Μπόρχες, η αληθινή πραγματικότητα είναι το όνειρο

από τον Μαρτσέλο Βενετσιάνι

Ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες απεβίωσε πριν από σαράντα χρόνια, στις 14 Ιουνίου 1986. Αυτό που απομένει είναι τα ποιήματά του, τα όνειρά του και τα βιβλία του, τα οποία, τελικά, είναι η αληθινή του ζωή. Τα υπόλοιπα είναι μυθοπλασία ή απλώς μια ατάκα. Τα «μαθήματά» του για την αγγλική λογοτεχνία» θα εκδοθούν στο τέλος του μήνα από τις εκδόσεις Adelphi με τον τίτλο Καθηγητής Μπόρχες.

Στις αμερικανικές διαλέξεις του, που εκδίδονται από τις εκδόσεις Mondadori με τον τίτλο Η Εφεύρεση της Ποίησης , ο Μπόρχες αφιέρωσε την τελευταία του διάλεξη «σε έναν μικρό ποιητή: έναν ποιητή του οποίου τα κείμενα δεν έχω διαβάσει ποτέ, αλλά έναν ποιητή για τον οποίο πρέπει να γράφω κείμενα. Θα μιλήσω για τον εαυτό μου».


Στη συνέχεια ζήτησε συγγνώμη για αυτό το «λάθος στο ύφος». Και ομολόγησε: «το κεντρικό γεγονός της ζωής μου ήταν η ύπαρξη των λέξεων και η δυνατότητα μετατροπής αυτών των λέξεων σε ποίηση».Ο Μπόρχες παρέθεσε τον Όμηρο: «Οι θεοί υφαίνουν περιπέτειες για τους ανθρώπους, ώστε οι μελλοντικές γενιές να έχουν κάτι να τραγουδήσουν». Η ζωή ως μέσο, ​​ακόμη και θυσιαστικό, η αφηγηματική τέχνη ως στόχος.

Αυτό που απομένει από μια ζωή είναι η ιστορία της. είναι η καλύτερη κληρονομιά της, η πραγματικότητα που αναμειγνύεται με φήμες ή αναπαραστάσεις. Υπάρχουν ζωές που καταφέρνουν να επινοηθούν, απελευθερώνονται από την πραγματικότητα, σταδιακά γίνονται φευγαλέες μέχρι να γίνουν μυθικές.

Ακόμα κι αν «όλη η λογοτεχνία είναι αυτοβιογραφική», η προσωπικότητα για τον Μπόρχες δεν έχει συνέπεια. ο εαυτός δεν υπάρχει, το πολύ-πολύ συγχωνεύεται σε ένα υπερβατικό και απρόσωπο εγώ: «Είμαστε όλοι το ίδιο άτομο. η ανυπαρξία μας διαφέρει τόσο λίγο και οι περιστάσεις επηρεάζουν τόσο πολύ τις ψυχές μας, που είναι σχεδόν σύμπτωση ότι εσύ είσαι ο αναγνώστης και εγώ είμαι ο συγγραφέας».

Χόρχε Λουί Μπόρχες, «Εγκώμιο της σκιάς»

Η Παγκόσμια Ημέρα των Ηλικιωμένων, γνωστή και ως «Παγκόσμια Ημέρα για την Τρίτη Ηλικία» εορτάζεται κάθε χρόνο την 1η Οκτωβρίου

«Τα γερατειά (όπως τ’ αποκαλούν οι άλλοι)

μπορεί και να ’ναι ο καιρός της ευτυχίας μας.

Το ζώο έχει πια πεθάνει ή πεθαίνει όπου να ’ναι.

Απομένει μονάχα ο άνθρωπος κι η ψυχή του.

Ζω ανάμεσα σε θαμπές και διάφανες μορφές

που ακόμα δεν έχουν γίνει απόλυτο σκοτάδι.

Το Μπουένος Άιρες

που παλιά μοιραζόταν σε φτωχογειτονιές

προς τη μεριά του απέραντου κάμπου,

έγινε πάλι το νεκροταφείο Ρεκολέτα, η πλατεία Ρετίρο,

τα δρομάκια της παλιάς πόλης

και τα ετοιμόρροπα παλιά σπίτια

μια περιοχή που ακόμα λέμε Νότο.