- Οζ Καραχάν
Ο αντιαποικιακός αγώνας που θαύμαζε ο Κάστρο, υποστήριζαν οι Παναφρικανιστές και στο πλευρό του οποίου πολέμησε ο IRA
Ο αγώνας του 1955-1959 είναι γραμμένος στο αίμα του λαού της Κύπρου. Αλλά οι απήχησή του ταξίδεψε πολύ πέρα από το νησί. Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) διεξήγαγε ανταρτοπόλεμο ενάντια στη βρετανική αποικιακή κυριαρχία με μια δύναμη που, στο απόγειό της, αριθμούσε εκατοντάδες. Ήταν πολύ φτωχότερα οπλισμένοι από τους Βρετανούς, λιγότεροι σε αριθμό, και δρούσαν υπό στρατιωτικό νόμο. Όταν τους έλειπαν τα όπλα, αναγκάζονταν να κατασκευάσουν τα δικά τους: από αυτοσχέδια πιστόλια μέχρι αυτοσχέδιους όλμους. Ο αγώνας τους θαυμάστηκε και υποστηρίχθηκε ενεργά από τα πιο σημαντικά αντιαποικιακά κινήματα και προσωπικότητες του εικοστού αιώνα – από την Γκάνα του Κουάμε Νκρούμα μέχρι την Κούβα του Κάστρο, κι από το FLN της Αλγερίας μέχρι τον IRA της Ιρλανδίας. Οι ιστορίες τους συνδέονται με αυτές της ΕΟΚΑ με τρόπους που η ιστορία σπάνια αφηγείται. Αυτή είναι η ιστορία.
🔵 Πρώτες λέξεις, Τελευταίες λέξεις
Όταν εκδόθηκε η πρώτη διακήρυξη της ΕΟΚΑ, την 1η Απριλίου 1955, στο επίκεντρό της ήταν η λέξη Απελευθέρωση. Καλούσε τους Κύπριους να απαλλαγούν από «τον βρετανικό ζυγό», και να δείξουν στον κόσμο ότι «αν η διεθνής διπλωματία είναι άδικη και λιπόψυχη, η Κυπριακή ψυχή είναι γενναία». Στη συνέχεια, στράφηκε απευθείας σε εκείνους που κρατούσαν λαούς υπό αποικιακή κυριαρχία: «Είναι ντροπή στον 20ό αιώνα για ένα έθνος να πρέπει να χύσει αίμα για να κερδίσει την ελευθερία του, το ιερό δώρο για το οποίο πολεμήσαμε στο πλευρό σας και για το οποίο εσείς οι ίδιοι ισχυρίζεστε ότι έχετε πολεμήσει ενάντια στον ναζισμό και τον φασισμό».
Στις 9 Μαρτίου 1959, η διακήρυξη κατάπαυσης του πυρός ξεκίνησε επιβεβαιώνοντας αυτό που ήταν πάντα ο αγώνας: «Την 1η Απριλίου 1955, υψώθηκε η σημαία του επαναστατικού απελευθερωτικού κινήματος». Στη συνέχεια, καλούσε τους αγωνιστές να χτίσουν «τη νέα δομή της νεαρής Δημοκρατίας πάνω στα ερείπια και τις στάχτες του Κυπριακού έπους».
Από την πρώτη διακήρυξη μέχρι την τελευταία, η γλώσσα ήταν η ίδια: απελευθέρωση από την αποικιακή κυριαρχία, ανυπακοή στον φασισμό και τον ναζισμό, αξιοπρέπεια για έναν λαό υπό κατοχή και, τέλος, δημοκρατία. Η αυτοδιάθεση –το δικαίωμα ενός λαού να αποφασίζει για το πολιτικό του μέλλον– ήταν, στα μέσα της δεκαετίας του 1950, το κεντρικό αίτημα του παγκόσμιου Νότου. Κατοχυρωμένη στη Χάρτα των Ηνωμένων Εθνών, ήταν η κοινή γλώσσα μιας εποχής. Όταν η ΕΟΚΑ ύψωσε αυτή τη σημαία, ο κόσμος την αναγνώρισε.
