Η παρακμή ενός πολιτισμού, ή μάλλον, ενός εκπολιτισμού, δεν είναι ποτέ οικονομικό ή στρατιωτικό φαινόμενο: αποκαλύπτεται μέσα από αυτά τα συμπτώματα, αλλά η ασθένεια βρίσκεται αλλού, δηλαδή, στην κατάρρευση ή τον μετασχηματισμό των κοινωνικών δομών μέσα στις οποίες αναπτύχθηκε, των εννοιολογικών κατασκευών και των θεμελιωδών αξιών που τον έκαναν να αναπτυχθεί. Για παράδειγμα, ο καπιταλισμός θεμελιώθηκε σε ατομικές αξίες, αλλά και στην εργασιακή ηθική: μόλις η τελευταία εξαφανιστεί, μαζί με την ίδια την ιδέα της κοινωνίας, το μόνο που απομένει είναι ατομικοποιημένα άτομα σε αέναη θερμική αναταραχή σαν μόρια αερίου, αλλά χωρίς καμία κατεύθυνση ή σχέδιο εκτός από αυτό της επιβίωσης εις βάρος των άλλων.
Συχνά, ιδέες και νομοθεσία που γεννιούνται για την επίτευξη ορισμένων στόχων υφίστανται αλλαγές χωρίς να το προσέξουμε, αλλά οι οποίες χαράσσουν βαθιές αυλακώσεις. Για παράδειγμα, ας πάρουμε μια πολύ πρόσφατη υπόθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πολλά παραδείγματα και στην Ευρώπη, αν και με ακόμη πιο λεπτές αποχρώσεις. Η δίκη μιας συγκεκριμένης Lindsay Clancy βρίσκεται σε εξέλιξη, προσφέροντας μια ανησυχητική ματιά σε μια κοινωνία σε παρακμή: μια μητέρα που δολοφόνησε τα τρία παιδιά της με ιδιαίτερα βάναυσο τρόπο - ένα πεντάχρονο, ένα τρίχρονο και ένα οκτώ μηνών.
Codex Skylitzes Matritensis / Bibliοteca Nacional de Madrid, Vitr. 26-2, Bild-Nr. 77, f 34 v. b.
