Του Δημήτρη Μπελαντή
Εκεί που "οικοδομούνταν ο σοσιαλισμός" -ή μια μελέτη πάνω στα αποτελέσματα άσκησης της απόλυτης εξουσίας πάνω στον ανθρώπινο ψυχισμό
Nikolai Yezhov ( Νικολάι Γιεζόφ 1895-1940) , Ρώσος, εργατικής καταγωγής, μεταλλεργάτης από 15 ετών, κάποιο διάστημα και στο περίφημο Πουτίλοφ της Πετρούπολης, Μπολσεβίκος από το 1914 . Από το 1930 και μετά Υπουργός Γεωργίας και αργότερα μέλος της Γραμματείας των Μπολσεβίκων και ιδίως (σημαντικότερο) διευθυντής του Τμήματος διορισμού και αρχείου κομματικών στελεχών της Κεντρικής Επιτροπής, δηλαδή του Μηχανισμού και της κομματικής νομενκλατούρα.
Ευφυής και επινοητικός, ασυνήθιστα εργατικός άνθρωπος του μηχανισμού, ευγενής και προσηνής στους γνωστούς του, ακόμη και κατά τον Μπουχάριν. . Όχι άσχημος, αλλά πολύ κοντός, 1.51 ανάστημα, με ασθενική φύση λόγω των κακουχιών της νεότητάς του (φυματίωση και άλλα). . . Ψευδώνυμο "Ο Νάνος". Άνθρωπος με λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, με μεγάλο ενδιαφέρον για το γυναικείο φύλο και τον ερωτισμό, εξαιρετικά ευφυής και επινοητικός. . Η γυναίκα του, εβραϊκής καταγωγής, ήταν διάσημη και γοητευτική ποιήτρια και οργανώτρια φιλολογικών σαλονιών στην Μόσχα.
Προ του Μεγάλου Τρόμου, ελέγχει, στα πλαίσια της Γραμματείας του κόμματος, την ηθική και το επίπεδο των κομματικών οργανώσεων μέσα από την μη βίαιη " οργανωτική εκκαθάριση" (chistka) των γραμμών του το 1933 και ξανά το 1935-1936. Θεωρείται και κάπως "αντιγραφειοκράτης" καθώς καλεί τα κομματικά μέλη να καταγγέλουν τις αυθαιρεσίες των τοπικών γραμματέων του κόμματος, που συχνά λειτουργούν ως "σατράπες". Ζητά το ανέβασμα του πολιτικού και μορφωτικού επιπέδου των μελών.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι συγκριτικά μιλώντας, ο Γιεζόφ δεν είναι ούτε από τους αυταρχικότερους ούτε από τους βιαιότερους ηγέτες του κόμματος προ του Μεγάλου Τρόμου.
Πώς ένας ευγενής και προσηνής γραφειοκράτης καταφέρνει να γίνει "αποτρόπαιο τέρας";
Από την αρχή του 1936 και μετά, εμπλέκεται με εντολή του Στάλιν ενεργά στον Μεγάλο Τρόμο, που μόλις έχει ξεκινήσει, ανακρίνει προσωπικά τους Ζηνόβιεφ και Κάμενεφ, και από τον Σεπτέμβριο του 1936 αναλαμβάνει ο ίδιος την ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών και Κρατικής Ασφάλειας ( NKVD) . Διεκπεραιώνει επιτυχώς την Πρώτη Δίκη της Μόσχας (Αύγουστος 1936), αυτός ουσιαστικά και όχι ο Γκενρίκ Γιάγκοντα που είναι ακόμη τυπικά διευθυντής της NKVD, μετά την Δεύτερη Δίκη της Μόσχας (Γενάρης 1937) και τέλος την Τρίτη Δίκη ( Μάρτιος 1938 ) που αφορούσε κυρίως τον Νικολάι Μπουχάριν αλλά και τον Γιάγκοντα, προκάτοχο του Γιεζόφ στην ηγεσία της NKVD. Πριν από την εκτέλεση του Γιάγκοντα τον Μάρτιο 1938, ζητά από τα όργανα να ρίξουν στον μελλοθάνατο Γιάγκοντα και ένα χέρι ξύλο !!
