«Σε τούτα εδώ τα μάρμαρα κακιά σκουριά δεν πιάνει», λέει ο Ρίτσος στα Λιανοτράγουδά του και μερικές φορές μπαίνουμε στον πειρασμό να τον πιστέψουμε, αν και οι στίχοι του ελάχιστα ανταποκρίνονται σήμερα στην κατάσταση που βρισκόμαστε.
Αν όμως κατά τύχη πέσει στα χέρια μας η Ιλιάδα του Ομήρου και αν πάλι κατά τύχη βρεθούμε να διαβάζουμε τη ραψωδία Β με τον κατάλογο των νεών που παραθέτει ο ποιητής, τότε ανοίγεται μπροστά μας το πανόραμα μιας Ελλάδας νεανικής, γεμάτης σφρίγος και όρεξη για ζωή, με πολιτείες και χωριά που σφύζουν από δυναμισμό και ορμή για δημιουργία, με λαούς που δουλεύουν τη γη τους και προκόβουν και που ξέρουν να μάχονται με απίστευτη γενναιότητα, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις.
Είναι η Ελλάδα της εποχής του Χαλκού του 13-12 αιώνα πΧ. Ακόμα οι Δωριείς δεν έχουν κατέβει και τα μυκηναϊκά βασίλεια βρίσκονται στην ακμή τους.
Πόση ιστορική αλήθεια να υπάρχει άραγε στον κατάλογο νεών; Δεν έχει σημασία. Εδώ εμείς βλέπουμε μια αρχέγονη Ελλάδα που ανθεί και θάλλει. Ο Όμηρος δεν φείδεται χαρακτηρισμών για τις όμορφες πολιτείες που αναφέρει, για τους λαούς που τις κατοικούν και για τους γενναίους αρχηγούς τους.
