ΘΕΣΕΙΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ

Του Γιώργου Λεχουρίτη 

Ο Χομπς θεωρούσε τους ανθρώπους ως ανταγωνιστικά όντα που αναζητούν δύναμη που απαιτούν ισχυρή εξουσία για να διατηρήσουν την τάξη. 

Ο Λοκ τόνισε τη λογική και τη συνεργασία, ενώ ο Ρουσσώ υποστήριξε ότι η κοινωνία διαφθείρει μια αρχικά ελεύθερη και συμπονετική ανθρωπότητα. 

Ο Μαρξ κατανόησε την ανθρώπινη φύση ως κοινωνικά και ιστορικά παραγόμενη μέσω εργασίας και υλικών συνθηκών. 

Ο Φρόιντ άλλαξε την προσοχή στις ασυνείδητες επιθυμίες και επιθετικότητα, ενώ ο Κροπότκιν τόνισε  ότι η συνεργασία και η αμοιβαία αλληλό- βοήθεια έχουν βαθιές εξελικτικές ρίζες. 

O Timothy Leary, Αμερικανός ψυχολόγος,  στο «Άναψε, Συντονίσου, Αφέσου», εστιάζει την προσοχή μας στα ακόλουθα: «Σε μια κοινωνία που εκτιμά τη συμμόρφωση και την υπακοή, το άτομο που τολμά να σκέφτεται μόνο του συχνά εξοστρακίζεται και γελοιοποιείται. Αυτοί οι αντικομφορμιστές, αυτοί οι απόκληροι, είναι οι πραγματικοί πρωτοπόροι της κοινωνίας, αυτοί που μας ωθούν να αμφισβητούμε τις υποθέσεις μας και να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας. Είναι αυτοί που δεν φοβούνται να είναι διαφορετικοί, να είναι ο εαυτός τους.

Αν νιώθετε σαν ξένος, σαν να μην ταιριάζετε με το πλήθος, αυτό είναι καλό. Σημαίνει ότι έχεις τη δυνατότητα να κάνεις μια πραγματική διαφορά στον κόσμο. Μη φοβάσαι να είσαι ο εαυτός σου, να ακολουθήσεις το δικό σου μονοπάτι. Ο κόσμος χρειάζεται τη μοναδική σου προοπτική».

Και ο  Ernest Miller Hemingway τον συμπληρώνει αναφέροντας: 

«Αυτός ο κόσμος τσακίζει τους ανθρώπους και στο μέρος που τσακίζονται εμφανίζεται ένα ράγισμα. Κι όσοι αρνούνται να τσακιστούν, αυτούς ο κόσμος τους σκοτώνει. Σκοτώνει χωρίς να λογαριάζει τους πολύ γενναίους, τους πολύ δυνατούς και τους πολύ ρομαντικούς. Αν δεν είστε από αυτούς θα σας σκοτώσει επίσης. Όμως τότε θα αφήσει τον χρόνο να κάνει την δουλειά του». 

Από την άλλη ο  Paulo Freire, Βραζιλιάνος εκπαιδευτικός και κριτικός παιδαγωγός, υποστήριξε ότι η εκπαίδευση πρέπει να δίνει δύναμη στους καταπιεσμένους ανθρώπους να αναπτύξουν κριτική συνείδηση και να αμφισβητούν συστήματα κυριαρχίας αντί να απομνημονεύουν παθητικά πληροφορίες.

Αναφέρει με νόημα: «Η Εκπαίδευση είτε λειτουργεί ως ένα εργαλείο το οποίο χρησιμοποιείται για να ενσωματώνεται η νεότερη γενιά στην λογική του παρόντος συστήματος και συνεπώς να διευκολύνει τον κονφορμισμό, είτε αποτελεί μια πρακτική ελευθερίας, που σημαίνει ότι βρίσκει τρόπους και μέσα ώστε οι καταπιεσμένοι άντρες και οι γυναίκες δημιουργικά και κριτικά να αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα και να ανακαλύπτουν το πώς να συμμετέχουν στον μετασχηματισμό του κόσμου τους». 

« Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ » του Εριχ Φρομ

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΕΧΟΥΡΙΤΗ

«Ο Erich Fromm, γνωστός Γερμανός κοινωνικός ψυχολόγος και φιλόσοφος, διερεύνησε βαθιά τις πολυπλοκότητες των ανθρώπινων σχέσεων και τη φύση της αγάπης στα σημαντικά έργα του. 

Μια από τις πιο βαθιές του ιδέες για την αγάπη ήρθε στο βιβλίο του,  «Η Τέχνη της Αγάπης»,1956, (The Art of Loving) όπου υποστήριξε ότι η αγάπη δεν είναι απλώς μια συναισθηματική αντίδραση σε ένα συγκεκριμένο άτομο, αλλά μάλλον ένας ευρύτερος προσανατολισμός του χαρακτήρα που διαμορφώνει ολόκληρη την κοσμοθεωρία κάποιου.

 Έγραψε, 

«Η αγάπη δεν είναι πρωτίστως μια σχέση με ένα συγκεκριμένο άτομο, είναι μια στάση, ένας προσανατολισμός του χαρακτήρα που καθορίζει τη σχέση ενός ατόμου με τον κόσμο ως σύνολο». 

Έτσι για τον Fromm, η αγάπη δεν περιορίζεται σε ρομαντικές σχέσεις ή προσωπικούς δεσμούς αλλά ήταν  και είναι ένα εγγενές μέρος του πώς κάποιος ασχολείται με τον κόσμο και τον συνάνθρωπο. Είναι μια ενεργή δύναμη, μια έκφραση της ψυχής κάποιου, παρά μια παθητική αντίδραση σε ένα εξωτερικό ερέθισμα.

Ο Φρομ επέκρινε επίσης την κοινή παρανόηση ότι η αγάπη είναι απλώς η πράξη εύρεσης του «σωστού» αντικειμένου στην αγάπη. Πολλοί, πρότεινε, προσεγγίζουν την αγάπη με την ιδέα ότι ορίζεται από το συγκεκριμένο άτομο που αγαπούν, πιστεύοντας ότι η ένταση των συναισθημάτων τους προς το συγκεκριμένο άτομο είναι μια αντανάκλαση της ικανότητάς τους για αγάπη. 

Ωστόσο, ο Φρομ θεώρησε αυτή την προοπτική ως προβληματική, εξισώνοντάς την με μια μορφή εγωισμού (σήμερα θα λέγαμε ναρκισσισμού ή οριακότητας) ή συμβιωτικής προσκόλλησης. Υποστήριξε ότι μια τέτοια προσέγγιση στην αγάπη, η οποία επικεντρώνεται σε ένα άτομο και όχι σε μια ευρύτερη, πιο καθολική ικανότητα για αγάπη, δεν μπορεί να θεωρηθεί αληθινή αγάπη. 

Αναφέρει σχετικά, 

«Αν ένα άτομο αγαπά μόνο ένα άλλο άτομο και είναι αδιάφορος για τους υπόλοιπους συνανθρώπους του, η αγάπη του δεν είναι αγάπη αλλά συμβιωτική προσκόλληση ή διευρυμένος εγωισμός».