Η κοινωνική ψυχοπαθολογία της Δύσης και η ύβρις της Πνύκας
Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη
«Η μέγιστη φιλοδοξία στη ζωή είναι να υπερβαίνεις όλους τους άλλους».
Η φράση αυτή του Μάρκο Ρούμπιο, από την ομιλία του στην Πνύκα, συμπυκνώνει μια βαθιά παθολογία του δυτικού πολιτισμού. Τη Θεολογία της Ισχύος, όπως την όρισε εύστοχα ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος. Την αντίληψη, δηλαδή, ότι η ανθρώπινη αξία αποδεικνύεται μέσα από την υπεροχή, ότι η δύναμη θεμελιώνει το δίκαιο και ότι η επικράτηση/κυριαρχία αποτελεί τον ύψιστο προορισμό της ανθρώπινης ύπαρξης.
Από ψυχολογική άποψη, η διατύπωση είναι αποκαλυπτική. Δεν αρκεί να εξελίσσεσαι, να δημιουργείς, να πραγματώνεις τις δυνατότητες σου. Πρέπει να υπερβαίνεις τους άλλους. Η αυτοαξία γίνεται συγκριτική και η επιτυχία του άλλου μπορεί να βιώνεται ως προσωπική απειλή. Αυτό, δηλαδή, που στην ατομική ψυχολογία μπορεί να εμφανίζεται ως ναρκισσιστική ανάγκη/δυσλειτουργία υπεροχής, στο συλλογικό επίπεδο μετατρέπεται σε ιδεολογία κυριαρχίας. Και κάπου εκεί κοντά ο φασισμός, ο ναζισμός, κλείνει πονηρά το μάτι.
Η κοινωνική ψυχολογία έχει περιγράψει τέτοιους μηχανισμούς. Όταν μια συλλογική ταυτότητα θεμελιώνεται στην ανωτερότητά της έναντι των άλλων, η ισοτιμία βιώνεται ως απειλή, η διαφορετικότητα ως ανταγωνισμός και η αλληλεγγύη ως αδυναμία. Η ανθρώπινη σχέση, η κοινωνία η ίδια, υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη επικράτησης.


ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Πηγή: 






