Η γενεαλογία της συλλογικής μας παραίτησης
1. ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΤΟΥ "ΜΕΓΑΛΟΥ" ΑΛΛΟΥ
Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Ευρωπαίος περιηγητής έφτανε στον ελληνικό χώρο κουβαλώντας ήδη μέσα του μια Ελλάδα: την Ελλάδα του Περικλή και του Πλάτωνα, του Παρθενώνα, της δημοκρατίας και της κλασικής αρμονίας. Ύστερα συναντούσε πραγματικούς ανθρώπους, σημαδεμένους από αιώνες Βυζαντίου, Ορθοδοξίας, Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Βαλκανίων και Ανατολικής Μεσογείου. Η πραγματική Ελλάδα απείχε από εκείνη που είχε κατασκευάσει η ευρωπαϊκή φαντασία.
Έτσι γεννήθηκε μια παράξενη σχέση βλέμματος. Ο Ευρωπαίος μπορούσε να θαυμάζει τον αρχαίο Έλληνα και να απογοητεύεται από τον σύγχρονο. Πάνω από τον τελευταίο άρχισε να αιωρείται ένα ερώτημα: "Είσαι άξιος εκείνων από τους οποίους κατάγεσαι;"
2. Ο ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ
Η αρχαιότητα έγινε συγχρόνως πηγή υπερηφάνειας και μέτρο σύγκρισης. Κάπως έτσι διαμορφώνεται το "παράδοξο του ανεπαρκούς κληρονόμου": "Κληρονόμησες κάτι σπουδαίο. Τώρα απόδειξε ότι το αξίζεις".
Γι' αυτό και στον σύγχρονο ελληνικό λόγο μπορούν να συνυπάρχουν δύο φαινομενικά αντίθετες φράσεις: "εμείς δώσαμε τα φώτα στον κόσμο" και "δεν είμαστε σοβαρή χώρα". Η πρώτη αντλεί αξία από το μεγαλείο της καταγωγής, η δεύτερη εκφράζει την απογοήτευση από το παρόν. Και οι δύο γεννιούνται μπροστά στον ίδιο καθρέφτη.













ΣΤΟΪΛΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ







