή τη διαδικασία με ιδιαίτερη αναφορά στη διάκριση ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια σφαίρα, στο προσωπικό και το πολιτικό. Η οικογένεια, παρατηρεί ο συγγραφέας, ως «εσωτερικός» και «κλειστός» τόπος, υφίσταται εδώ και δεκαετίες έναν συστηματικό δυσφημιστικό βομβαρδισμό. Η οικογένεια παρουσιάζεται εδώ και μισό αιώνα ως τόπος καταπίεσης, κακοποίησης, στενοκεφαλιάς, και αυτό τόσο περισσότερο όσο περισσότερο εμφανίζεται σύμφωνα με «παραδοσιακούς» κανόνες· γίνεται ενδεχομένως αποδεκτή μόνο αν είναι μια ανοιχτή οικογένεια, ορθάνοιχτη, κατά προτίμηση ξεχαρβαλωμένη, δηλαδή όσο το δυνατόν λιγότερο αντιπροσωπεύει μια οντότητα που μπορεί να οριστεί με δική της αυτόνομη ταυτότητα.
Δεν υπάρχει αναφορά για την αστική και οικιακή βία που να μην υπογραμμίζει ότι η βία ασκείται συχνά από «γνωστά πρόσωπα», αν όχι ακόμη και «από μέλη της οικογένειας». Στην πραγματικότητα, σε ένα πλαίσιο ειρήνης, μη πολεμικό, δεν είναι εύκολο να καταλάβει κανείς πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά: μόνο εκεί όπου, βάσει της εγγύτητας, μπορούν να αναπτυχθούν δεσμοί, μόνο εκεί μπορούν να γεννηθούν και αντιπάθειες. Κανείς δεν μισεί τους αγνώστους. Μόνο εκεί όπου υπάρχει η δυνατότητα της αγάπης, της πίστης, της συνεργασίας, της εκτίμησης, θα υπάρξει και η δυνατότητα του μίσους, της ζήλιας, της προδοσίας, της εκδίκησης κ.λπ. Το να εκπλήσσεται κανείς γι’ αυτό, και έτσι να δυσφημεί την εγγύτητα —η οποία ποτέ δεν στερείται τραχύτητας και συγκρούσεων—, είναι ένας τρόπος προώθησης μιας εξουδετερωμένης αντίληψης του ανθρώπινου, όπου οι σχέσεις περιορίζονται στη διαπραγμάτευση που διαμεσολαβείται από έναν επιτηρητή —τον δικαστή, την αγορά.
Στο πολιτικό επίπεδο, το σύνθημα του ’68 ότι «το προσωπικό είναι πολιτικό» μετατράπηκε σε ένα σύστημα αξιολόγησης της πολιτικής που περιστρέφεται γύρω από τις ιδιωτικές αρετές ή κακίες του εκάστοτε πολιτικού υποκειμένου. Και εδώ μπορούμε να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε ένα είδος υπόρρητου επιχειρήματος που διέπει τη μεταμόρφωση που συντελέστηκε στο όριο ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, στο κοινωνικό και το ατομικό. Το επιχείρημα θα μπορούσε να ηχεί ως εξής:
Β) Η κοινωνία είναι απλώς το άθροισμα των ατόμων· επομένως δεν υπάρχει τίποτε ειδικό στο κοινωνικό, στο δημόσιο, που να μην υπάρχει ήδη στο άτομο, στο ιδιωτικό. Γι’ αυτό, όποιος έχει δημόσιο ρόλο πρέπει να επιδεικνύει ιδιωτικές αρετές, και γι’ αυτό η δημόσια συζήτηση πρέπει να έχει ως αντικείμενο τη ζωή των προσώπων, των συγκεκριμένων ατόμων.