Για να αντιμετωπίσουμε το χάος, ας ξεκινήσουμε από τη γεωπολιτική

από τον Marcello Veneziani - 13 Ιουλίου 2026

Πηγή: Μαρτσέλο Βενετσιάνι

Τελικά, ποιος κυβερνά τον κόσμο; Η αταξία. Δεν υπάρχει παγκόσμια τάξη, ούτε παλιά ούτε νέα, ούτε κυρίαρχη, παγκόσμια αυτοκρατορία, ούτε Κοινωνία των Εθνών, ούτε αμερόληπτο, παγκοσμίως αναγνωρισμένο ουδέτερο όργανο που να λειτουργεί ως διαιτητής, ειρηνοποιός και εγγυητής σε περιόδους σοβαρής κρίσης. Δεν υπάρχει τίποτα που να μοιάζει με ισορροπία δυνάμεων ή συμφωνία που να προστατεύει τον πλανήτη από ορισμένους κινδύνους που μας αφορούν όλους.

«Η Αυτοκρατορία της Αταξίας» είναι ο τίτλος του τεύχους της Rinascita , της καθιερωμένης κομμουνιστικής εφημερίδας που ίδρυσε ο Παλμίρο Τολιάτι το 1944, η οποία πρωτοστάτησε στο σχέδιο του PCI για πολιτιστική ηγεμονία. Αργότερα διευθυνόταν από εξέχουσες προσωπικότητες του Κόμματος και έκλεισε πριν από χρόνια. Τώρα που αναγεννήθηκε, πιστή στο όνομά της αλλά όχι στο παλιό PCI, υπό τον Γκοφρέδο Μπετίνι, η Rinascita συγκεντρώνει συγγραφείς και πολιτικούς για να κατανοήσουν το παγκόσμιο χάος και πώς να προχωρήσουν μπροστά. Είναι μια παρέλαση ονομάτων από την αριστερά, μέχρι τον «προοδευτικό» Τζουζέπε Κόντε, αλλά με δύο εισβολείς, τον Πιετράντζελο Μπουταφουόκο και εμένα, που μας έχουν προσκαλέσει να γράψουμε ένα δοκίμιο για το θέμα.

Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι ενώ μικροπρεπείς, πανούργοι και υποκριτές πολιτικοί σκηνοθετούν καθημερινά μια αναμέτρηση μεταξύ δεξιάς και αριστεράς, σε πόλεμο μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, εδώ το σκηνικό έχει αλλάξει και οι συμφωνίες υπερισχύουν των δυσαρμονιών. Έχουμε φτάσει σε ένα επίπεδο χάους όπου δεν μπορούμε πλέον να προσποιούμαστε ότι υπάρχουν δύο μπλοκ, δύο ή περισσότερες αντίθετες ιδέες, με ένα σαφές χάσμα μεταξύ καλού και κακού.

ΚΑΙ ΑΥΤΗ Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Antonio Catalano

Πηγή: Αντόνιο Καταλάνο

[ΑΠΕΥΘΥΝΟΜΑΙ ΣΕ ΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΟΥΝ ΤΟ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΟ ΚΑΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΕΙΡΗΝΑΣ, Η ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΝΤΡΟΠΙΖΕΤΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΑΝΤΙΑΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ]

Αυτή η ανάρτηση γεννήθηκε από μια συζήτηση με έναν αγαπητό μου φίλο, πολύ νεότερο από εμένα, ο οποίος με ρώτησε γιατί θεωρούσα το '68 τη συμβολική χρονιά έναρξης της κρίσης της ιστορικής αριστεράς, μιας κρίσης που καρποφόρησε τη δεκαετία του '80... παρά το γεγονός ότι το '68 (κάτι διαφορετικό από το εργατικό '69) θεωρείται στη συλλογική φαντασία ως το λίκνο των αυτοαποκαλούμενων επαναστατικών κινημάτων, τα οποία μερικές φορές αμφισβήτησαν βίαια το παλιό κομμουνιστικό κόμμα. Έπρεπε να κόψω με το τσεκούρι, γνωρίζω ότι κάθε ζήτημα, που θίγεται εν συντομία εδώ, αξίζει πολύ πιο λεπτομερή επεξεργασία.

Ξεκινάω από μακριά, από τον Μαρξ και το Κομμουνιστικό Μανιφέστο του (1848), και ιδιαίτερα από τον επαναστατικό ρόλο της αστικής τάξης.

«Στη θέση της εκμετάλλευσης που καλύπτεται από θρησκευτικές και πολιτικές ψευδαισθήσεις, [η αστική τάξη] εισήγαγε μια ανοιχτή, ασυνείδητη, άμεση, άνυδρη εκμετάλλευση […] Μετέτρεψε τον ποιητή, τον άνθρωπο της επιστήμης σε μισθωτό που εξαρτάται από αυτήν.

Οι οργανικοί διανοούμενοι του κατσαπλιαδισμού

Του Δημήτρη Τσίρκα 

Η αντιπαράθεση που έχει ξεκινήσει με αφορμή το άρθρο του Σ. Καλύβα για τις φωτογραφίες των εκτελεσμένων κομμουνιστών της Καισαριανής είναι μια μετατοπισμένη αντιπαράθεση. 

Όσο πιο έντονα διεξάγεται, μάλιστα, τόσο πιο κρυμμένο/απωθημένο είναι το αντικείμενό της.

Είναι όμως μια αντιπαράθεση που εξυπηρετεί και τα δύο μέρη της, αν και περισσότερο τον Καλύβα, ο οποίος σκόπιμα και επιτηδευμένα την πυροδότησε. 

Ξεκινώντας, να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν πρόκειται για μια αντιπαράθεση ιστορικών, για ένα ιστορικό ζήτημα. Είναι μια κατεξοχήν πολιτική αντιπαράθεση για το σήμερα και διόλου για το 1944.

Το γεγονός ότι εμφανίζεται ως μια ιστορική αντιπαράθεση συγκαλύπτει μεν τον πολιτικό της χαρακτήρα, αλλά δεν τον ακυρώνει - απλά τον μετατοπίζει, σε βάρος των αριστερών που έπεσαν στην παγίδα που τους έστησε, με προκλητικές φράσεις.

Η ίδια η ιστοριογραφία, άλλωστε, δεν είναι παρά η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, για να παραφράσουμε τον Κλαούζεβιτς.

Υπάρχουν ακόμα δεξιά και αριστερά;

Fabio Filomeni

Πηγή: Φάμπιο Φιλομένι

Υπάρχουν ακόμα δεξιά και αριστερά; Είναι ακόμα σκόπιμο να ταυτιζόμαστε με αυτόν τον άξονα; Έχουν ακόμα νόημα ο φασισμός και ο αντιφασισμός;

Σίγουρα, για τις δυνάμεις του «συστήματος» που βασίζουν την ύπαρξή τους σε αυτή τη διαίρεση, ναι. Με τον όρο δυνάμεις του συστήματος, εννοώ εκείνα τα μαζικά κόμματα όπως το Δημοκρατικό Κόμμα και οι Αδελφοί της Ιταλίας (FdI) που συνεχίζουν να επωφελούνται (με έναν εντελώς εργαλειακό τρόπο!) από μια ιδεολογική κληρονομιά του περασμένου αιώνα. Για αυτά τα κόμματα, η απειλή του φασισμού - εξ ου και η ανάγκη για αντιφασισμό - ενισχύει ακόμη και τη θέση τους, τόσο το καλύτερο για αυτά! Το παιχνίδι ρόλων του συστήματος του επιτρέπει να τρέφεται από τον εαυτό του, επαναλαμβάνοντας το πιο διάσημο απόφθεγμα από τό Γατόπαρδο: «Αν θέλουμε όλα να παραμείνουν ίδια, όλα πρέπει να αλλάξουν». Αυτό αποκαλώ τη μεγάλη απάτη της πολιτικής. Αν το καταλάβουμε αυτό, τότε μπορούμε να ξεπεράσουμε το ταμπού της ιδεολογικής διαίρεσης και του οπαδισμού που μοιάζει με γήπεδο. Αλλά να είστε προσεκτικοί: αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε - ή χειρότερα - να απαρνηθούμε τα ιδανικά μας!

Ο ΤΑΞΙΚΟΣ ΕΛΙΤΙΣΜΟΣ & Η ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ

Όταν ο «προοδευτικός» λόγος γίνεται περιφρόνηση.

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Καθώς η κριτική στο πρόσωπο της Καρυστιανού πυκνώνει (και) από τις "αριστερές" γραφίδες -με χαρακτηρισμούς όπως «τραμπικό κόμμα», «ακροδεξιά», «εθνικιστές», «ψεκασμένοι», «αντιεμβολιαστές», «γέροντες», «αστρολόγοι» κ.λπ.- αντιλαμβάνεται κανείς την αγωνία της συστημικής ενσωματωμένης "αριστεράς". 

Όμως στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για κριτική. Πρόκεται για σύμπτωμα. Και όπως κάθε σύμπτωμα, λέει περισσότερα για αυτόν που το εκφέρει παρά για τον στόχο του.

Σε επίπεδο πολιτικής ψυχολογίας, τέτοιες εκφράσεις δεν αποτελούν αντιπαράθεση θέσεων αλλά αμυντικό μηχανισμό.

Όταν εμφανίζεται μια κοινωνική φωνή που δεν προέρχεται από κόμμα, δεν μιλά με τον καθιερωμένο ιδεολογικό κώδικα, 

αντλεί νομιμοποίηση από το τραύμα, το πένθος, το ηθικό βάρος, και τον ίδιο τον Λαό, τότε απειλείται η ταυτότητα όσων έχουν μάθει να λειτουργούν ως «διαχειριστές της πολιτικής ορθότητας».

Και βέβαια, η αντίδραση τους δεν είναι διάλογος, αλλά γελοιοποίηση. Γιατί η γελοιοποίηση ακυρώνει χωρίς να απαιτεί σκέψη. Δεν πρόκειται δηλαδή για πολιτική διαφωνία αλλά για ψυχική άμυνα.

Ο χαρακτηρισμός «ακροδεξιά» ή «ψεκασμένη» εδώ δεν λειτουργεί περιγραφικά.

Λειτουργεί μαγικά! Σαν λέξη-ξόρκι που επιτρέπει στον ομιλητή να μην ακούσει τίποτα άλλο.

Στην πολιτική ψυχολογία αυτό ονομάζεται ηθικός πανικός. Όταν ένα φαινόμενο δεν χωρά στα υπάρχοντα σχήματα, βαφτίζεται «επικίνδυνο» ώστε να τεθεί εκτός νομιμότητας.

Οπότε, δεν έχει σημασία τι λέγεται. Σημασία έχει ποιος μιλά χωρίς άδεια. Και έτσι η έννοια της «ακροδεξιάς» γίνεται ψυχικό όπλο.

Παναγιώτης Κονδύλης: Είστε Αριστεράς ή Δεξιός;

Στο Περιοδικό διαβάζω. Τεύχος 384. 1998. Ο Παναγιώτης Κονδύλης απαντά σε οκτώ ερωτήματα του Σπύρου Τσακνιά εφ’ όλης της ύλης

Μεταξύ των οποίων και στην ερώτηση αν είναι αριστερός ή δεξιός;

Η απάντησή του ήταν η επόμενη:

Όταν ανατέμνω τις ιδεολογικές ψευδαισθήσεις των «δεξιών» πλείστοι όσοι με θεωρούν «αριστερό»• όταν υποβάλλω σε βάσανο τις αντίστοιχες αυταπάτες των «αριστερών», πλείστοι όσοι με χαρακτηρίζουν «δεξιό».

Η δική μου τοποθέτηση παραμένει, βέβαια, αμετάβλητη και στις δύο περιπτώσεις. Γιατί και στις δύο χρησιμοποιώ τα ίδια αναλυτικά εργαλεία, και στις δύο πρόθεσή μου δεν είναι να προσφέρω πολεμικά επιχειρήματα στη μια πλευρά εναντίον της άλλης, αλλά να δω τα πράγματα σε μιαν ευρύτερη και υπέρτερη προοπτική ¬ και μια τέτοια προοπτική είναι, ως γνωστόν, άχρηστη σε όσους μάχονται για την παράταξή τους, μαχόμενοι ταυτόχρονα (ιδιοτελώς ή ανιδιοτελώς, αυτό δεν ενδιαφέρει εδώ) για τον εαυτό τους, ήτοι για την ταυτότητα που τους επιτρέπει να προσανατολίζονται και να επιβιώνουν κοινωνικά. Ακριβώς η συνύφανση της πολιτικής ιδεολογίας με τις εκάστοτε ανάγκες της προσωπικής ταυτότητας προσδίδει στις διαμάχες μεταξύ φορέων των διαφόρων ιδεολογιών οξύτητα ασυμβίβαστη με μιαν διαφοροποιημένη θεώρηση του άλλου• γιατί στον βαθμό όπου έχει κάποιο δίκιο ο ένας, παύει να έχει κάποιο δίκιο ο άλλος, ήτοι μειώνεται το δικαίωμα υπάρξεώς του ως φορέα αυτής της ιδεολογίας. Έτσι, η ψυχική οικονομία επιβάλλει τις γρήγορες κατατάξεις και τις συνοπτικές κρίσεις, έστω και αν στον άλλον αποδίδονται τα ζοφερότερα κίνητρα και οι ελεεινότερες προθέσεις.