«Ιωάννης Καποδίστριας – Η Ταινία»

Η Σχολή Γονέων – Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κατερίνης διοργανώνει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εκδήλωση με θέμα «Ιωάννης Καποδίστριας – Η Ταινία», την Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026, στο Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Κατερίνης, με ώρα έναρξης 19:00.

Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη στη ζωή, την προσωπικότητα και την ιστορική παρακαταθήκη του Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, μέσα από τη ματιά της σύγχρονης κινηματογραφικής δημιουργίας.

Στο πλαίσιο της βραδιάς θα παρουσιαστεί η κινηματογραφική προσέγγιση της προσωπικότητας του Καποδίστρια, ενώ για την ταινία και το ιστορικό πρόσωπο θα μιλήσουν δύο σημαντικές προσωπικότητες:

•Φάνης Μαλκίδης, Δρ. Παντείου Πανεπιστημίου

•Γιάννης Σμαραγδής, σκηνοθέτης και Ακαδημαϊκός στην Ευρώπη

Στην εκδήλωση θα συμμετάσχει μουσικά ο τραγουδιστής Γιάννης Χαρίσης με τους μουσικούς του.

Η παρουσία του Γιάννη Σμαραγδή, ενός δημιουργού που έχει συνδέσει το έργο του με σημαντικές προσωπικότητες της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού, αναμένεται να προσδώσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη συζήτηση γύρω από την κινηματογραφική αποτύπωση της ζωής του Ιωάννη Καποδίστρια.

Πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και εργαλειοποίηση των ανθρωπιστικών επιστημών.

Η περίπτωση της χρήσης φορτισμένων ιδεολογικά όρων στα γνωστικά πεδία της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας.

Αθανάσιος Κωτσάκης*

Δυτικός πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και ελλαδικές ελίτ

Είναι γνωστό ότι ο τομέας του πολιτισμού αποτελεί σημαντικό πυλώνα της λεγόμενης «ήπιας ισχύος» (“soft power”) των Διεθνών Δρώντων, ήτοι των Μεγάλων Δυνάμεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα από την σύγχρονη εποχή αποτελεί η αναφορά του Zbigniew Brzezinski στους τέσσερις πυλώνες της αμερικανικής υπεροχής στον μεταψυχροπολεμικό κόσμο: στρατιωτικό, οικονομικό, τεχνολογικό και πολιτισμικό1.

Διαχρονικά, πάντως, οι Μεγάλες Δυνάμεις εργαλειοποιούν το πεδίο του πολιτισμού, επιχειρώντας να επιβάλουν τις δικές τους θέσεις, αξίες, νοοτροπίες και ήθη σε άλλους λαούς, προς ίδιον όφελος, φαινόμενο που μας είναι γνωστό με τον όρο «πολιτιστικός ιμπεριαλισμός»2. Η Ελλάδα έχει βιώσει ανάλογες καταστάσεις, στο πλαίσιο της δυτικής αποικιοκρατίας, εδώ και αιώνες3. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η πολιτιστική διείσδυση της Γαλλίας στο Αιγαίο από την εποχή της Αντιμεταρρύθμισης και εντεύθεν, όπως και η πολιτική βίαιου εξιταλισμού των πληθυσμών των Δωδεκανήσων την περίοδο 1912-1943, ιδίως επί φασισμού.

 Ωστόσο, η κύρια, πάγια και διαχρονική πολιτισμική διείσδυση στον ελληνικό χώρο κατά τους τελευταίους δύο αιώνες προέρχεται από τον αγγλοσαξωνικό κόσμο, δεδομένων των σχέσεων εξάρτησης της χώρας μας και ιδίως των ελίτ, αρχικά με τον βρετανικό παράγοντα (1831-1947) και εν συνεχεία με τον αμερικανικό (1947 έως σήμερα).

Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ

Περικλής Νεάρχου 

Η κριση στη Γαλλία, σύμπτωμα της οποίας ειναι η εκρηξη στη Μέση Εκπαίδευση , εχει τρεις κύριες παραμέτρους.

Η πρώτη εχει σχέση με την κοινωνική και οικονομική κατάσταση στη χώρα και την απογοήτευση και οργή της νέας γενιας, που βλέπει να υποθηκεύονται οι προοπτικές της ζωης και του μέλλοντος της.

Η δεύτερη εχει σχέση με τη μαζική παράνομη μετανάστευση και τις συνέπειές της , που εκδηλώνονται, μεταξύ αλλων, στα παιδιά της δεύτερης και της τρίτης γενιας των μεταναστων , τα οποια εχουν πολύ δυναμική συμμετοχή στις κινητοποιήσεις.

Η τρίτη ειναι η συγκυρία του πολέμου στην Ουκρανία και η πλήρης ρήξη της Ευρώπης με τη Ρωσία,που εχει βαρύτατες επιπτώσεις στούς τομεις της ενέργειας και των αμυντικων δαπανων.Οι τελευταιες αφορουν αφ ' ενος τη βοήθεια προς την Ουκρανία που ανέρχεται σε πολύ μεγάλα ποσά και αφ ' ετέρου τον επενεξοπλισμό της Ευρώπης.Οι δαπάνες αυτές ανταγωνίζονται , προφανως , αλλες κοινωνικές και οικονομικές προτεραιότητες. 

Ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης δεν επεβλήθη μόνο απο την αναγωγή της Ρωσίας σε αμεσο κίνδυνο για την ΕυρωπαΊκή ασφάλεια, αλλά και απο την αλλαγή της Αμερικανικης πολιτικης, επι Προέδρου Τράμπ, και τις πιέσεις του για μεγαλύτερη συνεισφορά των Ευρωπαίων στην κοινή αμυνα του ΝΑΤΟ.

Η σύγκλιση των τριων αυτων παραγόντων κατέστησε πολύ δυσχερή τη διαχείριση των προβλημάτων και την επίλυσή τους.Ενας λόγος παραπάνω ειναι ο κατακερματισμός του πολιτικου σκηνικου και η βαθειά μετάλλαξή του.Ενα παράδειγμα ειναι το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα.  

Τὸ ὑπαρξιακὸ ἀδιέξοδο τοῦ δυτικοῦ ἀνθρώπου

Τὸ σύστημα ποὺ ὑπηρετεῖ καὶ ἡ ζωὴ ποὺ νοσταλγεῖ

Δημοσθένης Μιχόπουλος fb

Ὁ δυτικὸς ἄνθρωπος ὀργανώνει τὴ ζωή του γύρω ἀπὸ τὴν ἐπιτυχία, τὴν ἀσφάλεια καὶ τὴν ἀτομικὴ αὐτονομία. Ὅταν ὅμως συγκινεῖται μπροστὰ στὴν ὀθόνη, θαυμάζει ἐκείνον ποὺ θυσιάζει αὐτὰ γιὰ χάρη κάποιου ἄλλου.

Ὁ ἥρωάς του παρακούει τὴν ἐξουσία, συγκρούεται μὲ τὴ γραφειοκρατία καὶ διακινδυνεύει τὰ πάντα γιὰ τὴν ἀγάπη. Ὁ ἀστυνομικὸς του παρακούει τὶς ἐντολὲς γιὰ νὰ προστατεύσει ἕναν ἀθῶο. Ὁ ἐπιτυχημένος ἐπαγγελματίας του ἐγκαταλείπει τὴν καριέρα γιὰ νὰ σταθεῖ δίπλα στὴν οἰκογένειά του. Ὁ ἐπιτυχημένος τεχνοκράτης του διακινδυνεύει τὴ δική του ἀσφάλεια γιὰ νὰ σώσει ἕναν ἄγνωστο. Ὁ ἐργαζόμενός του διακινδυνεύει τὴ θέση του γιὰ νὰ ἀποκαλύψει μία ἀδικία. Ὁ εὔπορος του διαθέτει τὴν περιουσία του γιὰ νὰ σώσει ἀνθρώπους ποὺ δὲν μποροῦν νὰ τοῦ ἀνταποδώσουν τίποτε.

Ἡ κορυφαία στιγμή του δὲν εἶναι ἡ ἀπόκτηση, ἀλλὰ ἡ προσφορά.

Γιατί ἕνας πολιτισμὸς χειροκροτεῖ ἐκείνους ποὺ ὑπερβαίνουν τὰ δικά του κριτήρια ἐπιτυχίας; Ἐπειδὴ ἡ τέχνη φανερώνει τὴν ἀνάγκη ποὺ ἡ καθημερινότητά του ἀπωθεῖ: τὴ σχέση, τὴν κοινότητα, τὴν ὑπέρβαση τοῦ ἑαυτοῦ.

Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε...

Πέμπτη ήταν του 1944... όμορφη και ελαφριά ημέρα την αποκάλεσε ο Σεφέρης.

Ηταν η μέρα που έγκατέλειπαν την Αθήνα οι Γερμανοί.

Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε... 

                                         

     Βασίλης Λαμπόγλου                                                       

''Όταν οι Ναζί αποχωρούσαν απ’ την Αθήνα, την Πέμπτη, 12 του Οκτώβρη 1944, ήξεραν πως θα ξανάρθουν.

Είχαν αφήσει πίσω τους, εκτός από τις 1700 μέρες τρόμου, δολοφονιών, βασανιστηρίων και μεταγωγών στα στρατόπεδα θανάτου, εκατοντάδες συνεργάτες, ταγματασφαλίτες, κουκουλοφόρους και την κυβέρνηση μιας κατ’ επίφαση δημοκρατίας, που ήρθε άκαπνη απ’ έξω, εκτελούσε εντολές των νέων επικυρίαρχων και στελέχωσε την κρατική μηχανή, με το σινάφι των συνεργατών.

Οι Γερμανοί επέστρεψαν, χωρίς αγκυλωτό και Βέρμαχτ.

Ειρηνικά και αναίμακτα,  κατέκτησαν μια χώρα που είχε, μετά τη Σοβιετική Ένωση, το μεγαλύτερο αριθμό νεκρών (κατα αναλογία πληθυσμού)στο Δεύτερο Παγκόσμιο και τη πιο δυναμική Αντίσταση, αποφασισμένοι, όχι μόνο να μην καταβάλουν μια πεντάρα πολεμικών αποζημιώσεων αλλά να εισπράξουν το αντίτιμο για όλες τις σφαίρες που έριξαν σε σκοπευτήρια και ολοκαυτώματα.   

                                                                                                            

- Το διάστημα μεταξύ 2010 και 2017, η γερμανική κεντρική τράπεζα έχει κερδίσει συνολικά 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ από το Securities Market Programme (SMP), δηλαδή το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων που υλοποιεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).

- Το ΤΑΙΠΕΔ, το Ταμείο εκποίησης της δημόσιας περιούσιας είναι για τους Γερμανούς ιερό τοτέμ.

Ο «νομιμοποιητικός» φορέας του ξεπουλήματος της χώρας είναι μια γερμανική πατέντα, κατ’ εικόνα και ομοίωση της γερμανικής εταιρείας Treuhand, που εκκαθάρισε τη δημόσια περιουσία της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, αξίας 600 δις μάρκων, έναντι μόλις 44 δις, με αγοραστές «στρατηγικούς επενδυτές».

Έτσι γίνονται οι δουλειές σαν τον κάθετο διάδρομο στην αποικία

Dimitris lenis

Ξεκινώ με ένα κουίζ: Ποια είναι η ευειδεστάτη νεαρά (ετών 37 όταν ελήφθη η φωτό); (Χωρίς ψαχτήρια και ΤΝ, μην κλέβουμε.) Είναι αμερικανίς και έχει υπάρξει δικηγόρος, μοντέλα και τηλεπερσόνα.

Και πάμε στο κυρίως θέμα. 

Ο Κάθετος διάδρομος είναι μια ιδέα της αμερικάνικης πρεσβείας το μακρινό 2010. Ήταν ένα νέο σχέδιο που σκοπός του ήταν να διαφοροποιηθούν οι πηγές ενέργειας της ανατολικής Ευρώπης που ήταν μονοδιάστατα εξαρτημένες από την Ρωσία. Την ιδέα την άρπαξε η κυβέρνηση Γιωργάκη που κατάλαβε αμέσως τη δυναμική της (βασικά της το είπε ο πρέσβης, ας τολμούσε να κάνει κι αλλιώς). 

Το σχέδιο πατούσε από την μία στην κατάρρευση της προηγούμενης μεγάλης ιδέας, του αγωγού Αλεξανδρούπολη-Μπουργκάς και από την άλλη στον αγωγό αερίου ΙGB που συνέδεε Ελλάδα-Βουλαγαρία. Ο αγωγός αυτός είχε αποφασιστεί το 2009, όταν ο Κωστάκης ο Καραμανλής έλπιζε ακόμα ότι θα αποτελέσει προοίμιο για τον πετρελαϊκό αγωγό Αλεξανδρούπολη-Μπουργκάς. 

Φρούδες οι ελπίδες του, αλλά και η δόξα για τον αγωγό αφού τον έφτιαξε ο Γιωργάκης. Πράγματι, η κοινοπραξία ICGB AD (μεταξύ της βουλγαρικής BEH και της κοινοπραξίας ΔΕΠΑ/Edison-IGI Poseidon) για τη μελέτη, χρηματοδότηση και κατασκευή του αγωγού IGB (Κομοτηνή – Στάρα Ζαγόρα) ιδρύθηκε το 2011. 

Ο έλεγχος των Κοινωνικών Δικτύων

Takis Moschov

Μόλις τελείωσε το ντοκιμαντέρ «Η Μεγάλη Δίκη των Κοινωνικών Δικτύων» (The Social Trap) που έπαιξε στην ΕΡΤ3.

Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ, σε σκηνοθεσία και σενάριο της Elisa Jadot, εστιάζει στην ιστορική και σπαρακτική δικαστική διαμάχη ανάμεσα σε γονείς που έχασαν τα παιδιά τους και στους επικεφαλής των 5 μεγαλύτερων πλατφορμών social media (συμπεριλαμβανομένης της Meta). Καταγράφει τις προσπάθειες πολιτειακών νομοθετών και οικογενειών σε ΗΠΑ και Ευρώπη να αντιμετωπίσουν τους ψηφιακούς κολοσσούς για ζητήματα όπως ο εθισμός και η ασφάλεια των ανηλίκων στο διαδίκτυο. 

Η δικαστική διαμάχη φέρνει στο φως τις εσωτερικές πρακτικές των τεχνολογικών κολοσσών, αποδεικνύοντας ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών δεν είναι τυχαίος αλλά στοχευμένος. Οι αλγόριθμοι της Meta χρησιμοποιούν μια σειρά από παραπλανητικές τακτικές σχεδιασμού, γνωστές ως dark patterns, οι οποίες εκμεταλλεύονται την ψυχολογία και τη νευροβιολογία των εφήβων με σκοπό τη μέγιστη δυνατή διατήρηση της προσοχής τους.

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ

Η κοινωνική ψυχοπαθολογία της Δύσης και η ύβρις της Πνύκας

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

«Η μέγιστη φιλοδοξία στη ζωή είναι να υπερβαίνεις όλους τους άλλους».

Η φράση αυτή του Μάρκο Ρούμπιο, από την ομιλία του στην Πνύκα, συμπυκνώνει μια βαθιά παθολογία του δυτικού πολιτισμού. Τη Θεολογία της Ισχύος, όπως την όρισε εύστοχα ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος. Την αντίληψη, δηλαδή, ότι η ανθρώπινη αξία αποδεικνύεται μέσα από την υπεροχή, ότι η δύναμη θεμελιώνει το δίκαιο και ότι η επικράτηση/κυριαρχία αποτελεί τον ύψιστο προορισμό της ανθρώπινης ύπαρξης.

Από ψυχολογική άποψη, η διατύπωση είναι αποκαλυπτική. Δεν αρκεί να εξελίσσεσαι, να δημιουργείς, να πραγματώνεις τις δυνατότητες σου. Πρέπει να υπερβαίνεις τους άλλους. Η αυτοαξία γίνεται συγκριτική και η επιτυχία του άλλου μπορεί να βιώνεται ως προσωπική απειλή. Αυτό, δηλαδή, που στην ατομική ψυχολογία μπορεί να εμφανίζεται ως ναρκισσιστική ανάγκη/δυσλειτουργία υπεροχής, στο συλλογικό επίπεδο μετατρέπεται σε ιδεολογία κυριαρχίας. Και κάπου εκεί κοντά ο φασισμός, ο ναζισμός, κλείνει πονηρά το μάτι. 

Η κοινωνική ψυχολογία έχει περιγράψει τέτοιους μηχανισμούς.  Όταν μια συλλογική ταυτότητα θεμελιώνεται στην ανωτερότητά της έναντι των άλλων, η ισοτιμία βιώνεται ως απειλή, η διαφορετικότητα ως ανταγωνισμός και η αλληλεγγύη ως αδυναμία. Η ανθρώπινη σχέση, η κοινωνία η ίδια, υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη επικράτησης.

"ΟΙ ΔΩΣΙΛΟΓΟΙ"

Λίγοι ιστορικοί έχουν το σθένος και την υπομονή να ψάξουν σε δύσκολα προσβάσιμους φακέλους (που άνοιγαν και έκλειναν στο πέρας των χρόνων) σε προσωπικές συλλογές και σε υπουργικά αρχεία, να τσεκάρουν και να διασταυρώσουν προσωπικές μαρτυρίες στα Ληξιαρχεία ακόμα και στα αρχεία του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, για να ανασύρουν άγνωστες περιπτώσεις που έρχονται πρώτη φορά στο φως για τους συνεργάτες των Γερμανών στα χρόνια της Κατοχής (και όχι μόνο), τους αποκαλούμενους «δωσίλογους»

Ωστόσο, στο βιβλίο με τον ίδιο τίτλο που μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα της κυκλοφορίας του από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια έκανε 4 εκδόσεις, ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης κατάφερε παρά τις δυσκολίες να συμπεριλάβει τα αποτελέσματα μιας αξιοθαύμαστης πολυετούς έρευνας, που αποκαλύπτει πολλά για το δίκτυο στενής συνεργασίας των Ελλήνων επιχειρηματιών, πολιτικών, στρατιωτικών και μέσων Ασφαλείας με τους Γερμανούς την περίοδο της Κατοχής

Παρότι, όπως επισημαίνει ο συγγραφέας, η χώρα μας δε διέθετε ναζί, φασίστες ή ομάδες με τέτοια χαρακτηριστικά (όπως άλλες ευρωπαϊκές χώρες) ώστε να αναπτύξει δίκτυο συνεργασίας με τους Γερμανούς κατακτητές, ωστόσο με αντάλλαγμα το κέρδος ή την υφαρπαγή των περιουσιών (όπως συνέβη με τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης) κυριολεκτικά για ένα κομμάτι ψωμί ή για προσωπικό ρεβανσισμό στο όνομα του αντικομμουνισμού ήδη από τα χρόνια του Μεταξά, πολλοί ήταν αυτοί που έσπευσαν να συνεργαστούν με τους Γερμανούς

Το σοκαριστικό είναι ότι πολλοί επιχειρηματίες το έκαναν χωρίς καν να τους ζητηθεί, ενώ άμεση ήταν και η σύνδεση των μαυραγοριτών με άλλα δίκτυα κατασκοπείας

Ερμη χώρα...σε τι χέρια προσφερθηκες.

Θανάσης Πετράκος 

Αφού οι έντονες αντιδράσεις μας, τόσο του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας στην Ελλάδα (ΕΔΔΟΓΕ), όσο και του Συλλόγου Μνήμης και Δράσης Μανώλης Γλέζος, τους υποχρέωσαν να ακυρώσουν την εκδήλωση – ωμή πρόκληση που είχαν προγραμματίσει στις 30 Απριλίου με θέμα «Η Καισαριανή και οι φωτογραφίες των 200: Από τις φωτογραφίες των θυτών σε εθνικό μνημείο», επανέρχονται με πιο ύπουλο τρόπο στις 12 Οκτώβρη.

Σε συνεργασία με το υπουργείο Πολιτισμού οργανώνουν:

Έκθεση με τίτλο «Διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς». Η έκθεση περιλαμβάνει δύο σταθμούς: έναν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και έναν στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών (DAI Αθηνών) και θα εγκαινιαστεί στις 12 Οκτωβρίου 2026!

 Δηλαδή επέλεξαν τα εγκαίνια την ημέρα της επετείου της απελευθέρωσης της Αθήνας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής το 1944.

Διεθνές συνέδριο που οργανώνει το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο, το Ιταλικό αντίστοιχο και το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού με τίτλο «Archaeology and Occupation. Greece 1941-1944» (Αρχαιολογία και Κατοχή. Ελλάδα 1941-1944), που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από τις 15 έως τις 17 Οκτωβρίου 2026.

Αν ο σκοπός του Συνεδρίου και της έκθεσης ήταν να αναγνωρίσει η Γερμανία τη ληστεία των αρχαιολογικών θησαυρών την περίοδο της Κατοχής στην πατρίδα μας και να ανακοινώσει τη δέσμευση της γερμανικής κυβέρνησης ότι θα επιστραφούν, όπως αγωνιζόταν με όλη τη δύναμη της ψυχής του ο αείμνηστος Μανώλης Γλέζος και πιστοί στις υποθήκες του συνεχίζουμε να διεκδικούμε και εμείς ως Σύλλογος Μνήμης και Δράσης Μανώλης Γλέζος και το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας στην Ελλάδα (ΕΔΔΟΓΕ), προφανώς δεν θα είχαμε καμία αντίρρηση και για την έκθεση και για το συνέδριο. Όμως εδώ δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο.

Θετικισμός, οικονομισμός και μεταπρατισμός: Η ιδεολογία της προσαρμογής

του Ρούντι Ρινάλντι

Ο αναγνώστης ίσως παραξενευτεί με το θέμα του σημειώματος, αλλά θεωρώ αναγκαία αυτήν την παρέκβαση. Γνωρίζω ότι ζούμε σε μια στείρα εποχή σε επίπεδο ιδεών και νοήματος. Οι «μεγάλες αφηγήσεις», το όραμα μιας καλύτερης κοινωνίας, έχουν εξοστρακιστεί από τη δημόσια και ατομική σφαίρα, ενώ δεν υφίσταται σχεδόν καμία γενικότερη ενασχόληση με τη φιλοσοφία. Πόσο μάλλον να γίνεται λόγος για τη σημασία της ως σημαντικής αληθειακής διαδικασίας («αληθειακός/αληθειακή»: φιλοσοφικός, γλωσσολογικός, λογικός και νομικός όρος που αναφέρεται σε οτιδήποτε σχετίζεται με την αλήθεια, που την εκφράζει, την αναζητά ή βασίζεται σε αυτήν) και, βεβαίως, ως μιας βασικής διάστασης που υπάρχει μέσα μας, γύρω μας, πάνω μας – έστω ως θραύσματα κοσμοαντίληψης, κοινού νου, λογικής, ιδεολογικών σχημάτων, ακόμα και στερεοτύπων.

Στο προηγούμενο σημείωμα* έκανα μια νύξη για την εναντίωση του Κωστή Μοσκώφ στον θετικισμό και τη διαίσθησή του για τον «οικονομικό θετικισμό» που είχε (και έχει) αλώσει τη μαρξιστική σκέψη της εν γένει αριστεράς. Το τελευταίο κείμενό του στη συλλογή «Δοκίμια, 1» (1980), τιτλοφορείται «Ενάντια στον θετικισμό και τον οικονομισμό». Στο κείμενο αυτό υπάρχουν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες εκτιμήσεις και παρατηρήσεις για τη σύγχρονη σκέψη.

Θέλω να επισημάνω επίσης το έργο ενός άλλου σημαντικού σύγχρονου μαρξιστή επιστήμονα και φιλοσόφου, του Ευτύχη Μπιτσάκη, που με συνέπεια έδωσε μεγάλες μάχες ενάντια στον ακρωτηριασμό και ευνουχισμό της επιστήμης από τον θετικισμό στις ποικίλες μεταμορφώσεις του: «Ο επιστημονικός ρεαλισμός υπερβαίνει τόσο τον διαισθητικό ρεαλισμό όσο και τον θετικισμό». Ο Μπιτσάκης υπήρξε μια μεγάλη μορφή στοχαστή, που συνδύαζε τη βαθιά γνώση της φιλοσοφίας και των πιο σύγχρονων επιστημονικών εξελίξεων, όντας ο ίδιος επιστήμονας. Στα τελευταία του έργα ασχολήθηκε με περιοχές θεμάτων όπως η ουσία και η φύση του ανθρώπου, η εγκόσμια ηθική. 

Το εντυπωσιακό στοιχείο που ενώνει τους δύο διανοητές είναι ότι στην πάλη τους ενάντια στον θετικισμό και τον παραγωγικισμό-οικονομισμό θέτουν ως βασικά ζητήματα την αλλοτρίωση, την ολότητα, το νόημα. Ο Μπιτσάκης στο τελευταίο βιβλίο του, «Για μια εγκόσμια ηθική», θα τονίσει:

«Το ερώτημα για το νόημα της ζωής αποτελεί κεντρικό ερώτημα των φιλοσοφιών της ύπαρξης. Ο θετικισμός το απορρίπτει, με βάση τυπικά κριτήρια για το τι είναι επιστημονικό και το τι έχει νόημα. Οι μαρξιστές, από την πλευρά τους, συνήθως το παρακάμπτουν, με μιαν αμήχανη σιωπή. Αλλά το πρόβλημα απασχολεί και τους “μορφωμένους” και τους “αμόρφωτους”. Αν οι φιλόσοφοι το αποφεύγουν, τόσο το χειρότερο για τη φιλοσοφία. Ο θετικισμός απορρίπτει το πρόβλημα και ο μαρξισμός το αποφεύγει.»

Καιρός όμως να περάσουμε στην εξέταση του κυρίως θέματος του σημειώματος.

Τα dessous των Οστών και των Κειμηλίων

 του Παντελή Σαββίδη 

Τώρα που κάθισε ο κουρνιαχτός γύρω από τα οστά του Σαμουήλ και όσα παρουσιάστηκαν στην κοινή γνώμη για τα κειμήλια που άρπαξαν οι Βούλγαροι το 1917 από τις μονές της Μακεδονίας, θέλω να δώσω μια συνέχεια που νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον. Η Εικοσιφοίνισσα, μάλιστα, γνώρισε και τη λεηλασία και την πυρπόληση απο τους Βουλγάρους. Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες που μπορεί κανείς να παραμερίζει όταν συζητά για ιστορική μνήμη και καλές σχέσεις. Με αυτήν την γνώση μπορούμε σήμερα να είμαστε δύο γειτονικοί λαοί που δεν θέλουν να επαναλάβουν το παρελθόν τους. Αν είμαστε και φίλοι λαοί αυτό είναι άλλο θέμα. Η υποκρισία είναι θεμιτή στις διεθνείς σχέσεις.

Στις 29 Μαρτίου 2006 παρουσίασα στην ΕΡΤ3, στην εκπομπή «Ανιχνεύσεις», δύο συνεντεύξεις: τη μία με τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο, εμβληματική προσωπικότητα της Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, και την άλλη με τον εξίσου σπουδαίο σλαβολόγο Αιμίλιο Ταχιάο. Και οι δύο έχουν πλέον φύγει από τη ζωή. Οι συζητήσεις τους, όμως, παραμένουν ενδιαφέρουσες, όχι μόνο για όσα υποστήριξαν, αλλά και για τα ερωτήματα που άφησαν ανοιχτά.

Ο Ταχιάος είχε το ύφος του κλασικού καθηγητή της εποχής του. Αναγνωρισμένος σλαβολόγος, με βαθιά γνώση του αντικειμένου του, άφησε το αποτύπωμά του στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και πολύ πέρα από αυτό. Ο Μουτσόπουλος ήταν ένας large τύπος. Είχε εντυπωσιακή παρουσία, ακαδημαϊκό βάθος, γνώσεις, πάθος για την δουλειά του και έναν γοητευτικό λόγο. Όταν άρχιζε να μιλά, τον πρόσεχες από μόνος σου, ό,τι κι αν έλεγε.

Ο Διονύσης Χαριτόπουλο για τον «ζεϊμπέκικο»

Με τον θάνατο του συγγραφέα Διονύση Χαριτόπουλου (1947-2026), ας θυμηθούμε όσα είχε πει για τον «ζεϊμπέκικο» μικρασιατικό χορό, σε παλαιότερη συνέντευξή του, παρακάτω: 

«Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός, με εσωτερική ένταση και νόημα, που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται.

Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα, μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον τρώνε.

Η περιγραφή της προετοιμασίας είναι σαφής:

Παίξε, Χρήστο, το μπουζούκι,

ρίξε μια γλυκιά πενιά,

σαν γεμίσω το κεφάλι,

γύρνα το στη ζεϊμπεκιά.

(Τσέτσης)

Ο αληθινός άντρας δεν ντρέπεται να φανερώσει τον πόνο ή την αδυναμία του· αγνοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και τον ρηχό καθωσπρεπισμό. Συμπάσχει με τον στίχο ο οποίος εκφράζει σε κάποιον βαθμό την προσωπική του περίπτωση, γι’ αυτό

επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια. Δεν σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά· βρίσκεται σε κατάνυξη.

Απαξίωση των Ελληνικών Νησιών: Αγαθονήσι

23 Σεπτεμβρίου, 2022


Τα σκάφη Aegean Explorer και Ναυτίλος δραστηριοποιούνται αυτές τις μέρες στην περιοχή του Αγαθονησίου – μία σημαντική θαλάσσια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος μας στο Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος εδώ και 2 δεκαετίες.

Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και σε νησιά όπως το Αγαθονήσι, το λεγόμενο “εθνικό ενδιαφέρον” περιορίζεται στις μεγαλοστομίες και τους σημαιοστολισμούς.

Η οικονομία του νησιού και η πρότερη οικονομική του αυτάρκεια απαξιώνεται εδώ και δεκαετίες. Για παράδειγμα στον τομέα της αλιείας το κράτος ουσιαστικά εξαγόρασε τους παράκτιους ψαράδες και αυτού του νησιού για να τους αφαιρέσει τις άδειες αλιείας, δίνοντας τους ένα πόσο επαρκές μόνο για να χτίσουν 2-3 “rooms to rent”, τα οποία σήμερα 9 Αυγούστου παραμένουν άδεια, σε ένα νησί με ελάχιστους επισκέπτες. Αντίστοιχα οι επιδοτήσεις που εντατικοποίησαν την κτηνοτροφία χωρίς προϋποθέσεις βιωσιμότητας, όχι μόνο κατέστρεψαν τα νησιά προκαλώντας υπερβόσκηση και μη αναστρέψιμη διάβρωση, αλλά και τους ίδιους κτηνοτρόφους. Με καταστραμμένους πλέον βοσκότοπους βρέθηκαν να εξαρτώνται από τις ακριβές εισαγόμενες ζωοτροφές. Παράλληλα αυτές οι μικρές κοινωνίες, που για να επιβιώσουν έχουν ανάγκη την αρμονική συνύπαρξη, βρέθηκαν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους, καθώς όλα αυτά τα επιδοτούμενα αιγοπρόβατα περιφέρονται ανεξέλεγκτα προς αναζήτηση τροφής, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η οποιαδήποτε καλλιέργεια.

▪️«Οι Γερμανοί ξανάρχονται»

📍Προσβολή ιστορικής μνήμης στην επέτειο απελευθέρωσης της Αθήνας καταγγέλλει το ΕΣΔΟΓΕ

🇬🇷“…Βρήκαμε τους δρόμους σκεπασμένους από μιαν ανθρώπινη πλημμύρα, έτσι που το αυτοκίνητό μας δεν μπορούσε ν΄ ανοίγει, παρά με δυσκολία, το δρόμο του. Ποτέ δεν είδα ανθρώπους κυριαρχημένους από τέτοια χαρά και τέτοιο ενθουσιασμό“.

(Ρόλαντ Χάμπε, πράκτορας της γερμανικής αντικατασκοπείας στην κατεχόμενη Ελλάδα).

✔️Την Πέμπτη 12 Οκτωβρίου 1944 η Αθήνα λυτρώθηκε από το ναζιστικό εφιάλτη. Μετά από 1264 εφιαλτικές ημέρες βάρβαρης Κατοχής αλλά και μεγαλειώδους Εθνικής Αντίστασης, ο λαός της Αθήνας υποδέχθηκε την ελευθερία του με μια πρωτόγνωρη έκρηξη χαράς και δίκαιης υπερηφάνειας για τους σκληρούς αγώνες και τις θυσίες του. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι η Εθνική μας Αντίσταση, με πρωταγωνιστή το ΕΑΜ και τη συμβολή όλων των αντιστασιακών οργανώσεων, είχε μνημειώδη επιτεύγματα που δικαίως θέτουν τον Ελληνικό Λαό στην πρωτοπορία της Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών. 

✌️Είναι χαρακτηριστικό ότι τα ξημερώματα της 13ης Οκτωβρίου 1944 ο ΕΛΑΣ με τη Μάχη της Ηλεκτρικής στο Κερατσίνι έσωσε το λεκανοπέδιο Αττικής από το χάος, που ήθελαν να το βυθίσουν οι αποχωρούντες Γερμανοί στο πλαίσιο της ναζιστικής πολιτικής «καμένης γης».

Τρία συν ένα υστερόγραφα για τον Χρήστο Γιανναρά

*Θεόδωρος Παντούλας

Καθημερινή 11.10.2026 

ΟΧρήστος Γιανναράς δεν ήταν μόνο πανεπιστημιακός ή συγγραφέας ή διανοούμενος. Ηταν δημόσιο πρόσωπο, χωρίς όμως αυτό να δικαιολογεί ό,τι συνέβη μετά την εκδημία του. Τι συνέβη; Εκδηλώθηκε μια συσσωρευμένη –πώς να την πω;– κακεντρέχεια. Ακούστηκαν και γράφτηκαν απρέπειες σε πρωτόφαντη έκταση. Υποθέτω ότι τον ίδιο θα τον ξένιζε όλη αυτή η εμπάθεια, αλλά θα την προσπερνούσε. Μπορεί η «πατροκτονία» να θεωρείται προοίμιο ενηλικίωσης, αλλά σε κάθε περίπτωση δεν είναι σοφό να ανοίγεις κουβέντες μαζί της. Είναι αλήθεια ότι η δριμύτητα κάποιων εκφράσεών του έδωσε πάτημα για επιπόλαιες αντιπάθειες. Η πολεμική, όμως, δεν ήταν αυτοσκοπός. Σκοπός του ήταν η υπεράσπιση της μίας και μοναδικής ζωής που έχουμε – το υπενθύμιζε με διάφορες αφορμές αυτό. Οι ρήξεις, δηλαδή, δεν ήταν επιδίωξη, αλλά συνέπεια αυτής της υπεράσπισης.

Στους αντίποδες της παραπάνω μικροψυχίας, τον Γιανναρά τον έκλαψε κόσμος και κοσμάκης. Δεν αναφέρομαι στο ετερόκλητο σινάφι διανοουμένων και ψευτοδιανοουμένων που είναι συναισθηματικά φειδωλό και δεν χρωστάει καλή κουβέντα για κανέναν. Αναφέρομαι στον απλό κόσμο που ακουμπούσε στην παρουσία του και αναπαυόταν στα γραπτά του. Φορτίο βαρύ, που ο Γιανναράς το σήκωσε γνωρίζοντας ότι στη ζωή δεν έχουν σημασία οι ρήξεις, αλλά η αγάπη. Και ο ίδιος «ηγάπησε πολύ». Και αγαπήθηκε πολύ και από πολλούς – σε κάθε περίπτωση περισσότερους απ’ όσους στραβομουτσούνιασαν.

Η συνήθης διαφωνία για το αν ο Γιανναράς είναι φιλόσοφος ή θεολόγος είναι μια διαφωνία που, κατά τη γνώμη μου, εκτός του ότι υποκρύπτει ακαδημαϊκής κοπής μικρότητα, είναι και ανόητος. Κάρφος στους οφθαλμούς απάντων των επικριτών του η περί έρωτος πίστη του. Η εκκλησία ή είναι γιορτή ή δεν είναι εκκλησία – άκου ισχυρισμός! Οι κοσμικοί, λοιπόν, τον έβρισκαν θεούσο και οι θεούσοι κοσμικό. Εικάζω ότι ο ίδιος δεν ενεπλάκη σε αυτή την αντιμαχία για δύο λόγους. Ο προφανής είναι ότι θέλησε να κρατηθεί μακριά από την ποταπότητα. Ο δεύτερος είναι γιατί δεν αντιλαμβανόταν την κακότητα. Του ήταν ξένες οι στενοκαρδίες αυτές. Τον ξάφνιαζε η απόδοση διατυπώσεων και πεποιθήσεων που δεν ήταν δικές του. Οι σεβαστικοί άνθρωποι ομολογούν τις οφειλές τους και οι κομπορρήμονες μεμψιμοιρούν παραβλέποντας ότι ο Γιανναράς συνομιλεί με αξιώσεις πρωτοτυπίας σε ένα (διεθνές) κοινό. Ευτυχώς, υπάρχει το ασύλληπτης έκτασης και επιπέδου έργο του που, για όποιον ξέρει από ψιλοβελονιά, γεφυρώνει τα, υποτιθέμενα, διεστώτα.

Σταματήστε τους Υπερεξοπλισμούς και τις Ασπίδες να σωθεί η Ελλάδα. Ελλάδα, Ευρώπη και παγκόσμια κρίση

Τι ζήτησαν οι ΗΠΑ και Τι Κινδυνεύει η Ελλάδα

Τι ζήτησε ο Ρούμπιο στην Αθήνα και τι σημαίνει για την Ελλάδα; Συζήτηση με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο για ΗΠΑ, Ισραήλ, Ευρώπη, Ρωσία-Ουκρανία, BRICS και Βαλκάνια, μέχρι την ελληνική πολιτική σκηνή και τον Νεομακαρθισμό.

Ο Κωνσταντακόπουλος αναλύει την εξάρτηση από τις ΗΠΑ, τον κίνδυνο ενοποιημένου πολέμου και τον ρόλο της Ελλάδας σε Βαλκάνια και Μεσόγειο.

Κεφάλαια:

00:00 επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα – εξάρτηση Ελλάδος από ΗΠΑ
06:04 ενδεχόμενο νέου πολέμου μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ
10:39 σχέσεις Ελλάδος – Ισραήλ και ο κίνδυνος της Τουρκίας

Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ "ΑΠΟΥΣΙΑΣ" ΜΕ ΤΗΝ "ΠΡΟΔΟΣΙΑ"

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Μια ανοιχτή πληγή στο ελληνικό συλλογικό σώμα

"Ο Εμφύλιος δεν έγινε, επωάστηκε στη διάρκεια της Κατοχής, από μια διφυή οργάνωση, μια σύμπτυξη της Απουσίας με την Προδοσία", έλεγε σε μια συνέντευξη στον Πάρη Καρβουνόπουλο, ο Διονύσης Χαριτόπουλος, περιγράφοντας τη συνάντηση εκείνων που δεν αντιστάθηκαν με εκείνους που συνεργάστηκαν με τον κατακτητή, στην προσπάθεια απαξίωσης της Αντίστασης.

Πέρα από την ιστορική του ερμηνεία, ο Χαριτόπουλος φωτίζει έναν βαθύ μηχανισμό συλλογικού τραύματος. Η Απουσία και η Προδοσία δεν είναι ασφαλώς το ίδιο πράγμα. Μπορούν όμως να συναντηθούν στην ανάγκη να απαλλαγούν από τον ενοχλητικό καθρέφτη εκείνων που αντιστάθηκαν. Γιατί ο αντιστεκόμενος, με την ίδια του την ύπαρξη, υπενθυμίζει ότι υπήρξε και μια άλλη δυνατότητα. Και αυτή η υπενθύμιση γίνεται αφόρητη για όσους έχουν ανάγκη να πιστεύουν πως η υποταγή τους ήταν αναπόφευκτη.

Εδώ ο Χαριτόπουλος συναντά τον Αλμπέρ Καμύ, και τη συγκλονιστική του γνωμάτευση ότι "Μια από τις χειρότερες αιτίες εχθρότητας είναι η λύσσα και η ποταπή επιθυμία να δεις να υποκύπτει αυτός που τολμάει να αντιστέκεται σ' αυτό που σε συνθλίβει".

Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι αυτή η συμμαχία δεν έμεινε μόνο μια ιστορική συγκυρία. Στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, η νομιμοφροσύνη επιβραβεύτηκε, η πολιτική ανυπακοή διώχθηκε και η πρόσβαση στην εργασία, στην ασφάλεια και στην κοινωνική ανέλιξη συνδέθηκε με την προσαρμογή στην εξουσία. Έτσι, μια ιστορική σύγκρουση άφησε πίσω της και μια βαθιά πολιτισμική κληρονομιά, την καχυποψία απέναντι σε εκείνον που αντιστέκεται και την εξοικείωση με εκείνον που υποτάσσεται.

Η κληρονομιά αυτή μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά μέσα από απλές, καθημερινές εντολές: «Μην μπλέκεις», «κοίτα τη δουλειά σου», «μην τα βάζεις με τους ισχυρούς», «βρες κάποιον να σε βοηθήσει». Η σιωπή έγινε σύνεση, η συναλλαγή εξυπνάδα, η προσαρμογή ωριμότητα. Και η αντίσταση, αντί να αναγνωρίζεται ως πράξη κοινωνικής ευθύνης, μπορούσε να αντιμετωπίζεται ως επικίνδυνη αφέλεια.

Η Μεταπολίτευση προφανώς δεν ενδιαφέρθηκε να εξαφανίσει αυτές τις βαθιά μαθημένες συμπεριφορές. Η πελατειακή εξάρτηση, η ανοχή στην αυθαιρεσία, η αναζήτηση της προσωπικής εξαίρεσης αντί του κοινού κανόνα συνέχισαν να υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και, κυρίως, την εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών.

Σφοδρή αντίδραση για τη σημαία της Βέρμαχτ στην Ακρόπολη – Παρέμβαση του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης Οφειλών στο υπουργείο Πολιτισμού

Τι υποστηρίζει το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, που ζητά την απόσυρση της αιγίδας του υπουργείου Πολιτισμού από τις εκδηλώσεις για την περίοδο της Κατοχής

Έντονες αντιδράσεις προκαλούν, σύμφωνα με το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, εκδηλώσεις που διοργανώνονται με αφορμή την επέτειο της απελευθέρωσης της Αθήνας από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής. Σε ανακοίνωσή του, με τίτλο «82η επέτειος της απελευθέρωσης της Αθήνας από το ναζιστικό ζυγό: Οι Γερμανοί ξανάρχονται!», το Συμβούλιο χαρακτηρίζει τις εκδηλώσεις πρόκληση, συνδέοντας το περιεχόμενό τους με το ζήτημα των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η αφίσα συνεδρίου, στην οποία, όπως αναφέρει, κυριαρχεί φωτογραφία με τη σημαία της Βέρμαχτ στην Ακρόπολη, καθώς και ο τίτλος εισήγησης Γερμανού ιστορικού για την ύψωση της σημαίας στον Ιερό Βράχο. Παράλληλα, το Συμβούλιο εκφράζει αντιρρήσεις για την έκθεση «Διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς», η οποία, σύμφωνα με τους διοργανωτές, αποτελεί προϊόν συνεργασίας του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών.

Το Εθνικό Συμβούλιο υποστηρίζει ότι η προσέγγιση αυτή υποβαθμίζει τη βαρύτητα της ναζιστικής Κατοχής και ζητά από το υπουργείο Πολιτισμού να αποσύρει την αιγίδα και κάθε υποστήριξή του από τις συγκεκριμένες εκδηλώσεις. Ταυτόχρονα, επαναφέρει το αίτημα για την καταβολή των γερμανικών οφειλών, τον επαναπατρισμό ελληνικών αρχαιολογικών και πολιτιστικών θησαυρών που, όπως αναφέρει, έχουν αρπαγεί και την ενεργοποίηση της ελληνικής κυβέρνησης για τη διεκδίκησή τους.

Χρειάζεται το σχολείο σήμερα;

Βαγγέλης Ηλιόπουλος

Η υποχώρηση του λόγου και η ανάγκη για ένα «άλλο» σχολείο

Ξεκίνησα να υπηρετώ ως εκπαιδευτικός στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση το 1984. Σήμερα, σαράντα δύο χρόνια αργότερα, έχοντας παρακολουθήσει εκ των έσω τις μετατοπίσεις στο σχολικό περιβάλλον και τη διαδοχή των γενεών, έχοντας υπηρετήσει όλες τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις, θεωρώ πως το κρισιμότερο ζήτημα της εποχής μας είναι η σταδιακή υποχώρηση του λόγου.

Η ολοκληρωτική κυριαρχία της εικόνας και των οθονών έχει συρρικνώσει την τριβή των παιδιών με την οργανική ομορφιά και τη δραστικότητα των λέξεων. Μαζί με αυτήν, ατονεί η δυνατότητα να βιωθεί ο λόγος ως πρωταρχικός φορέας σκέψης, συναισθηματικής έκφρασης, συγκροτημένης επιχειρηματολογίας και κριτικού στοχασμού.

Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς τεχνικό· αποτυπώνεται στις καθημερινές δυσκολίες πρόσληψης. Πολλά παιδιά αδυνατούν πλέον να προσπελάσουν ένα κείμενο, να συλλάβουν το νόημά του ή να ακολουθήσουν μια απλή γραπτή οδηγία χωρίς τη διαμεσολάβηση οπτικών βοηθημάτων. Η αδυναμία παραγωγής γραπτού λόγου αποτελεί τη φυσική απόρροια αυτής της κατάστασης: η σκέψη αδυνατεί να αρθρωθεί με σαφήνεια όταν δεν έχει προηγουμένως συγκροτηθεί μέσα από τη δομή της γλώσσας.

Ο εγκλωβισμός σε ένα παρωχημένο μοντέλο

Η Θεωρία των “Speech acts” του J. Austin: Γάμος Πολιτικός και Θρησκευτικός

από Δημήτρης Γ. Ιωάννου

-11 Οκτωβρίου 2026

Τι είναι αλήθεια ένας "πολιτικός γάμος"; Όταν ο δήμαρχος λέει στο ζευγάρι "σας ανακηρύσσω συζύγους" πιστεύει κανείς ότι γίνεται κάτι μεταφυσικό; Όχι ασφαλώς, αλλά πολλοί φιλόσοφοι απαντούν ότι έχουμε να κάνουμε με ένα "ενέργημα λόγου", το περίφημο "speech act", για τα οποία πρωτομίλησε ο άγγλος φιλόσοφος Τζον Ώστιν (John Austin), με τον οποίο έχουμε ασχοληθεί ξανά (στο δοκίμιό μας "Χρειαζόμαστε την Αναλυτική Φιλοσοφία";). Ο Ώστιν έγραψε το περίφημο βιβλίο "How to do things with words" ("Πώς να κάνουμε πράγματα με λέξεις), το οποίο εκδόθηκε μεταθανάτια το 1962 (κυκλοφορεί και στα ελληνικά). Ας δούμε τι λέει η θεωρία του.

Λοιπόν, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, όταν μιλάμε δεν επικοινωνούμε απλώς, αλλά κάνουμε και πράξεις. Για παράδειγμα, ο δήμαρχος λέει στο ζευγάρι "τώρα είστε σύζυγοι", οπότε καθίστανται "σύζυγοι" ξαφνικά, δύο άνθρωποι που πριν δεν ήταν. Περαιτέρω, ο εφοπλιστής μπορεί να πει σε μια σχετική τελετή "βαφτίζω αυτό το πλοίο..." και να προσθέσει το όνομα της συζύγου του, οπότε το πλοίο πήρε όνομα, ο ιδιοκτήτης μιας ομάδας μπορεί και αυτός να πει "ονομάζω αυτή την ομάδα..." και να προσθέσει το όνομα του βασικού χορηγού κ.λπ. Υπάρχουν και άλλες πολλές ακόμη "επιτελεστικές φράσεις", όπως αλλιώς λέγονται τα γλωσσικά ενεργήματα: για παράδειγμα, όταν λέω "υπόσχομαι να έρθω στο θέατρο" πράττω μια υπόσχεση, όταν λέγω "απειλώ να σου κάνω μήνυση" έχουμε να κάνουμε με απειλή κ.λπ. Κάποια στιγμή ο φιλόσοφος συνειδητοποίησε ότι στην πραγματικότητα κάθε πρόταση είναι ταυτόχρονα και επιτελεστική φράση, αλλά εμείς ας μείνουμε σε αυτά τα βασικά παραδείγματα.

Ἡ παραβολή τοῦ Kαλοῦ Σπορέως

ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 

KYPIAKH Δ΄ ΛOYKA
Κεφ. 8:5-15
Ἀρχιμανδρίτης Ἀνανίας Κουστένης,

Εἶπεν ὁ Κύριος τήν παραβολήν ταύτην· Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ· καὶ ἐν τῷ σπείρειν αὐτὸν ὃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ κατεπατήθη, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγεν αὐτό· καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ φυὲν ἐξηράνθη διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἰκμάδα· καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐν τῷ μέσῳ τῶν ἀκανθῶν, καὶ συμφυεῖσαι αἱ ἄκανθαι ἀπέπνιξαν αὐτό· καὶ ἕτερον ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησε καρπὸν ἑκατονταπλασίονα. ᾿Επηρώτων δὲ αὐτὸν οἱ Μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες· Τίς εἴη ἡ παραβολὴ αὕτη; Ὁ δὲ εἶπεν· Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τοῖς δὲ λοιποῖς ἐν παραβολαῖς, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσι καὶ ἀκούοντες μὴ συνιῶσιν. Ἔστι δὲ αὕτη ἡ παραβολή· Ὁ σπόρος ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ· Οἱ δὲ παρὰ τὴν ὁδόν ,εἰσιν οἱ ἀκούσαντες· εἶτα ἔρχεται ὁ διάβολος, καὶ αἴρει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς καρδίας αὐτῶν, ἵνα μὴ πιστεύσαντες σωθῶσιν. Οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας, οἳ ὅταν ἀκούσωσι, μετὰ χαρᾶς δέχονται τὸν λόγον, καὶ οὗτοι ρίζαν οὐκ ἔχουσιν, οἳ πρὸς καιρὸν πιστεύουσι καὶ ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ἀφίστανται. Τὸ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόν, οὗτοί εἱσιν οἱ ἀκούσαντες, καὶ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου πορευόμενοι συμπνίγονται, καὶ οὐ τελεσφοροῦσι. Τὸ δὲ ἐν τῇ καλῇ γῇ, οὗτοί εἰσιν, οἵ τινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ, ἀκούσαντες τὸν λόγον, κατέχουσι, καὶ καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ. Ταῦτα λέγων ἐφώνει· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.

Ἡ παραβολή τοῦ Kαλοῦ Σπορέως

Tέταρτη Kυριακή τοῦ Λουκᾶ ἡ ἐρχόμενη, ἀγαπητοί, καί ἡ Ἐκκλησία ἑορτάζει μαζί καί τή μνήμη τῶν θεοφόρων Πατέρων τῆς Z΄ ἐν Nικαίᾳ Oἰκουμενικῆς Συνόδου, πού συνῆλθαν καί ρύθμισαν τό ζήτημα τῆς Eἰκονομαχίας. 

Ἀκοῦμε στό Eὐαγγέλιο (Λουκᾶ κεφ. η´, στίχ. 5-15) τή γνωστή μας παραβολή «τοῦ Kαλοῦ Σπορέως». Kαί μᾶς λέγει τό ἀθάνατο στόμα τοῦ Xριστοῦ πώς ἐξῆλθε ἕνας σπορέας, δηλαδή ὁ Ἴδιος ἦλθε ἀπό τόν οὐρανό στή γῆ νά σπείρει τό σπόρο Tου, τόν Θεῖο Tου λόγο. Kι ἄλλο μέρος ἔπεσε κοντά στό δρόμο, καθώς ἔσπερνε, καί τό καταπάτησαν οἱ διαβάτες καί τό ἔφαγαν τά πετεινά τοῦ οὐρανοῦ. Ἄλλο μέρος ἔπεσε πάνω στήν πέτρα, καί ἐπειδή εἶχε λίγο χῶμα καί δέν εἶχε ὑγρασία, μόλις φύτρωσε, ξεράθη ἀπό τόν ἥλιο. Kι ἄλλο μέρος ἔπεσε στή γῆ, πού εἶχε καί σπόρους ἀπό ἀγκάθια, καί καθώς φύτρωσε, φύτρωσαν μαζί καί τά ἀγκάθια καί τό ἔπνιξαν. Kι ἄλλο μέρος ἔπεσε στή γῆ τή μαλακή καί εὔφορη, καί ἔφερε ἑκατό φορές παραπάνω ἀποτέλεσμα. 

🥀Ernesto «Che» Guevara, 1928-1967

🥀Μνήμη Ερνέστο “Τσε” Γκεβάρα (+09/10/1967)

✔️“Την μέρα που οι Χριστιανοί

θα πάρουν σοβαρά την πίστη τους

η επανάσταση θα είναι ασταμάτητη”.

✔️“Ο πραγματικός επαναστάτης καθοδηγείται από βαθιά αισθήματα αγάπης”.

✔️“Αν τρέμεις από οργή για κάθε αδικία, είσαι σύντροφός/φίλος μου”, ήταν μια από τις περίφημες αποστροφές του Επαναστάτη του ετερόδοξου μαρξιστικού χώρου Ερνέστο “Τσε” Γκεβάρα.

🥀Ernesto «Che» Guevara, 1928-1967

Είναι αλήθεια πως ο Τσε υπήρξε μια προσωπικότητα με πολλαπλά χαρίσματα: ανιδιοτέλεια, αυτοθυσία, ευθυκρισία, οξυδέρκεια. Μια άλλη γνωστή ρήση του ήταν η εξής: «Ο πραγματικός επαναστάτης καθοδηγείται από βαθιά αισθήματα αγάπης». Εδώ ακούμε κάποιους ινστρούχτορες ενός ορισμένου σταλινισμού να ενίστανται: “ήταν αδυσώπητος όπου χρειαζόταν, δεν ήταν άγιος”!

Διονύσης Χαριτόπουλος

Θέμης Σινάνογλου 

Ένας μεγάλος συγγραφέας για τον Πειραιά, τον Ολυμπιακό, τον Άρη Βελουχιώτη, για τους άντρες, για την Μαλβίνα Κάραλη- "στα χέρια μου πέθανε η Μαλβίνα" μού είχε πει. Πολλές συνεντεύξεις τού είχα κάνει, είναι θαμμένες στην εφημερίδα ΦΩΣ, μία υπάρχει ηλεκτρονικά το 2024 αν γκουγκλάρεις. 

Μάγκας. Τρελός Ολυμπιακός αλλά όχι τσιράκι γλείφτης προέδρων. Θαυμαστής του Άρη Βελουχιώτη αλλά με κριτική για την Αριστερά. Όπως μου αρέσουν εμένα οι άνθρωποι, ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΦΕΡΕΦΩΝΑ. 

Πέθανε ο Διονύσης Χαριτόπουλος ο συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Άρης ο αρχηγός των ατάκτων». Μερικές ατάκες που μου είχε πει στην τελευταία του συνέντευξη θα βάλω εδώ. 

Δεν θα βάλω όμως μία που μου είχε πει παλιότερα, γιατί ήταν πολύ βαριά για τους Παναθηναϊκούς. Μεγάλωσα πια για τέτοια, ας πάνε να ρίχνουν άλλοι λάδι στη φωτιά να σκοτώνονται παιδιά. 

"Αντίπαλος του Ολυμπιακού είναι ο Παναθηναϊκός κλασικά. Άσε τα τελευταία χρόνια που δεν πάει καλά. Αυτός είναι ο ιστορικός αντίπαλός μας. Από τότε που έφυγαν οι Βαρδινογιάννηδες, ο Παναθηναϊκός παραπαίει. Αυτές οι δύο ομάδες ήταν πάντα από την αρχή. Αντίπαλος του Ολυμπιακού είναι ο Παναθηναϊκός, δεν είναι ούτε ο ΠΑΟΚ ούτε η ΑΕΚ. Όταν χάνεις από τον Παναθηναϊκό χτικιάζεις".

Ένας ναζί στην Ακρόπολη!

Βασίλης Στοϊλόπουλος

Ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Ρούμπιο με το προχθεσινο, «καλογραμμένο», με «πολλά μηνύματα» και με «ιστορικό βάθος» «μανιφέστο» του στην Πνύκα - και μάλιστα με φόντο μια «θρυμματισμένη αλλά αγέρωχη» Ακρόπολη με «τα μάρμαρα να λάμπουν στον ήλιο» - ήρθε απλά να προστεθεί στον μεγάλο κατάλογο των πολλών «θαυμαστών» της αρχαίας Ελλάδας. 

Αν και όντως «ταρακούνησε λιμνάζοντα νερά», ξεψαχνίζοντας ιστορικές περιόδους ενός λαού που δεν ενδιαφέρεται πια και τόσο για την ιστορία, το πολιτισμό και την παράδοσή του. 

Πάντως, ηχηρά ονόματα όπως ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Σαρλ Ντε Γκωλ, ο Αλέξανδρος Α΄ της Γιουγκοσλαβίας, ο Τίτο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Εμανουέλ Μακρόν, ο κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ, κ.α βρέθηκαν και αυτά πάνω στην Ακρόπολη. 

Όλοι τους εκφράζοντας επίσης τον αμέριστο «θαυμασμό» τους, αν και ο καθένας μέσα από το δικό του ιδεολογικό πρίσμα, συχνά επανεφευρίσκοντας και ενίοτε ακόμα και εργαλειοποιώντας την αρχαία ελληνική ιστορία. Αναμενόμενο. 

Μια τέτοια περίπτωση «επισκέπτη» υπήρξε και ο υπουργός προπαγάνδας του Χίτλερ Γιόζεφ Γκέμπελς, που έγινε ο πρώτος επίσημος φιλοξενούμενος του καθεστώτος Μεταξά, ενάμιση μόλις μήνα μετά την 4η Αυγούστου 1936. 

Oλοι στην πρώτη γραμμή.

Marco Travaglio

Πηγή: Il Fatto Quotidiano

Δεν υπάρχει ούτε λεπτό για χάσιμο. Αν αυτά που λένε ο Μερτς και ο επικεφαλής της Jaeger Intelligence είναι αλήθεια —ότι ο Πούτιν πρόκειται να εισβάλει στην Ευρώπη— όλες οι χώρες της ΕΕ πρέπει να αναπτύξουν αμέσως στρατεύματα στα σύνορα της Ρωσίας. Αλίμονο σε όποιον εγκαταλείψει τους τολμηρούς Εσθονούς, συμπατριώτες των ατρόμητων Κάλλας, οι οποίοι πλησιάζουν σε απόσταση 50 χιλιομέτρων από τα σύνορα με τον ισχυρό στρατό τους των 4.650 ανδρών και μηδενικά άρματα μάχης, μηδενικά μαχητικά, έξι εκτοξευτές πυραύλων και 36 κανόνια για να εξαπολύσουν ένα «βαθύ χτύπημα» εναντίον της κορυφαίας πυρηνικής δύναμης στον κόσμο.

 Η είδηση ​​ότι ο άξεστος Πούτιν, παραβιάζοντας τους πιο βασικούς κανόνες των καλών τρόπων, δεν σκοπεύει να περιμένει μέχρι το 2030, όταν θα ολοκληρωθεί ο επανεξοπλισμός της ΕΕ ύψους 800 δισεκατομμυρίων ευρώ, πόσο μάλλον μέχρι το 2035, όταν θα ολοκληρωθεί ο επανεξοπλισμός του ΝΑΤΟ κατά 5% του ΑΕΠ, έχει εκπλήξει τα καλύτερα μυαλά της Ευρώπης, που μέχρι τώρα ήταν πεπεισμένα ότι ο δεσπότης θα σεβόταν ιπποτικά τις προθεσμίες μας («Θα επικοινωνήσουμε όταν είμαστε έτοιμοι», «Ω, εντάξει, τότε θα περιμένω»). 

Μένει να δούμε τι συμπεραίνουν για την επικείμενη εισβολή, δεδομένου ότι δεν έχουν ακόμη επιδείξει ούτε μία από τις χιλιάδες «ρωσικές υβριδικές επιθέσεις» των τελευταίων δύο ετών (η επόμενη είναι η κυβερνοεπίθεση του Πούτιν που θα στηρίξει τις προκριματικές εκλογές στο Κάμπο Λάργκο, αλλά μόνο αν κερδίσει ο Κόντε· διαφορετικά, όλα θα πάνε καλά). 

🇬🇷🏆🇦🇺 Έγραψε ιστορία η Ελλάς Μελβούρνης

Ο Ρούμπιο στην Πνύκα και η αφασία της δουλοπρέπειας

(Δρόμος, φύλλο 792, 10/10/26)

Η ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα αποτέλεσε ένα νέο επιθετικό κήρυγμα της φθίνουσας υπερδύναμης, μια διακήρυξη ανασύνταξης της αμερικανικής ισχύος και, δευτερευόντως, της «συλλογικής Δύσης». Με αρκετή δόση αμερικανικού σωβινισμού-πραγματισμού, ιστορικής αυθαιρεσίας και της γνωστής νοοτροπίας του αφέντη που απαιτεί από τους άλλους να συμμορφωθούν.

Το μήνυμα ήταν σαφές: Η παγκοσμιοποίηση και ο εφησυχασμός επέτρεψαν στους ανταγωνιστές της Δύσης να ισχυροποιηθούν. Η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ δεν είναι πλέον εξασφαλισμένη. Χρειάζεται παραγωγική ανασυγκρότηση, τεχνολογική υπεροχή, στρατιωτική ενίσχυση και, πάνω απ’ όλα, θέληση για κυριαρχία.

Για να θεμελιώσει αυτή τη νέα σταυροφορία, ο Ρούμπιο επιστράτευσε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Ανακάλυψε –ανιστόρητα και αυθαίρετα– στους αρχαίους Έλληνες την ατομικότητα, τη φιλοδοξία και τον ανταγωνισμό ως βασικά χαρακτηριστικά που κληροδότησαν στη Δύση. Κατασκεύασε μάλιστα μια εκπληκτική ιστορική αλυσίδα: Αλέξανδρος, Καίσαρας, Καρλομάγνος, Κορτές! Η κατάκτηση και η επιβολή παρουσιάστηκαν ως αδιάκοπη εκδήλωση του δυτικού πνεύματος. Του οποίου τη σκυτάλη παρέλαβαν –ελέω Θεού, God bless America– οι ΗΠΑ.

Έτσι, οι αρχαίοι Έλληνες μεταμορφώνονται σε προδρόμους του σύγχρονου Αμερικανού κυρίαρχου. Και ο Κορτές, ο κατακτητής του Μεξικού, αποκτά θέση στην ένδοξη γενεαλογία του δυτικού πολιτισμού. Ούτε λόγος για αποικιοκρατία, εξόντωση λαών, λεηλασία, πολέμους, γενοκτονίες και υποδούλωση. Ασήμαντες λεπτομέρειες μπροστά στο μεγαλείο της δυτικής και αμερικανικής φιλοδοξίας.

Ο Ρούμπιο αδυνατεί να συλλάβει τα μεγάλα επιτεύγματα του ελληνικού πολιτισμού: τον αναστοχασμό, τη διερώτηση, το μέτρο, την τραγικότητα της ανθρώπινης πορείας, τον Δήμο, τη Δημοκρατία, το θέατρο ως στοιχείο βασικό της κοινωνίας και της εκπαίδευσης των πολιτών, τα όρια της εξουσίας. Αυτό που έκανε σπουδαίο τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό ήταν επίσης η δυνατότητα να βλέπει τον κόσμο από τη θέση του άλλου, όχι η λατρεία της ισχύος. Από αυτή τη μεγάλη ιστορική, πνευματική και πολιτική περιπέτεια γεννήθηκαν η φιλοσοφία, η τραγωδία και η δημοκρατική σκέψη.

ΓΙ ΑΥΤΟΝΕ, ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΚΛΑΨΕΙΣ

Δημήτρης Καπράνος

Πέθανε ο Διονύσης ο Χαριτόπουλος, Εχω μιαν υποψία ότι με είχε κατατάξει στους φίλους του. Δύσκολος άνθρωπος, μέγας γραφιάς, από τους τελευταίους μάγκες.

Ίσιος, παντελονάτος, μπεσαλής, δεν του έβγαζες εύκολα κουβέντα. Ώρες έτρωγα για να μιλήσω λιγάκι μαζί του. και τσιγάρα, πολλά.

Μας έδενε ο Πειραιάς, που του ξηγήθηκε μαγκιόρα ο Διονύσης, αλλά και του έβγαλε και κάποια άπλυτα στα φόρα, όταν έπρεπε.

Δεν είχε μέτρο για να μετράει λέξεις και σελίδες. μετρούσε με την καρδιά.

Πώς το' γραψες ,ρε αυτό το "Ρέκβιεμ"; τον ρώτησα, εκστασιασμένος, αφού είχα ρουφήξει ως νέκταρ ψυχής  την αναφορά στο ζείμπέκικο. "Μια κι έξω, όπως χορεύεται" μου είπε, με εκείνο το μισό χαμόγελο.

Και μόνο γι αυτό, ρε Διονύση, αξίζεις την αθανασία και την αιωνιότητα.

Γι΄αυτόνε, αξίζει να κλάψεις!

"Ο μοναχικός θρήνος"

Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται.

Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα ει μη μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον τρώνε.

Η περιγραφή της προετοιμασίας είναι σαφής:

Παίξε, Χρήστο, το μπουζούκι, ρίξε μια γλυκιά πενιά,

σαν γεμίσω το κεφάλι, γύρνα το στη ζεϊμπεκιά.

(Τσέτσης)

Η Δύση του Μάρκο Ρούμπιο και η νεκροζώντανη Ελλάδα

Σωτήρης Μητραλέξης 

Η ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, στις 7 Οκτωβρίου, υπήρξε αναμφίβολα σημαντική, όχι όμως για τους λόγους για τους οποίους χαιρετίστηκε στην Ελλάδα. Κάτω από την επιφάνεια των επιφανειακά φιλελληνικών αναφορών εκτυλίχθηκε μια εξαιρετικά ριψοκίνδυνη ιδεολογική παρέμβαση: μια απόπειρα επαναθεμελίωσης της (το πάλαι) αμερικανικής παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας δια της επίκλησης μιας συγκεκριμένης, αμερικανοκεντρικής εκδοχής της «Δύσεως». Μιας Δύσης στην οποία η αρχαία Ελλάδα αποτελεί την αναδρομικά επιλεγμένη καταγωγή, οι Ηνωμένες Πολιτείες την ιστορική κορύφωση-τελειοποίηση και η σημερινή Ελλάδα τον υποδειγματικό ακόλουθο, που μπορεί να συμπεριληφθεί μόνο ως νεκροζώντανη.

Η Πνύκα ως καρτ-ποστάλ για ενδοαμερικανικές προεδρικές καμπάνιες

Ας αρχίσουμε από το προφανές, το οποίο περιέργως αντιμετωπίστηκε ως επουσιώδες: η ομιλία του Ρούμπιο στην Αθήνα απευθυνόταν πρωτίστως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Πνύκα προσέφερε το εμβληματικό σκηνικό, η Ακρόπολη το ιστορικό βάθος και η ελληνική φιλοξενία το τεκμήριο μη απομόνωσης για μια ομιλία η οποία, επί της ουσίας, συγκροτούσε το ιδεολογικό μανιφέστο ενός ενδεχόμενου διαδόχου του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ρούμπιο ήρθε να εξηγήσει στους Αμερικανούς τι σημαίνει να είναι Αμερικανοί, ποια πολιτισμική (αλλά, όπως θα δούμε, εν τέλει αναπόδραστα πολεμική) αποστολή οφείλουν να αναλάβουν και γιατί η τραμπική πολιτική αποτελεί, υποτίθεται, την αναγκαία επανεκκίνηση μιας ιστορίας είκοσι πέντε αιώνων. Η Ελλάδα συμμετείχε κυρίως ως σκηνογραφία.