Να πορευτούμε με μνήμη της Ιστορίας μας, ή να παραδοθούν στη Λήθη

Ο Αντώνης Λιάκος σε άρθρο του για το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ άλλων αναφέρει:

Το πρώτο δίλημμα: Όχι ή ναι στον πόλεμο υπό προϋποθέσεις;

•Ποτέ ξανά πόλεμος, γιατί η ειρήνη είναι υπέρτατο αγαθό;

•Ποτέ ξανά υποταγή στον επιτιθέμενο, ο συμβιβασμός είναι κατευνασμός;

Το δεύτερο δίλημμα: Εθνική ή παγκόσμια η δέσμευση «Ποτέ ξανά»;

•«Ποτέ ξανά» να μην διακινδυνέψουν οι Εβραίοι, όπως στην 7 Οκτωβρίου 2023 από τη Χαμάς;

•Η «Ποτέ ξανά» να μην γίνουν γενοκτονίες και εξανδραποδισμοί πληθυσμών, οπουδήποτε και με οποιαδήποτε δικαιολογία;

___________________________

Στο άρθρο που ακολουθεί ο Αντώνης Λιάκος 

 επί της ουσίας και σε αντίθεση με τα προαναφερθέντα προτείνει τη λήθη και την αμνήστευση των θυτών. Να αντιμετωπίσουμε πολιτά τους διαχρονικά γενοκτόνους της γειτονίας μας δίχως μνήμη.

Ο Εθνικισμός της θυματοποίησης

Ελλάδα - Τουρκία EUROKINISSI ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Πώς θα αντιμετωπίσουμε την αντιτουρκική ψύχωση πάνω στην οποία βασίζονται τα επικίνδυνα παιχνίδια με την Τουρκία και το Ισραήλ; Δεν πρόκειται για εξωτερική πολιτική, αλλά για τον ιστορικό προσανατολισμό της χώρας.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ

11 Οκτωβρίου 2026

Στα «ταραγμένα νερά», κρύβονται πολλοί κίνδυνοι, μας έχει δείξει η Οδύσσεια. Κι αν το ομηρικό έπος αφορά τις δυτικές θάλασσες, οι σύγχρονες παγίδες βρίσκονται στις θάλασσες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Δεν πρόκειται για περιφερειακούς κινδύνους ως προς την πορεία της χώρας. Αφορά τους προσανατολισμούς της, σε μια εποχή που Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες αυτοσχεδιάζουν γεωγραφίες και επικράτειες.

Ο Οριενταλισμός, οι σιωπές της ιστορίας …και ο Παπαδιαμάντης

από Αντώνης Σμυρναίος

Στα 1978 ο Αμερικανοπαλαιστίνιος διανοητής Έντουαρντ Σαΐντ δημοσίευσε το εμβληματικό έκτοτε βιβλίο του Οριενταλισμός, καταδικάζοντας με αυτό την δυτικοκεντρική αντίληψη του 18ου και του 19ου αιώνα για τις κοινωνίες της Μέσης Ανατολής, της Ασίας και της Βόρειας Αφρικής. Αυτές εκλήφθηκαν συλλήβδην ως στατικές, παθητικές, ανοργάνωτες και οπισθοδρομικές, σε αντίθεση με τις δυτικές κοινωνίες που εκλαμβάνονταν εκ προοιμίου ως ανεπτυγμένες και προοδευτικές, λογικές και ευέλικτες. Ο Οριενταλισμός αυτός αποτελούσε ουσιαστικά «ένα εργαλείο δυτικής προβολής και θέλησης για τη διακυβέρνηση της Ανατολής», επακόλουθο της διαρκούς ισχυο-θηρίας των δυτικών, η οποία εκφραζόταν όχι μόνο πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά αλλά πλέον και πολιτιστικά, επιβάλλοντας έτσι πάνω της το Βάρος του Λευκού Ανθρώπου, όπως υπερηφανευόταν ο Ρ. Κίπλιγκ.

Βεβαίως, ήδη οι έννοιες του πολιτιστικού ιμπεριαλισμού και της πνευματικής και διανοητικής αποικιοκρατίας στις οποίες αναφερόταν είχαν ήδη επεξεργαστεί και από άλλους διανοητές, όπως ήταν ο Αντόνιο Γκράμσι και ο Μισέλ Φουκώ. Αλλά ο Σαΐντ τις κρυστάλλωσε ακόμη περισσότερο, επικρίνοντας μάλιστα, όχι μόνο τους δυτικούς οριενταλιστές, αλλά και τους επίδοξους κλώνους τους, τις αραβικές δηλαδή ελίτ, οι οποίες λειτουργούσαν μέσα σε μια ατμόσφαιρα «αυτο-οριενταλισμού». Αυτές δηλαδή οι ελίτ με τους «οργανικούς τους διανοουμένους» είχαν εσωτερικεύσει και ουσιαστικοποιήσει τη ρομαντική εκδοχή των αλλοδαπών οριενταλιστών για την αμείλικτη αναγκαιότητα ενός αναπόδραστα βίαιου και άμεσου εκσυγχρονισμού των υπανάπτυκτων κοινωνιών τους, όντας μάλιστα απόλυτα βέβαιοι ότι ο δυτικός κόσμος που εισέβαλλε απρόσκλητα σε αυτές ανήκε ανέκαθεν στη «σωστή μεριά της ιστορίας».

Μουσεία στη σημερινή Ελλάδα. Μεταμοντέρνες μουσειολογικές προσεγγίσεις και εμπορευματοποίηση μουσείων και αρχαιολογικών χώρων

Αθανάσιος Κωτσάκης

Ένα σημαντικό ζήτημα, το οποίο άπτεται της διαχείρισης της πολιτισμικής μας κληρονομιάς στη σύγχρονη Ελλάδα, είναι μεταξύ άλλων εκείνο της διάρθρωσης και διαμόρφωσης των μουσειακών χώρων και συλλογών που υπάγονται στο Υπουργείο Πολιτισμού. Δεδομένου ότι ο χώρος της Ιστορίας, όπως και της Αρχαιολογίας, δεν είναι ιδεολογικά ουδέτερος, αλλά συχνά εργαλειοποιείται, μέσω των κρατικών μηχανισμών, με γνώμονα την προαγωγή των συμφερόντων των ελλαδικών κοινωνικών και οικονομικών ελίτ, ανακύπτουν ζητήματα ιδεολογικής φύσεως, καθιστώντας και τον χώρο αυτό πεδίο ιδεολογικών αντιπαραθέσεων.

Βασικά ζητήματα της όλης προβληματικής είναι:

α) Ποιοι καθορίζουν τη μουσειακή πολιτική;

β) Με ποιο ιδεολογικό υπόβαθρο και με την υποστήριξη ποιων πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων, εγχώριων ή και ξένων, υλοποιείται η μουσειακή πολιτική;

γ) Με ποιες στοχεύσεις γίνεται η εκάστοτε διαμόρφωση και η γενικότερη διαχείριση των μουσειακών ή των αρχαιολογικών χώρων;  

Ο ρόλος της ξένης εξάρτησης της χώρας μας στη διαμόρφωση της πολιτικής διαχείρισης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Το ελλαδικό κράτος, σχεδόν από συστάσεώς του, βρίσκεται χώρο επιρροής των Αγγλοσαξώνων, αρχικά των Βρετανών (1831-1947) και εν συνεχεία των Αμερικανών (1947- έως και σήμερα). Η υποτέλεια αυτή δεν άπτεται μόνον των εξωτερικών σχέσεων της χώρας μας, αλλά έχει και επιπτώσεις και στο πεδίο του Πολιτισμού και της διαχείρισης της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, δεδομένου του «ιδεολογικού μεταπρατισμού», ο οποίος επιχωριάζει σε μέλη της πολιτικο-οικονομικής και πνευματικής ηγέτιδας τάξης του τόπου μας, τα οποία λειτουργούν ως φορείς ξένων ιδεών, μέσα από τη διείσδυσή τους σε θέσεις-κλειδιά του κρατικού μηχανισμού, προς ίδιον όφελος.

Α΄ Σύλλογος Αθηνών: Αδιανόητη προσβολή στον αντιφασιστικό αγώνα 1940-1944 του λαού μας, παραμονές της 28ης Οκτωβρίου, το συνέδριο των Αρχαιολογικών Ινστιτούτων

«“I wish I had been there when the flag was raised on the Acropolis”. Horizons of Imagination and Reality of the German Occupation of Greece (1941-1944/45)»

Τίτλος εισήγησης Γερμανού εισηγητή

Από την πρώτη στιγμή που δημοσιεύτηκαν οι φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών αντιστασιακών της Καισαριανής που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα με τη συνεργασία των δωσιλογικών ελληνικών αρχών, οι γερμανικοί φορείς (Γερμανική Πρεσβεία, Ινστιτούτο Γκαίτε, Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών, Ίδρυμα Friedrich-Ebert-Stiftung Αθήνα κ.α.) επεδίωξαν να παρέμβουν στη δημόσια συζήτηση. Ο στόχος ήταν ολοφάνερος από τους τίτλους των Συνεδρίων που επιχείρησαν να διοργανώσουν αλλά και από τους τίτλους εισηγήσεων. Οι ενοχλητικές μνήμες της κατοχής πρέπει να ξεθωριάσουν, ό,τι έγινε πρέπει να ξεχαστεί, να επανεξεταστεί, να ιδωθεί μέσα από τα φίλτρα του κυρίαρχου γερμανικού αφηγήματος, το γερμανικό κράτος πρέπει, χωρίς να εκπληρώσει ούτε τις οικονομικές υποχρεώσεις του προς την Ελλάδα και χωρίς να χρειαστεί να αναλάβει την ευθύνη για τις θηριωδίες και τις λεηλασίες που διέπραξε, να περάσει από μια διαδικασία «ξεπλύματος» του ναζιστικού παρελθόντος και των ανεπιθύμητων αντανακλαστικών που αυτό προκαλεί στον λαό μας που επιμένει να μην ξεχνάει. Είναι κοινό μυστικό στους ιστορικούς κύκλους ότι για αυτόν τον σκοπό ρέει (ή αλλιώς «απορροφάται») άφθονο χρήμα για διεθνή συνέδρια, εκδηλώσεις, εκδόσεις, κλπ.

Μετά τη ματαίωση των περσινών εκδηλώσεων, τώρα, παραμονές της 28ης Οκτωβρίου, οι Γερμανοί ξανάρχονται, με συνυπεύθυνο το ελληνικό κράτος! Συγκεκριμένα, η Έκθεση που εγκαινιάστηκε ανήμερα της επετείου απελευθέρωσης της Αθήνας από το ναζιστικό ζυγό, η οποία αποτελεί, όπως δηλώνουν οι οργανωτές, «καρπό της συνεργασίας του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών (DAI Αθηνών)» φέρει τον σκανδαλώδη τίτλο: «Διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς». Ο αμφίσημος τίτλος συνοδευόταν από την αφίσα του Συνεδρίου που αναπαριστά μία τεράστια πολεμική σημαία της Βέρμαχτ να δεσπόζει στον ιερό βράχο της Ακρόπολης! Αφίσα που αποσύρθηκε μετά τις σφοδρές πολιτικές αντιδράσεις, ιδιαίτερα μετά τη σχετική καταγγελία του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Και μόνο το γεγονός της απόσυρσης της αφίσας αποδεικνύει την ευελιξία με την οποία ο γερμανικός παράγοντας και οι εγχώριοι συνεργάτες του επιχειρούν να μας ρίξουν στάχτη στα μάτια.

Απόδειξη; Η εισήγηση στο Συνέδριο ενός νέου Γερμανού ιστορικού, η οποία φέρει τον τίτλο: «“I wish I had been there when the flag was raised on the Acropolis”. Horizons of Imagination and Reality of the German Occupation of Greece (1941-1944/45)», δηλαδή «“Μακάρι να ήμουν εκεί όταν υψώθηκε η σημαία στην "Ακρόπολη”. Ορίζοντες της φαντασίας και πραγματικότητα της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα (1941-1944/45).»! 

Η αφίσα με τη σβάστικα που αποσύρθηκε

Μιλάμε για τη σημαία που σκόρπισε τη φρίκη σε όλη την Ευρώπη με τα εγκλήματα εκείνων που την ύψωσαν και αισθάνονταν υπερήφανοι που «ήταν εκεί». Εκείνων που, υπό τη σκιά της, έδρασαν στα Καλάβρυτα, στην Κάνδανο, στο μπλόκο της Κοκκινιάς, στην Καισαριανή, σε εκατοντάδες χωριά και συνοικίες όπου ο λαός μας μαρτύρησε. 

Πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και εργαλειοποίηση των ανθρωπιστικών επιστημών.

Η περίπτωση της χρήσης φορτισμένων ιδεολογικά όρων στα γνωστικά πεδία της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας.

Αθανάσιος Κωτσάκης*

Δυτικός πολιτιστικός ιμπεριαλισμός και ελλαδικές ελίτ

Είναι γνωστό ότι ο τομέας του πολιτισμού αποτελεί σημαντικό πυλώνα της λεγόμενης «ήπιας ισχύος» (“soft power”) των Διεθνών Δρώντων, ήτοι των Μεγάλων Δυνάμεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα από την σύγχρονη εποχή αποτελεί η αναφορά του Zbigniew Brzezinski στους τέσσερις πυλώνες της αμερικανικής υπεροχής στον μεταψυχροπολεμικό κόσμο: στρατιωτικό, οικονομικό, τεχνολογικό και πολιτισμικό1.

Διαχρονικά, πάντως, οι Μεγάλες Δυνάμεις εργαλειοποιούν το πεδίο του πολιτισμού, επιχειρώντας να επιβάλουν τις δικές τους θέσεις, αξίες, νοοτροπίες και ήθη σε άλλους λαούς, προς ίδιον όφελος, φαινόμενο που μας είναι γνωστό με τον όρο «πολιτιστικός ιμπεριαλισμός»2. Η Ελλάδα έχει βιώσει ανάλογες καταστάσεις, στο πλαίσιο της δυτικής αποικιοκρατίας, εδώ και αιώνες3. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η πολιτιστική διείσδυση της Γαλλίας στο Αιγαίο από την εποχή της Αντιμεταρρύθμισης και εντεύθεν, όπως και η πολιτική βίαιου εξιταλισμού των πληθυσμών των Δωδεκανήσων την περίοδο 1912-1943, ιδίως επί φασισμού.

 Ωστόσο, η κύρια, πάγια και διαχρονική πολιτισμική διείσδυση στον ελληνικό χώρο κατά τους τελευταίους δύο αιώνες προέρχεται από τον αγγλοσαξωνικό κόσμο, δεδομένων των σχέσεων εξάρτησης της χώρας μας και ιδίως των ελίτ, αρχικά με τον βρετανικό παράγοντα (1831-1947) και εν συνεχεία με τον αμερικανικό (1947 έως σήμερα).

Ιστορικοί Αναθεωρητισμοί. Οι σταθμοί και το νόημα της κυπριακής Ιστορίας

Από την επανάσταση του 1955 στην κατάλυση του κυπριακού κράτους με «ειρηνικά» μέσα.

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

8 Δεκεμβρίου 2025

Τις τελευταίες δεκαετίες και ιδίως μετά το 1996, έχουν αναπτυχθεί στην Ελλάδα διάφορα ρεύματα «ιστορικού αναθεωρητισμού» της «αριστεράς» και του σημιτικού «εκσυγχρονισμού», στα οποία προστέθηκαν, ιδίως μετά το 2015, και διάφορα ρεύματα αναθεωρητισμού της δεξιάς και την άκρας δεξιάς, που, στο σύνολό τους, θέλουν με διάφορους τρόπους και από διαφορετικούς δρόμους, να διαστρεβλώσουν και να αντιστρέψουν ακόμα το νόημα της ελληνικής ιστορίας, ξεκινώντας τουλάχιστο από την Επανάσταση του 1821. O σκοπός του ιστορικού αυτού αναθεωρητισμού είναι να καταστήσει το νόημα της ελληνικής ιστορίας συμβατό με την παρακμή και κατάρρευση του ελλαδικού και κυπριακού κράτους και την αποικιοποίηση σε βάθος, την απορρόφηση Ελλάδας και Κύπρου, όχι από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπως στο παρελθόν, αλλά από τον ολοκληρωτισμό της ανερχόμενης «Αυτοκρατορίας του Χρήματος», μια πορεία που, τυχόν ολοκληρούμενη, μας οδηγεί και σε μια «Ελλάδα χωρίς Έλληνες» (Μίκης Θεοδωράκης) και σε μια «Κύπρο χωρίς Έλληνες».

Οι αναθεωρητισμοί αυτοί είναι η αντανάκλαση, στον χώρο των ιδεών και της ιστοριογραφίας, της ελληνικής παρακμής και με τη σειρά τους την προετοιμάζουν και τη διευκολύνουν.

Παρά τον φαινομενικά αντίθετο χαρακτήρα τους και τα «αριστερά» και τα δεξιά ρεύματα ιστορικού αναθεωρητισμού συγκλίνουν σε μια βασική παραδοχή: 

• την πολύ μεγάλη υποτίμηση της δυνατότητας του ελληνικού λαού να διαθέτει αυτόνομο, κάπως ανεξάρτητο και δημοκρατικό κράτος, 

• την υποτίμηση των ηγετικών μορφών του ελληνικού αγώνα για ανεξαρτησία (από τον Κολοκοτρώνη έως τον Μακάριο) και των τεράστιων λαϊκών κινημάτων που σφράγισαν την ιστορία μας, από το ΕΑΜ στην ΕΟΚΑ, 

• με ταυτόχρονο εξωραϊσμό των φορέων της ξένης εξάρτησης αντίστοιχα, από τον Μαυροκορδάτο μέχρι τη Χούντα και την ΕΟΚΑ Β’, τον Κληρίδη και τις δυνάμεις που υπέγραψαν τα αποικιακά Μνημόνια της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ο Όμηρος στο τελωνείο της ιδεολογίας

από Γιώργος Τασούδης

Τα μεγάλα έργα έχουν το προνόμιο να συνομιλούν με κάθε εποχή. Δεν είναι λοιπόν παράδοξο ο κινηματογράφος να επιχειρεί να συνομιλήσει με τον Όμηρο. Αντιθέτως, αυτό αποδεικνύει ότι, σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια μετά, τα ομηρικά έπη εξακολουθούν να συγκινούν, να εμπνέουν και να προκαλούν δημιουργούς σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ο προβληματισμός αρχίζει όταν η συνάντηση με ένα κλασικό έργο μετατρέπεται σε προσπάθεια διόρθωσής του. Όταν προηγείται η ιδεολογία και ακολουθεί η ανάγνωση του κειμένου, το αποτέλεσμα δεν είναι ερμηνεία αλλά προβολή των δικών μας βεβαιοτήτων πάνω σε έναν άλλον κόσμο.

Η πρόσφατη δήλωση ότι ο Όμηρος «δεν αφιερώνει αρκετό χρόνο στις γυναίκες» δεν αποκαλύπτει κάποιο κενό του Ομήρου. Αποκαλύπτει μια χαρακτηριστική συνήθεια της εποχής μας: να αξιολογούμε τα μεγάλα έργα όχι μέσα από το δικό τους πνευματικό σύμπαν, αλλά μέσα από τις ιδεολογικές προϋποθέσεις του παρόντος.

Το ερώτημα, όμως, είναι βαθύτερο. Είναι άραγε έργο του αναγνώστη να μαθητεύσει στο κείμενο ή να απαιτήσει από το κείμενο να μαθητεύσει στις δικές του αντιλήψεις;

Ο Όμηρος δεν αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως εκπροσώπους ομάδων, φύλων ή κοινωνικών κατηγοριών. Τους αντιμετωπίζει ως πρόσωπα. Γι' αυτό και η αξία τους δεν μετριέται από τον αριθμό των στίχων που τους αφιερώνει, αλλά από το βάθος της παρουσίας τους και από το αποτύπωμα που αφήνουν στην πορεία του έπους και στην ψυχή του αναγνώστη. Ο Όμηρος δεν γράφει με όρους ποσοστώσεων· γράφει με όρους δραματικής αλήθειας.

Άγνοια και Μύθοι για τη Λευκή Πατριαρχία: Ένα Μάθημα από την Οδύσσεια

Πηγή: Ρομπέρτο ​​Νταμίκο

Η ηθοποιός Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται την Ελένη στη νέα ταινία του Νόλαν για την Οδύσσεια —δεν θα σταθώ στο γεγονός ότι ο Όμηρος την αποκαλεί «λευκώλενο», ένα επίθετο που σήμερα θα προκαλούσε την οργή των πολιτικά ορθών αστυνομικών— υποστήριξε την κυρίαρχη ιδεολογία, απλώς για να δώσει στην ταινία μια πολιτική χροιά. Αποφάσισε να ισχυριστεί ότι ο Όμηρος έδωσε πολύ λίγο χώρο στις γυναίκες.
Τώρα, δεν με ενδιαφέρει πραγματικά να μπω στη διαμάχη. Αλλά η χρήση αυτής της δήλωσης, η οποία αποκαλύπτει μόνο την χονδροειδή και περήφανη άγνοια του συγγραφέα της —και κοινή σε έναν ολόκληρο πολιτισμικό χώρο που συγχέει τη μαχητικότητα με τη γνώση— μπορεί να είναι χρήσιμη στην κατάρριψη ορισμένων μύθων. Συγκεκριμένα, αυτόν μιας Δύσης αιώνια θύμα μιας cis-ετεροφυλόφιλης λευκής πατριαρχίας, καταπιεστικής εξ ορισμού και ανίκανης, σε όλες τις χιλιετίες ιστορίας της, να παράγει οτιδήποτε άλλο εκτός από την ανδρική κυριαρχία.

Μπορούμε να ξεκινήσουμε τονίζοντας ότι η Ιλιάδα και η Οδύσσεια διαδραματίζονται γύρω στον 12ο αιώνα π.Χ. και απεικονίζουν μια αρχαϊκή Ελλάδα. Τα κείμενα, στην τρέχουσα μορφή τους, συντέθηκαν τον 6ο αιώνα π.Χ., στην Αθήνα του τυράννου Πεισίστρατου. Επομένως, βρισκόμαστε σε μια περίοδο που δεν μπορεί ακριβώς να συγκριθεί με το κίνημα του 1968 και το κλίμα υπερηφάνειας που επικρατούσε. Είναι ένας κόσμος πολεμιστών, βασιλείων, δουλείας, ανθρωποθυσιών και εκδίκησης. Η τοποθέτηση σε ένα πλαίσιο δεν σημαίνει δικαιολόγηση: σημαίνει ότι δεν κρίνουμε το παρελθόν με τα εργαλεία του παρόντος, διαφορετικά δεν θα μπορέσουμε να το κατανοήσουμε.

Ωστόσο, κοιτάζοντας τα κείμενα, παρατηρούμε κάτι εκπληκτικό.
Σίγουρα, στην Ιλιάδα, η οποία μιλάει για τον πόλεμο, ο ανδρικός ρόλος είναι εξαιρετικά κυρίαρχος. Ο πόλεμος ήταν ανδρική υπόθεση στον αρχαίο κόσμο και οι γυναίκες εμφανίζονται ως λάφυρα, ως μέλλουσες μητέρες, ως χήρες. Ωστόσο, ακόμη και εκεί, οι γυναικείες μορφές έχουν βάθος και αυτονομία. Η Κασσάνδρα, η προφήτισσα που καταράστηκε από τον Απόλλωνα, της οποίας την προφητική κραυγή κανείς δεν πιστεύει: δεν είναι παθητικό θύμα, αλλά μια βασανισμένη συνείδηση ​​που βλέπει αυτό που δεν βλέπουν οι ήρωες. Η Εκάβη, η βασίλισσα της Τροίας, της οποίας η απελπισία για τον θάνατο του Πολύδωρου και του Έκτορα συγκαταλέγεται στις πιο οδυνηρές σελίδες της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Η Κλυταιμνήστρα, η οποία σκοτώνει η ίδια τον Αγαμέμνονα και την Κασσάνδρα, και η οποία στις Χοηφόρες του Αισχύλου γίνεται το αρχέτυπο της γυναίκας που επαναστατεί ενάντια στην ανδρική καταπίεση - δεν είναι ηρωίδα, αλλά ούτε καν σκιά. Είναι ένας χαρακτήρας, με επιθυμίες, δυσαρέσκειες και στρατηγικές.

Τι διάβασε η Λουπίτα στον Όμηρο: Η Ιθάκη ως κοινωνική κατασκευή

Πάνος Πικραμένος 

Ο Οδυσσέας δεν παλεύει να γυρίσει στην πατρίδα του. Παλεύει να απελευθερωθεί από τη νοσηρή προσκόλληση σε μια γεωγραφική ταυτότητα που του επέβαλε αυθαίρετα το πατριαρχικό σύστημα της κληρονομικής βασιλείας.

Ο Πολύφημος δεν είναι τέρας. Είναι μονοφθάλμιο υποκείμενο διαφορετικής οπτικής νευροποικιλότητας, το οποίο ο Οδυσσέας αντιμετωπίζει με συστημική προκατάληψη επειδή δεν τρέφεται σύμφωνα με την κυρίαρχη ελληνική διατροφική νόρμα. Η τύφλωσή του ήταν ρατσιστικό hate crime, όχι άθλος.

Η Κίρκη δεν μεταμορφώνει τους 

άντρες σε γουρούνια. Τους βοηθά να ανακαλύψουν την βαθύτερη  ζωική τους ταυτότητα αποδομώντας την ανθρωποκεντρική τους κανονικότητα. Νοσηλεύονται σε ασφαλή πολυειδικό χώρο, που ο ελληναράς Όμηρος ονομάζει υποτιμητικά  «χοιροστάσιο».

Η σχέση του Οδυσσέα με τους συντρόφους του δεν πρέπει να διαβαστεί ως σχέση αρχηγού και πληρώματος. Αυτό είναι μιλιταριστική ανάγνωση. Πρόκειται για μια queer κοινότητα επιβίωσης, όπου η ναυσιπλοΐα είναι απλώς πρόσχημα για την αποδόμηση της τοξικής ανδρικής μοναξιάς και την ανάδειξη της θηλυκότητας τους..

Οδύσσεια της Οδύσσειας

Roberto Luigi Pagani - 09/07/2026

Πηγή: Ρομπέρτο ​​Λουίτζι Παγκάνι

Θα με συγχωρήσετε που επιμένω σε αυτό το θέμα, αλλά ως Ιταλός, νιώθω βαθιά συνδεδεμένος με τα κλασικά έπη. Όπως νομίζω οι περισσότεροι από εσάς, νιώθω ότι είναι ένα σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μου ιστορίας. Γι' αυτό μιλάω ανοιχτά.

Η Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται την Ελένη της Σπάρτης στην Οδύσσεια του Νόλαν, δήλωσε σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε χθες ότι, αν μπορούσε να κάνει μια ερώτηση στον Όμηρο, θα τον ρωτούσε γιατί δεν έδωσε περισσότερο χώρο στις γυναίκες, προσθέτοντας ότι δεν είχε διαβάσει την Οδύσσεια πριν επιλεγεί για την ταινία.

Ένα από τα πράγματα που με προβληματίζουν περισσότερο στην προώθηση ορισμένων ταινιών είναι να βλέπω ηθοποιούς που φαίνεται να αισθάνονται την ανάγκη να μεταδώσουν ηθικά μαθήματα στους συγγραφείς που έγραψαν τα έργα στα οποία εργάζονται τώρα. Ειδικά επειδή όποιος γνωρίζει πραγματικά την Οδύσσεια γνωρίζει ότι η υποβάθμισή της στον χρόνο προβολής αυτού ή εκείνου του χαρακτήρα στην οθόνη αγνοεί τον ρόλο μερικών από τους πιο εξαιρετικούς γυναικείους χαρακτήρες σε όλη τη δυτική λογοτεχνία.

Η Αθηνά είναι η πραγματική σκηνοθέτης της δράσης: προστατεύει τον Οδυσσέα, καθοδηγεί τον Τηλέμαχο και παρεμβαίνει συνεχώς στα γεγονότα. Χωρίς αυτήν, η επιστροφή στην Ιθάκη απλά δεν θα συνέβαινε, όπως ακριβώς η εκδίκηση εναντίον των μνηστήρων δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς τη βοήθειά της. Και μετά υπάρχει η Πηνελόπη, μια από τις σπουδαιότερες γυναικείες μορφές που δημιουργήθηκαν ποτέ: είναι έξυπνη, πολιτικά επιδέξια, κρατάει το βασίλειο ενωμένο για είκοσι χρόνια, εξαπατά τους μνηστήρες με το περίφημο ιστό της, και όταν ο Οδυσσέας επιστρέφει, αυτή τον υποβάλλει στην τελική δοκιμασία πριν τον αναγνωρίσει.

Το πρόβλημα με μια συγκεκριμένη σύγχρονη προσέγγιση είναι ακριβώς αυτό: αντί να προσπαθεί κανείς να κατανοήσει ένα έργο στο ιστορικό και πολιτιστικό του πλαίσιο, κρίνεται με σύγχρονες ηθικές κατηγορίες, σαν ένα ποίημα που γράφτηκε πριν από σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια να αντικατοπτρίζει τις αξίες του 21ου αιώνα. Μία από τις θεμελιώδεις αρχές της τέχνης του ιστορικού είναι η αποφυγή του αναχρονισμού: το παρελθόν δεν κατανοείται κρίνοντάς το με τα ηθικά πρότυπα του παρόντος, αλλά προσπαθώντας να κατανοήσει τις αξίες, τους θεσμούς και τη νοοτροπία της εποχής. Αυτό δεν σημαίνει αναστολή της ηθικής κρίσης ή έγκριση όλων όσων έχουν συμβεί, αλλά τουλάχιστον καταβολή πνευματικής προσπάθειας για να κατανοήσει το παρελθόν στο πλαίσιό του.

"Κατσαδιάζοντας" τον Όμηρο...

Του Θανάση Κ.

Δεν αμφισβητώ το δικαίωμα κανενός να δημιουργήσει τέχνη εμπνευσμένη από οτιδήποτε.
Το έκαναν οι αρχαίοι #τραγωδοί, παίρνοντας γνωστούς μύθους και αλλάζοντάς τους για να πουν τα δικά τους. Και πολλές φορές δημιούργησαν αριστουργήματα.
Το έκανε αργότερα ο #Σαίξπηρ. Το έκανε ο #Γκαίτε.
Το έκανε όλη η μεγάλη τέχνη.
Η μυθοπλασία είναι ελεύθερη.
Ελεύθερη όμως δεν σημαίνει υπεράνω κριτικής.

* Την τελευταία ταινία «Οδύσσεια» του Christopher #Nolan δεν την έχω δει.
Και γι' αυτό δεν πρόκειται να την κρίνω.
Θα κρίνω μόνο όσα είπε η πρωταγωνίστριά της, η κα. Lupita Nyong'o.
Η οποία, απόφοιτος του Yale παρακαλώ, δήλωσε ότι πριν πάρει τον ρόλο δεν είχε διαβάσει την #Οδύσσεια. Και αφού τελικά τη διάβασε, θεώρησε σκόπιμο να ..."εγκαλέσει" τον ίδιο τον #Όμηρο επειδή, όπως είπε, δεν αφιέρωσε αρκετό χώρο στις γυναίκες και δεν έδωσε τη «γυναικεία οπτική».

* Εδώ αρχίζει το πρόβλημα.
Γιατί κάποιοι έχουν αρχίσει να πιστεύουν ότι η προσωπική τους ιδεοληψία είναι ταυτόσημη με τη «γυναικεία οπτική» γενικότερα...
Δεν είναι.
Οι #γυναίκες δεν σκέφτονται όπως οι φανατικές #woke ακτιβίστριες.
Ευτυχώς.
Ούτε οι άνδρες όπως οι "αρχετυπικοί φαλλοκράτες" που έχουν στο μυαλουδάκι τους...
Ευτυχέστατα...

Για μια νέα αποικιοκρατία. ΤΙΝΑ και ιστορικός αναθεωρητισμός

Το Σεπτέμβριο του 2017 ο Μπρους Γκίλλεϊ (Bruce Gilley), καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Πόρτλαντ, με διδακτορικό και μεταπτυχιακό στα Πανεπιστήμια του Πρίνστον και της Οξφόρδης αντίστοιχα, δημοσιεύει το άρθρο «Για την υπεράσπιση της αποικιοκρατίας» (Case for colonialism) στο γνωστό επιστημονικό περιοδικό Third World Quarterly.[1] Ερευνητικές ομάδες κοινωνικών επιστημόνων από διάφορα μέρη του κόσμου συλλέγουν υπογραφές και γράφουν κείμενα όπου ζητούν να αποσυρθεί το άρθρο του -ύμνος υπέρ της αποικιοκρατίας. Τελικά παραπάνω απ᾽ τα μισά μέλη της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού παραιτούνται, εφόσον αποδεικνύεται ότι το άρθρο είχε εγκριθεί χωρίς να έχει προηγουμένως περάσει από όλα τα προβλεπόμενα στάδια αξιολόγησης. Παρόλ᾽ αυτά εκπρόσωποι του Πανεπιστημίου, στο οποίο εργάζεται, τον υπερασπίζονται στη βάση της ελευθερίας του λόγου που πρέπει να διέπει την ακαδημαϊκή κοινότητα.

Στο πνεύμα των καιρών

Ο Γκίλλεϊ είναι σίγουρα μια ακραία περίπτωση, όμως δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση. Λόγω της πρωτοφανούς προκλητικότητας του άρθρου του όχι μόνο ως προς την ουσία των ιστορικών επιχειρημάτων και πολιτικών προτάσεων αλλά και ως προς τις διατυπώσεις που περιέχει, μπορεί να φαίνεται μια εξαίρεση σε μια τυχαία στιγμή. Όμως δεν είναι ούτε εξαίρεση, ούτε τυχαία. Πατάει γερά στη σύγχρονη νεοφιλελεύθερη σκέψη και πρακτική με πρόταγμα το ΤΙΝΑ,[2] για να πει χωρίς περιστροφές και προσχήματα αυτό που οι άλλοι είτε δεν τολμούν είτε θεωρούν περιττό. Γι’ αυτόν και για τους ομοϊδεάτες του, ακαδημαϊκούς και policy makers, είναι η κατάλληλη στιγμή, το ιστορικό momentum για την εκ των υστέρων δικαίωση και ενδεχομένως ακόμα και παλινόρθωση της αποικιοκρατίας.

Πίσω απ’ τα λεγόμενα του Γκίλλεϊ διαβάζουμε την ανοχή της Αμερικής του Τραμπ απέναντι στην κανονικοποίηση της ακροδεξιάς και του ρατσισμού. Διαβάζουμε τις πρόσφατες αντιφατικές δηλώσεις του Μακρόν ότι «η αποικιοκρατία στην Αλγερία ήταν έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» (προεκλογικά) αλλά ταυτόχρονα «η Αφρική έχει πολιτισμικά προβλήματα» (μετεκλογικά), ακολουθώντας τον προκάτοχό του Σαρκοζί, ο οποίος το 2007 είχε δηλώσει ότι «η τραγωδία στην Αφρική είναι ότι δεν έχει ολοκληρωτικά εισαχθεί στην ιστορία», αναφερόμενος στον ελλιπή εκσυγχρονισμό της. Εδώ η ιστορία ταυτίζεται με την πρόοδο από μια αποκλειστικά ευρωκεντρική σκοπιά. Διαβάζουμε ακόμα την ανησυχία των ηγεσιών της Δύσης απέναντι στην όχι πλέον ανερχόμενη αλλά καθιερωμένη δύναμη της Κίνας, που επενδύει εκτεταμένα σε υποδομές και εκμετάλλευση γης στην Αφρική αλλά και στην ίδια την Ευρώπη.
Για τις λέξεις και τα πράγματα

«ΙΣΤΟΡΙΑ, ΟΙ ΦΑΣΙΣΤΕΣ ΚΑΙ Ο ΙΣΤΟΣ ΤΗΣ » Από Μαρτσέλο Βενετσιάνι

« Αλλά ποιο κίνητρο ωθεί τους φασίστες να καταστρέφουν αγάλματα, μνημεία και τοπωνύμια; Ας προσπαθήσουμε να σκάψουμε κάτω από την εικονομαχική μανία που κατακλύζει την ιστορία και τους μεγάλους του παρελθόντος.»

Η Πηνελόπη και οι Μνηστήρες (1912) Τζον Γουίλιαμ Γουότερχαους (1849-1917) λάδι σε καμβά, 188 x 130 εκ. Πινακοθήκη και Μουσεία Αμπερντίν – Αμπερντίν, Σκωτία

Αλλά ποιο κίνητρο ωθεί τους φασίστες να καταστρέφουν αγάλματα, μνημεία και τοπωνύμια; Ας προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε στην εικονομαχική οργή που εξαπολύεται ενάντια στην ιστορία και τους μεγάλους του παρελθόντος, ξεκινώντας με τις καλύτερες δικαιολογίες που έχω διαβάσει τις τελευταίες ημέρες.


Η μία, του Ezio Mauro στην La Repubblica, υποστηρίζει ότι « τα αγάλματα σταθεροποιούνται ενώ η ιστορία βρίσκεται σε κίνηση » και ως εκ τούτου η οργή ενάντια στα μνημεία είναι η πρακτική και συμβολική εφαρμογή του απαραίτητου ιστορικού αναθεωρητισμού. Η άλλη, του Adriano Sofri στην Il Foglio, υπερασπίζεται τα αγάλματα, αλλά με μια διπλή λογική που τα καθιστά κινούμενους στόχους: « Τα αγάλματα πεθαίνουν επίσης » και τελικά είναι απαραίτητα επειδή κάθε γενιά πρέπει να γκρεμίσει τοτέμ και τα ταμπού. Αν θέλετε, είναι η μεταφορά της τελετουργικής πατροκτονίας: πρέπει να σκοτώσεις τον πατέρα σου αν θέλεις να μεγαλώσεις. Για να παραφράσω τον Pavese, « Ένα άγαλμα είναι επίσης απαραίτητο για την ευχαρίστηση να το γκρεμίσεις ». Και μετά, αν, όπως είπε ο Μαρξ, οι κυρίαρχες ιδέες είναι οι ιδέες της άρχουσας τάξης, τα αγάλματα αντανακλούν και καθαγιάζουν επίσης την κυριαρχία. Οι νικητές και οι ηγεμόνες επιβάλλουν τις ιδέες και τα μνημεία τους.

Η έμμεση προϋπόθεση και των δύο θέσεων είναι ότι η παράδοση είναι άχρηστη και άνευ αξίας, ότι η συνέχεια είναι επιβλαβής, ότι τα σύμβολα ενός πολιτισμού πρέπει να αμφισβητούνται, να διαψεύδονται και να αλλάζουν· δεν υπάρχουν σταθερά σημεία, η ιστορία δεν δικαιώνει πλέον, όπως πίστευε ο Κρότσε, αλλά εκτελεί· μάλιστα, εκτελείται.

Τα νέα της αποικίας

Greg Mayburry

Ακούγεται σαν κάποιον που γνωρίζουμε;

Υπάρχει ένα είδος μυρμηγκιού που πλησιάζει την άκρη μιας άλλης αποικίας, σκοτώνει έναν μόνο εργάτη και στη συνέχεια παίρνει τη μυρωδιά του νεκρού μυρμηγκιού.

Για τα μυρμήγκια, η μυρωδιά είναι το παν. Φορώντας αυτή τη μυρωδιά, ο εισβολέας μπαίνει μέσα χωρίς αντίσταση. Οι εργάτες περνούν χωρίς ανησυχία.

Ο εισβολέας κινείται προς τα μέσα, προς τη βασίλισσα, και στη συνέχεια ψεκάζει τη βασίλισσα με μια διαφορετική μυρωδιά που κάνει τους εργάτες να στραφούν εναντίον της. Στη συνέχεια την περικυκλώνουν και τη σκοτώνουν.

Ο εισβολέας δεν χρειάζεται να πολεμήσει κανέναν. Η αποικία κάνει τη δουλειά η ίδια.

Μόλις φύγει η βασίλισσα, ο εισβολέας αναπαράγεται. Ο πραγματικός εισβολέας δεν είναι πλέον εισβολέας. Είναι το μέλλον.

Έτσι λειτουργεί η ιδεολογική κατάληψη.

Μια καταστροφική ξένη ιδεολογία παίρνει τη μυρωδιά γνωστών ιδεών και μπαίνει σαν να ανήκει.

Μιλάει το τοπικό λεξιλόγιο, δικαιοσύνη, ισότητα, συμπόνια, δικαιώματα, πρόοδο. Χρησιμοποιεί αυτές τις λέξεις και αλλάζει ήσυχα αυτό που δείχνουν.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, Η ΜΑΡΊΑ ΡΕΠΟΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΟΥ ΑΛΈΞΗ ΤΣΙΠΡΑ

Του Ανδρέα Σταλίδη 

Στον κήπο υπάρχουν όλα τα φρούτα. Έτσι, υπήρχαν κάποιοι, εντός του ΣΥΡΙΖΑ που διαφωνούσαν και μάλιστα με λύσσα στο ξεπούλημα της Μακεδονίας. Όχι λίγοι.

Αντίστοιχα υπήρχαν όχι απλά κάποιοι, αλλά πολύ περισσότεροι εντός του ΣΥΡΙΖΑ που διαφωνούσαν με την Ρεπούση και το περιβόητο βιβλίο της Ιστορίας της Στ' Δημοτικού.

Μετά το τέλος εκείνου του τιτάνιου αγώνα που οργανώσαμε στο Αντίβαρο και πετύχαμε την απόσυρση του βιβλίου, εμφανίστηκαν και αυτές οι φωνές.

Γράφτηκε λοιπόν σε ένα άρθρο στην Αυγή η φράση ότι «Οι διανοητές συνέβαλαν στην νίκη του σκοταδισμού» θεωρώντας ότι παρόλο που η συγγραφέας, η συγγραφική ομάδα, και όλος αυτός ο εσμός ΑντωνοΛιάκηδων που ανέδειξε το βιβλίο, προερχόταν από τα σπλάχνα του Συνασπισμού, του ΣΥΡΙΖΑ, της «αριστεράς και της προόδου» κλπ, εν τούτοις ένα μεγάλο μέρος τους σιώπησε και αυτή η σιωπή συνέβαλε στην απόσυρση του βιβλίου.

Μία εμβληματική προσωπικότητα του ιδεολογικού αυτού ρεύματος, ο Άγγελος Ελεφάντης, απάντησε με δικό του άρθρο πάλι στην Αυγή λίγες ημέρες αργότερα. Τι είπε; Είπε ότι ναι, εσιώπησε συνειδητά, παρόλο που η κ. Ρεπούση του είχε στείλει εξ αρχής το εγχειρίδιο, το βιβλίο δασκάλου και το βιβλίο ασκήσεων, προκειμένου να λάβει δημοσίως θέση. Και εσιώπησε διότι δεν ήθελε η κακή γνώμη του για το βιβλίο να καταστεί υπό εκμετάλλευση από τους "ακραίους"! Και ολοκλήρωσε το άρθρο του ασκώντας την δυσμενή για το βιβλίο κριτική του, αφού πλέον είχε αποφασιστεί η απόσυρση. Το μόνο που δεν είπε ήταν «δε φτάνει που μας ντροπιάσατε, ζητήσατε και την στήριξη μας»!

ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ, ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΕ ΕΛΑΦΡΥΝΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗ

Άριστος Μιχαηλίδης 

Η απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου, να εγκρίνει με ποσοστό 71% πρόταση του ευρωβουλευτή Μιχάλη Χατζηπαντέλα αφορά συγκεκριμένα την ανέγερση μνημείου στη μνήμη των θυμάτων και των αγνοουμένων της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Ειδικά των θυμάτων της εισβολής. Δεν διαχωρίζει και δεν κατονομάζει ειδικά τα θύματα της ελληνοκυπριακής κοινότητας.

Παρότι εξ αντικειμένου όταν ένα μνημείο αναφέρεται στην τουρκική εισβολή αυτομάτως παραπέμπει ότι είναι σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και των πολιτών της Ελληνοκυπρίων, όχι των πολιτών της που ταυτίστηκαν με τους εισβολείς και πολέμησαν δίπλα τους. Αλλά, τι να κάνουμε, αυτά είναι τα γεγονότα.

Η πλειονότητα των Ελληνοκυπρίων το είδαν αυτό με ανακούφιση. Ένιωσαν ότι επιτέλους έστω και μετά μισό αιώνα αναγνωρίζεται και σημειώνεται με συμβολικό μνημείο ότι στην Κύπρο ΥΠΗΡΞΕ εισβολή από την Τουρκία. Και μάλιστα ότι συνεχίζεται η κατοχή ως μια ανοικτή πληγή εντός ευρωπαϊκού εδάφους. Δεν είναι ένα μνημείο σε βάρος της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Αν θίγεται κάποιος με αυτό είναι η Τουρκία, η χώρα που πραγματοποίησε την εισβολή.

Όμως ούτε καν αυτό μπορούμε να το διαχειριστούμε με λίγη αυτοσυγκράτηση. Ελληνοκύπριοι στέλνουν επιστολές στην Ευρώπη και καταγγέλλουν αυτή την απόφαση. Η κορύφωση ήρθε από το ΑΚΕΛ με δηλώσεις του ίδιου του Στεφάνου, αλλά και από τον ευρωβουλευτή Γιώργο Γεωργίου, ο οποίος με επιστολή προς την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα, της ζητά να αναγνωρίσει «την αναγκαιότητα ανέγερσης ενός κοινού μνημείου εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στη μνήμη των αγνοουμένων και των θυμάτων όλων των κοινοτήτων της Κύπρου για την περίοδο 1963-1974».

Πλησιάζει η εθνική επέτειος. Αυτά διδάσκονται σήμερα στα σχολεία …

Δημήτρης Σταματάκης

Πλησιάζει η εθνική επέτειος. Αυτά διδάσκονται σήμερα στα σχολεία …

Εξίστανται και απορούν κάμποσοι γιατί φωνάζουμε για τον ευνουχισμό και την αποβλάκωση των παιδιών μας εδώ και δεκαετίες. Έγκλημα εκ προμελέτης, ιδιαζόντως ειδεχθές και κατ' εξακολούθησιν διαπράττουν οι ανίεροι δράστες! Θαυμάστε τους...

- Η Ιταλία μας κήρυξε τον πόλεμο. Και εμείς πήγαμε και κρυφτήκαμε στο υπόγειο.

- Τρέξε στην τράπεζα να σηκώσεις τα χρήματα είπε ο πατέρας στην μαμά.

- Σήμερα θα γίνεις άντρας μου είπε ο πατέρας μου. Εγώ φοβήθηκα πολύ γιατί δεν ήθελα να γίνω άντρας.

Από το βιβλίο Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού α΄ τεύχος, σελ. 44-45 (Στο κείμενο – αφιέρωμα στον απελευθερωτικό αγώνα της 28ης Οκτωβρίου).

...........................................................................................................................................

Σε αντιπαράθεση μεταφέρω ένα ηρωικό γεγονός που διασώζει ὁ μεγάλος μας λογοτέχνης Στρατῆς Μυριβήλης και ἐκφώνησε στόν πανηγυρικό λόγο του στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, στίς 27 Ὀκτωβρίου τοῦ 1960. Μεταξύ τῶν ἄλλων σπουδαίων ἀνέφερε καί ἕνα συγκλονιστικό γεγονός, πού διαδραματίστηκε, ὄχι “στό διάσελο τῆς Ἱστορίας” (Βρεττάκος), στίς ἀετορράχες τῆς Πίνδου, ἀλλά στά μετόπισθεν, εκεί ὅπου ὁ ἀπόλεμος πληθυσμός τῆς πατρίδας μας συναγωνιζόταν τήν ἀνδρεία τῶν μαχητῶν.

«Εἶχε ὀργανωθῆ, κατά τή διάρκεια τοῦ ἀγῶνα ὑπηρεσία μεταγγίσεως αἵματος, ἀπ᾽ τόν Ἐρυθρό Σταυρό τῆς Ἑλλάδος. Εἶχα καί ἕναν φίλο γιατρό, σ᾽ αὐτή τήν ὑπηρεσία, λοιπόν πήγαινα κάπου-κάπου νά τόν δῶ καί νά τά ποῦμε. 

Ὁ κόσμος ἔκαμε οὐρά κάθε μέρα γιά νά δώση τό αἷμα του γιά τούς τραυματίες μας. ῏Ηταν ἐκεῖ νέοι, κοπέλλες, γυναῖκες, μαθητές, παιδιά πού περίμεναν τή σειρά τους. Μιά μέρα, λοιπόν, ὁ ἐπί τῆς αἱμοδοσίας φίλος μου γιατρός, εἶδε μέσα στήν σειρά τῶν αἱμοδοτῶν πού περίμεναν, νά στέκεται καί ἕνα γεροντάκι.

− Ἐσύ, παππούλη, τοῦ εἶπε ἐνοχλημένος, τί θέλεις ἐδῶ;

Ὁ γέρος ἀπάντησε δειλά:

Λαοκράτη Βάσση: Τα « εορταστικά» του ΄21 και ο νεοϊστορικός αναθεωρητισμός

ΕΝΑ ΛΑΜΠΡΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΤΟ 1821

Πρέπει να το διαβάσουν μαθητές, φοιτητές, διδάσκαλοι και κάθε Έλληνας, κι όχι μόνο αυτοί που έχουν συνειδητοποιήσει ορισμένα πράγματα και έχουν καθαρή σκέψη και αγνό πατριωτισμό. 

Νομίζουμε ότι το κείμενο αυτό αποτελεί εθνική διδαχή, προέρχεται δε από ένα διανοούμενο με υψηλή παιδεία, επιστημονική συγκρότηση και ήθος.

Αθανάσιος Φωτόπουλος 

 Τα « εορταστικά» του ΄21 και ο νεοϊστορικός αναθεωρητισμός

Του  Λαοκράτη Βάσση

   α.  Καθώς έχουμε εισέλθει στο τελευταίο τρίμηνο της διακοσιοστής επετείου του ΄21, είναι βέβαιον πως θα ενταθούν οι «ταριχευτικές επεμβάσεις» στο (πολύ ενοχλητικό!) ανεξαρτησιακό και αξιακό, γενικότερα, «γονιδίωμά» του.

    Με προέχουσα, πάντοτε, την εθνική αποταυτοποίηση, στη συστημική τροχιά της νεο/ταξικής ευρω/προσαρμοστικότητητας. Όπως αυτή επικαλύπτεται με περίσσειαν ιδεολογηματικής χρυσόσκονης από μετανεωτερικό συμφυρμό: «νεο/φιλελεύθερου κοσμοπολιτισμού» και «μεταφυσικού διεθνισμού».

  β.   Κι αυτό, γιατί το ’21, ως «πλάτανος με βαθύ ρίζωμα» (Σαράντος Καργάκος) στην ελληνική διαχρονία, ως «πύρωμα ψυχής» (Κωστής Παλαμάς) και ως «πύρινο άνθος και ακατάλυτος καημός της Ρωμιοσύνης» (Χρ. Μαλεβίτσης), είναι ο μέγας εθνο/αναγεννητικός σταθμός μας. Που δένει με αξιακούς αρμούς τον νεότερο με τον προαιώνιο Ελληνισμό.

   Όχι εθνο/γενετικόςσταθμός, όπως τον θέλει η επιστημονικοφανής «αλχημεία» του ιστορικού αναθεωρητισμού, αλλά εθνο/αναγεννητικός , με στέρεη τη θεμελίωσή του στην ελληνική αιωνιότητα. Όπως αυτή προκύπτει και ορίζεται απ’ την πολύ σύνθετη ιστορική συνέχεια του έθνους μας. Επιβεβαιούμενη και όχι αναιρούμενη ακόμη κι απ’ τη μείζονα «ασυνεχή συνέχεια» της δύσκολης μετάβασης απ’ την αρχαία ελληνική θρησκεία στον Χριστιανισμό. ΄Οπου, η Ορθοδοξία, με διασταλτική ερμηνεία, είναι η … ελληνοποιημένη του εκδοχή.

γ.   Με τη «συνέχεια» να υποτάσσει την «ασυνέχεια» στο ελληνικό αξιακό βίωμα ζωής . Όπως το βρίσκουμε στην πολιτιστική φιλοσοφία του λαού μας (παραδοσιακό πολιτιστικό πρότυπο και ελληνικός/ταυτοτικός τρόπος του υπάρχειν), με την εσώτερη βαθιά ενότητά της και την ανεκτίμητη αντοχή της στη μεγάλη χρονική διάρκεια.

    Καθώς, η βαθιά ενότητα, συνυφαινόμενη με την ιστορικο/πολιτιστική  σ υ ν έ χ ε ι α, είναι η αξιακή μήτρα της εθνο/ταυτοτικής μας υπόστασης. Στην οποία  κυοφορήθηκε το ΄21 με την καθοριστική για το μέλλον μας εθνο/αναγεννητική του δυναμική. Όπως, συνακολούθως, είναι και η βάση της ιδιοπρόσωπης αυτονομίας μας στην Ευρώπη και στον κόσμο. Της παρομοίως αρνούμενης και αντιμαχόμενης: τόσο τον ομφαλοσκοπικό απομονωτισμό όσο και την  εθνο/μηδενιστική  «ενσωμάτωσή» μας στην «Ευρώπη» ( να γίνουμε…Ευρωπαίοι!)

Όταν η αλήθεια γίνεται μολυσματική ασθένεια!

08/01/2024

ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Διανύουμε την εποχή της απόλυτης κοινωνικής μας αφασίας και υποδούλωσης. Και φυσικά χωρίς διαμαρτυρία στον κοινωνικό μαζοχισμό μας ξεπερνούμε όλα τα στάδια ορίων που ξέραμε μέχρι χθες. Η βία ανηλίκων και ενηλίκων έγινε ο τρόπος να επιλύονται οι διαφορές και εσωτερικεύεται σαν σταθερός προσδιορισμός στις “οχλοειδείς μάζες” (κατά την έκφραση του Ράϊχ). Έτσι λοιπόν η βία κυτταροποιείται και αναπαράγεται στην κοινωνική μας μυθολογία, ρημάζοντας ιδανικά και ανθρώπινες διαστάσεις.

Παράλληλα η φτώχεια επεκτείνεται με ταχύτητες πανδημίας. Η δομημένη ακρίβεια – αισχροκέρδεια, περιθωριοποιεί όλο και περισσότερες μάζες, σπρώχνοντάς τες στην κοινωνική παραβατικότητα και στο περιθώριο, ενώ εξαφανίζει τη μεσαία τάξη από τον ιστορικό κοινωνικό χάρτη. Εκλυτικός εκφυλισμός και εγκυστώσεις ψυχοπαθολογίας παρελαύνουν με άνεση και γίνονται η σταθερά της κοινωνικής μας θεολογίας, που αφανίζει κάθε τι που ήταν υποσχετικό.

Η πολιτική ηγεσία καλλιεργεί το μικρόκοσμο της και διασφαλίζει τα συμφέροντα των élite, η θρησκευτική ηγεσία βουλιάζει στην αφωνία και στην αδιαφορία. Ενώ οι κατά τη δική τους ομολογία ή κατά την εκτίμηση των εντύπων, διανοούμενοι βυσσοδομούν στους διαδρόμους της εξουσίας για μια επιχορήγηση, ή για κάποιο βραβείο μιας κάποιας παρεοκρατίας, επενδύοντας έτσι στο μιζεραμπιλισμό και στο βόλεμα.

Η κοινή ζωή μας κολυμπά στα αρνητικά στίγματα και τίποτα δεν φαίνεται να υπόσχεται την αλλαγή. Αξίες και προσανατολισμοί θεωρούνται ψευδαισθήσεις που δεν λύνουν ούτε τα προσωπικά αδιέξοδα, ούτε τις κοινωνικές επιδιώξεις. Ο πολιτιστικός ερμαφροδιτισμός καλύπτει όλους τους ορίζοντες. Ενώ ο αμοραλιστικός βιταλισμός και η βιοπολιτική γίνονται τα επίσημα εμβατήρια της εποχής μας.

Ξαναγράφοντας την ζωή και την επιστήμη στο όνομα του πλουραλισμού!

25/01/2024

ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ

Ξαναγράφεται η ζωή μας, ξαναγράφεται η επιστήμη, η τέχνη, ο πολιτισμός μας, χωρίς νοσταλγικές αναβιώσεις ξαναγράφονται όλα με την απαίτηση του επείγοντος, αλλά και με το πρόσωπο της εξουσίας. Το 2008 ξεκίνησε η πρώτη φάση της πλανητικής κρίσης μέσω της οικονομίας και του δορυφόρου της, που ήταν το παγκόσμιο χρέος. Η ζωή έγινε μια απίστευτη αριθμολογία. Η φρενίτιδα των αριθμών επέβαλε ένα σχεδιασμό καταπίεσης, που άκουγε στο όνομα δημοσιονομική πειθαρχία. Κανένα θέλω, κανένα πράττω δεν ήταν δικό μας, όλα καθοδηγούνταν από τα τραπεζικά καρτέλ, από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Τα σκοτάδια των πολλών μηδενικών από τα χρέη των χωρών άρχισαν να βαραίνουν τους πολίτες του κόσμου. Η οικονομική πειθαρχία έτρεχε με χίλια και ο κόσμος ήταν πιο συγχυσμένος από ποτέ. Οι λαοί στάλθηκαν στα παγκοσμιοποιημένα ταμεία να πληρώνουν, ενώ κάθε μέρα, η οικονομική μηχανική μαστίγωνε τα αφτιά τους με προτεσταντικές διαταγές. “Δούλεψε ακόμη περισσότερο, μάθε να πληρώνεις, μπες στους νάρθηκες της λογικής του χρέους”, αυτές ήταν οι συρταρωτές διαταγές της νέας εποχής.

Και ξαφνικά, έρχεται μια πανδημία που βάζει σε παρένθεση την οικονομική φρενίτιδα – χωρίς να την εξαφανίζει – και επιβάλει μια υγειονομική μανία καταδίωξης για όσους δεν πειθαρχούν με τα υγειονομικά προγράμματα. O Édouard Zarifian μας είχε προειδοποιήσει ότι η έκπτωση γενικά της επιστήμης και ιδιαίτερα της ιατρικής θα έρθει με τη μορφή του “σωτηριακού τεκέ”.

Ξαναγράφεται η ζωή μας

Αυτό δεν έλεγε και ο Νίτσε; «Προσέχετε, οι νέες ιδέες και οι νέες επιστήμες θα έρθουν με περπατησιές χελιδονιών». Έτσι αθόρυβα μας ήρθε και η καπηλεία της ασθένειας “disease mongering” και τώρα μας έρχεται η παντοδυναμία της κοινωνικοποίησης της βιολογικής καταγωγής των φύλων. Αερολογούν, φλυαρούν, δογματίζουν, με στόμφο και μεγαληγορία οι σύγχρονοι επιστήμονες, για το νέο βασίλειο της κοινωνικοποιημένης ζωής μας.