Κώστας Χατζηαντωνίου
Η μέρα που μπήκαν οι τσέτες στην Σμύρνη. Η μέρα που έσβησε το όραμα νέας ζωής και νέου πολιτισμού που θεμελιώνονταν στην Ελληνική Ανατολή. Η μέρα που έριξε για πάντα τον κόσμο στον μηδενισμό. Γιατί η ελληνική ολοκλήρωση ήταν ζήτημα παγκόσμιας ηθικής τάξης.
Αν κάποτε ήταν πόνος που τα κόκαλα των Ελλήνων στην Ασία έμεναν άψαλτα, άταφα, αλιβάνιστα (ζύγιζαν βαριά στον λαό μας πριν εκφυλιστεί αυτές οι λειτουργίες), τώρα οι ματωμένες μνήμες μας, οι ιωνικές μας αντοχές, πολεμούν για να μη βουλιάξουν στη λήθη. Και μνημονεύουν ακόμη τους προγόνους, μάρτυρες ή πρόσφυγες. Καλή σου ώρα λοιπόν δάσκαλε στην Χατζηαντώνειο σχολή του Αγίου Δημητρίου, καλή σου ώρα γυναίκα από το Ιβρινδί, καλή σου ώρα μπακάλη από το Τομάζι, καλή σας ώρα ορφανά του Μπαϊρακλί, του Βουτζά, του Τραπάκιοϊ. Καλή σας ώρα και σε σας κορίτσια από τ' Αλάτσατα στα Εισόδια της Παναγιάς ταμένα και σφαγμένα, χωρίς τραγούδι του βιολιτζή του Λάλα, των πηγαδιών κορίτσια, που διαλέξατε τον θάνατο κι αυτός αρνιόταν, κορίτσια του Ρεΐς Ντερέ που μάθατε ποιος είναι ο Τούρκος, του Σιντιρτζή κορίτσια που πετάξατε στους φυγάδες τα κεντήματά σας πριν συρθήτε στα σκλαβοπάζαρα του Μπαλίκεσιρ. Από τον σπαραγμό σας μάθαμε την αλήθεια για το διεθνές «δίκαιο», για τη «δυτική δημοκρατία», για τα «ανθρώπινα δικαιώματα».
