Ο ΤΑΞΙΚΟΣ ΕΛΙΤΙΣΜΟΣ & Η ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ

Όταν ο «προοδευτικός» λόγος γίνεται περιφρόνηση.

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Καθώς η κριτική στο πρόσωπο της Καρυστιανού πυκνώνει (και) από τις "αριστερές" γραφίδες -με χαρακτηρισμούς όπως «τραμπικό κόμμα», «ακροδεξιά», «εθνικιστές», «ψεκασμένοι», «αντιεμβολιαστές», «γέροντες», «αστρολόγοι» κ.λπ.- αντιλαμβάνεται κανείς την αγωνία της συστημικής ενσωματωμένης "αριστεράς". 

Όμως στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για κριτική. Πρόκεται για σύμπτωμα. Και όπως κάθε σύμπτωμα, λέει περισσότερα για αυτόν που το εκφέρει παρά για τον στόχο του.

Σε επίπεδο πολιτικής ψυχολογίας, τέτοιες εκφράσεις δεν αποτελούν αντιπαράθεση θέσεων αλλά αμυντικό μηχανισμό.

Όταν εμφανίζεται μια κοινωνική φωνή που δεν προέρχεται από κόμμα, δεν μιλά με τον καθιερωμένο ιδεολογικό κώδικα, 

αντλεί νομιμοποίηση από το τραύμα, το πένθος, το ηθικό βάρος, και τον ίδιο τον Λαό, τότε απειλείται η ταυτότητα όσων έχουν μάθει να λειτουργούν ως «διαχειριστές της πολιτικής ορθότητας».

Και βέβαια, η αντίδραση τους δεν είναι διάλογος, αλλά γελοιοποίηση. Γιατί η γελοιοποίηση ακυρώνει χωρίς να απαιτεί σκέψη. Δεν πρόκειται δηλαδή για πολιτική διαφωνία αλλά για ψυχική άμυνα.

Ο χαρακτηρισμός «ακροδεξιά» ή «ψεκασμένη» εδώ δεν λειτουργεί περιγραφικά.

Λειτουργεί μαγικά! Σαν λέξη-ξόρκι που επιτρέπει στον ομιλητή να μην ακούσει τίποτα άλλο.

Στην πολιτική ψυχολογία αυτό ονομάζεται ηθικός πανικός. Όταν ένα φαινόμενο δεν χωρά στα υπάρχοντα σχήματα, βαφτίζεται «επικίνδυνο» ώστε να τεθεί εκτός νομιμότητας.

Οπότε, δεν έχει σημασία τι λέγεται. Σημασία έχει ποιος μιλά χωρίς άδεια. Και έτσι η έννοια της «ακροδεξιάς» γίνεται ψυχικό όπλο.

Παναγιώτης Κονδύλης: Είστε Αριστεράς ή Δεξιός;

Στο Περιοδικό διαβάζω. Τεύχος 384. 1998. Ο Παναγιώτης Κονδύλης απαντά σε οκτώ ερωτήματα του Σπύρου Τσακνιά εφ’ όλης της ύλης

Μεταξύ των οποίων και στην ερώτηση αν είναι αριστερός ή δεξιός;

Η απάντησή του ήταν η επόμενη:

Όταν ανατέμνω τις ιδεολογικές ψευδαισθήσεις των «δεξιών» πλείστοι όσοι με θεωρούν «αριστερό»• όταν υποβάλλω σε βάσανο τις αντίστοιχες αυταπάτες των «αριστερών», πλείστοι όσοι με χαρακτηρίζουν «δεξιό».

Η δική μου τοποθέτηση παραμένει, βέβαια, αμετάβλητη και στις δύο περιπτώσεις. Γιατί και στις δύο χρησιμοποιώ τα ίδια αναλυτικά εργαλεία, και στις δύο πρόθεσή μου δεν είναι να προσφέρω πολεμικά επιχειρήματα στη μια πλευρά εναντίον της άλλης, αλλά να δω τα πράγματα σε μιαν ευρύτερη και υπέρτερη προοπτική ¬ και μια τέτοια προοπτική είναι, ως γνωστόν, άχρηστη σε όσους μάχονται για την παράταξή τους, μαχόμενοι ταυτόχρονα (ιδιοτελώς ή ανιδιοτελώς, αυτό δεν ενδιαφέρει εδώ) για τον εαυτό τους, ήτοι για την ταυτότητα που τους επιτρέπει να προσανατολίζονται και να επιβιώνουν κοινωνικά. Ακριβώς η συνύφανση της πολιτικής ιδεολογίας με τις εκάστοτε ανάγκες της προσωπικής ταυτότητας προσδίδει στις διαμάχες μεταξύ φορέων των διαφόρων ιδεολογιών οξύτητα ασυμβίβαστη με μιαν διαφοροποιημένη θεώρηση του άλλου• γιατί στον βαθμό όπου έχει κάποιο δίκιο ο ένας, παύει να έχει κάποιο δίκιο ο άλλος, ήτοι μειώνεται το δικαίωμα υπάρξεώς του ως φορέα αυτής της ιδεολογίας. Έτσι, η ψυχική οικονομία επιβάλλει τις γρήγορες κατατάξεις και τις συνοπτικές κρίσεις, έστω και αν στον άλλον αποδίδονται τα ζοφερότερα κίνητρα και οι ελεεινότερες προθέσεις.