Θηρευτές μιας επιστήμης συμπλεγματικής: Η ελληνική εκπαίδευση στον διεθνή παιδαγωγικό αστερισμό

από Αντώνης Σμυρναίος

-12 Νοεμβρίου 2025

Κάθε διερεύνηση της «ανακοπτόμενης» σχέσης μεταξύ παιδαγωγικής επιστήμης και εκπαίδευσης, όσον αφορά την περίπτωση ειδικά του ελληνικού σχολικού θεσμού, δεν αφίσταται προφανώς από τη βεβαιότητα ότι η ελληνική εκπαίδευση στη διάρκεια των δυο τελευταίων αιώνων δεν κατόρθωσε, για διάφορους λόγους, να σταθεί στο ύψος που απαιτούσε η εξέλιξη και ωρίμανση της διεθνούς παιδαγωγικής επιστήμης. Αναδεικνύει συνεπώς τη δημαρική «μελαγχολία μιας μεταρρύθμισης που δεν έγινε».[1] Πιάνοντας το νήμα αυτής της διερεύνησης αλλά από την άλλη μεριά, θα προσπαθήσουμε να την εξετάσουμε εδώ, προσδιορίζοντας όμως από την αρχή την ίδια την παιδαγωγική επιστήμη, ελληνική αλλά και αλλοδαπή, ως συμπλεγματική, ως πάσχουσα δηλαδή από σύμπλεγμα κατωτερότητας απέναντι στις θετικές/τεχνολογικές επιστήμες και όχι μόνο.

Για να κατανοήσουμε την προβληματική μιας τέτοιας απόφανσης, θα ξεκινήσουμε με τον Jacques Lacan, ο οποίος, επεξεργαζόμενος μια έννοια του Hegel, διαμέσου του A. Kojève[2], θα αποτυπώσει κάποτε τη θεμελιώδη σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και τις επιθυμίες τους, δηλαδή τις κινητήριες δυνάμεις του είναι τους, γράφοντας ότι «η επιθυμία του ανθρώπου είναι η επιθυμία του Άλλου».[3] Αυτό σημαίνει πρώτον ότι η επιθυμία συνιστά μια έλλειψη, δεύτερον ότι είναι ουσιαστικά μια επιθυμία για αναγνώριση από τον «Άλλο» και τρίτον ότι η επιθυμία κατευθύνεται προς αυτό που υποθέτουμε ότι επιθυμεί ο Άλλος, δηλαδή αυτό που θεωρούμε ότι λείπει από τον Άλλο[4].

Πλησιάζει η εθνική επέτειος. Αυτά διδάσκονται σήμερα στα σχολεία …

Δημήτρης Σταματάκης

Πλησιάζει η εθνική επέτειος. Αυτά διδάσκονται σήμερα στα σχολεία …

Εξίστανται και απορούν κάμποσοι γιατί φωνάζουμε για τον ευνουχισμό και την αποβλάκωση των παιδιών μας εδώ και δεκαετίες. Έγκλημα εκ προμελέτης, ιδιαζόντως ειδεχθές και κατ' εξακολούθησιν διαπράττουν οι ανίεροι δράστες! Θαυμάστε τους...

- Η Ιταλία μας κήρυξε τον πόλεμο. Και εμείς πήγαμε και κρυφτήκαμε στο υπόγειο.

- Τρέξε στην τράπεζα να σηκώσεις τα χρήματα είπε ο πατέρας στην μαμά.

- Σήμερα θα γίνεις άντρας μου είπε ο πατέρας μου. Εγώ φοβήθηκα πολύ γιατί δεν ήθελα να γίνω άντρας.

Από το βιβλίο Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού α΄ τεύχος, σελ. 44-45 (Στο κείμενο – αφιέρωμα στον απελευθερωτικό αγώνα της 28ης Οκτωβρίου).

...........................................................................................................................................

Σε αντιπαράθεση μεταφέρω ένα ηρωικό γεγονός που διασώζει ὁ μεγάλος μας λογοτέχνης Στρατῆς Μυριβήλης και ἐκφώνησε στόν πανηγυρικό λόγο του στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, στίς 27 Ὀκτωβρίου τοῦ 1960. Μεταξύ τῶν ἄλλων σπουδαίων ἀνέφερε καί ἕνα συγκλονιστικό γεγονός, πού διαδραματίστηκε, ὄχι “στό διάσελο τῆς Ἱστορίας” (Βρεττάκος), στίς ἀετορράχες τῆς Πίνδου, ἀλλά στά μετόπισθεν, εκεί ὅπου ὁ ἀπόλεμος πληθυσμός τῆς πατρίδας μας συναγωνιζόταν τήν ἀνδρεία τῶν μαχητῶν.

«Εἶχε ὀργανωθῆ, κατά τή διάρκεια τοῦ ἀγῶνα ὑπηρεσία μεταγγίσεως αἵματος, ἀπ᾽ τόν Ἐρυθρό Σταυρό τῆς Ἑλλάδος. Εἶχα καί ἕναν φίλο γιατρό, σ᾽ αὐτή τήν ὑπηρεσία, λοιπόν πήγαινα κάπου-κάπου νά τόν δῶ καί νά τά ποῦμε. 

Ὁ κόσμος ἔκαμε οὐρά κάθε μέρα γιά νά δώση τό αἷμα του γιά τούς τραυματίες μας. ῏Ηταν ἐκεῖ νέοι, κοπέλλες, γυναῖκες, μαθητές, παιδιά πού περίμεναν τή σειρά τους. Μιά μέρα, λοιπόν, ὁ ἐπί τῆς αἱμοδοσίας φίλος μου γιατρός, εἶδε μέσα στήν σειρά τῶν αἱμοδοτῶν πού περίμεναν, νά στέκεται καί ἕνα γεροντάκι.

− Ἐσύ, παππούλη, τοῦ εἶπε ἐνοχλημένος, τί θέλεις ἐδῶ;

Ὁ γέρος ἀπάντησε δειλά:

Γιατί μέσα σε ένα σύστημα που ξεχνάει τους Εκπαιδευτικούς του, οι Εκπαιδευτικοί είναι εκείνοι που συνεχίζουν να ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ τα παιδιά σας».

Ένα κείμενο Γαλλίδας εκπαιδευτικού στον Le monde littéraire ( δημοσιευμένο πριν 17 ώρες) που παρουσιάζει το Γαλλικό σχολείο (συγκεκριμένα το νηπιαγωγείο), τη μεταβολή της ποιότητας των σχέσεων και προτεραιοτήτων του σχολείου, την επιθετικότητα, τη βία, την ολοένα αυξανόμενη γραφειοκρατία, τα προβληματικά οικονομικά των σχολείων, το έλλειμμα εναρμόνισης μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των παιδιών που πρέπει να καλύψει το σχολείο μέσα σε ένα πλαίσιο απαξίωσης του εκπαιδευτικού από το ίδιο το σύστημα. 

Ένα κείμενο που θα μπορούσε να έχει γραφτεί και από Έλληνα εκπαιδευτικό και από οποιασδήποτε άλλης εθνικότητας εκπαιδευτικό. Που μας θέτει επιτακτικά το θέμα του προσανατολισμού, της πορείας και του μέλλοντος  του σχολείου. Γιατί, δυστυχώς, παρά τις διαφορές από χώρα σε χώρα, πολλά φαινόμενα είναι ίδια σε όλες τις χώρες. 

Για τον λόγο αυτό θεώρησα χρέος μου να το μεταφράσω στα ελληνικά και να το αναρτήσω.

«Μετά από σαράντα χρόνια στην τάξη, η επαγγελματική μου ζωή λαμβάνει τέλος, μονοκοντυλιά, σε συνέχεια μιας φράσης που διατυπώθηκε από ένα μαθητή έξι ετών:

« Ο μπαμπάς μου λέει ότι οι άνθρωποι σαν και σένα είναι ξεπερασμένοι».

Δεν την είπε με κακία ούτε κοροϊδευτικά και υποτιμητικά. Η φωνή του ήταν ουδέτερη και σταθερή σαν να μετέδιδε με ακρίβεια και σοβαρότητα το δελτίο καιρού.

Και συμπλήρωσε: « Δεν έχεις ούτε καν ΤΙΚ ΤΟΚ».

Ονομάζομαι Ελεανόρ Βανς και σήμερα τακτοποίησα για τελευταία φορά την τάξη μου στο νηπιαγωγείο.

Ο Γκέιτς, οι δάσκαλοι και το σχολείο

Αντώνης Μαυρόπουλος*

Η είδηση: ο Μπιλ Γκέιτς, σε συνέντευξη του στο «The Tonight Show» του NBC, προέβλεψε ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία, οι άνθρωποι δεν θα χρειάζονται πλέον «για τα περισσότερα πράγματα». Χρησιμοποίησε μάλιστα το παράδειγμα των γιατρών και των δασκάλων στους οποίους ακόμα βασιζόμαστε για να τονίσει ότι σταδιακά δεν θα τους χρειαζόμαστε διότι «µε την τεχνητή νοημοσύνη, την επόμενη δεκαετία, αυτό θα γίνεται δωρεάν, θα έχουμε εξαιρετικές ιατρικές συμβουλές και σπουδαία διδασκαλία». Οι τίτλοι: «Σε 10 χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει δασκάλους και γιατρούς» ή «Επάγγελμα προς εξάλειψη οι δάσκαλοι λόγω τεχνητής νοημοσύνης».

Η γνώμη του Γκέιτς επηρεάζεται, σίγουρα, και από το γεγονός ότι έχει επενδύσει κάποια δισεκατομμύρια δολάρια στην εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης σε κάθε είδους εφαρμογή της ανθρώπινης ζωής. Η ουσία ωστόσο είναι ότι αυτό που λέει ο Γκέιτς κυκλοφορεί και συζητιέται πολύ και δημιουργεί, μαζικά, αντιλήψεις και πεποιθήσεις σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη. Αρκετοί άνθρωποι ασπάζονται την ιδέα ότι βαδίζουμε προς ένα μέλλον στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και επομένως ο ρόλος των εκπαιδευτικών σταδιακά θα απομειώνεται, και ίσως και τελικά να εξαλειφθεί.
Μια ματιά στην ιστορία

Σχεδόν εκατό χρόνια πριν, ένας άλλος μεγιστάνας της τεχνολογίας, ο Τόμας Έντισον, προέβλεψε ότι οι κινηματογραφικές ταινίες θα μεταμόρφωναν την εκπαίδευση. Ο Έντισον, φυσικά, είχε να κερδίσει από αυτόν τον ισχυρισμό διότι είχε πολλές πατέντες σχετικά με τις τεχνολογίες κινηματογράφου. Το 1913, ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε για την «εκπαιδευτική αξία των ταινιών» ο Έντισον απάντησε ότι τα βιβλία σύντομα θα είναι παρωχημένα. Με τα λόγια του «Κάθε κλάδος της ανθρώπινης γνώσης είναι εφικτό να διδαχθεί με την κινηματογραφική εικόνα. Το σχολικό μας σύστημα θα αλλάξει εντελώς μέσα σε δέκα χρόνια». Η ζωή έδειξε ότι δεν είχε δίκιο. Η κινηματογραφική τεχνολογία είναι αναμφίβολα χρήσιμη και στην εκπαίδευση, αλλά ουδέποτε είχε τη δυναμική να μεταμορφώσει μια σχολική τάξη.

Δημογραφικές εξελίξεις: Αυτές οδηγούν σε “επιθανάτιο ρόγχο” την εκπαίδευση και την ανθρώπινη κοινωνία;

Της Γιώτας Ιωαννίδου,

Πληθαίνουν οι μελέτες και τα δημοσιεύματα που πλαισιώνουν μια γενικότερη, δυστοπική συζήτηση για τις δημογραφικές εξελίξεις. Τα στοιχεία βεβαιώνουν ότι ο αριθμός των γεννήσεων στον ανεπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο, υπολείπεται πλέον σημαντικά από τον αριθμό των θανάτων κάθε χρόνο. Ο πληθυσμός της γηραιάς ηπείρου γερνάει συνεχώς. Ειδικότερα για την Ελλάδα η προβολή των τάσεων εξέλιξης του πληθυσμού, από τους διεθνείς οργανισμούς κατατείνει στο ότι μέχρι το 2050 οι θάνατοι θα συνεχίσουν να υπερτερούν των γεννήσεων και αν τα μεταναστευτικά ισοζύγια είναι μηδενικά ο πληθυσμός θα μειωθεί από 1,15 έως 1,5 εκατομμύρια, ανάλογα με τα σενάρια εξέλιξης της γονιμότητας.1

Στη βάση αυτών των προβλέψεων αναπτύσσεται μια ολόκληρη συζήτηση περί τροχοπέδης στην οικονομική ανάπτυξη, για κατάρρευση των ασφαλιστικών συστημάτων αλλά και για ανάγκη ανακατανομής πόρων από χώρους που θα αποδυναμωθούν, όπως η εκπαίδευση. Εδώ και μια δεκαετία πυκνώνει η συζήτηση για μια αναγκαία δημογραφική πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα, με τη συγκρότηση σχετικών Εθνικών Σχεδίων Δράσης και ανακοίνωσης μέτρων ενίσχυσης της οικογένειας και αλλαγής των αντιλήψεων που οδηγούν σε υπογεννητικότητα. Στο όνομα των δημογραφικών εξελίξεων θεσπίζονται αντεργατικά μέτρα αύξησης παντοιοτρόπως του χρόνου εργασίας. Αλλά και δυναμώνουν φωνές συντηρητικοποίησης των ηθών αλλά και ακροδεξιάς χροιάς για επιστροφή στις παραδόσεις «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια» και της γυναίκας στο σπίτι, ώστε να αυξηθούν οι γεννήσεις. Πληθαίνουν τα «Συνέδρια γονιμότητας» και οι «διακηρύξεις περί δικαιωμάτων του αγέννητου παιδιού».

Την ίδια στιγμή που οι χώρες κλείνουν τα σύνορά τους σε μετανάστες και πρόσφυγες από τις εμπόλεμες ζώνες, αποκτά κεντρικό ρόλο στη συζήτηση η «διαλογή» τους, με τον εύηχο τίτλο «προσέλκυση μεταναστών υψηλού κεφαλαίου». Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Ν. Χριστοδουλάκη για την αξιοποίηση των μορφωμένων και τεχνικά καταρτισμένων Σύρων προσφύγων με την ευκαιρία διάλυσης της Συρίας. Σε αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε παλιότερα η πολιτική της Μέρκελ για αποδοχή συγκεκριμένου αριθμού μεταναστών στη Γερμανία με βάση τις συγκεκριμένες ανάγκες θέσεων εργασίας. Όπως και σήμερα που ο Φ. Μερς, ηγέτης της αντιπολίτευσης των Χριστιανοδημοκρατών, που δήλωσε ότι είναι διαφορετικό να μιλά για δουλειά σχετικά με τους μετανάστες και διαφορετικό για εγκατάσταση. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Λαντ Πριτσετ, πρώην στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας, θεωρεί ότι δύο είναι οι πιθανές λύσεις στη δημογραφική κρίση: ή η αύξηση των ωρών εργασίας ή η οργάνωση νόμιμης και ελεγχόμενης εισόδου μεταναστών, ορισμένης διάρκειας.

Τί συμβαίνει τελικά; Πρόκειται για αυτοχειριασμό των κοινωνιών, που αποφάσισαν να πεθάνουν και ο καπιταλισμός προσπαθεί να ανακόψει αυτή την πορεία «επιθανάτιου ρόγχου»;

Τί δείχνουν τα στοιχεία;

Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας σήμερα διαφέρει σημαντικά από αυτήν της πρώτης μεταπολεμικής δεκαετίας.

Η εικόνα αυτή συντίθεται από τα παρακάτω στοιχεία: Υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο τμήμα της επικράτειας. Σημαντική μεν αύξηση του προσδόκιμου ζωής μας αλλά και μεγαλύτερη επιβράδυνση στον ρυθμό αύξησής του μετά το 1995 σε σχέση με άλλες χώρες της Ε.Ε. Ταχύτατη μείωση των γεννήσεων μετά το 1980. Μείωση των γάμων, αύξηση των διαζυγίων και των συμφώνων συμβίωσης, με αποτέλεσμα την αλλαγή της σύνθεσης και της δομής των νοικοκυριών και των οικογενειών με την ανάδυση νέων οικογενειακών μοντέλων. Συνεχής αύξηση του ειδικού βάρους των 65 ετών και άνω (από το 6,8% το 1951 στο 23% σήμερα) και μείωση του ειδικού βάρους των νέων 0-19 ετών. Συνεχής αύξηση των θανάτων. Αναστροφή των μεταναστευτικών ισοζυγίων, που από θετικά μέχρι το 2010 μετατράπηκαν σε αρνητικά (περισσότεροι έξοδοι από είσοδοι το 2011-2023). Συνεχής μείωση μετά το 2010 του πληθυσμού της χώρας, απόρροια των αρνητικών φυσικών και μεταναστευτικών ισοζυγίων.2

Η ΒΑΘΙΑ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ 18-19 ΜΑΪΟΥ 2024

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ - ΑΘΗΝΑ

Yparxiako.Gr

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η παρέμβαση του Γιώργου Τασιόπουλου στο διήμερο συνέδριο που θα γίνει στο ΕΙΕ για 
"Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα" στη θεματική ενότητα "Το κοινωνικό δικαίωμα στην Υγεία και την Εκπαίδευση: Από τη διάλυση στη διατεταγμένη υπηρεσία"

Η ΒΑΘΙΑ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

15 Μαΐου 2024

του Γιώργου Τασιόπουλου *

ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ 

Του Γιώργου Σαραντάρη

(…)

Εμείς ίσαμε τώρα δουλοπάροικοι

Ξένων ξεμωραμένων εξουσιών

Που γέρασαν σαν δέντρα

Μελαγχολικά αγνάντια στον τάφο

Και με παράξενο με αλλόφρονα εγωισμό

Ακόμα μας κρατάν στην αγκαλιά τους

Πουλιά που κρυώνουμε

Και δεν νοιαζόμαστε να στήσουμε

Σε πιο πράσινο χώρο

Τη φωλιά μας

Εμείς πότε θα διαβάσουμε

Στην τύχη μας μια ώρα που δε σβήνει

Στα χέρια μας στα νιάτα μας

Μια φούχτα δύναμη και θάρρος

Που τηνέ χρειάζεται και χαιρετάει

Ο ζωντανός κόσμος

Η Δύση πού θα βρει καινούργιο δρόμο

Για τις ανθρώπινες ψυχές;

(Μάρτης του ΄36)

Και ο πιο ανυποψίαστος παρατηρητής των πολιτικών που εφαρμόζονται στη δημόσια εκπαίδευση θα συμφωνούσε σε τρεις βασικές κατευθύνσεις της κυρίαρχης εκπαιδευτικής πολιτικής.

Πρώτον, στο ριζικό μετασχηματισμό του αξιακού, παραδοσιακού και ιδεολογικού προσανατολισμού του δημόσιου σχολείου.

Δεύτερον, στην αμφισβήτηση του δημόσιου σχολείου ως αναφαίρετο κοινωνικό δικαίωμα των πολιτών.

Τρίτον, στην είσοδο του ψηφιακού κόσμου και της Τεχνικής η οποία επιβάλλει μια νέα αξιολογική κατεύθυνση στη διαμόρφωση του ανθρώπου και μεταβάλλει το πνευματικό περιεχόμενό του.

Παρά τις εξαγγελλόμενες «εκσυγχρονιστικές» κυβερνητικές προθέσεις η πραγματική στόχευση στο σημερινό σχολείο αναπαράγει όλα τα συμπτώματα της παρακμιακής κατάστασης της ελληνικής κοινωνίας.  Αν σε επίπεδο κοινωνίας βιώνουμε την πτώση των δεικτών του εθνικού μας πολιτισμού, την επιβολή, μέσω της ορμητικής διείσδυσης, του αγγλοσαξονικού τρόπου ζωής και σε επίπεδο διανόησης την άκριτη μετακένωση της δυτικής σκέψης, τότε το σχολείο είναι το πιο χαρακτηριστικό της δείγμα.
Το σχολείο, όπως πάντα, είναι με την κοινωνία, τον πολιτισμό του τόπου, συγκοινωνούντα δοχεία, αλληλεπιδρούν και η κοινωνικοπολιτική ακμή ή παρακμή συμβαδίζει σχεδόν πάντοτε με την πολιτισμική ακμή ή παρακμή αμφοτέρων.
Και ο πιο αδαής στην πολιτική ζωή του τόπου αντιλαμβάνεται την ταύτιση του πολιτικού προσωπικού της χώρας με τις στρατηγικές επιλογές της Δύσης. Όπως τα δυτικά προτάγματα της νεοφιλελεύθερης σκέψης και κουλτούρας ακολουθούνται άκριτα, έτσι και το ελληνικό σχολείο την τελευταία εικοσαετία  παρακολουθεί ασμένως και υιοθετεί, ως μνημόνια υποταγής, εισαγόμενα αναλυτικά εκπαιδευτικά προγράμματα, μοντέλα διδασκαλίας και αντίστοιχα σχολικά εγχειρίδια. Ήδη μετά τη συνθήκη του Μάαστριχτ, από το 2000, η στρατηγική της Λισαβόνας[1], η διαδικασία της Μπολόνια και η διαδικασία της Κοπεγχάγης συγκροτούν ένα συμφωνημένο «χάρτη αναφοράς» και ένα νέο κοινό πλαίσιο πολιτικής. 

Κι όπως στη χώρα διαπιστώνεται η κοινωνική και πολιτισμική παρακμή, η παραγωγική της αποδυνάμωση, η οικονομική της πτώχευση, η κοινωνική ανασφάλεια, στο σχολείο αποτυπώνεται ανάλογη παρακμή που η υπεύθυνη πολιτεία, η εκπαιδευτική κοινότητα, η κοινωνία παθητικά και αμήχανα παρακολουθεί να γιγαντώνεται.

Η κρίση της παιδείας είναι βασική πτυχή της γενικότερης κρίσης του σύγχρονου πολιτισμού. Είναι κρίση δομική γιατί η εστία της βρίσκεται στην αποσύνθεση του Ατόμου, του ανθρωπολογικού υποκειμένου της νεωτερικότητας. Κυρίαρχα χαρακτηριστικά στην ενδοσχολική κοινότητα η ενδοσχολική βία, η γλωσσική πτώχευση, η αδυναμία παροχής και κατάκτησης στοιχειωδών γνώσεων, η απεμπόληση της ευθύνης  του σχολείου για σύνδεση των μαθητών με το ιστορικό - εθνικό τους παρελθόν, η σύνδεση με τη συλλογική μνήμη της πατρίδας τους, η καλλιέργεια των απαραίτητων αξιακών προτύπων, η δόμηση των απαραίτητων στοιχείων για τη μελλοντική συγκρότηση κοινωνικής συνοχής.
Έτσι, κατασκευάζεται μέσα από το εκπαιδευτικό μας σύστημα ο αυριανός ιδιώτης, το απομονωμένο άτομο, αμύητο στο παρελθόν των παππούδων του, αγκιστρωμένος στο παρόν, χωρίς μνήμη, αδιαφορώντας για το παρελθόν και σε αδυναμία οράματος προσωπικού και συλλογικού μέλλοντος.

Μας θυμίζει το ελληνικό σχολείο όσα δυσοίωνα περιγράφει ο Μίλαν Κούντερα, «Το πρώτο βήμα για να εξοντώσεις ένα έθνος, είναι να διαγράψεις τη μνήμη του. Να καταστρέψεις τα βιβλία του, την κουλτούρα του, την ιστορία του. Μετά να βάλεις κάποιον να γράψει νέα βιβλία, να κατασκευάσει μια νέα παιδεία, να επινοήσει μια νέα ιστορία ... Δεν θα χρειαστεί πολύς καιρός για να αρχίσει αυτό το έθνος να ξεχνά ποιο είναι και ποιο ήταν. Ο υπόλοιπος κόσμος γύρω του θα το ξεχάσει ακόμα πιο γρήγορα».

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΑ ΜΕΤΡΑ ΤΗΣ «ΑΓΟΡΑΣ»

 

 Ο σύγχρονος άνθρωπος, μέσα σε ένα γενικευμένο πεδίο αντιφάσεων και διακινδύνευσης, αδυνατεί να ανατρέξει σε αξιακά θεμέλια και σταθερές, έχει απολέσει τις ορθολογικές-αναστοχαστικές λειτουργίες της αφαίρεσης και της γενίκευσης. Οι νόμοι της «αγοράς» επιθυμούν τον πολίτη ως ιδιώτη καταναλωτή και όχι κοινωνικό πρόσωπο.

Ο T. Parsons υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση λειτουργεί ως κοινωνικοποιητικός μηχανισμός μέσω του οποίου οι μαθητές εσωτερικεύουν το κανονιστικό αξιακό σύστημα της κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα ο μηχανισμός αυτός συμβάλλει στη διαμόρφωση των κοινωνικών ρόλων.  Η εκπαίδευση παρεμβαίνει και κοινωνικοποιεί τους μαθητές με συστηματικό τρόπο, ώστε αυτοί να εσωτερικεύουν το πολιτικό υποσύστημα της κοινωνίας με στόχο να συμβάλουν στη διατήρηση της τάξης και της σταθερότητας  των κοινωνικών δομών και λειτουργιών.  Η θεωρία του επιβεβαιώνεται πλήρως στο σημερινό σχολείο όπου η κοινωνία υποκαθίσταται από τη νεοφιλελεύθερη «αγορά».

Στο σχολείο, κατά παράδοξο αλλά έξυπνο τρόπο, εισέρχονται ενεργητικές μορφές μάθησης, μια ολόκληρη βιομηχανία παιδαγωγικής «καινοτομίας» όπου ευρωπαϊκά προγράμματα, θεματικές εβδομάδες, ιδιωτικές πρωτοβουλίες εισάγουν φαινομενικά έναν «νέο» κόσμο δεξιοτήτων στη θέση του παραδοσιακού. Παραδόξως θραύσματα της παιδαγωγικής του Ντιούι, του Βιγκότσκι, του Φρενέ και του Φρέιρε συναντιούνται με τον «νεανθρωπισμό» της Ε.Ε., του ΟΟΣΑ, των στρατηγικών επιλογών των ισχυρών της Δύσης. Τα αναλυτικά προγράμματα ξεγελώντας προωθούν βιωματικές μορφές μάθησης, όχι για να συνδεθούν με τα ενδιαφέροντα του παραδοσιακού φιλελεύθερου προοδευτισμού, αλλά με την ανάγκη της «αγοράς» να διαμορφώσει ένα ευέλικτο εργαζόμενο, προσαρμοσμένο στη σύγχρονη ρευστότητα του κόσμου της εργασίας.  Έτσι, η εκπαίδευση κατευθύνεται από τις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις της «αγοράς» και είναι εκείνη που καθορίζει σε θεωρητικό επίπεδο ποια γνώση και σε ποιες συνθήκες είναι αξιόλογη. Ο μελλοντικός άνθρωπος θα είναι «καταναλωτής» και «κοσμοπολίτης», ανάλογο θα είναι και το ευέλικτο εκπαιδευτικό περιβάλλον μέσα από τις σύγχρονες αντιλήψεις της παιδαγωγικής ψυχολογίας.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα οι εθνικές εκπαιδευτικές πολιτικές επηρεάζονταν από τη μελέτη των ξένων εκπαιδευτικών συστημάτων.  Σήμερα δεν ομιλούμε απλώς για σύγκλιση των εθνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, αλλά για διαμόρφωση του «ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού χώρου» μέσα από τη σύγκλιση των εθνικών εκπαιδευτικών συστημάτων και τον έλεγχο σχεδιασμού των εθνικών πολιτικών των κρατών μελών της Ε.Ε.  Δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε τον με παρεμβατικό τρόπο ρόλο των διεθνών οργανισμών με άμεσο και έμμεσο τρόπο στο σχεδιασμό των εθνικών εκπαιδευτικών πολιτικών.  Ειδικότερα τις τελευταίες δεκαετίες ο εκπαιδευτικό «λόγος» των διεθνών οργανισμών συνδέεται άμεσα με την εγκαθίδρυση «καθεστώτων αλήθειας», την προβολή «συστημάτων γνώσης» και την προώθηση «πολιτικών ρύθμισης», που συνδέονται άμεσα με τη μετάβαση προς τις κοινωνίες της ύστερης νεωτερικότητας, στις μεταβιομηχανικές οικονομίες της γνώσης και τις κοινωνίες της πληροφορίας, της πολυπολιτισμικότητας και της διακινδύνευσης (Τσαούσης 2007:24).  Πρόκειται γι’ αυτό που έλεγε ο Ulrich Beck «αυταρχισμό της αποτελεσματικότητας».   Αντίθετες απόψεις μπορούν κάλλιστα να θεωρηθούν ως μη ενημερωμένες, μη ειδικές ή μη σχετικές - διότι οι ειδικοί γνωρίζουν καλύτερα - και έτσι πολιτικές προτεραιότητες και στόχοι καλύπτονται πίσω από επιστημονικά δεδομένα.

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια διαδικασία αποδόμησης του εκπαιδευτικού τόπου της νεωτερικότητας και του διαφωτιστικού επιχειρήματος με βασικό χαρακτηριστικό την κριτική, την αμφισβήτηση και την αποσταθεροποίηση των βεβαιοτήτων του νεωτερικού  παραδείγματος από αξιακές ή σχεσιακές θεμελιωτικές αρχές (λόγος, εργασία, ιστορία, πολίτης, εθνική ταυτότητα, κράτος πρόνοιας) και την αντικατάστασή τους από τις σημειολογικές αναπαραστάσεις της παγκοσμιοποίησης κατασκευάζοντας το νέο φαντασιακό, όπου το κοινωνικό υποχωρεί στο καταναλωτικό - επικοινωνιακό πρότυπο και στις αξίες της οικονομίας της «αγοράς» και της «κοινωνίας της γνώσης».  Σ’ αυτό ακριβώς το πλαίσιο ιδεολογικά φορτισμένες κοινωνικο-οικονομικές έννοιες όπως παραγωγικότητα, αποδοτικότητα, ανταγωνιστικότητα, πειθαρχία εισάγονται ως αξιακό - λειτουργικό πλαίσιο της εκπαιδευτικής πολιτικής στο δυτικό κόσμο (Γκίβαλος, 2007:24-25)

Τα μέχρι σήμερα εθνικά προσανατολισμένα  ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα καλούνται να δώσουν περιεχόμενο και υπόσταση στον Ευρωπαίο πολίτη.  Καλούνται να αμβλύνουν ιστορικές αντιπαραθέσεις, να σεβαστούν αλλά και να περιορίσουν στο απολύτως αναγκαίο επίπεδο τις εθνικές ιδιαιτερότητες, και αν χρειαστεί να επινοήσουν την κοινή πολιτιστική τους κληρονομιά (Ματθαίου 2007:64).  Ταυτόχρονα, το εθνικό αλλά  και το ευρωπαϊκό συμφέρον υποστηρίζεται, υπηρετείται πλέον καλύτερα από μια εκπαίδευση στενότερα συνδεδεμένη με την οικονομία, τον κόσμο των επιχειρήσεων και την αγορά εργασίας, από μιαν εκπαίδευση απαλλαγμένη από το σφιχτό εναγκαλισμό του κράτους και από τα βαρίδια της παράδοσης, ευέλικτη και ανοιχτή στην αλλαγή και  την καινοτομία.  Στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν τη συναίνεση των λαών, πολιτικοί και τεχνοκράτες, καταφεύγουν στην επινόηση εκπαιδευτικών τάσεων στο διεθνή και ευρωπαϊκό χώρο.  Έτσι μεταμορφώνουν και αναδεικνύουν τις προτεινόμενες πολιτικές τους, σε εκπαιδευτικές τάσεις ενδεδυμένες με τον αδιαμφισβήτητο μανδύα της επιστημονικής εγκυρότητας (Ματθαίου 2007:65) 

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 εισήχθη ο ιδεότυπος της «κοινωνίας της γνώσης» και χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα από ΟΟΣΑ και Ε.Ε.  Η γνώση θεωρείται ότι βρίσκεται στον πυρήνα της παγκόσμιας κοινωνικο-οικονομικής αναδιάρθρωσης, της παγκοσμιοποίησης, η οποία στηρίζεται στην παραγωγή και τη χρήση της γνώσης και της πληροφορίας, είτε ως συντελεστή κεφαλαίου  και εμπορεύματος, είτε ως παραγωγικού συντελεστή εργασίας, είτε με τη μορφή συμβολικών σημαινόντων (ιδεολογικών, πολιτιστικών και κοινωνικών).  Συνδέεται άμεσα με τους μετασχηματισμούς στη δομή, τη σύνθεση, τον ρόλο και τη θέση του εθνικού κράτους καθώς και με την παράλληλη ενίσχυση του ρόλου των Διεθνών Οργανισμών, που «τείνουν να προσλάβουν τη μορφή συλλογικών οργάνων αντιμετώπισης κοινών προβλημάτων και επιδίωξης κοινών μέσων επίλυσής τους» (Τσαούσης, 2007:39).

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ «ΑΓΟΡΑ»

 

Τους τελευταίους μήνες έγιναν αισθητές οι αντιδράσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην προσπάθεια της κυβέρνησης, κατά παράβαση του Συντάγματος, να παραχωρήσει στους ιδιώτες δικαίωμα ίδρυσης ανωτάτων σχολών. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ιδιωτική εκπαίδευση στη δευτεροβάθμια, εσχάτως και στην πρωτοβάθμια, στερεί από τον οικογενειακό προϋπολογισμό πολλά δις ετησίως. Η αγορά είναι αυτή που με το ανάλογο κόστος υποστηρίζει την καλλιτεχνική, πολιτισμική αγωγή των νέων αλλά και την ξενόγλωσση εκπαίδευση.  Όμως η νεοφιλελεύθερη σφραγίδα είναι έντονη στο δημόσιο σχολείο καθώς είναι το «κρυφό» πρόγραμμα διδασκαλίας που πλαισιώνει κάθε σχολική δράση.

Μια προσεκτική ανάγνωση της Λευκής Βίβλου (1995) με τίτλο «Διδασκαλία και Μάθηση προς την Κοινωνία της Γνώσης», μας αποκαλύπτει πως θα πρέπει να δίδεται έμφαση στην εκπαίδευση που θα εξυπηρετεί κυρίως ατομικούς και οικονομικοκεντρικούς στόχους. Ακόμη και γνωστικές ανθρωπιστικές περιοχές όπως η λογοτεχνία, η φιλολογία και η φιλοσοφία δεν θεωρούνται ως γνώση αναγκαίες για την ανθρωπιστική τους αξία, για την καλλιέργεια του νου και της ψυχής του ανθρώπου, αλλά για την πραγματιστική -ωφελιμιστική τους αξία και για τη βελτίωση της θέσης της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία.

Έτσι η εκπαίδευση μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε κατάρτιση, ενώ οι λεγόμενες «ευέλικτες» εργασιακές σχέσεις τείνουν να κυριαρχήσουν στο χώρο της δημόσιας παιδείας.
Η ανάγκη της οικονομικής ολιγαρχίας να προωθεί την τεχνολογική ανάπτυξη σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο, χωρίς ταυτόχρονα να θέτει σε αμφισβήτηση την οικονομική και ιδεολογική της κυριαρχία, την οδηγεί σε αντιφατικές επιδιώξεις στα αναλυτικά προγράμματα. Έτσι, προβάλλεται μεν και προωθείται η καλλιέργεια της δημιουργικότητας, της αποκλίνουσας σκέψης και της φαντασίας στα σχολεία, αλλά αποφεύγεται ο ιστορικός και κοινωνιολογικός προβληματισμός, που ενδέχεται να οδηγήσει σε ανατρεπτικούς ως προς τις επιδιώξεις της κοινωνικούς στόχους.
Αυτή η αντίφαση εκφράζεται στο επίπεδο του σχολικού προγράμματος με την προώθηση ορισμένων μαθημάτων ή θεματικών ενοτήτων εις βάρος άλλων. Για παράδειγμα, στις κατευθύνσεις που έδωσε η Ε.Ε. για την εκπαίδευση και την κατάρτιση μετά τη διαμόρφωση της στρατηγικής της Λισαβόνας - Μάρτιος 2000 (Εκπαιδευτικά Προγράμματα, «Επιχειρηματικότητα των μαθητών»,ΥΠΕΠΘ, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 11896/16-10-2003) τίθεται το θέμα της ανταγωνιστικότητας στην εκπαίδευση, τονίζεται με ιδιαίτερη έμφαση ότι πρέπει να ενθαρρύνονται τα παιδιά και οι νέοι, ώστε να αναπτύξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις θετικές επιστήμες και τα μαθηματικά, ενώ στη συνέχεια προστίθεται και η σημασία ενός γενικού εκσυγχρονισμού της παιδαγωγικής πρακτικής και στενότερων δεσμών μεταξύ επαγγελματικής ζωής και βιομηχανίας σε ολόκληρο το φάσμα του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης. Χαρακτηριστική είναι η προσπάθεια εισαγωγής στο δημοτικό σχολείο εκπαιδευτικών προγραμμάτων που προσανατολίζουν τους δεκάχρονους μαθητές προς ένα επιχειρηματικό πρότυπο. Αντίστοιχη επισήμανση σε σχέση με τις επιστήμες της κοινωνίας και του ανθρώπου δεν υφίσταται στο πολυσέλιδο αυτό κείμενο. Και όμως, σε μια κοινωνία που απειλείται από την κυριαρχία της βίας, την αλλοτρίωση, τη διαταραχή της ψυχικής υγείας και τον πόλεμο, θα έπρεπε να έχουν βασική θέση οι γνώσεις και οι δραστηριότητες που θα μπορούσαν να περιορίσουν αυτά τα φαινόμενα.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: ΔΡΟΜΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ

 

Στο βιβλίο «Τα χαμένα παιδιά μας», η Νατάσσας Πολονύ περιγράφει τις ανεπάρκειες του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος, που ελάχιστα διαφέρουν από τις ημέτερες.
Γράφει η Πολονύ, το νεώτερο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών «είναι υπεύθυνο για τις ολέθριες επιπτώσεις του στη γνωσιακή-γλωσσική επάρκεια των νέων, την ηθική τους ανάπτυξη, τη συναισθηματική τους ωριμότητα και την έλλειψη κατοχής σε ικανοποιητικό βαθμό των απαραιτήτων κοινωνικών και τεχνικών-επαγγελματικών δεξιοτήτων».
Επιπλέον, «το μετανεωτερικό εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας δεν αποβλέπει στη διαμόρφωση ενεργών, υπεύθυνων και συνειδητοποιημένων πολιτών διά της γενικής παιδείας, αλλά αποσκοπεί στο να τα προετοιμάσει να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Είναι υπεύθυνο για την παραμέληση της διαμόρφωσης ιστορικής συνείδησης. Το μίσος για το παρελθόν είναι κυρίαρχο στο όνομα της λατρείας του "καινούργιου”. Επιχειρείται μια μεθοδευμένη αποβολή της ιστορικής συνέχειας, της αλληλουχίας των γεγονότων. Η λέξη “κληρονομιά”, με ό,τι αυτή συνεπάγεται για το σήμερα και το αύριο, το παρόν και το μέλλον, έχει αντικατασταθεί από το θολό λεκτικό μόρφωμα “κοινή κουλτούρα”, που εξοβελίζει την ιστορική συνείδηση περιορίζοντας τον Γάλλο μαθητή στα όρια του παρόντος και οδηγώντας τη γαλλική κοινωνία σε αυτοκτονία».

Το σημερινό σχολείο απαξιώνει την ολόπλευρη μόρφωση για χάρη των δεξιοτήτων.
Το νεοφιλελεύθερο σχολείο, παρά τον "εκσυγχρονιστικό λόγο" των διάφορων καινοτομιών, ασφυκτιά αφυδατωμένο από ζωή και μόρφωση. ΟΟΣΑ, ΙΕΠ, ΣΕΒ ομονοούν στη μετατόπιση του σχολικού προγράμματος από την έμφαση στα γνωστικά αντικείμενα στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, σύμφωνα με το Πρόγραμμα του ΟΟΣΑ "Το μέλλον της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων. Η εκπαίδευση το 2030".  Στην ίδια κατεύθυνση ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) κάνει λόγο για «επένδυση σε περισσότερες, καλύτερες και σύγχρονες δεξιότητες, οι οποίες είναι αναγκαίες για την αποτελεσματική λειτουργία των επιχειρήσεων».

Αντί να επικρατεί ένα παιδαγωγικό κλίμα χαράς, δημοκρατίας, συλλογικότητας, το σχολείο μαραίνεται από τον ασφυκτικό κλοιό ενός αυταρχικού τεχνοκρατισμού διαφόρων επιτηρητών, συμβούλων, συντονιστών, μεντόρων, διευθυντών διεκπεραιωτών κρατικών εντολών χωρίς το κοινοτικό πνεύμα που απαιτεί μία σχολική κοινότητα.
Μοναδική έγνοια της κρατικής γραφειοκρατίας η εφαρμογή των οδηγιών - εντολών του ΟΟΣΑ και της Κομισιόν. Έτσι το σχολείο καταθλιπτικό και αποτυχημένο, "γκρίζο", περιορίζει και υποβιβάζει τον εκπαιδευτικό από παιδαγωγό σε προσαρμοσμένο, πειθήνιο διεκπεραιωτή κρατικών εντολών, στην καλύτερη εκδοχή εμψυχωτή αλλά όχι δάσκαλο.

Κι όμως η ταυτότητα ενός λαού ή ενός πολιτισμού αντανακλάται και συνοψίζεται στο σύνολο των πνευματικών δημιουργιών που αποκαλούμε συνήθως «κουλτούρα». Όταν, όπως συμβαίνει στη χώρα μας, απειλείται θανάσιμα αυτή η ταυτότητα θα έπρεπε να παρατηρείται μια έκρηξη της πολιτισμικής ζωής και η κουλτούρα να γίνεται η ζώσα αξία γύρω από την οποία θα συσπειρώνεται όλος ο λαός. Δυστυχώς, η χώρα μας με δημογραφικά, πολιτισμικά, κοινωνικά, οικονομικά προβλήματα δεν φαίνονται ανάλογες πρωτοβουλίες αυτή τη στιγμή για την αντιμετώπιση του υπαρξιακού της προβλήματος.

 Όλα κινούνται σε παρόντα χρόνο, γεμάτα υποκειμενισμό, σχετικισμό και αγοραίο καταναλωτικό ηδονισμό.
Η διασταύρωση του φιλελεύθερου ατομικισμού και της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, σε απόσταση από την ιστορική μνήμη, τείνει να καταστρέψει την επιδίωξη της κοινωνίας και του έθνους για τη διαμόρφωση του δικού τους ιδιαίτερου πεπρωμένου. Και αν ο Νίκος Σβορώνος καταλήγει στη διαπίστωση ότι  «ο αντιστασιακός χαρακτήρας διέπει την νεοελληνική ιστορία» (Σβορώνος, 1994: 12), ο νεοέλληνας, ως αυριανός «παγκοσμιοποιημένος» πολίτης, χωρίς ταυτότητα, αξίες, αγάπη για τον τόπο του, χωρίς παραδόσεις, θα γίνει ευκολότερος υπηρέτης των αφεντικών της παγκόσμιας αγοράς παρέχοντας τις υπηρεσίες του όπου γης.
Όλο και περισσότερο το σχολείο δικαιώνει το εφιαλτικό σχέδιο του Ζμπίγκνιεφ Μπρεζίνσκι, όπως μας το μεταφέρει ο Ζαν Κλοντ Μισεά, σε συγκέντρωση της ελίτ του κόσμου στο Σαν Φρανσίσκο τον Σεπτέμβριο του 1995, πρότεινε και έγινε αποδεκτό, για τον έλεγχο του 80% της ανθρωπότητας που λογίζεται ως υπεράριθμο για τις ανάγκες της παγκόσμιας οικονομίας, tittytainment (άρτος και θέαμα, «tits=στήθη γυναικών» και διασκέδαση).
Δηλαδή, «ένα κοκτέιλ αποβλακωτικής διασκέδασης και επαρκούς διαστροφής, που θα επέτρεπαν να διατηρηθεί σε καλή διάθεση ο αποστερημένος πληθυσμός του πλανήτη» (Μισεά, 2002:36-37).
Το σχολείο αναπαράγει το μαζικό σύμπτωμα της απόσυρσης της "κοινωνίας" από τα πραγματικά της προβλήματα. Επιζητούμε διαρκώς σχολείο και κοινωνία να αποσπούμε την προσοχή μας από το παρόν, να διασκεδάζουμε.

Στο βιβλίο του «Επιστροφή στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο», ο Άλντους Χάξλεϋ μιλάει για την ανάπτυξη μιας γιγάντιας βιομηχανίας μαζικής επικοινωνίας, που η κύρια ενασχόλησή της δεν είναι ούτε με την αλήθεια ούτε με το ψέμα, αλλά με το εξωπραγματικό, με το λίγο πολύ άσχετο... τη σχεδόν ασίγαστη δίψα του ανθρώπου να διασκεδάζει, να ξεδίνει» (Α. Χάξλεϋ, 2015: 69).

O Νιλ Πόστμαν, ο συγγραφέας του κλασικού έργου της δεκαετίας του 1980 "Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου", γράφει: «οι Αμερικανοί δε συζητούν πια ο ένας με τον άλλον, διασκεδάζουν ο ένας τον άλλον.  Δεν ανταλλάσσουν ιδέες, ανταλλάσσουν εικόνες. Δεν επιχειρηματολογούν με προτάσεις, επιχειρηματολογούν με στυλάτα ντυσίματα, διασημότητες και διαφημιστικά» (Πόστμαν,1998: 116).
Μια από τις πιο «αξιοσημείωτες νευροεπιστημονικές προόδους του προηγούμενου αιώνα από την ανακάλυψη της ντοπαμίνης υπήρξε διαπίστωση ότι η επεξεργασία του πόνου και της ευχαρίστησης γίνεται στις ίδιες εγκεφαλικές περιοχές», όπως αναφέρει η Άννα Λέμπκε, στο βιβλίο της «Η γενιά της ντοπαμίνης.  Αναζητώντας ισορροπία στην εποχή των απολαύσεων», «η  ευχαρίστηση και ο πόνος λειτουργούν ως αντίβαρα μιας ζυγαριάς.
Οι μαθητές στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους είναι απορροφημένοι σε κάποιο ψηφιακό μέσο. Το σχολείο ιδιαίτερα τα χρόνια της πανδημίας ήταν το μέσο για την εξοικείωση των μαθητών, αλλά και των οικογενειών τους, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο σημερινός κόσμος προσφέρει πληθώρα ψηφιακών ναρκωτικών, νέων και παλιών.  Η τεχνολογία αυτή καθαυτή είναι εθιστική με τα εντυπωσιακά οπτικά και ηχητικά ερεθίσματά της, την αφθονία των επιλογών και την άρρητη υπόσχεση ότι η συνεχής ενασχόληση μαζί της επιφυλάσσει διαρκώς μεγαλύτερες ανταμοιβές»(Λέμπκε, 2021:12, 34).

Τα ποσοστά των μαθητών με εθισμό στις διάφορες μορφές εξάρτησης αυξάνονται συνεχώς. Προκαλούν ίλιγγο η ποικιλία, ο αριθμός και η ισχύς των ερεθισμάτων που στοχεύουν στην ευχαρίστησή μας. Το έξυπνο τηλέφωνο είναι η σύγχρονη υποδόρια ένεση που χορηγεί αδιάλειπτα ντοπαμίνη στη γενιά του διαδικτύου.
Οι μαθητές θεωρούν προέκταση του χεριού τους το κινητό τηλέφωνο από την παιδική, αν όχι από την νηπιακή ηλικία. Ένας από τους πιο ισχυρούς παράγοντες εθισμού σε οποιοδήποτε ναρκωτικό είναι η εύκολη πρόσβαση σε αυτό. Και όταν ασχοληθούμε με αυτό και μετά από μερικά κλικ είναι πιθανό να εθιστούμε.
Η οικονομία της ντοπαμίνης είναι η πιο σύγχρονη κατασταλτική μηχανή σωφρονισμού και ελέγχου.
Τα ψυχικά τραύματα, η μοναχικότητα και η αποστασιοποίηση, η φτώχεια και η κοινωνική ανασφάλεια, οι ρευστοί καιροί μας, όπως τους περιγράφει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν, αυξάνουν τον κίνδυνο εθισμού και δεν είναι άγνωστο στους κατασταλτικούς μηχανισμούς των ισχυρών στην προσπάθειά τους να απομειώσουν την κοινωνική διαθεσιμότητα.
Οι ίδιοι οι γονείς πάσχουν από ανάλογα συμπτώματα. Πιο επιρρεπείς στην εθιστική καταναγκαστική υπερκατανάλωση φτηνών απολαύσεων είναι οι φτωχοί των πόλεων του Δυτικού κόσμου με το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. Η ευκολία προσέγγισης σε ισχυρές σύγχρονες ναρκωτικές ουσίες είναι αντιστρόφως ανάλογη με τη δυνατότητα εξασφάλισης ικανοποιητικής εργασίας, στέγης, ποιοτικής παιδείας, ιατρικής περίθαλψης, ισονομίας.

Τα θεμελιώδη ερωτήματα για τον σχεδιασμό μιας εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής, «Τι είναι η γνώση; Γιατί είναι καλό να καλλιεργείται; Προς ποια κατεύθυνση; Βάσει ποίων αρχών;» δεν τίθενται. Η προσπάθεια εφαρμογής των μεταμοντέρνων εκπαιδευτικών πολιτικών εντείνεται όπου οι λαοί εμφανίζονται απείθαρχοι.

Η διαδικασία αναπαραγωγής του συστήματος κυριαρχίας, που στο παρελθόν λειτουργούσε σε εθνικό επίπεδο κοινωνικής ολότητας, τώρα παίρνει παγκόσμια χαρακτηριστικά.
Ο ιστορικός και κοινωνιολογικός προβληματισμός που ενδέχεται να οδηγήσει σε ανατρεπτικό ως προς την κοινωνία προβληματισμό, αποφεύγεται.
Το παγκόσμιο σύστημα απαλλοτριώνει την ελευθερία του προσώπου παρέχοντας ως αντιστάθμισμα γεμάτο στομάχι και ηδονή

Η προφητεία του Χάξλεϋ για την κατασκευή τριών κατηγοριών ανθρώπων επαληθεύεται.
«Τα σχολεία μας ετοιμάζουν τις Διευθύνουσες Ευφυΐες, που θα είναι ικανοί να σκέφτονται. Τους Πιστούς, όργανα των πρώτων, οι οποίοι θα κινούν και θα κατευθύνουν το πλήθος, κομμάτι τους και οι εκπαιδευτικοί που θα διαμορφώνουν την τρίτη κατηγορία ανθρώπων, την Αγέλη, τα αμέτρητα εκατομμύρια όσων στερούνται ευφυΐας και έχουν πεισθεί πως δεν υπάρχει ευτυχία παρά μόνο στη δουλειά και την υπακοή». (Χάξλεϋ, 1986:242-246)

Ο Θόδωρος Ζιάκας το περιγράφει ως εξής: Ουσιαστική λειτουργία της σημερινής παιδείας είναι η αναπαραγωγή του συστημικού διπόλου διαχειριστή-χρήστη. Σκοπός της είναι η κατασκευή του συστημικού ανθρώπου. Οι λίγοι εκπαιδεύονται για να γίνουν κατασκευαστές και διαχειριστές συστημάτων. Και οι πολλοί για να γίνουν απλοί χρήστες των συστημάτων, υποδιαιρούμενοι σε έχοντες και μη έχοντες θέση στο Σύστημα.
Η εκπαιδευτική διαδικασία σήμερα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη μονόπλευρη ανάπτυξη κάποιων ειδικών τεχνικών που απευθύνονται στο λογιστικό μόριο της ψυχής, αφήνοντας ακαλλιέργητο τον συναισθηματικό κόσμο του νέου και προετοιμάζοντάς τον για έναν ανταγωνιστικό κόσμο δίχως αγάπη, που τον έβλεπε ως «κόλαση» ο Ντοστογιέφσκι. «Τι είναι κόλαση; Το μαρτύριο να μην μπορείς πια να αγαπάς»

Παρόμοια εμμονή του εκπαιδευτικού μας συστήματος καταδικάζει κάθε συλλογική ένταξη της κοινωνίας μας, του έθνους μας στην παγκόσμια ολότητα, αφού την ευνουχίζει από κάθε κοινωνικό όραμα.

Τελείως διαφορετική αντίληψη για την διαπαιδαγώγηση των μαθητών είχε ο Μιχάλης Παπαμαύρος, ήταν ένας από τους πρωτεργάτες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και του δημοτικισμού και μέλος του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ενώ στο Εθνικό Συμβούλιο των Κορυσχάδων εκλέχτηκε εθνοσύμβουλος Χίου και μαζί με τον άλλο μεγάλο παιδαγωγό Κώστα Δ. Σωτηρίου ανέλαβε τη διεύθυνση του «Παιδαγωγικού Φροντιστηρίου της Ελεύθερης Ελλάδας». Ο μεγάλος παιδαγωγός έγραφε:

«…Πρέπει να διαφωτίσουμε τα παιδιά μας από εθνική άποψη. Πρώτα πρώτα πρέπει να τους αναπτύξουμε τα μεγάλα εθνικά μας προβλήματα εθνικά ιδανικά του λαού μας.  Πρέπει τα παιδιά μας, που έφτασαν σε ώριμη ηλικία, να ξέρουν πού βαδίζουμε ως Έθνος και ως Κράτος. Ποια είναι τα μεγάλα προβλήματα, που απασχολούν τον Ελληνισμό.  Εννοείται πως τα ζητήματα αυτά πρέπει να τα αναπτύσσουμε στα παιδιά με απλό τρόπο και σε απλή γλώσσα. 

Έπειτα πρέπει τα παιδιά μας να ξέρουν σε γενικές γραμμές τα κυριότερα γεγονότα της Ιστορίας του Έθνους μας. Και τα γεγονότα αυτά πρέπει οι γονείς να τα συζητούν με τα παιδιά τους όπου είναι δυνατό. Και στη συζήτηση αυτή, πρέπει οι γονείς να τονίζουν την υποχρέωση, που έχουν και οι σύγχρονες γενεές των Ελλήνων, που έχουν και τα ίδια τα παιδιά τους, να φανούν αντάξια των πατέρων τους και των προγόνων τους. Πρέπει τα παιδιά να νιώσουν πως δεν πρέπει να επαναπαύουνται στον πολιτισμό των προγόνων τους, μα πως έχουν την υποχρέωση και απέναντι αυτών των προγόνων τους και απέναντι του εαυτού τους να δημιουργήσουν και αυτά ένα νέο, νεοελληνικό πολιτισμό, που μπορεί να μην είναι εφάμιλλος του πολιτισμού των προγόνων μας, μα που θα είναι δημιούργημα δικό μας και θα αποδίδει τη δική μας ψυχή...
... Πολύ βοηθητικά στο σημείο αυτό της πατριωτικής ανατροφής, που θα δώσουν οι γονείς στα παιδιά τους, είναι και η ανάγνωση ορισμένων βιβλίων με εθνικό περιεχόμενο, η παρακολούθηση ορισμένων πατριωτικών θεαμάτων και εθνικών εορτών και τελετών. Επίσης και διαλέξεις και ομιλίες με εθνικά θέματα υποβοηθούν πολύ…» (Παπαμαύρος, 1959:201-2)

Θα πρέπει να γίνει κατανοητό στους σχεδιαστές του εκπαιδευτικού μας συστήματος πως η γνώση της κληρονομιάς και η δημιουργική αξιοποίησή της αποτελούν απαραίτητο όρο ή όχημα ένταξης στην ιστορία της οικουμενικότητας του ανθρωπίνου πνεύματος, άλλως η ζοφερή αφομοίωση θα είναι η κατάληξη της νεοελληνικής κοινωνίας στον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό της Δύσης και μάλιστα στην αμερικάνικη, ρατσιστική εκδοχή του.

Ως εκπαιδευτικοί που βιώνουμε τις καθημερινές παραινέσεις να ακολουθήσουμε  άκριτα περισπούδαστες σωτήριες εκπαιδευτικές πολιτικές, έχουμε χρέος να σταθούμε σοβαροί κριτές και να τις θέσουμε μετά λόγου αμφισβήτησης και επανακαθορισμού των στόχων τους.  Το ζήτημα της άκριτης μετακένωσης δυτικών εκπαιδευτικών συστημάτων απασχολούσε τους μεγάλους παιδαγωγούς της πατρίδας μας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους.

Ο Α. Δελμούζος γράφει: «…Λοιπόν να τους μιμηθούμε, να μεταφέρωμε και στον τόπο μας ό,τι καλό έχουν και μας λείπει, αφού πρώτα το προσαρμόσωμε στους δικούς μας όρους(...) Πρέπει να αρχίσωμεν από την αρχή. Μας λείπουν οι προϋποθέσεις, τα θεμέλια. Θα τα στήσωμε μόνοι μας. Οι ξένοι σ' ένα προπάντων θα μας βοηθήσουν: θα μας δείξουν τη μέθοδο, το δρόμο, θα μας δώσουν το ζωντανό παράδειγμα. Η δουλειά όμως πρέπει να γίνει απάνω στα δικά μας πράγματα κι από μας τους ίδιους, από τον καθένα χωριστά κι απ' όλους μαζί. Με αγάπη και υπομονή πρέπει να σκύψωμε απάνω στη δική μας πραγματικότητα και να τη δουλέψωμε, όσο μικρή και ταπεινή κι αν είναι. Μελετώντας και δουλεύοντα στη γλώσσα μας και τον ψυχικό κόσμο που εκφράζει, μελετώντας τον τόπο μας και το πολιτισμό του σε όλες του τις εκδηλώσεις, βαθαίνομαι τον εαυτό μας και στήνομαι τα θεμέλια μία ζωής πραγματικής. Δημιουργούμε έτσι τους όρους που μας είναι απαραίτητοι για να έρθωμε σε ζωντανή επικοινωνία με τους ξένους και με τους προγόνους μας. Πότε ο ανώτερος πολιτισμός τους θα γίνει και για μας αληθινή ευλογία. (...) Η πείρα και η σκέψη λαών πιο προχωρημένων θα μας είναι πολυτιμότατη, κι έχει σε πολλά να μας βοηθήση,  ακόμα και στην ψυχική μας εξέλιξη. Φτάνει μόνο να μη μας παραστρατίζη από το δρόμο μας και το φυσικό μας». (Δελμούζος, 1930: 16, 25-26,30)

Ο λόγος του Ε. Π. Παπανούτσου είναι πάντα επίκαιρος:  «Μορφώνω δεν θα πεί μόνο οπλίζω το νέο άνθρωπο για τον αγώνα της ζωής, αλλά ακόμη (αλλά προπάντων) ευγενίζω την ψυχή του, βαθαίνω την αντίληψή του για τον κόσμο, τον καθοδηγώ να ανακαλύψει ένα νόημα στη ζωή.  Με μια λέξη: τον κάνω πιο άνθρωπο» (Παπανούτσος,1965,:280)

Ο Τόμας Έλιοτ έγραφε, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για τις «Ευθύνες του Ανθρώπου των Γραμμάτων», «Το πνεύμα δεν μπορεί να ανθίσει ούτε μέσα στην απόλυτη και παγκόσμια ομοιομορφία, ούτε μέσα στην απομονωμένη αυτάρκεια». Αντίθετα, «η τοπική και γενική πνευματική παράδοση όχι μόνο δεν αντιστρατεύονται, αλλά είναι αληθινά απαραίτητες η μία στην άλλη».

Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι η παγκοσμιοποίηση και μάλιστα η ιδεολογία της, που είναι το ανώτατο στάδιο της έως τώρα εξέλιξης του συστήματος του καπιταλισμού, τείνει να ομογενοποιεί και να εξισώνει, να περιθωριοποιεί και να αιχμαλωτίζει στη δική της εξομοιωτική «εργαλειακή» λογική τις προϋποθέσεις και τις δυνατότητες της πολιτισμικής ιδιοπροσωπίας.

Σε αντιστάθμισμα, ως υγιή αντίδραση θα προτείναμε την έμφαση στην οικουμενικότητα του ανθρωπίνου πνεύματος, καθ’ όλα συμβατή με τις παραδόσεις του ελληνισμού, που καταφάσκει και καλλιεργεί την ελευθερία έκφρασης, την ανεξαρτησία, τον αυτοκαθορισμό, την ιδιομορφία, που διδάσκεται από την κοινωνική πείρα και υπηρετεί την ποικιλομορφία και τον σεβασμό των τοπικών πολιτισμών. Το άνοιγμα στον κόσμο είναι το ίδιο σημαντικό όσο και το άνοιγμα στο παρελθόν. Γιατί η πολιτιστική ταυτότητα είναι αυτή που συγκροτεί την υπαρκτική ιδιότητα του ανθρώπου.

Παραπομπές

Μ. Γκίβαλος, (2007), « Η αλλαγή του αξιακού και γνωσιακού πεδίου στο χώρο της εκαίδευσης», Συγκριτική και Διεθνής Εκπαιδευτική Επιθεώρηση, 8, σσ. 11-34.

Α. Π. Δελμούζος, (1930), Οι Ξένοι κι Εμείς, εκδ. Μπάυρον

Τ. Έλιοτ (1945) The Responsibilities of the Man of Letters

Θ. Ζιάκας, (2009), «Σχολείο 2009:Παιδεία και γλώσσα», Ομιλία στο Πολιτιστικό και αθλητικό κέντρο Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη, Θεσσαλονίκη, 16 Μαΐου 2009

Μ. Κούντερα, (1979),To Βιβλίο του Γέλιου και της Λήθης, εκδ. Εστία

Ά. Λέμπκε, (2021), Η γενιά της ντοπαμίνης, Αναζητώντας ισορροπία στην εποχή των απολαύσεων, εκδ. Πατάκη

Δ. Ματθαίου, (2007), « ‘Τάσεις’ στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης.  Η μεταλλαγή ενός εργαλείου ανάλυσης σε μέσο χειραγώγησης εκαιδευτικής πολιτικής», Συγκριτική και Διεθνής Εκπαιδευτική Επιθεώρηση, 8, σσ. 13-36.

Ζ. Κ. Μισεά, (2002), Η εκπαίδευση της αμάθειας, (μτφρ Α. Ελεφάντης), εκδ. Βιβλιόραμα

Μ. Παπαμαύρος, (1959), Οι γονείς και τα παιδιά τους, εκδ. Δίφρος

Ε. Παπανούτσος, , (1965), Αγώνες και Αγωνία για την Παιδεία, Αθήνα, Ίκαρος

Ν. Πολονύ, (2006), Τα χαμένα παιδιά μας, εκδ. Πόλις

Ν. Πόστμαν,(1998),  Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου, Ο δημόσιος λόγος στην εποχή του θεάματος, εκδ. Κατάρτι

Φ. Ντοστογιέφσκι, Αδελφοί Καραμαζώφ, μετ. Σ. Π., εκδ. Διεθνείς Εκδόσεις Δεληχρυσός, Μέρ. Β΄, βιβλ. VI

Ν. Σβορώνος, (1994), Επισκόπηση της νεοελληνικής ιστορίας, εκδόσεις Θεμέλιο

Δ. Τσαούσης, (2007), Η εκπαιδευτική πολιτική των Διεθνών Οργανισμών.  Παγκόσμιες και ευρωπαϊκές διαστάσεις, Αθήνα, Gutenberg.

Α. Χάξλεϋ, (1986), Κίτρινο Κρόουμ, εκδ. Νεφέλη

Α. Χάξλεϋ, (2015), Επιστροφή στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο, εκδ. Μέδουσα – Σέλας Εκδοτική

 

*  Γιώργος Τασιόπο

---

[1] Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας (23-24 Μαρτίου 2000) στο κείμενο συμπερασμάτων επισημαίνει ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με νέα μεγάλη ποιοτική μεταλλαγή, η οποία προκύπτει από την παγκοσμιοποίηση και τις προκλήσεις μιας νέα οικονομίας καθοδηγούμενης από τη γνώση. […]  Γι’ αυτό, η Ένωση απαιτείται να θέσει ένα σαφή στρατηγικό στόχο και να συμφωνήσει για ένα τολμηρό πρόγραμμα για τη ανάπτυξη γνωστικών υποδομών, την ενίσχυση της καινοτομίας και της οικονομικής μεταρρύθμισης και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων πρόνοιας και εκπαίδευσης» (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 2000: παράγρ. 1) 

Η συνέχεια της ανάρτησης ΕΔΩ...

ΠΗΓΗ:https://yparxiakoellada.gr/i-vathia-krisi-tou-ellinikou-dimosiou-scholeiou/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0TqPOiFId66DaZUITt5zpUnSvnylWpbCLLNThFcL3qCaGqsZSjno0gjQA_aem_AQ0OeuUbg7q-O2rSnXygD1KaitG7RF0ppnEU2LmHbjlZMa9H2IEoFTqGZk2JQcJzTB3o1f95r_j--b3fvZeJfwJ_
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

Οι απόντες από τα σχολεία εκπαιδευτικοί είναι μιάμιση φορά περισσότεροι από τα κενά!

20/09/2025

ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Το σχολικό έτος 2022/2023 (τελευταία στοιχεία) οι αποσπασμένοι και οι απόντες εκπαιδευτικοί στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση ανέρχονταν σε περίπου 30.000 επί συνόλου 143.302 εκπαιδευτικών!


Περίμενα επί χρόνια τέτοιες ημέρες που ανοίγουν τα σχολεία (νέο σχολικό έτος) από τους εκπροσώπους των εκπαιδευτικών να περιορίζουν το ενδιαφέρον τους (που πάντα είναι έντονο κι δικαιολογημένο προς τους μαθητές τους και τους συναδέλφους τους) με την ίδια επισήμανση – επωδό για δεκάδες χιλιάδες κενά στα σχολεία και το ίδιο, μονίμως, αίτημα για αυθωρεί και παραχρήμα κάλυψή τους με πρόσθετη δαπάνη που επιβαρύνει τους ίδιους και τους άλλους Έλληνες ως φορολογούμενους.

Να ζητούν οι εκπαιδευτικοί να είναι όλοι στις αίθουσες κι όχι στο υπουργείο!

 Συγκεκριμένα, περίμενα, αντί να ζητούν κάλυψη των κενών, που υπάρχουν στις σχολικές αίθουσες κι όχι στα στατιστικά στοιχεία (βλέπε πίνακες 2 και 3), να επιμένουν στο αυτονόητο, δηλαδή ότι οι εκπαιδευτικοί πληρώνονται για να παραδίδουν στους μαθητές μαθήματα στις σχολικές αίθουσες κι όχι να είναι αποσπασμένοι κυρίως στο υπουργείο Παιδείας, σαν να είναι ανίκανοι οι υπάλληλοί του να προσφέρουν αυτό για το οποίο διορίστηκαν και πληρώνονται.

Παιδαγωγική και Ταξική Εξουσία: Ανακτώντας τον Φρέιρε σε μια Εποχή Αντίδρασης

Πάουλο Φρέιρε, 1977 (μέσω Wikimedia).

Από τον Joe Coleman (Δημοσιεύτηκε στις 12 Ιουνίου 2025 )

Στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού πρώτου αιώνα, η εκπαίδευση έχει γίνει η πρώτη γραμμή στην ιδεολογική διαμάχη για το μέλλον του παγκόσμιου καπιταλισμού. Η συντονισμένη επίθεση στους εκπαιδευτικούς, τα προγράμματα σπουδών και τα ιδρύματα δημόσιας μάθησης δεν είναι ένας μεμονωμένος πολιτισμικός πόλεμος, αλλά ένα δομικό χαρακτηριστικό της νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης. Σε αυτό το πλαίσιο, η παιδαγωγική φιλοσοφία του Πάουλο Φρέιρε απαιτεί ανανεωμένη προσοχή - όχι ως μια αφηρημένη θεωρία της «εμπλοκής μάθησης», αλλά ως μια επαναστατική πρακτική που εντάσσεται σε μια ευρύτερη μαρξιστική παράδοση της ταξικής πάλης.¹

Το βιβλίο του Φρέιρε «Η Παιδαγωγική των Καταπιεσμένων» , που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1970, δεν προέκυψε από αίθουσες σεμιναρίων ελίτ, αλλά από εκστρατείες γραμματισμού μεταξύ των απόρων της Βραζιλίας. Η κεντρική του αντίληψη -ότι οι καταπιεσμένοι πρέπει να γίνουν συνειδητοί φορείς της δικής τους απελευθέρωσης μέσω συλλογικής κριτικής έρευνας- αποτελούσε άμεση πρόκληση τόσο για τη στρατιωτική δικτατορία όσο και για την καπιταλιστική ιδεολογία. Ο Φρέιρε δεν ήταν απλώς ένας προοδευτικός εκπαιδευτικός. Ήταν ένας θεωρητικός του κοινωνικού μετασχηματισμού που είχε τις ρίζες του στις υλικές συνθήκες του παγκόσμιου Νότου.² Η παιδαγωγική του δεν στόχευε στη μεταρρύθμιση των υπαρχόντων συστημάτων, αλλά στην υπέρβασή τους.

Σήμερα, καθώς τα δεξιά κινήματα κερδίζουν έδαφος σε όλη τη Λατινική Αμερική, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και τη Νότια Ασία, το έργο του Φρέιρε έχει δεχθεί ξανά επίθεση. Από τα σχολικά συμβούλια της Φλόριντα μέχρι το Υπουργείο Παιδείας του Μπολσονάρο, ο Φρέιρε έχει κατονομαστεί ρητά ως απειλή για την εθνική τάξη και την ηθική εξουσία.³ Αυτό δεν είναι τυχαίο. Αυτό που κατανοούν αυτά τα καθεστώτα - καλύτερα από πολλούς φιλελεύθερους υπερασπιστές της εκπαίδευσης - είναι ότι η παιδαγωγική είναι ένας χώρος σχηματισμού τάξεων. Είτε αναπαράγει την ηγεμονία των άρχουσων ελίτ είτε ανοίγει την πιθανότητα της ανατροπής της.⁴

Τα Υλικά Θεμέλια της Κριτικής Παιδαγωγικής

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΜΑΣ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΤΑ ΛΕΦΤΑ, ΔΕΝ ΘΑ ‘ΡΧΟΝΤΑΙ ΣΑΝ «ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ»!

KΑΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΑΤΡΕΩΝ ΚΩΣΤΑ ΠΕΛΕΤΙΔΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΕΔΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο Δήμαρχος Πατρέων, Κώστας Πελετίδης, με αφορμή την τοποθέτηση πινακίδων στα σχολεία της χώρας που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», στις οποίες διαφημίζονται οι τέσσερις μεγάλες συστημικές τράπεζες, απευθύνει κάλεσμα προς την ΚΕΔΕ και τους Δήμους της χώρας, να πάρουν θέση.

Το κείμενο – κάλεσμα του Δημάρχου Πατρέων, έχει ως εξής:

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΜΑΣ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΤΑ ΛΕΦΤΑ, 

ΔΕΝ ΘΑ ‘ΡΧΟΝΤΑΙ ΣΑΝ «ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ»!

Η κυβέρνηση φροντίζει σε κάθε ευκαιρία να μας υπενθυμίζει ποιους υπηρετεί και ποια είναι τα ινδάλματά της. Όσοι συγκεντρώνουν τον πλούτο αυτού του τόπου, τα κοράκια που στέκουν πάνω από τη λαϊκή οικογένεια, αυτούς προβάλει ως σωτήρες και θέλει να τους θαυμάζει και η νέα γενιά. 

Σ’ όλα τα σχολεία που αναβαθμίστηκαν με το πρόγραμμα «ΜΑΡΙΕΤΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ», τοποθετήθηκε πλακέτα που αναγράφει ότι πραγματοποιήθηκε με τη «ΔΩΡΕΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ» και ακολουθούν οι ονομασίες τους!

Πως να δοξάσουμε ως ευεργέτες αυτούς που ο ελληνικός λαός υποχρεώθηκε να διασώσει δίνοντας 50,2 δισεκατομμύρια ευρώ;

✔️ το 2012-2013 δόθηκαν 25,5 δισεκατομμύρια ευρώ μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, 

✔️ το 2014 δόθηκαν 8,3 δισ.

✔️ το 2015 δόθηκαν 5,4 δισ. ευρώ! 

Πώς να δεχτούμε αρωγούς του σχολείου αυτούς που με τις ευλογίες των Κυβερνήσεων λεηλάτησαν τα αποθεματικά των Ασφαλιστικών Ταμείων, κάνοντας πλιάτσικο στις εισφορές των εργαζομένων που συγκεντρώνονταν επί δεκαετίες; 

Πώς να ξεχάσουμε ότι όλες αυτές οι τράπεζες στήθηκαν στα πόδια τους με την θαλπωρή των κυβερνήσεων τους και την οικονομική αιμορραγία του λαού και σήμερα επανήρθαν στη μεγάλη κερδοφορία τους με 4,4 δισεκατομμύρια ευρώ καθαρά κέρδη για το 2024, και συνεχή άνοδο το 2025;  

Η μυστηριώδης εξαφάνιση 12.000 εξάχρονων

Μιχάλης Παναγιωτάκης

Το 2019 γεννήθηκαν 83.756 παιδιά στην Ελλάδα, όμως το 2025 γράφτηκαν μόλις 71.181 στην Α΄ Δημοτικού. 

Η «εξαφάνιση» 12.500 παιδιών εγείρει ερωτήματα.

Το 2019 γεννήθηκαν στην Ελλάδα (σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ) 83.756 παιδιά. Πέρασαν τα χρόνια, πέρασαν οι πανδημίες και τα παιδιά αυτά είναι φέτος, τη σχολική χρονιά 2025-2026, να πάνε στην πρώτη δημοτικού. 

Κοιτάζει το υπουργείο παιδείας όμως τον Απρίλιο και τι να δει; Ο συνολικός αριθμός των εγγεγραμμένων παιδιών στην Α’ Δημοτικού ήταν μόλις 71.181. Τουλάχιστον 12.500 παιδιά έχουν «χαθεί»! Το μάθαμε τον Μάρτιο με τη λήξη της προθεσμίας εγγραφής στην Α’ Δημοτικού (πήρε παράταση κάποιες εβδομάδες στη συνέχεια και προστέθηκαν 2000 παιδιά), από τον γ.γ. του υπουργείου Εσωτερικών:

Αθ. Μπαλέρμπας: Το 2025 στην πρώτη δημοτικού θα φοιτήσουν τον Σεπτέμβρη που έρχεται 60.000 παιδιά με ελληνική ιθαγένεια και 9.000 με αλλοδαπή ιθαγένεια. Αν πάμε το 2010… τα αντίστοιχα νούμερα ξέρετε ποια ήταν; 100.000 παιδιά με ελληνική ιθαγένεια και 15.000 με αλλοδαπή ιθαγένεια. Βλέπετε λοιπόν ότι και οι δύο κατηγορίες βαίνουν από μειούμενες.

Η αναφορά αυτή στο 2010 ως έτος σύγκρισης θα συνεχιστεί από τα ΜΜΕ που «τσίμπησαν» το θέμα, χωρίς να αναρωτηθεί κανείς γιατί δεν χρησιμοποιούνται σαν μέτρο σύγκρισης και πιο πρόσφατα στοιχεία. Δεδομένα για τα εγγεγραμμένα παιδιά στο Δημοτικό έχουμε από την ΕΛΣΤΑΤ μέχρι και για την σχολική χρονιά 2022-23. Δεν ξέρουμε τι είχε συμβεί πέρυσι και πρόπερσι, αλλά ό,τι και να είχε συμβεί δεν οδήγησε ούτε σε δηλώσεις, ούτε σε δημοσιεύματα του τύπου. Ή τα σχετικά νούμερα κατέρρευσαν λοιπόν ειδικά φέτος (εντείνοντας το μυστήριο), ή απλά δεν υπήρχε πολιτικό αφήγημα για να εντάξει την συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού σε αυτό το Υπουργείο. Τα στοιχεία αυτά πάντως δεν είναι στην πράξη δημόσια διαθέσιμα. Προφανώς το υπουργείο τα γνωρίζει και θα καταλαβαίναμε περισσότερα αν μπορούσαμε να τα συγκρίνουμε με τα στοιχεία του 2025.

FT: Οξεία δημογραφική κρίση στην Ελλάδα -Κλείνουν πάνω από 750 σχολε

Άδεια αίθουσα διδασκαλίας σε ελληνικό σχολείο / Φωτογραφία αρχείου: Eurokinissi /

 ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

NEWSROOM IEFIMERIDA.GR
02/09/2025

Για οξεία δημογραφική κρίση στην Ελλάδα, που αποτυπώνεται στo κλείσιμο άνω των 750 σχολείων λόγω ανεπαρκούς αριθμού μαθητών από την απότομη μείωση των γεννήσεων, κάνουν λόγο οι Financial Times.

Σύμφωνα με τη βρετανική οικονομική εφημερίδα, κλείνουν σχολεία πάνω από το 5% του συνόλου στην ελληνική επικράτεια όχι μόνον σε απομακρυσμένα χωριά και νησιά, αλλά και σε περιοχής της της Αττικής που περιλαμβάνει την Αθήνα, όπου οι Αρχές προειδοποιούν για «δημογραφική κατάρρευση».

«Οι αίθουσες διδασκαλίας αντικατοπτρίζουν την κατάσταση στις αίθουσες τοκετού των νοσοκομείων μας και τον αριθμό των γεννήσεων, ο οποίος, δυστυχώς, μειώνεται εδώ και δεκαετίες στη χώρα μας», δήλωσε η υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Σοφία Ζαχαράκη.

Όπως προκύπτει από στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, ο αριθμός των μαθητών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα έχει συρρικνωθεί κατά πάνω από 111.000 την τελευταία επταετία, δηλαδή μια μείωση της τάξης του 19% από το 2018.

ΔΕΝ ΘΑ ΧΤΥΠΗΣΕΙ ΦΕΤΟΣ ΤΟ ΚΟΥΔΟΥΝΙ ΣΕ 700 ΣΧΟΛΕΙΑ...

Γιώργος Τασιόπουλος 

Κλειστά 700 σχολεία κάθε χρόνο, σύμφωνα με την Καθημερινή, γιατί δεν έχουν μαθητές. 

Τα 136 από τα 355 δημοτικά που έκλεισαν ήταν στην περιοχή της Θράκης!

Καμία ανησυχία!!!

Τα 304 από τα 700 σχολεία σε Μακεδονία και Θράκη!!!

Όχι, δεν θα ακούσετε κάτι από τον εκσυγχρονιστή πρωθυπουργό για το ζήτημα αυτό στην ΔΕΘ. Δεν είναι στην ατζέντα του επιτελικού κράτους!

Δημογραφικός «Αρμαγεδδώνας ακόμη και στην Αττική, λόγω του οξύτατου δημογραφικού προβλήματος». 

Την τελευταία επταετία ο μαθητικός πληθυσμός στα δημοτικά σχολεία έχει μειωθεί κατά 111.388 παιδιά. 

Συνολικά, σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στις επαγγελματικές δομές, το 2025-2026 θα φοιτήσουν περίπου 1.210.000 μαθητές, ενώ επτά χρόνια πριν, το 2018-2019, φοίτησαν 1.363.912 μαθητές.

ΠΗΓΗ -Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΡΗΜΑΞΟΥΜΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΠΟΥΛΩΝ (Μὲ προτάσεις!)

Ἀπὸ τὸ 2011 οἱ θάνατοι στὴν Ἑλλάδα εἶναι σταθερὰ περισσότεροι ἀπὸ τὶς γεννήσεις. Τὸ 2024 εἴχαμε τὸ πιὸ ἀρνητικὸ ἰσοζύγιο γεννήσεων-θανάτων στὴν ἱστορία τῆς δημογραφίας τῆς σύγχρονης Ἑλλάδας (ἡ καταγραφὴ γίνεται ἀπὸ τὸ 1932), ἤτοι 128.259 θάνατοι καὶ 69.675 γεννήσεις (- 58.584). Ἡ Ἑλλάδα ἀνήκει στὶς 20 χῶρες τοῦ κόσμου μὲ τὰ χαμηλότερα ποσοστά γονιμότητας (1,4 -τὸ ποσοστὸ ἀντικατάστασης πληθυσμοῦ εἶναι 2,1).

Ἔτσι, τὰ σημερινά «πρωτάκια» (τὰ παιδιὰ ποὺ γράφτηκαν στὴν Α΄ Δημοτικοῦ) ἦταν τὸ 2025 μόλις 71.181. Τὸ 2010 τά «πρωτάκια» ἦταν 115.000. Ἀπὸ τότε μέχρι σήμερα 4 στὰ 10 πρωτάκια «ἐξαφανίστηκαν». Ὑπὸ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἀναμένεται ὅτι τὸ σχολικὸ ἔτος 2030-2031 τά «πρωτάκια» θὰ εἶναι μόλις 60.000. Καὶ ὑπενθυμίζουμε ὅτι δὲν εἶναι ὅλα τά «πρωτάκια» Ἑλληνόπουλα.

Διευθυντές σχολείων: Από «πρώτοι μεταξύ ίσων», σε «γενικοί δερβέναγες»;

Εκπαίδευση

06.08.2025

Νίκος Μακρής

Η απομάκρυνση των διευθυντών από το σώμα των εκπαιδευτικών δεν είναι τυχαία ούτε αποσπασματική. Είναι μια συνεχής, συστηματική πορεία θεσμικής θωράκισης, που αλλάζει ριζικά τη δημοκρατική φυσιογνωμία του σχολείου.

Για δεκαετίες, ο διευθυντής ενός σχολείου στην Ελλάδα ήταν αντιληπτός ως «πρώτος μεταξύ ίσων». Ένας εκπαιδευτικός με εμπειρία, που αναλάμβανε για κάποια χρόνια τη διαχείριση των διοικητικών υποθέσεων της σχολικής μονάδας, χωρίς να αποκόπτεται από το σύνολο του συλλόγου διδασκόντων. Η εξουσία του ήταν περισσότερο ηθική παρά θεσμική· βασιζόταν στον σεβασμό και στην αναγνώριση από τους συναδέλφους του, όχι στην επιβολή.

Όμως, η τελευταία δεκαετία σηματοδότησε μια ριζική αλλαγή: με αλλεπάλληλες νομοθετικές παρεμβάσεις, ο ρόλος των διευθυντών ενισχύθηκε θεσμικά και μετατράπηκε σταδιακά σε θέση εξουσίας, που απομακρύνει το διευθυντή από το σώμα των εκπαιδευτικών και τον καθιστά σχεδόν «μάνατζερ» μιας σχολικής μονάδας.

Ανταρσία στο Deree. Δεκάδες μαθητές καταδικάζουν τη συνεργασία με το Ισραήλ

4 Αυγούστου, 2025

Πηγή: Infowar

Έκπληκτοι έμειναν οι μαθητές του Deree, όταν έλαβαν email στην αρχή της εβδομάδας σχετικά με το σχέδιο του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδας να συμμετέχει σε «πρόγραμμα ανάπτυξης δεξιοτήτων ηγεσίας στο Ισραήλ». Εν μέσω της γενοκτονίας και σε σχετικά ελάχιστο διάστημα μετά τους βομβαρδισμούς από το Ιράν η διεύθυνση του ιδρύματος δεν διστάζει να οργανώνει ταξίδια ισραηλινής προπαγάνδας»

Στο e-mail που μπορείτε να δείτε στο τέλος του κειμένου γίνεται αναφορά σε βιωματικά εργαστήρια, συμμετοχή σε εκδήλωση του ισραηλινού Υπουργείου Εξωτερικών, πολιτιστικές επισκέψεις και όλα αυτά, με «μέτρα ασφαλείας» καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού.

Δεκάδες μαθητές του σχολείου (τα ονόματα των οποίων είναι στη διάθεση της σελίδας μας) απάντησαν δυναμικά ζητώντας από τη διοίκηση να ακυρώσει το «εκπαιδευτικό ταξίδι» και να καταδικάσει το Ισραήλ για τη γενοκτονία στη Γάζα, διακόπτοντας άμεσα κάθε σχέση με ισραηλινούς φορείς.

γλωσσικός ιμπεριαλισμός

O «γλωσσισμός» [linguicism] ορίζεται ως «ιδεολογίες, δομές και πρακτικές που χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση, πραγματοποίηση και αναπαραγωγή μιας άνισης κατανομής ισχύος και πόρων (υλικών και άυλων) σε ομάδες που καθορίζονται με βάση τη γλώσσα» (Skutnabb-Kangas 1988).

O «γλωσσικός ιμπεριαλισμός» είναι μια υποκατηγορία του πολιτισμικού ιμπεριαλισμού, παράλληλα με τον εκπαιδευτικό, τον επιστημονικό και τον ιμπεριαλισμό των MME (Phillipson 1992). O «γλωσσικός ιμπεριαλισμός της αγγλικής» νοείται ως μια μορφή γλωσσισμού και μπορεί να ορισθεί ως καθιέρωση και διαρκής αναπαραγωγή των δομικών και πολιτισμικών ανισοτήτων ανάμεσα στην αγγλική και τις άλλες γλώσσες. O όρος «δομικός» αναφέρεται σε υλικές ιδιότητες (για παράδειγμα, ιδρύματα, οικονομικά κονδύλια), ο όρος «πολιτισμικός» σε άυλες ή ιδεολογικές ιδιότητες (για παράδειγμα, στάσεις, παιδαγωγικές αρχές).

Μετάφραση Ι. Βλαχόπουλος.

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Tοκατλίδου, B. 1999.: Ευρωπαϊκή γλωσσική πολιτική: Θεωρία και πράξη

Τα ημι-ιδιωτικά «Δημόσια» Ωνάσεια Σχολεία και ο περαιτέρω κατακερματισμός της εκπαίδευσης

Από Δημήτρης Γκάζης

- 28 Ιανουαρίου, 2025

Ξεδιπλώνοντας για μια ακόμη φορά το αφήγημα της «αριστείας» και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας που ανοίγει τον δρόμο προς το μέλλον, το Υπουργείο Παιδείας και το Ίδρυμα Ωνάση ανακοίνωσαν τη δημιουργία των πρώτων Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων (ΔΗΜΩΣ). Το δίκτυο των 22 ΔΗΜΩΣ σύμφωνα με τους εμπνευστές του έρχεται να απαντήσει «στη διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για Πρότυπα και Πειραματικά σχολεία στην Ελλάδα», προσφέροντας «σε περισσότερους από 6.000 μαθητές την εμπειρία του δημόσιου σχολείου του μέλλοντος». Στην πράξη το κράτος παραχωρεί 22 σχολικές μονάδες (11 γυμνάσια και 11 λύκεια), που μετατρέπονται σε πρότυπα Γυμνάσια και Λύκεια, στο Ίδρυμα Ωνάση, το οποίο αναλαμβάνει σε αντάλλαγμα μέρος του λειτουργικού τους κόστους (βελτίωση υποδομών, στήριξη δραστηριοτήτων), μέσω δωρεάς συνολικού ύψους 160 εκατ. ευρώ για 12 σχολικά έτη.

Το παραπάνω εμφανίζεται ως κομβικής σημασίας γεγονός κατά την προσφιλή επικοινωνιακή τακτική της κυβέρνησης. Ένα ακόμη πυροτέχνημα πλάι σε αυτό της καμπάνιας για τον περιορισμό της χρήσης κινητών τηλεφώνων και κοινωνικών δικτύων, της ίδρυσης πρότυπων σχολείων κ.ά. που αδυνατούν (ή συνειδητά αδιαφορούν) να αναμετρηθούν με τα ουσιώδη προβλήματα του δημόσιου σχολείου, που αφορούν την εγκατάλειψη των υποδομών, την υποστελέχωση, τα γνωσιακά κενά που όλο μεγαλώνουν κ.ο.κ. Προβλήματα, η αντιμετώπιση των οποίων θα έθετε στο επίκεντρο την ουσιαστική ενίσχυση του Δημόσιου Σχολείου και όχι την άλωση αυτού από τη λογική του ανταγωνισμού (εξετάσεις φιλτραρίσματος για εισαγωγή στα πρότυπα σχολεία) και του κέρδους (χορηγοί και τώρα ιδρύματα).

Απόσυρση του κράτους με «κοινωνική ευαισθησία»

Η συντήρηση, η λειτουργία και ο εκσυγχρονισμός των σχολικών μονάδων είναι (ή θα έπρεπε να είναι) υποχρέωση του κράτους. Η μεταφορά αυτής της ευθύνης στην αρχή στους δήμους και από εκεί σε ένα δίκτυο εργολάβων και χορηγών, σήμανε την de facto απαξίωση του δημόσιου σχολείου.

Η εξαφάνιση των φιλολόγων: Μια προφητεία για τον μελλοντικό άνθρωπο

Author - Αποστόλης Ζυμβραγάκης

Στην αρχαία Ελλάδα, η παιδεία θεωρούταν προϋπόθεση της ελευθερίας. Ένας άνθρωπος ήταν «πολίτης» επειδή μπορούσε να μιλήσει, να σκεφτεί, να επιχειρηματολογήσει, να σταθεί σε έναν δημόσιο διάλογο με αυτογνωσία και λόγο. Η φιλολογία — η ενασχόληση με τον λόγο, τη μνήμη, την παράδοση και το συναίσθημα που κρύβεται πίσω από τις λέξεις — δεν ήταν ένα επάγγελμα. Ήταν ένας τρόπος να είσαι άνθρωπος.

Κι όμως, στην Ελλάδα του 21ου αιώνα — χώρα που γέννησε τη ρητορική και τη γραμματεία — ένας φοιτητής μπορεί να εισαχθεί σε σχολή Φιλολογίας με βαθμό 8. Ενδεικτικό όχι μόνο της υποβάθμισης ενός πανεπιστημιακού τμήματος, αλλά ίσως προάγγελος μιας βαθύτερης πολιτισμικής κρίσης.

Η παρακμή της φιλολογίας δεν είναι τυχαία

Δεν ζούμε πια στην εποχή των βιβλίων. Ζούμε στην εποχή των δεδομένων. Ο Homo Sapiens αντικαθίσταται σταδιακά από τον Homo Algorithmicus· έναν οργανισμό που δεν χρειάζεται αφήγηση, αλλά ακριβή πρόβλεψη· που δεν ενδιαφέρεται για το «γιατί» του ανθρώπου, αλλά για το «πώς» της μηχανής.

Σε έναν τέτοιο κόσμο, η φιλολογία μοιάζει περιττή. Δεν προσφέρει δεξιότητες τεχνολογίας, δεν παράγει κώδικα, δεν οδηγεί σε οικονομική ανάπτυξη. Δεν καταγράφει, δεν μετρά. Μόνο ερμηνεύει. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημά της.

Γιατί φοβόμαστε την ερμηνεία;

Η ερμηνεία απαιτεί χρόνο, αμφιβολία, ιστορική γνώση και ενσυναίσθηση. Είναι αργή, εύθραυστη και άβολη. Σε αντίθεση με τις “δεδομένες” αλήθειες του ψηφιακού κόσμου, η φιλολογία σου ψιθυρίζει:
«Μπορεί να κάνεις λάθος. Μπορεί να υπάρχουν κι άλλες οπτικές. Η γλώσσα είναι ρωγμή, όχι τοίχος».

Γλωσσικός Ιμπεριαλισμός

09.07.2014

Του Παναγιώτη Ζαβουδάκη

Κάθε ζωντανή γλώσσα δεν είναι στατική.

Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μια μεγάλη σε έκταση επίθεση εναντίον της ελληνικής γλώσσας η οποία έχει πολλαπλούς στόχους. Επειδή πολλοί επιχειρούν να ντύσουν αυτή την ενέργεια με τον μανδύα της «εξέλιξης της γλώσσας», πρέπει, πριν απ' όλα, να τονιστεί η διαφορά ανάμεσα στην εξέλιξη και την κακοποίηση.

Κάθε ζωντανή γλώσσα δεν είναι στατική. Εξελίσσεται ανάλογα με την εξέλιξη και τις ανάγκες μιας κοινωνίας με την προσθήκη νέων λέξεων και όρων και την εγκατάληψη άλλων σαν ξεπερασμένων. Είναι πολύ φυσικό γεγονός πως οι σημερινοί Έλληνες δεν μιλούν την γλώσσα που μιλιόταν πριν 100, 50, ακόμα και πριν 10-15 χρόνια. Κι αυτό επειδή τα πράγματα στην κοινωνία έχουν αλλάξει πολύ από τότε. Για παράδειγμα: Αν μπορούσαμε να επικοινωνήσουμε με κάποιον που ζούσε την εποχή του Τρικούπη, σίγουρα θα μας κοιτούσε με απορία αν τον καλούσαμε να «πάμε σε μια ψησταριά» καθώς η μόνη οικεία σ’ αυτόν έννοια ήταν το «οινομαγειρείο». Κι, αντίστροφα, οι περισσότεροι από μας δεν θα ξέραμε πού να πάμε αν εκείνος μας καλούσε να συναντηθούμε στο «Μπύθουλα», δηλαδή στη σημερινή περιοχή του Κολωνού όπου εκείνη την εποχή λίμναζαν στάσιμα νερά παρακείμενου ξεροπόταμου. Η αποξήρανση του ξεροπόταμου άλλαξε και την ονομασία της περιοχής και έκανε αυτή την έκφραση νεκρή και άγνωστη σε μας τους νεότερους.

Τα παραπάνω επιχειρούν να δείξουν την φυσιολογική εξέλιξη της γλώσσας η οποία είναι στοιχείο προόδου. Όμως, είναι άλλο πράγμα αυτή η εξέλιξη κι άλλο η κατά συρροή και κατά σύστημα αλλοίωση της γλώσσας με τη χρήση εξελληνισμένων «αμερικανισμών» (σσ:ο αυθαίρετος αυτός όρος θα αναλυθεί εκτενέστερα παρακάτω). Δηλαδή, είναι άλλο πράγμα να λέει κάποιος «πάω στο σινεμά» χρησιμοποιώντας την γαλλική έκφραση της λέξης «κινηματογράφος» (λέξη που η ελληνική γλώσσα «εξήγαγε» στο εξωτερικό και, ως αντιδάνειο, την «εισήγαγε» πίσω μεταφρασμένη) κι άλλο να μιλά για «νταούνιασμα» (βίαιος «εξελληνισμός» αγγλικής έκφρασης). Κι αυτό γιατί στην πρώτη περίπτωση, η λέξη «σινεμά» έχει μπει πια στη γλώσσα μας μετά από χρήση πολλών δεκαετιών καθώς δεν υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις για να περιγράψουν τον όρο, ενώ ο βαρβαρισμός γίνεται μάλλον για να δείξει μια «διαφοροποίηση» των νέων παιδιών σε σχέση με τους μεγαλύτερους και μη μυημένους στην «γλώσσα» αυτή, όταν, μάλιστα, για να περιγραφεί η ζητούμενη έννοια υπάρχουν πλήθος ελληνικών και πολύ καθημερινών λέξεων (έτσι πρόχειρα σταχυολογώντας, μπορεί κάποιος να αναφέρει τις λέξεις: μελαγχολία, ακεφιά, βαρεμάρα).

Πειθαρχική δίωξη εκπαιδευτικού για θεατρικό έργο με αναφορές στην Παλαιστίνη!

Σε Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου καλείται η θεατρολόγος και πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου «Διονύσιος Σολωμός», Έφη Λάζου, για τη θεατρική παράσταση «Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα Παιδιά της Παλαιστίνης», η οποία παρουσιάστηκε στα τέλη Ιουνίου στο Θέατρο Σαρακινάδου στο πλαίσιο του θεατρικού εργαστηρίου ΦΙΕΡΑ.

Μερίδα της Εβραϊκής Κοινότητας Ζακύνθου αντιδρούσε εξ αρχής αποδίδοντας στο έργο δήθεν «αντισημιτικό» και «αντιεβραϊκό» περιεχόμενο. Προχώρησαν σε τέτοιου περιεχομένου καταγγελίες προκαταβολικά πριν την παρουσίαση του έργου, με σκοπό την ματαίωσή του, χωρίς καν να γνωρίζουν το περιεχόμενό του, σύμφωνα με την κα Λάζου. Με προφανή στόχο να αποτραπεί η ανάδειξη της αγριότητας των σιωνιστικών εγκλημάτων, ακόμα και με τη μέθοδο της προληπτικής λογοκρισίας.

Η παράσταση έγινε εκτός του πλαισίου του δημόσιου σχολείου, με τη συμμετοχή παιδιών από το παιδικό και εφηβικό τμήμα του θεατρικού εργαστηρίου. Το έργο, γραμμένο από την ίδια τη θεατρολόγο, επιχειρεί συμβολικά να φέρει σε «διάλογο» τη φρίκη του Ολοκαυτώματος, όπως αποτυπώνεται στο πρόσωπο της Άννας Φρανκ, με τη φρίκη που βιώνουν τα παιδιά της Παλαιστίνης στη Γάζα. Σύμφωνα με την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (2024): «Η κατάσταση στη Γάζα αποτελεί ανθρωπιστικό εφιάλτη, με επιθέσεις κατά αμάχων –συμπεριλαμβανομένων παιδιών– που συνιστούν πιθανόν εγκλήματα πολέμου.»