Η Υπερπολιτική είναι η πολιτική μορφή ενός κόσμου που έχει χάσει την ικανότητα να σκέφτεται και να οργανώνεται συλλογικά για το μέλλον του.

του Δημήτρη Τσίρκα ! 

Πώς γίνεται στα ΜΚΔ να είναι όλοι θυμωμένοι και να καταγγέλλουν συνεχώς την εξουσία, αλλά αυτή να είναι πιο ακλόνητη από ποτέ; Πώς γίνεται οι πάντες να είναι διαρκώς στα (ψηφιακά) κεραμίδια αλλά τίποτα να μην αλλάζει;

Καλώς ήρθατε στην έρημο της Υπερπολιτικής. 

Έτσι περιγράφει ο Βέλγος ιστορικός των ιδεών, Αντόν Γιάγκερ, τη σύγχρονη πραγματικότητα στην οποία η πολιτική μοιάζει να βρίσκεται παντού στην καθημερινότητά μας, αδυνατώντας όμως να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές.

Ο Γιάγκερ προτείνει μια τριμερή περιοδολόγηση του Πολιτικού τις τελευταίες δεκαετίες: 

Α) Τη μαζική πολιτική (μέσα του 20ου αιώνα μέχρι το 1990) στην οποία οι πολίτες συμμετείχαν σε μαζικά κόμματα, συνδικάτα και άλλες συλλογικότητες και όπου η πολιτική ταυτότητα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταξική θέση.

Β) Την εποχή της μεταπολιτικής (Πτώση του Ανατολικού Μπλοκ – 2008) όπου κυριαρχεί η ΤΙΝΑ και οι ιδεολογικές συγκρούσεις αντικαθίστανται από τη (φαινομενικά) ουδέτερη τεχνοκρατική διαχείριση. 

Εδώ η πολιτική εκκενώνεται από το περιεχόμενό της, το οποίο εκχωρείται στους πάσης φύσεως «ειδικούς», τις ανεξάρτητες αρχές και ΜΚΟ και τα δικαστήρια.

Ο πολιτισμικός πόλεμος που δεν έγινε ποτέ

του Marcello Veneziani

Η προοδευτική αριστερά έχασε, η συντηρητική δεξιά δεν κέρδισε. Ο Alain de Benoist έχει δίκιο που συνοψίζει το αποτέλεσμα του λεγόμενου «πολιτισμικού πολέμου» με αυτόν τον τρόπο. Θεωρώ άψογη την περίληψη του Γάλλου στοχαστή σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Diorama letterario αυτού του μήνα, στο οποίο επανεξετάζει επίσης τη διαμάχη που είχα τον περασμένο χειμώνα με την κυβέρνηση Meloni και τους απεσταλμένους της. Ο Ντε Μπενουά λέει, και συμφωνώ, επίσης επειδή το γράφω εδώ και αρκετό καιρό:

«Ο αντίπαλος δεν έχει ηττηθεί. Κατέρρευσε μόνος του. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει χάσει την εξουσία. Οι διανοούμενοι της άρχουσας τάξης δεν έχουν τίποτα άλλο να πουν. Αρκούνται στο να επαναλαμβάνουν τα ίδια μάντρα, αλλά εξακολουθούν να δίνουν τον τόνο. Ο προοδευτισμός είναι νεκρός. η θεωρία του φύλου και ο εργατισμός είναι απλώς τα εφεδρικά του οχήματα, κι όμως παραμένουν στο επίκεντρο της προσοχής. Τα σπάνια πνευματικά κέντρα δεν έχουν πλέον καμία επιρροή στα γεγονότα. Οι μεγάλοι συγγραφείς, οι «αυθεντικοί στοχαστές της νεότητας», που κάποτε κατείχαν την εξουσία, έχουν πεθάνει χωρίς να αντικατασταθούν. Ένας ορισμένος αριθμός ταλαντούχων ανθρώπων παραμένει εδώ κι εκεί, αλλά συνεχίζουν να εξοστρακίζονται, να υποβιβάζονται στο περιθώριο».

Στη συνέχεια προσθέτει ότι όλες οι πολιτικές δυνάμεις βρίσκονται σε διαδικασία αποσύνθεσης και κανείς δεν αμφισβητεί σοβαρά τον έλεγχο της κυρίαρχης ιδεολογίας στον κόσμο του πολιτισμού και, θα πρόσθετα, στην επικρατούσα νοοτροπία, που ονομάζεται mainstream.Στη συνέχεια, ο θεωρητικός αυτού που κάποτε ονομαζόταν Nouvelle Droite επικεντρώνεται στην αποτυχία του λαϊκιστικού κύματος και την φιλελεύθερο-συντηρητική του τάση, η οποία στην πραγματικότητα είναι μια έξυπνη προσκόλληση στην κυρίαρχη εξουσία και τους κανόνες της: σε αντάλλαγμα, διατηρεί τη μονιμότητά της στην εξουσία. Ο De Benoist πιστεύει ότι μπορεί κανείς να βγει από το σύστημα υιοθετώντας μια θέση που διακόπτει ένα πρόγραμμα που είναι ταυτόχρονα επαναστατικό και συντηρητικό, αλλά δεν αναφέρει κανένα παράδειγμα αυτού. Συμφωνώ επίσης με τη λύση, όπως γνωρίζουν οι παλιοί αναγνώστες. Αλλά τώρα συμφωνώ μόνο θεωρητικά, όσον αφορά τις αρχές και τις συστάσεις, για το τι θα έπρεπε να είναι, χωρίς καμία εμπιστοσύνη στην πρακτική εφαρμογή της (και από ποιον, λοιπόν;).

Η Οδύσσεια του Νόλαν σε έναν πολιτισμό σε τελική παρακμή

από τον Roberto Pecchioli - 18 Αυγούστου 2026

Πηγή: EreticaMente

Ποιος ξέρει τι θα σκεφτόταν ο Όμηρος -ή όποιος έγραψε την Οδύσσεια- για την επιτυχία, τρεις χιλιετίες μετά το ποίημα, της κινηματογραφικής εκδοχής ενός από τα ιδρυτικά κείμενα του κλασικού και στη συνέχεια του ευρωπαϊκού πολιτισμού από τον Κρίστοφερ Νόλαν. Έχει ήδη αποφέρει ένα δισεκατομμύριο δολάρια, μια κλοπή. Ο ιταλικός τύπος σπεύδει να επισημάνει ότι η χολιγουντιανή υπερπαραγωγή ξεπέρασε το Buen Camino του Τσέκο Ζαλόνε στο box office. Αυτά είναι τα μόνα μέτρα -ποσοτικά, εμπορικά, αριθμητικά- για έναν πολιτισμό που βρίσκεται στα τελευταία του βήματα, ο οποίος αντιμετωπίζει την Οδύσσεια λίγο πολύ σαν μια σειρά του Netflix, που περιέργως διαδραματίζεται σε ένα μακρινό παρελθόν ανάμεσα στις ζεστές μεσογειακές θάλασσες.

Ο Οδυσσέας είναι απλώς ένας πονηρός τύπος, που αναρρώνει από το κόλπο με το άλογο που χρησιμοποίησε για να νικήσει τους πολιορκημένους Τρώες, αγωνιζόμενος για την περιπετειώδη επιστροφή του (δέκα χρόνια, όσο διαρκεί ο νικηφόρος πόλεμος) στην Ιθάκη, το μικρό νησί του οποίου είναι βασιλιάς. Όλα του συμβαίνουν, αλλά η Οδύσσεια δεν είναι ένα μυθιστόρημα περιπέτειας. Στην ταινία, κάθε θεμελιώδες θέμα ξεθωριάζει, η αίσθηση των αρχέτυπων που ο Όμηρος σμιλεύει για εκατό ή περισσότερες γενιές γίνεται αβάσιμη.

Ο θεατής —διαφορετικός εκ φύσεως από τον αναγνώστη— δεν οδηγείται σε αναστοχασμό πάνω στα θεμέλια της ύπαρξης που εξερευνά ο Όμηρος στη βλαστική φάση του πολιτισμού. Νοσταλγία για την πατρίδα, συζυγική αγάπη, η σχέση με τον πατέρα και τον γιο Τηλέμαχο (ο οποίος βρίσκεται επίσης σε ένα ταξίδι αναζήτησης του πατέρα του, δηλαδή των ριζών και της νομιμότητάς του)· πόνος, βία, θνητότητα και αθανασία· ο ρόλος της μοίρας και των θεών· πόλεμος και η γαλήνη της ψυχής· η σχέση με τα ελαττώματα και τις επιθυμίες που δοκιμάζονται στη μεγάλη περιπέτεια της επιστροφής· η αίσθηση των παραβιασμένων ορίων (ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του ελληνικού νοήματος της ζωής)· η επιθυμία να ξεκινήσει κανείς «στην ανοιχτή θάλασσα», όπως αποτυπώνεται από τον Δάντη στη Θεία Κωμωδία, μια τρομερή τοιχογραφία του μεσαιωνικού χριστιανικού οράματος. Και μετά ο πόλεμος, το μίσος, η βία, η σκληρή πάλη με τους Μνηστήρες, τους διεκδικητές του θρόνου και του χεριού της νύφης του Πηνελόπης, το γαμήλιο κρεβάτι που σκαλίστηκε από τον νεαρό Οδυσσέα, η παραβίαση του οποίου θα ήταν τόσο ιερόσυλη όσο η πράξη του σφετερισμού του θρόνου.

Απάντηση στην Δόμνα Μιχαηλίδου. Η πυρηνική οικογένεια πρέπει να είναι πενταμελής. Η ώρα της κοινωνιολογίας.

Δρ Ηλίας Φιλιππίδης

Πανεπιστημιακός κοινωνιολογίας, νομικός, συγγραφέας. 

Η ιατρική επιστήμη είναι επιστήμη σκοπού. Δηλαδή έχει ως αποστολή την προστασία της υγείας των έμβιων όντων και κυρίως του ανθρώπου. Με αυτή την έννοια δεν περιορίζεται στην διάγνωση των παθογόνων καταστάσεων, αλλά καταλήγει σε συγκεκριμένες συστάσεις (π.χ. φαρμακολογικές) για την αντιμετώπισή τους και την αποκατάσταση της υγείας των έμβιων όντων. Η ζωή υπάρχει μέσω της υγείας.

Κατ’ αντίστοιχο τρόπο η κοινωνιολογία ιδρύθηκε ως επιστήμη, για να φροντίζει τις συλλογικές υποστάσεις του ανθρώπου που είναι οι ανθρώπινες κοινωνίες. Το έργο της κοινωνιολογίας είναι πολύ δυσκολότερο από αυτό της ιατρικής, διότι:

α. για την ιατρική επιστήμη, μπορεί οι ασθένειες να είναι διάφορες, αλλά η βιολογική δομή του ανθρώπου είναι δεδομένη, επομένως δεδομένη είναι και η κατάσταση της υγείας του. Αντιθέτως στις ανθρώπινες κοινωνίες δεν υπάρχει η έννοια της πρότυπης συλλογικής υγείας και γι΄ αυτό οι κοινωνίες μπορούν να διαφέρουν όχι μόνο ως προς τα προβλήματά τους, αλλά και ως προς τις λύσεις που μπορούν να βρίσκουν ακόμη και για τα ίδια προβλήματα.

β. στις ανθρώπινες κοινωνίες η έννοια της ορθότητας δεν έχει πάντα αντικειμενικό  και λογικό χαρακτήρα, αλλά επηρεάζεται έντονα από τις διάφορες ιδεολογίες.

Δύο είναι οι ισχυρότερες ιδεολογικές προτάσεις της εποχής μας: ο οικονομικός φιλευθερισμός και η woke agenda. 

To κοινό τους σημείο είναι, ότι επενδύουν στον ατομοκεντρισμό και ότι αποβλέπουν στην διάλυση κάθε έννοιας και θεσμού συλλογικής ταυτότητας, με ιστορικές ρίζες. Επομένως οι μεγάλοι τους εχθροί είναι οι έννοιες του έθνους και της οικογένειας.

Ο νέος Τρωγλοδυτισμός κι η λήθη του «μεγάλου έξω»

Τίτος Χριστοδούλου

Ο τελευταίος των Μοϊκανών; Περίπου. Όταν ο Ishi, ο μόνος επιζών της ινδιάνικης φυλής των Γιάχι της Βορείου Αμερικής άφησε εδώ κι έναν αιώνα τα βουνά της Καλιφόρνια για να γίνει αντικείμενο μελέτης των πανεπιστημιακών ανθρωπολόγων κι εθνολόγων, διεσφάλιζε και την επίζηλη θέση στους αμερικανικούς θρύλους ως ο τελευταίος των νομάδων τροφοσυλλεκτών της κατακτημένης από τη δυτική απληστία αμερικανικής ηπείρου.


Ταυτόχρονα, έδινε και ευπρόσδεκτη αφορμή για μια σοβαρή πολιτισμική και φιλοσοφική αυτοεξέταση στους στρογγυλοκαθισμένους αστούς του πολιτισμένου μας σύγχρονου κόσμου. Κι όταν η βιογράφος του, Theodora Kroeber, στο πνεύμα του Φροϋδικού "ο πολιτισμός κι οι αντιρρήσεις του", τον ρώτησε για την εντύπωσή του για τον προβληματισμένο και προβληματικό μας κόσμο, ο Ishi "είχε την απάντηση έτοιμη... φταίει ο υπερβολικός χρόνος που οι σύγχρονοι περνούμε μέσα σε σπίτια".

"Δεν ανήκε στη φύση του ανθρώπου να περνά τόσον καιρό κλεισμένος σε κτήρια", αποφάνθηκε με φιλοσοφική βεβαιότητα ο Ινδιάνος.

Αυτά, πριν από 100 χρόνια. Τα πράγματα είναι εμφανώς χειρότερα, τώρα. Δεν κερδίζουμε τίποτα αν στοιχηματίσουμε ότι διαβάζετε τις γραμμές αυτές κλεισμένος σε ένα δωμάτιο, όπως άλλωστε κάνετε για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σας, κολλημένος σε κάποια χαρτιά ή σε μια οθόνη, σκαλίζοντας σύμβολα κι όποια ορνιθοσκαλίσματα, ή, οι "φτασμένοι" από σας, σε κάποια meeting σε λαμπρά φωτισμένες αίθουσες συμβουλίων.

Η ήττα των ιδεών 1 Του Marcello Venziani

Η ήττα των ιδεών 1

Του Marcello Venziani

Πρόλογος

Το λυκόφως των ιδεών

Η ήττα του Πλάτωνα
Η σιωπή των ιδεών στην παγκόσμια εποχή

Ο αφηρημένος φύλακας
Ο διανοούμενος συνεργός του Μηδενός

Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και το κενό
Η ρητορική στη θέση των ιδεών

Να ζεις αντί να σκέπτεσαι
Η αισθητική ζωή στη θέση των ιδεών

Η πυρά της ουτοπίας
Η ιδεολογία στη θέση των ιδεών

Η αγορά ως μέτρο όλων των πραγμάτων
Το χρήμα στη θέση των ιδεών

Οι ιδέες δύουν στη Δύση
Παγκόσμια, αλλά χωρίς κοσμοθεωρία

Διασχίζοντας την έρημο
Να κατανοήσουμε τον κόσμο προτού τον μεταβάλουμε

Υστερόγραφο για τη σημερινή κατάσταση της χώρας μας

Μια ορισμένη ιδέα περί Ιταλίας

Βιβλιογραφικές αναφορές

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το λυκόφως των ιδεών

Οι ιδέες δεν χρησιμεύουν πλέον ούτε στην πολιτική και στην κοινωνία ούτε στον πολιτισμό και στην επικοινωνία. Από τις ιδέες επιβιώνουν μόνο τα είδωλά τους. Γινόμαστε μάρτυρες, ίσως χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, ενός λυκόφωτος ανάλογου με εκείνο που συνόδευσε το τέλος του αρχαίου κόσμου και έμεινε γνωστό με την έκφραση «το λυκόφως των θεών». Οι ιδέες δύουν, όπως συνέβη και με τους θεούς: πρώτα περιορίζονται σε εικόνες και φετίχ, έπειτα περιθωριοποιούνται και απονεκρώνονται προοδευτικά, εκτοπίζονται από τον δημόσιο αλλά και από τον ιδιωτικό βίο. Οι ιδέες ήταν, κατά βάθος, οι θεοί της εποχής μας, οι ανώτερες οντότητες που καθοδηγούσαν και ενέπνεαν την πορεία των λαών και των ατόμων, μολονότι διαπλέκονταν με τις ανάγκες και τα συμφέροντα· έδιναν μορφή στον πολιτισμό, προσφέροντάς του ένα πλέγμα νοημάτων, συμβόλων και κοινά αποδεκτών αρχών, οι οποίες εμψυχώνουν μια παράδοση.

Στη θέση των ιδεών θριαμβεύουν ο καθαρός βιταλισμός, η απόλυτη κυριαρχία της αγοράς και της ωφελιμιστικής λογικής, η σαγήνη της διαφήμισης ή των άλλων μορφών ρητορικής της εποχής μας. Και μερικές φορές αντιστέκονται τα παλαιά τοξικά κατάλοιπα της ιδεολογίας και της ουτοπίας, ολοένα πιο κουρασμένα και ασθμαίνοντα. Είναι η ήττα του Πλάτωνα, η παραίτηση από κάθε υπερβατικότητα, από κάθε αρχή οργανώσεως και προσανατολισμού της προσωπικής και συλλογικής ζωής, η εξαφάνιση μιας κοσμοθεωρίας και η νίκη μιας ζωής συναισθηματικής, περιστασιακής, δεμένης με τα ένστικτα και τις στιγμές.

Οι ιδέες οδηγήθηκαν στη δύση τους από δύο παράγοντες: από εκείνους που τις θεωρούν άχρηστες για τον κόσμο, αν όχι και επιβλαβείς, και από εκείνους που τις αντιπαρέθεσαν προς τον κόσμο, καθιστώντας τες έτσι ανεφάρμοστες, με τρόπο εμπαθή ή καταστροφολογικό. Στους πρώτους μπορεί κανείς να διακρίνει τον οικονομικό φιλελευθερισμό των κυνικών, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται κυρίως στη Δεξιά· στους δεύτερους εμφανίζεται ο ουτοπισμός των Ιακωβίνων, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως στην Αριστερά. Ο Alain de Benoist υποστηρίζει ότι η Δεξιά έχει το κακό ελάττωμα να είναι ουσιαστικά αντιδραστική: αδιαφορεί για τις ιδέες, περιφρονεί το έργο της σκέψης και δεν κινητοποιείται παρά μόνο υπό την επίδραση του ενθουσιασμού και της αγανάκτησης. Παραλλήλως, θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι το κακό ελάττωμα της Αριστεράς είναι η υποταγή των ιδεών στις ανάγκες, στις ορμές και στις οικονομικές σχέσεις, καθώς και σε μια ηθικιστική αντίληψη που καταπνίγει τη σκέψη, εξυμνώντας την πρωτοκαθεδρία της διορθωτικής δράσης.

Η μόνη ιδέα που παραμένει ακόμη όρθια στη Δύση, μολονότι έχει ηλικία μεγαλύτερη των δύο αιώνων, και η οποία συνοψίζει τις ηθικές προσδοκίες προς μια οικουμενική συνείδηση, συμπυκνώνεται στην έκφραση «δικαιώματα του ανθρώπου». Αυτή η ιδέα ή, ακριβέστερα, ιδεολογία, η οποία προέρχεται από τον 18ο αιώνα, συσπειρώνει ό,τι απομένει από την ουτοπία, τα διάσπαρτα θραύσματα του ανθρωπισμού και του ειρηνισμού, τη χειραφέτηση των λαών και της γυναίκας.

Τέλος εποχής – τέλος του Διαφωτισμού;

Αγγέλα Καστρινάκη 

Από τα ΝΕΑ 01.08.2026

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα αδιάψευστα. Τους χαρίζουμε βιβλία και δεν κάνουν τον κόπο να πάνε ως το βιβλιοπωλείο που τους τα δίνει δωρεάν. Βιβλία θαυμάσια, επιλεγμένα για να συμβάλουν στον εμπλουτισμό των σπουδών τους. Έως πριν από μερικά χρόνια γίνονταν ανάρπαστα – ίσως όχι για να διαβαστούν αλλά για να κοσμήσουν μια βιβλιοθήκη. Η βιβλιοθήκη δεν ήταν τάχα ένα σύμβολο κύρους για κάθε σπίτι, κάτι που ανέβαζε το στάτους του κατόχου της ακόμα κι αν δεν πολυδιάβαζε; Κάποτε θα έπεφταν κυβερνήσεις αν περιόριζαν το «σύγγραμμα». Λέγεται ότι ο Γιώργος Παπανδρέου στο 1ο μνημόνιο είχε πει στην τρόικα «ό,τι θέλετε, αλλά μην μου πειράξετε το πανεπιστημιακό σύγγραμμα». Τώρα ποιος νοιάζεται γι’ αυτή τη συρραφή χαρτιών; Ούτε για ντεκόρ πια!

 Έζησα την απότομη μαζικοποίηση του πανεπιστημίου. Στη Φιλοσοφική Σχολή της Θεσσαλονίκης του 1979 εισαγόμασταν 300 φοιτητές. Τα αμέσως επόμενα χρόνια οι εισαγόμενοι τριπλασιάστηκαν. Έπειτα ιδρύθηκαν και άλλες Φιλοσοφικές ανά την επικράτεια. Και έκαναν αρχικά τη δουλειά τους – μόρφωναν ανθρώπους. Ταυτόχρονα έθρεφαν και τις τοπικές κοινωνίες, για χάρη και των οποίων είχαν ιδρυθεί. Το μοντέλο αυτό έπασχε ήδη από χρόνια. Τώρα έχει καταρρεύσει. Το διατυμπανίζουν οι άδειες μας αίθουσες – άλλο αδιάψευστο σύμπτωμα.

Μηδενισμός και εθνική κατάθλιψη. Κριτικό και φιλικό σχόλιο στη συνέντευξη του καθηγητή Γιάννη Ιωαννίδη

από π. Νικόλαος Λουδοβίκος

-31 Ιουλίου 2026


Η τελευταία συνέντευξη του Καθηγητή Γιάννη Ιωαννίδη στον Γιώργο Σαχίνη δημιούργησε ευνοήτως κύμα μεγάλο συναίνεσης, καθώς καταγγέλλει με συντριπτικά στοιχεία την καθολική νέκρωση της χώρας. Επειδή ωστόσο το ορμητικό consensus στην ετεροκαταδίκη έχει βαθιές ρίζες στις κοινωνίες, καθώς λειτουργεί ψυχολογικά ως συνεκτική αποφόρτιση των κοινωνικών ομάδων και ως εκ τούτου είναι συχνά και ολίγο προβληματικό πνευματικά, ας επιτραπεί σε έναν ανησυχούντα θεωρητικό να επιχειρήσει ένα άλλο διάβασμα, τόσο της γραμματικής της συνέντευξης, όσο, και κυρίως, των αιτίων ένεκα των οποίων συμβαίνει ό,τι (πράγματι) συμβαίνει. Αλλά θα χρειαστεί να ταξιδέψουμε λίγο, διανοητικά. Ζητώ την προσοχή των αναγνωστών και μαζί την υπομονή τους.

Έχουν περάσει τριανταπέντε χρόνια από τότε που ο δημιουργικός Γάλλος φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και ανθρωπολόγος Bruno Latour δημοσίευσε το σημαντικό του έργο που στα Ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως Δεν υπήρξαμε ποτέ Μοντέρνοι (Nous n’avons jamais été modernes: Essai d'anthropologie symétrique, 1991), μια ιδιαίτερα διεισδυτική θέση του οποίου είναι πως, στην μοντέρνα εποχή, εκσυγχρονισμός οποιουδήποτε λαού σημαίνει απαρεγκλίτως εκδυτικισμός του. Δεν είναι χωρίς σημασία πως, στο έργο αυτό, ο μοντερνισμός παρουσιάζεται ως ένα είδος υπερβολής, με το μεταμοντερνισμό να ακολουθεί πιστά, στηριζόμενοι και οι δύο σε πολύ παλαιότερες σχάσεις, μεσαιωνικές και προνεωτερικές, σαν αυτές μεταξύ φύσης και κοινωνίας, υποκειμένου και αντικειμένου, εξουσίας και λαού, ενώ ταυτόχρονα θεωρούν και οι δύο πως ακυρώνουν επαναστατικά ολόκληρο το μεσαιωνικό και προνεωτερικό ιστορικό οικοδόμημα – κάτι που μεγενθύνει, αρκετά μυθολογικά ωστόσο, την απόσταση από τα παραπάνω, καθώς και από τις θεωρούμενες ως μη-Δυτικές κοινωνίες. Ούτε πρέπει να αγνοήσουμε το ότι ο Latour θεωρεί τον αντιμοντερνισμό, ο οποίος απλώς επιχειρεί την παλινόρθωση παλαιότερων ιδεών περί Θεού, κοινωνίας, ιστορίας κλπ, ως ανεπαρκή και ανίσχυρη απάντηση στον μεταμοντερνισμό – αντίθετα προτείνει τον μη-μοντερνισμό ή αμοντερνισμό ως την κατάλληλη απάντηση, ακριβώς μέσω της επιδίωξης του τελευταίου, όπως τον ορίζει ο Γάλλος στοχαστής, να διορθωθούν συμμετρικά οι παραπάνω, αλλά και άλλες συναφείς σχάσεις.

🇬🇷Φτάνει πια!

🇬🇷Φτάνει πια!

🚩ΤΩΡΑ είναι η ώρα που θα μιλήσει και ο ΛΑΟΣ!

🥀Το ΝΕΡΟ και ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ της πατρίδας μας δεν είναι εμπόρευμα αλλά κοινωνικά αγαθά και η Ιστορία του τόπου μας!

Όποιος το αγγίξει πεθαίνει!

από τον Lorenzo Merlo - 19 Ιουλίου 2026

Πηγή: Λορέντζο Μέρλο

Βρισκόμαστε ίσως, όπως λένε ορισμένες σοφές παραδόσεις, σε ένα βρεφικό στάδιο. Δηλαδή, σε εκείνο το στάδιο της ύπαρξης όπου μια απαγόρευση δεν αρκεί για να καταστείλει μια επιθυμία, αλλά, αντίθετα με την πρόθεσή της, προκαλεί την εξύψωσή της, ακόμη και με το κόστος αυτής της ευφορίας.

Γεννημένοι στη Φύση, δεν ήμασταν χωρισμένοι από αυτήν. Η μητέρα ήταν η ταυτότητα που αναγνωρίζαμε σε αυτήν, αυτή που μας είχε δημιουργήσει, στην οποία οφείλαμε σεβασμό, από την οποία γεννήθηκε το συναίσθημα, όχι η έννοια, του ιερού. Δηλαδή, αυτού που είμαστε. Όχι μέρος του εαυτού μας, αλλά μια οργανική προέκταση όπως ένα χέρι, ένα συναίσθημα, μια ηθική και μια ηθική.

Δεν είχαμε ιδέα ότι ήμασταν χωρισμένοι από αυτήν, από τη Φύση, από τη Γη, από τον Κόσμο. Ζούσαμε σε μια κατάσταση ψυχής, δηλαδή, μοιραζόμασταν μια ενιαία ψυχή ή ζωή, η οποία διαπερνούσε τα πάντα, ικανοί να παρατηρήσουμε στην πραγματικότητα τα σύμβολα που παραπέμπουν στα χαρακτηριστικά των ανθρώπων, την ενεργειακή τους δύναμη που καθορίζει την κατάσταση και τις σχέσεις τους.

Δεν είχαμε άλλη κουλτούρα εκτός από αυτήν που ήταν δεμένη με την επιβίωση, ανίκανη να καλλιεργήσει τη συσσώρευση. Μια χειροτεχνική κουλτούρα, δημιουργική, χειρωνακτική και ψυχαγωγική, απαραίτητα σχεδιασμένη να καλλιεργεί και να αναπτύσσει τα ταλέντα που κατείχε κάθε άτομο.

Μια κουλτούρα ακατάλληλη για την αποξένωση, καρπός της απώλειας νοήματος στη ζωή, της σύγχυσης και της ακραίας ευαλωτότητας, μιας υπαρξιακής δυσφορίας που πάντα φέρνει μαζί της βία εναντίον του εαυτού και των άλλων, ιδιωτικών και δημόσιων, ατομικών και κοινωνικών.

Η επιτυχία του φόβου του Θεού και η υπόσχεση σωτηρίας της ιουδαιοχριστιανικής ιδέας (η οποία δεν έχει καμία σχέση με τον Χριστό και το μήνυμά του) έχει αποκόψει κάθε δικαίωμα και αλήθεια του παγανισμού. Στην ανθρωποκεντρική του μανία, έχει χωρίσει τον άνθρωπο από τον Θεό, αφήνοντάς τον στο έλεος του ψυχολογικού εκβιασμού και στο έλεος ενός ανεξέλεγκτου εγωκεντρισμού, που δεν το γνωρίζει, ακόμη και επειδή είναι εγκεκριμένος από τον ουρανό.

Ο ανθρωποκεντρισμός, ο εγωκεντρισμός και ο γεωκεντρισμός ήταν οι τρεις άξονες του ακρογωνιαίου λίθου που επιβλήθηκε στον δυτικό κόσμο από τη νέα μονοθεϊστική τάξη, η οποία, μόλις μετατράπηκε, σαν να ήταν ένα ακρωτήριο που χώριζε θάλασσες, ρεύματα, κλίματα και ατμόσφαιρες, η πραγματικότητα δεν ήταν πια η ίδια, ούτε ο άνθρωπος και η σκέψη.

«Φαινομενολογία του Παγκόσμιου Παντογνώστη» ΑπόΡομπέρτο ​​Πεκιόλι

« Φαινομενολογία του παγκόσμιου παντογνώστη. Έχει το υπερσυνδεδεμένο δίποδο άποψη για κάποιο θέμα; Στην χαρούμενη κηδεία του πολιτισμού και της αλήθειας που παρακολουθούμε καθημερινά. Ευλογημένος ο Σωκράτης, που ήξερε ότι δεν ήξερε τίποτα και κατέληξε όπως ξέρουμε εμείς.» Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΑΝΤΟΓΝΩΣΤΗΣ

Δεν έχει νόημα να ανάβουμε κεριά στις κηδείες. Ούτε για τον καημένο τον εκλιπόντα, ούτε για τους αγαπημένους του, ούτε για κανέναν άλλον. Αυτό το αμυδρό φως είναι ενοχλητικό. Δεν φωτίζει και, πάνω απ' όλα, δεν αλλοιώνει τη θλίψη της περίστασης. Σκεφτόμασταν αυτό, την χαρούμενη κηδεία του πολιτισμού και της αλήθειας στην οποία συμμετέχουμε καθημερινά με αυξανόμενη αδυναμία . Ο συγγραφέας αυτών των σημειώσεων προσπαθούσε απερίσκεπτα να εξηγήσει την κολοσσιαία απάτη με το χρέος σε έναν πολύ ψυχρό γνωστό του , έναν μηχανικό και πιστό ψηφοφόρο του Δημοκρατικού Κόμματος, ήδη ένθερμο θαυμαστή του Ματέο Ρέντσι. Έχει υψηλό εισόδημα, είναι παντρεμένος με έναν καταξιωμένο γιατρό με ιδιωτικό ιατρείο, έχει παιδιά που είναι ήδη εύπορα και, όπως μας λένε, συμμετέχει ένθερμα σε συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπου, με τόνους συγκατάβασης αναμεμειγμένους με περιφρόνηση, αποδοκιμάζει την βλακεία και την ανικανότητα των συμπολιτών του που έχουν επηρεαστεί από τον λαϊκισμό, τον κυριαρχισμό και τον συντηρητισμό.

Για τον στοχαστικό, ενημερωμένο, καλλιεργημένο συνομιλητή μας, έναν προσεκτικό αναγνώστη των κυρίαρχων εφημερίδων, το δημόσιο χρέος αποτελεί απόδειξη ότι ζούμε πέρα ​​από τις δυνατότητές μας, ότι είμαστε ένα έθνος τζιτζικιών, που τρέφεται από την άγνοια. Ποτέ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν υπάρχει χρέος, πρέπει να υπάρχει και πίστωση, και επομένως ο φερόμενος ως πιστωτής είναι ένας απαίσιος επιχειρηματίας αν συνεχίσει να μας χρηματοδοτεί, αφού είναι σαφές ότι κανένα δημόσιο χρέος -το δικό μας ή των άλλων- δεν είναι αριθμητικά αποπληρωτέο. Πρέπει να υπάρχει κάτι πίσω από αυτό, μια απάτη στην οποία έχουμε περιέλθει, θα σκεφτόταν ένας λογικός άνθρωπος. Ο καλός παγκόσμιος πολίτης, ωστόσο, αποδέχεται την αφήγηση της εξουσίας, απορρίπτοντας τις αποκλίνουσες εξηγήσεις ως ψευδείς ειδήσεις ή χονδροειδή άγνοια.

Οδύσσεια της Οδύσσειας

Roberto Luigi Pagani - 09/07/2026

Πηγή: Ρομπέρτο ​​Λουίτζι Παγκάνι

Θα με συγχωρήσετε που επιμένω σε αυτό το θέμα, αλλά ως Ιταλός, νιώθω βαθιά συνδεδεμένος με τα κλασικά έπη. Όπως νομίζω οι περισσότεροι από εσάς, νιώθω ότι είναι ένα σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μου ιστορίας. Γι' αυτό μιλάω ανοιχτά.

Η Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται την Ελένη της Σπάρτης στην Οδύσσεια του Νόλαν, δήλωσε σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε χθες ότι, αν μπορούσε να κάνει μια ερώτηση στον Όμηρο, θα τον ρωτούσε γιατί δεν έδωσε περισσότερο χώρο στις γυναίκες, προσθέτοντας ότι δεν είχε διαβάσει την Οδύσσεια πριν επιλεγεί για την ταινία.

Ένα από τα πράγματα που με προβληματίζουν περισσότερο στην προώθηση ορισμένων ταινιών είναι να βλέπω ηθοποιούς που φαίνεται να αισθάνονται την ανάγκη να μεταδώσουν ηθικά μαθήματα στους συγγραφείς που έγραψαν τα έργα στα οποία εργάζονται τώρα. Ειδικά επειδή όποιος γνωρίζει πραγματικά την Οδύσσεια γνωρίζει ότι η υποβάθμισή της στον χρόνο προβολής αυτού ή εκείνου του χαρακτήρα στην οθόνη αγνοεί τον ρόλο μερικών από τους πιο εξαιρετικούς γυναικείους χαρακτήρες σε όλη τη δυτική λογοτεχνία.

Η Αθηνά είναι η πραγματική σκηνοθέτης της δράσης: προστατεύει τον Οδυσσέα, καθοδηγεί τον Τηλέμαχο και παρεμβαίνει συνεχώς στα γεγονότα. Χωρίς αυτήν, η επιστροφή στην Ιθάκη απλά δεν θα συνέβαινε, όπως ακριβώς η εκδίκηση εναντίον των μνηστήρων δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς τη βοήθειά της. Και μετά υπάρχει η Πηνελόπη, μια από τις σπουδαιότερες γυναικείες μορφές που δημιουργήθηκαν ποτέ: είναι έξυπνη, πολιτικά επιδέξια, κρατάει το βασίλειο ενωμένο για είκοσι χρόνια, εξαπατά τους μνηστήρες με το περίφημο ιστό της, και όταν ο Οδυσσέας επιστρέφει, αυτή τον υποβάλλει στην τελική δοκιμασία πριν τον αναγνωρίσει.

Το πρόβλημα με μια συγκεκριμένη σύγχρονη προσέγγιση είναι ακριβώς αυτό: αντί να προσπαθεί κανείς να κατανοήσει ένα έργο στο ιστορικό και πολιτιστικό του πλαίσιο, κρίνεται με σύγχρονες ηθικές κατηγορίες, σαν ένα ποίημα που γράφτηκε πριν από σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια να αντικατοπτρίζει τις αξίες του 21ου αιώνα. Μία από τις θεμελιώδεις αρχές της τέχνης του ιστορικού είναι η αποφυγή του αναχρονισμού: το παρελθόν δεν κατανοείται κρίνοντάς το με τα ηθικά πρότυπα του παρόντος, αλλά προσπαθώντας να κατανοήσει τις αξίες, τους θεσμούς και τη νοοτροπία της εποχής. Αυτό δεν σημαίνει αναστολή της ηθικής κρίσης ή έγκριση όλων όσων έχουν συμβεί, αλλά τουλάχιστον καταβολή πνευματικής προσπάθειας για να κατανοήσει το παρελθόν στο πλαίσιό του.

Τέλος εποχής ...

Της Αγγέλας Καστρινάκη 

ΝΕΑ 04.06.2026

Πάντα τέτοιες μέρες οι πανεπιστημιακοί παθαίναμε κρίση ταυτότητας. Είχαμε διδάξει όλο το εξάμηνο ψυχή τε και σώματι κι όταν έφτανε η ώρα των εξετάσεων και της διόρθωσης των γραπτών αναρωτιόμασταν τι νόημα έχει το επάγγελμά μας. Διορθώναμε με τις ώρες σκυμμένοι πάνω απ’ τα γραπτά και βλέπαμε πόσο περιορισμένη ήταν η ανταπόκριση σε όσα είχαμε προσπαθήσει να μεταδώσουμε. Κυκλοφορούσαν και μερικά ανέκδοτα: ό,τι και να ’χει γράψει, αν βάλει τον Χίτλερ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι στον Α΄, πρέπει να περάσει – χρειαζόμαστε ένα 50% επιτυχίας, τουλάχιστον…

Και τι έχει αλλάξει φέτος και χρησιμοποιώ τον δραματικό τίτλο «τέλος εποχής»; Λοιπόν, φέτος δεν χρειάστηκε να σκύψω πάνω από τα γραπτά, να ξεδιαλύνω αν κάτι είναι σωστό ή λάθος, εύστοχο ή άστοχο. Φέτος άνοιγα την κόλλα αναφοράς και την έκλεινα με μια ματιά. Ήταν σχεδόν λευκή… Αυτό δεν είναι πια κρίση ταυτότητας, είναι ακύρωση.

Δίδαξα το μάθημα «Εισαγωγή στη νεοελληνική φιλολογία», μάθημα υποχρεωτικό για τα δύο από τα τρία Τμήματα της Φιλοσοφικής Σχολής. Είχα 257 εγγεγραμμένους φοιτητές, πρωτοετείς και περασμένων ετών, στην παράδοση έρχονταν περίπου τριάντα και στις εξετάσεις έγραψαν 180. Υπολόγιζα πόσες μέρες θα έπρεπε να διορθώνω – και δεν χρειάστηκα παρά μόνο τον κόπο να ανοίγω και να κλείνω μια κόλλα, πού και πού κάποια απάντηση.

Δύο άριστοι φοιτητές (που είχαν εγκαταλείψει άλλες σπουδές για να έρθουν στην ανθρωπιστικές επιστήμες), πέντε-έξι αρκετά καλοί, με το ζόρι μερικά πεντάρια, ενώ η μεγάλη μάζα πήρε ένα συμβολικό τρία. Δούλεψα για λιγότερους από 10 ανθρώπους. Είναι φανερό ότι το σύστημα που ξέραμε πέθανε. Ακούω πως σε κάποιες άλλες Σχολές και στα Κεντρικά Πανεπιστήμια η κατάσταση είναι καλύτερη, πως υπάρχουν ακόμα και «σπασικλάκια». Τι κάνουμε όμως με το μεγάλο πλήθος;

Βασίλης Καραποστόλης: «Όταν παύουν τα αισθήματα, πληθαίνουν οι παραισθήσεις»

Με αφορμή το νέο του βιβλίο, «Η ανάγκη της εμψύχωσης», ο ομότιμος καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας μιλά για τη σύγχρονη εποχή της ψυχικής κόπωσης και της εσωτερικής παραίτησης.

Γιώργος Δήμος

Στο βιβλίο «Η ανάγκη της εμψύχωσης», ο Βασίλης Καραποστόλης εξετάζει τη βαθιά ψυχική και πνευματική κόπωση του σύγχρονου ανθρώπου

Oµότιµος Καθηγητής Πολιτισµού και Επικοινωνίας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, ο Βασίλης Καραποστόλης έχει δημοσιεύσει δεκάδες μελέτες και δοκίμια για την κοινωνική συμπεριφορά και τα ήθη στον σύγχρονο κόσμο, καθώς και λογοτεχνικά έργα, από το 1995 και ύστερα, τα περισσότερα από τις εκδόσεις Πατάκη. Το νέο του βιβλίο, «Η ανάγκη της εμψύχωσης» (εκδ. Πατάκη), θίγει το σημαντικό θέμα της έλλειψης ψυχικών εφοδίων υψηλής τάσης από την ανθρώπινη δράση στην εποχή μας, ερευνώντας αφενός τις αιτίες που οδήγησαν σε αυτήν την κατάπτωση και αφετέρου τις πιθανότητες ανάκαμψης.

Ο Βασίλης Καραποστόλης μας μίλησε τόσο για τους λόγους που τον οδήγησαν στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου όσο και για τους κινδύνους που εγκυμονεί η διαιώνιση αυτού του σημαντικού προβλήματος που πραγματεύεται η «Ανάγκη της εμψύχωσης» και γενικότερα τα βιβλία που γράφει τα τελευταία χρόνια.

— Το νέο σας βιβλίο πραγματεύεται ένα σοβαρό θέμα της εποχής μας, την έλλειψη αυτοπεποίθησης και ψυχικού σθένους, προκειμένου ο άνθρωπος να στοχεύσει ψηλά και να βελτιώσει πτυχές του εαυτού του, ξεπερνώντας τις αναστολές του και τα εμπόδια που συναντά καθημερινά στον δρόμο του. Ποια ήταν η αφορμή που σας οδήγησε στο να γράψετε ένα βιβλίο γι’ αυτό το μείζον κοινωνικό ζήτημα;

Την αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου μού την έδωσε η παρατήρηση ότι όλο και λιγότεροι άνθρωποι στις μέρες μας κρατάνε το τιμόνι της ζωής τους στα χέρια τους. Δεν είναι ότι οι καταστάσεις τούς παρασέρνουν, είναι μάλλον ότι τους λείπει η θέληση να χαράξουν την πορεία τους. Σήμερα σπανίως θα δούμε άτομα να βάζουν όλη τους την ψυχή σε όσα επιχειρούν. Είναι σαν να διστάζουν να δοθούν ακόμα και σ’ αυτά που δηλώνουν πως επιθυμούν πολύ. Το αποτέλεσμα είναι να συσσωρεύεται μέσα τους ένα αδιάθετο δυναμικό. Τα ριζικά σχέδια αναβάλλονται, το ίδιο και οι πράξεις και τα συναισθήματα. Βασικός στόχος του βιβλίου ήταν να ερευνήσει τις αιτίες αυτής της λιποψυχίας και τα μέσα που υπάρχουν ώστε να μη γίνει χρόνια πάθηση.

— Θεωρείτε, δηλαδή, ότι αυτή είναι μια κατάπτωση του σημερινού ανθρώπου που απειλεί να διαβρώσει ολόκληρο των πολιτισμό μας;

Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός, γιατί ο σύγχρονος πολιτισμός, με όλη του τη φαντασμαγορία, κάνει τον άνθρωπο να ξεχνά τη δειλία του, να ξεχνά πως έχει φτάσει στο σημείο να φοβάται μήπως «πέσει έξω», αν νιώσει μια δυνατή συγκίνηση για ένα πρόσωπο ή για μια ιδέα ή για μια υπόθεση. Το να περικόπτεις προκαταβολικά αυτό που αισθάνεσαι είναι ο πιο ταπεινωτικός αυτοακρωτηριασμός. Αυτό συμβαίνει σήμερα. Και όλοι οι μηχανισμοί του πολιτισμού –με τη μαζική διασκέδαση, με τον κατακλυσμό από εικόνες και ήχους– πασχίζει να συγκαλύψει το μειωτικό γεγονός ότι φιμώνεται προγραμματικά η καρδιά. Οι συνέπειες, όμως, δεν αποφεύγονται. Όταν παύουν τα αισθήματα, πληθαίνουν οι παραισθήσεις. Αφού η καρδιά σιωπά, το μυαλό πλάθει ό,τι το βολεύει.

Σημάδια του τέλους μιας εποχής

Γιόχαν Χουιζίνγκα

(1872-1945)

«Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του παρακμάζοντος μεσαιωνικού πνεύματος, είναι η πρωτοκαθεδρία της όρασης, η οποία μοιάζει να σχετίζεται στενά με την ατροφία της σκέψης.

Οι άνθρωποι σκέφτονταν και εκφράζονταν με οπτικές εικόνες. Και επειδή το πνεύμα εκείνης της εποχής αρκούνταν στην οπτική έννοια, γι’ αυτό έβρισκε ικανοποίηση στην πλαδαρότητα της πρόζας. Για τον ίδιο λόγο άλλωστε αποθέωνε τη ζωγραφική. Η ζωγραφική έκφραση ήταν περισσότερο σύμφωνη με την πνευματική έκφραση εκείνων των καιρών. Γι’ αυτό, τέλος, η ποιότητα της πρόζας το 15ο αιώνα ήταν γενικά ανώτερη από της ποίησης. Η πρόζα, όπως και η ζωγραφική, μπορούσαν να εκφράσουν καλύτερα έναν άμεσο ρεαλισμό, που απαγόρευε στην ποίηση να ανθίσει. (...)

Η ποίηση του 15ου αιώνα δίνει συχνά την εντύπωση, ότι στερείται τελείως νέων ιδεών. Η αδυναμία να βρεθούν καινούργιες εμπνεύσεις είναι γενική. Το μόνο που κάνουν, είναι να ξαναδουλεύουν, να στολίζουν ή να εκσυγχρονίζουν παλιά θέματα. Υπάρχει κάτι σαν νέκρωση της σκέψης. Θα έλεγε κανείς, ότι το πνεύμα ολοκλήρωσε το μεσαιωνικό οικοδόμημα και εξαντλήθηκε, πέφτοντας σε κάποιου είδους νάρκη. Υπάρχει κενό και ξηρασία. Αμφιβολία για τον κόσμο. Γενικευμένη παρακμή. Δυσφορία βασιλεύει παντού. (...)»

ΟΙ ΤΑΠΕΙΝΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΠΟΤΕΝΙΟΙ

Του Κώστα Χατζηαντωνίου 

Δεν είδα κάπου να μνημονεύεται φέτος ο Δημήτρης Ταγκόπουλος που κάποτε σφράγιζε την πνευματική ζωή μιας Ελλάδας με πίστη στο μέλλον της - με εξαίρεση την αναδημοσίευση μιας συνέντευξής του το 1923 στον Φώτο Γιοφύλλη, φροντίδι του κ. Σ. Κουρουζίδη στην Books' Journal.

 Ο εκδότης του περίφημου «Νουμά» που πέθανε πριν από εκατό χρόνια, είχε και δικό του έργο αλλά η μεγάλη του άνεση και επιτυχία ήταν το χρονογράφημα και το μαχητικό σημείωμα. Οι εξαιρετικές προσωπογραφίες του, με τίτλο «Φιλολογικά πορτραίτα» που εκδόθηκαν το 1922 και επανεκδόθηκαν το 1988 (από τις εκδόσεις των αδελφών Παϊρίδη, του Σωτήρη και του Ιάκωβου που ήταν διευθυντής φωτογραφίας σε εμβληματικές ταινίες όπως ο Μακεδονικός γάμος του Κανελλόπουλου και ο Θίασος του Αγγελόπουλου), διασώζουν ωραίες στιγμές των ανθρώπων μιας λογοτεχνικής εποχής αλλά και το στυλ του Ταγκόπουλου. 

Στον συμμαχητή του αγώνα για μια Άλλη Ελλάδα (του αγώνα που χάθηκε οριστικά το 1922), αφιέρωσε ένα ποίημα ο Κωστής Παλαμάς. Δημοσιευμένο το 1898 στην Εστία (πριν δηλαδή ξεκινήσει ο αγώνας του Νουμά το 1903), συμπεριελήφθη στην Ασάλευτη Ζωή το 1904. Το δημοσιεύω εδώ, τόσο εις μνήμην των εκατό χρόνων από τον θάνατο του Ταγκόπουλου όσο και ως παρηγοριά για φαινόμενα που δεν είναι σημερινά όπως συχνά νομίζουμε.

ΟΙ ΤΑΠΕΙΝΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΤΙΠΟΤΕΝΙΟΙ

Στὸν Ταγκόπουλο τοῦ «Νουμᾶ»

Ὦ ἐσεῖς, τοῦ κόσμου ὀνείρατα θαμπά, ποὺ σὰν κοιμᾶσαι 

τὰ βλέπεις, κ᾿ ἔξαφνα ξυπνᾶς καὶ μήτε τὰ θυμᾶσαι, 

ὤ! ποὺ ξεφεύγετε ἄγνωροι καὶ πᾶτε σκοτεινοί,

ὦ Ταπεινοί.

Η Πομπηία της Νεοελληνικής Κοινωνίας | Γράφει ο Διονύσης Τσιριγώτης

Διονύσης Τσιριγώτης

Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστημίου Πειραιώς

Στην κλασική Αθήνα, ο όρος ἰδιώτης περιέγραφε εκείνον που, αποσύροντας εαυτόν από τα κοινά, απέφευγε την ενεργό συμμετοχή στην πολιτική ζωή. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Θουκυδίδης στον Επιτάφιο του Περικλή: «μόνον τοῦ μὴ μετέχοντος τῶν δε [– τῶν κοινῶν] οὐκ ἀπράγμονα, ἀλλ’ ἀχρείον νομίζομεν» ⸱ δηλαδή «μόνον αυτόν που δεν συμμετέχει στα κοινά δεν τον θεωρούμε απλώς αδρανή, αλλά άχρηστο».

Η ιδιωτεία, στην αυθεντική της σημασία, δεν είναι απλώς η απομάκρυνση από τα κοινά• είναι η εκούσια άρνηση της κοινής μοίρας, η απόσυρση του ανθρώπου στην αυτάρκεια των μικρών του συμφερόντων, σαν να μην τον αφορά η τύχη του συνόλου. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν καλά ότι η πόλις δεν είναι απλώς χώρος διαβίωσης, αλλά ο κοινός ορίζοντας εντός του οποίου ο άνθρωπος γίνεται πολίτης. Ο ἰδιώτης γι’ αυτούς δεν ήταν ουδέτερος• ήταν άχρηστος, διότι σιωπούσε εκεί όπου όφειλε να πράξει. Κι όμως, στη συγκαιρινή ελλαδική κοινωνία, αυτή η ιδιωτεία έχει πάψει να είναι παρεκτροπή και έχει γίνει καθολικός τρόπος ύπαρξης. Το πρόσωπο συρρικνώνεται στο άτομο, η ευθύνη στην ανάγκη, η ζωή στην κατανάλωση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πλειοψηφία δεν λειτουργεί ως φορέας συλλογικής σοφίας αλλά ως μάζα που ακολουθεί την αδράνεια των συνηθειών της. Ο Αριστοτέλης προειδοποιούσε ότι η κυριαρχία του πλήθους, αν δεν στηρίζεται στην αρετή και στην παιδεία, εκπίπτει σε οχλοκρατία• και ο Τοκβίλ, αιώνες αργότερα, διέκρινε τον κίνδυνο μιας τυραννίας της πλειοψηφίας που επιβάλλει την αισθητική της μετριότητας και την ηθική της ευκολίας. Έτσι, ο δημόσιος λόγος σήμερα μοιάζει με θέατρο της ελαφρότητας⸱ τραγούδια δίχως περιεχόμενο, πρόσωπα δίχως πνευματικό βάρος και μια κοινωνία που, προτιμώντας το ευχάριστο ψεύδος από την οδυνηρή αλήθεια, καταδικάζει τον στοχαστή στη σιωπή.

Πολιτισμός σε παρακμή...

Δημήτρης Τσίρκας 

Όταν η μαγεία της αρχαιότητας συναντά την ψυχολογία της λούμπεν μεγαλοαστικής τάξης

Καλώς εδόθη το κάστρο της Πύλου στην κόρη της Τζένης Μπαλατσινού και του Πέτρου Κωστόπουλου.

Πού θέλατε δηλαδή να παντρευτεί η κόρη του εθνικού ξεβλαχευτή, σε καμιά ταβέρνα;

Δύο πράγματα έχουν απομείνει στην Ελλάδα – τα αρχαία της και τα βλαστάρια των ελίτ της. 

Όπως, ο Κωνσταντίνος και η Σοφία Μητσοτάκη, η Μαρία Σάκκαρη και η Αμαλία Κωστοπούλου Μπαλατσινού Κικίλια.

Όλοι αυτοί οι νέοι και οι νέες που μας τιμούν στο εξωτερικό – κάποιοι με τις σπουδές τους, άλλες με το τένις ή γοητεύοντας Αμερικάνους μεγιστάνες.

Και όταν αυτά τα δύο συνδυάζονται, το αποτέλεσμα είναι μοναδικό – ένα ξεβλάχεμα par excellence.

Ύβρις! Απο τη μια η Ακρόπολη Και απο την άλλη ο Δονητής του Ελληνικού

Μαρία Δεναξά

📌 🇬🇷 Απο τη μια η Ακρόπολη, το σύμβολο του μεγαλείου των προγόνων μας, της Δημοκρατίας,της ελευθερίας του πνεύματος, της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας και της ανθρωπότητας, της φιλοσοφίας, των τεχνών, της αρμονίας, του μέτρου της αισθητικής της ελληνικής αρχιτεκτονικής... 

🔴 Και απο την άλλη ο Δονητής του Ελληνικού. 

Το νέο σύμβολο της σύγχρονης Ελλάδας που θα μας θυμίζει δια παντός τις γαλάζιες ακρίδες του success story της αρπαχτής, των πλιατσικολόγων που τους βάφτισαν "στρατηγικούς επενδυτές" και αργά ή γρήγορα θα τους ανακηρύξουν εθνικούς ευεργέτες για την καταστροφή των πάντων: ακτές, νησιά, δάση ακόμη και τον ίδιο το μύθο της χώρα μας με την άνευ προηγουμένου  λεηλασία.

🔴 Η χώρα που γέννησε την έννοια του μέτρου, σήμερα το έχει χάσει ολοκληρωτικά με fast-track νόμους, μαιμού περιβαλλοντικές μελέτες, φοροαπαλλαγές για τους έχοντες που θα ζήλευε και ο Κροίσος. 

🔴Μετατρέψαμε την πολιτιστική μας κληρονομιά αλλά και τη χώρα ολόκληρη σε σκηνικό για Instagram stories της πλουτοκρατίας και των ξένων, την ώρα που οι ιθαγενείς πληρώνουν και  ξαναπληρώνουν τον λογαριασμό για το τσιμέντο, τα χρέη και την ανάμνηση μιας ένδοξης ιστορίας, κάποτε…Τώρα το μόνο που τους απέμεινε είναι μόνο οι δονητές…

Το κενό και η πλήρωσή του – του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Δεν ξέρουμε ούτε τα ονόματά τους! Την προηγούμενη εβδομάδα δύο δεκαεπτάχρονα κορίτσια πήδησαν στο κενό, μη αντέχοντας την προοπτική μιας μελλοντικής απασχόλησης που δεν θα τους απέφερε πολλά «λεφτά», όπως εξηγεί το σπαραχτικά λιτό σημείωμα που άφησε στους γονείς της η μια εκ των δύο. Τα δύο κορίτσια έφυγαν διακριτικά, σχεδόν αθόρυβα – μόνο δυό γδούποι προστέθηκαν στη φασαρία της πόλης. Τα δύο κορίτσια έφυγαν χωρίς κατηγόριες, χωρίς αιτήματα, χωρίς παράπονα, χωρίς υστερόγραφα. Έφυγαν με μια μόνο διαπίστωση: αυτός ο κόσμος δεν είναι, πλέον, γι’ αυτές.

Οι «ειδικοί» άδραξαν την ευκαιρία κι έκαναν περατζάδες στις οθόνες μας αναπαράγοντας κοινοτοπίες περί «άγχους επίδοσης», «πρόληψης», «έγκαιρης διάγνωσης» και «ενσυναίσθησης». Οι «ανειδίκευτοι», δηλαδή όλος ο υπόλοιπος κόσμος, συνταραγμένος από τις πτώσεις, πένθησε τα δύο κορίτσια, κατά τα ειωθότα του φεϊσμπουκικού ελλαδισμού. Ήτοι, δια βραχέων. Τα εικονικά πένθη, ξέρετε, δεν είναι σύντομα μόνο επειδή χρειάζονται συνεχή ανατροφοδότηση τα μέσα (αντι)κοινωνικής δικτύωσης. Ούτε επειδή γαλουχηθήκαμε με ασυνάρτητες προτροπές να είμαστε, λέει, ο εαυτός μας «γιατί έτσι μας αρέσει». «Η ζωή είναι μικρή» και τα πένθη μας είναι μικρά, γιατί, αφού εξορίσαμε στις παρυφές των οικιστικών ιστών τα νεκροταφεία, αποφασίσαμε πως τη σκηνοθετημένη εικόνα μας δεν τη σκιάζει φοβέρα καμιά. Η ζωή (όπως κι ο κυνισμός) συνεχίζεται απρόσκοπτα σαν διαφημιστικό μήνυμα που όλοι καλοπερνάνε αυτοθαυμαζόμενοι, κι ας παραμονεύει να μας καταπιεί το κενό ενός τρόπου που μπερδεύει την προκοπή του με το πορτοφόλι του.