Ο Οδυσσέας του Νόλαν.

Χαρίτων Χαριτωνίδης 

Μια από τις πιο τολμηρές επιλογές του Νόλαν είναι ο ίδιος ο Οδυσσέας –και δεν είδα να γίνεται κουβέντα για αυτό από τους ομηραμύντορες. 

Όταν έμαθα ότι ο Νόλαν διάλεξε τον Ματ Ντέιμον για Οδυσσέα, απογοητεύτηκα βαθιά. Ο Ματ Ντέιμον είναι «καλό παιδί,» «αγνή καρδιά,» «καθαρό βλέμμα». Πού είναι αεικίνητο μάτι του Οδυσσέα, που σκανάρει και ζυγίζει τα πάντα στο λεπτό; Πού είναι τα σαρκαστικά ζυγωματικά, το μυτερό γενάκι, δηλαδή τα  σ τ ε ρ ε ο τ υ π ι κ ά  χαρακτηριστικά του δαιμόνιου; Διότι όταν βρισκόμαστε στον ομηρικό κόσμο,  ο φ ε ί λ ο υ μ ε  να είμαστε στερεοτυπικοί –ρωτήστε τον Μίλμαν Πάρρυ.

Αυθαιρετεί ο Νόλαν απέναντι στον ήρωα του Ομήρου;

Ύστερα όμως θυμήθηκα ότι την ίδια απογοήτευση ένιωθα με τις απεικονίσεις του Οδυσσέα στα αρχαιοελληνικά αγγεία. Δεν έβλεπα αυτό που φανταζόμουν από τους στίχους  –και το οποίο ενσάρκωσε μια για πάντα ο Κερκ Ντάγκλας σ’ εκείνη την κατά τ’ άλλα μέτρια ταινία. Αντί για «Κερκ Ντάγκλας» έβλεπα έναν μάλλον αγαθό γενειοφόρο.

Και θυμήθηκα κάτι ακόμα, που συνήθως ξεχνάμε. Ο Οδυσσέας του Ομήρου είναι μεν ο «πολύτροπος,» ο «πολυμήχανος,» ο «πολύμητις,» και όλα αυτά τα επίθετα που εξαίρουν την ευφυΐα του…

Πού το χάνει ο Νόλαν στην “Οδύσσειά” του

ΞΕΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, η “Οδύσσεια” του Ομήρου, ένα έπος, ενέπνευσε διαχρονικά όλο τον πολιτισμό στον κόσμο, για τον πλούτο της γλώσσας, των νοημάτων, των ανθρώπινων χαρακτήρων, κατορθωμάτων, αδυναμιών και των λεπτών αποχρώσεων της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, βουτηγμένο σ’ ένα κόσμο που αναδύεται μέσα από πληθώρα μυθολογικών στοιχείων, θεϊκών παρεμβάσεων, δεισιδαιμονιών και μοναδικών μεταμορφώσεων.

Το μοναδικό αυτό αριστούργημα, που δε σταμάτησε ποτέ να διδάσκεται, προσπάθησε να διασκευάσει ο Κρίστοφερ Νόλαν (Christopher Nolan), διακεκριμένος Βρετανός σκηνοθέτης που έχει δώσει αρκετές και ιδιαίτερες κινηματογραφικές στιγμές (“Οπενχάιμερ”, κ.α.). Εν πολλοίς τα κατάφερε.

Ο Νόλαν δίνει ένα έπος σε τρεις ώρες, ένα στοίχημα απίθανα δύσκολο για να πετύχει, και ένα όραμα ακόμα πιο δύσκολο για να ερμηνευθεί. Ο Νόλαν δεν αφήνει απείραχτο το κείμενο, το κάνει ουσιαστικό δικό του, δίνει μία δική του εκδοχή για τον Οδυσσέα, βλέπει στον ήρωα, με μία υπαρξιακή πεσιμιστική διάσταση, το σύγχρονο άνθρωπο, την παραίτησή του, τη λήθη του, τον τρόπο που οδεύει στο τέλος του πολιτισμού όπως τον ξέραμε, και ενός καινούργιου που διακρίνει να έρχεται.

Η καταστροφή, τα επιτεύγματα του παρελθόντος, οι ηρωισμοί του κεντρικού χαρακτήρα, περνούν υπό αίρεση, αναστοχασμό. “Τι έκανα; “Τι κατάφερα;”, αναρωτιέται ο Οδυσσέας όταν βλέπει την καταστροφή που προκάλεσε μία, εκ των πραγμάτων, ευφυέστατη ιδέα του για να κατακτήσουν οι Έλληνες την Τροία μετά από δεκαετή πολιορκία. Τα πάντα γύρω του καίγονται, οι πάντες σφάζονται, η οργή και η οδύνη του πολέμου εκτυλίσσεται σαν ταινία που ο ίδιος πρωταγωνιστεί, συνειδητοποιώντας αυτά που προκάλεσε.

Η Οδύσσεια 3D Animation (Ελληνικοί Υπότιτλοι)

Α. Τσίπρα... οι δειλοί κλείνουν τ' αυτιά τους στις Σειρήνες!

Πάμπλο Πικάσο, «Ο Οδυσσέας και οι Σειρήνες», 1947

ΑΠΟ ΤΟ "PRESS-GR"

Σχολιάζει ο Νίκος Κλειτσίκας

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,

να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,

γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις...»

Κωνσταντίνος Καβάφης

Εκλήφθηκε ως μια ακόμη απλή "γκάφα" η χρήση του Ομήρου από τον κύριο πρωθυπουργό κι έγινε μεγάλη επιτυχία (viral, hastag στην ορολογία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης): Νέο «τιτίβισμα» γκάφα του Τσίπρα που έριξε το διαδίκτυο... Τα 'κανε «σαλάτα» με τον Οδυσσέα και τις Σειρήνες... Ο Τσίπρας μπέρδεψε την Οδύσσεια με την Αργοναυτική εκστρατεία....
Πιθανόν να έχει ένα πάθος με τον Όμηρο και τις Σειρήνες ο κύριος πρωθυπουργός -αυτό είναι πολύ καλό προσόν- μιας και συχνά χρησιμοποιεί τη φράση «Ας διδαχθούμε από τον πολυμήχανο Οδυσσέα, να κλείσουμε τα αυτιά μας στις σειρήνες...» (στην Κέρκυρα το Πάσχα του 2017, προχθές στην Θεσσαλονίκη και σίγουρα σε προσωπικές στιγμές με τους φίλους του, για καλαμπούρι ή εξάσκηση).
Πιθανόν να είναι μια "φράση κλισέ" των λογογράφων του κ. πρωθυπουργού, όμως παραμένει κεντρικό ζήτημα πως του αρέσει ο Όμηρος.
Βέβαια προκαλεί το ενδιαφέρον, ή αν θέλουμε μια απορία στον Έλληνα πολίτη που έτυχε της έστω στοιχειώδους υποχρεωτικής εκπαίδευσης -κι όχι ανώτερης ή Πανεπιστημιακής μόρφωσης- αν ο κ. πρωθυπουργός, ή οι λογογράφοι του, έχουν διαβάσει το Βιβλίο της Γ' τάξης του Δημοτικού Σχολείου της... πατρίδας μας: «Φεύγοντας απ’ τον Άδη, ο Οδυσσέας κι οι σύντροφοί του έφτασαν στο νησί των Σειρήνων. Αυτές µάγευαν τους ναυτικούς µε το γλυκό τραγούδι τους κι όταν αυτοί πλησίαζαν, τους έτρωγαν. Ο Οδυσσέας όµως, όπως τον είχε συµβουλέψει η Κίρκη, βούλωσε µε κερί των συντρόφων του τ’ αυτιά, για να µην ακούσουν τίποτε, και τους διέταξε τον ίδιο να τον δέσουνε σφιχτά στο κατάρτι του καραβιού του...» [Οι περιπέτειες του Οδυσσέα - Ιστορία (Γ Δημοτικού)].

Το ζήτημα της Ομηρικής Ιθάκης

Γιώργος Κοντογιώργης

Το ζήτημα της ομηρικής Ιθάκης 

1. Το ζήτημα της ομηρικής Ιθάκης συνεχίζει να προκαλεί το ενδιαφέρον της επιστήμης και της κοινής γνώμης για ένα κυρίως λόγο. Ο Οδυσσέας, ο βασιλιάς της Ιθάκης, υπήρξε μια από τις πλέον εμβληματικές μορφές της τρωικής εκστρατείας. Εμφανίζεται να πρωταγωνιστεί στα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στο στρατόπεδο των Ελλήνων λόγω της ιδιαίτερης ευφυΐας του, κυρίως όμως εξαιτίας της βαρύνουσας θέσης της Ιθάκης (και κατ’επέκταση του ιδίου) μεταξύ των μυκηναϊκών κρατών. Η κεντρική αυτή θέση του Οδυσσέα στα δρώμενα, σε συνδυασμό με την ιδιαιτερότητα της προσωπικότητάς του, εξηγεί επίσης το γεγονός ότι το ένα από τα δυο έργα του Ομήρου φέρει το όνομά του. 

Πρώτη θεμελιώδης διαπίστωση λοιπόν είναι ότι το κράτος της Ιθάκης υπήρξε ένα από τα πλέον ισχυρά της εποχής με σημαίνουσα ευημερία. Την ευημερία αυτή την όφειλε σε σημαντικό βαθμό στην κομβική θέση που κατείχε για το πέρασμα των Ελλήνων προς τις δαλματικές ακτές, την Ιταλία και τη δυτική Μεσόγειο. Ο Όμηρος γνωρίζει ότι στα λιμάνια της Ιθάκης προσεγγίζουν πλοία που μεταφέρουν αγαθά και εμπόρους από και προς αυτά. Συνομολογεί επίσης ότι στην επικράτεια της Ιθάκης ανήκε μια μεγάλη για την εποχή περιοχή: η ίδια η Ιθάκη, τα νησιά Δουλίχιο, Σάμη και Ζάκυνθος καθώς και η «ηπείροιος ακτή», μια μεγάλη έκταση απέναντι στη σημερινή Ακαρνανία στην οποία αναφέρεται συχνά ο Όμηρος. Μόνη η Κέρκυρα, το νησί των Φαιάκων, εξαιρείτο από την εξουσία του Οδυσσέα καθώς συγκροτούσε ίδιον κράτος. 

Η Οδύσσεια σε 3D Animation με ελληνικούς υπότιτλους

Η Οδύσσεια είναι μια 3D Animation ταινία που βασίστηκε στο έπος του Ομήρου. Την σκηνοθεσία, παραγωγή και μουσική επιμέλεια έκανε ο Στέλιος Πεφάνης. Δείτε την ταινία με ελληνικούς υπότιτλους.

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΩΣ ΑΕΝΑΟ ΜΕΣΟΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Της Ευστρατίας Σουραβλά.

Είναι πολύ σημαντικό,αυτές τις κρίσιμες ώρες,να ρίξουμε μια ματιά στην Βίβλο των Ελλήνων, δηλαδή στα ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ και να διδαχτούμε, έστω και την τελευταία στιγμή, απο το πνεύμα του Οδυσσέα.

ΔΗΛΑΔΗ: Να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας, να ελέγξουμε την παρόρμηση να έχουμε τις αισθήσεις μας και τις αντένες μας ΑΝΟΙΧΤΕΣ και να μην παρασυρθούμε από την οργή και το μένος που μας διακατέχει, ώστε να γίνουμε βορρά, στους σύγχρονους "μνηστήρες".

Όταν ο Οδυσσέας φτάνει στην Ιθάκη, η μεγίστη επιθυμία του είναι ΝΑ ΠΑΡΕΙ ΠΙΣΩ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ, τον κόσμο που του έκλεψαν.

Είναι το βιός του ,είναι ο ιδρώτας μιας ζωής,είναι η γή του ,είναι η πατρίδα του,είναι ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΟΡΙΖΕΙ ΤΟ ΣΠΙΤΙΚΟ ΤΟΥ.

Παρα την μεγάλη του λαχτάρα, διατηρεί την ανωνυμία του και μεταμορφωμένος σε ζητιάνο από την Θεά Αθηνά , πηγαίνει στο παλάτι ώστε να ελέγξει την κατάσταση και να πάρει τις πληροφορίες που θέλει, υπομένοντας καρτερικά τις προσβολές και την χλεύη των μνηστήρων.

ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΤΟΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ, ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΣΤΕΙΡΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ.

Γι αυτό τον λόγο και είναι ο αγαπημένος της Θεάς Αθηνάς, της Θεάς που αντιπροσωπεύει την ΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΣ, την ΣΟΦΙΑ, την ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ.

Της Θεάς που μελετά τον εχθρό και τον πολεμά με τα ίδια του τα όπλα.

Όταν όμως έρχεται η ώρα, όταν τους έχει στριμώξει όλους άοπλους σε ένα δωμάτιο, όταν φανερώνεται πάνοπλος, ΤΟΤΕ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΟΡΓΗ ΤΟΥ.

ΚΑΙ ΔΕΝ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΙΚΤΟ, ΓΙΑΤΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΙΟΣ ΤΟΥ, που δημιούργησε με τον δικό του ιδρώτα, ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ που οι μνηστήρες καταχράστηκαν και καπηλεύτηκαν μαζί με την φιλοξενία του οίκου του που τίμησε τον ΞΕΝΙΟ ΔΙΑ.

Είναι ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΟΥ ο ΤΗΛΕ-ΜΑΧΟΣ (αυτός που δίνει την μάχη του από μακριά), που με δόλιο τρόπο επιχείρησαν να δολοφονήσουν, δηλαδή να καταδικάσουν την ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΣΕ ΑΦΑΝΙΣΜΟ, όπως δόλια σήμερα ξαναεπιχειρούν!

Ο ισχυρότερος αντίπαλός του είναι ο ΑΝΤΙΝΟΟΣ.

Η λέξη μιλά απο μόνη της.

Είναι η ΑΝΤΙ-ΝΟΗΣΗ, είναι αυτό που μας κάνουν ΤΩΡΑ, είναι ο τρόπος με τον οποίο θολώνουν τις καταστάσεις και την πραγματικότητα ώστε ΝΑ ΜΗΝ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ ΚΑΘΑΡΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥΝ.

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΩΣ ΑΕΝΑΟ ΜΕΣΟΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Της Ευστρατίας Σουραβλά.

Είναι πολύ σημαντικό,αυτές τις κρίσιμες ώρες,να ρίξουμε μια ματιά στην Βίβλο των Ελλήνων, δηλαδή στα ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ και να διδαχτούμε, έστω και την τελευταία στιγμή, απο το πνεύμα του Οδυσσέα.

ΔΗΛΑΔΗ: Να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας, να ελέγξουμε την παρόρμηση να έχουμε τις αισθήσεις μας και τις αντένες μας ΑΝΟΙΧΤΕΣ και να μην παρασυρθούμε από την οργή και το μένος που μας διακατέχει, ώστε να γίνουμε βορρά, στους σύγχρονους "μνηστήρες".

Όταν ο Οδυσσέας φτάνει στην Ιθάκη, η μεγίστη επιθυμία του είναι ΝΑ ΠΑΡΕΙ ΠΙΣΩ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ, τον κόσμο που του έκλεψαν.

Είναι το βιός του ,είναι ο ιδρώτας μιας ζωής,είναι η γή του ,είναι η πατρίδα του,είναι ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΟΡΙΖΕΙ ΤΟ ΣΠΙΤΙΚΟ ΤΟΥ.

Παρα την μεγάλη του λαχτάρα, διατηρεί την ανωνυμία του και μεταμορφωμένος σε ζητιάνο από την Θεά Αθηνά , πηγαίνει στο παλάτι ώστε να ελέγξει την κατάσταση και να πάρει τις πληροφορίες που θέλει, υπομένοντας καρτερικά τις προσβολές και την χλεύη των μνηστήρων.

ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΤΟΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ, ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΣΤΕΙΡΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ.

Γι αυτό τον λόγο και είναι ο αγαπημένος της Θεάς Αθηνάς, της Θεάς που αντιπροσωπεύει την ΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΣ, την ΣΟΦΙΑ, την ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ.

Της Θεάς που μελετά τον εχθρό και τον πολεμά με τα ίδια του τα όπλα.

Όταν όμως έρχεται η ώρα, όταν τους έχει στριμώξει όλους άοπλους σε ένα δωμάτιο, όταν φανερώνεται πάνοπλος, ΤΟΤΕ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΟΡΓΗ ΤΟΥ.

ΚΑΙ ΔΕΝ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΙΚΤΟ, ΓΙΑΤΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΙΟΣ ΤΟΥ, που δημιούργησε με τον δικό του ιδρώτα, ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΟΥ που οι μνηστήρες καταχράστηκαν και καπηλεύτηκαν μαζί με την φιλοξενία του οίκου του που τίμησε τον ΞΕΝΙΟ ΔΙΑ.

Είναι ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΟΥ ο ΤΗΛΕ-ΜΑΧΟΣ ( αυτός που δίνει την μάχη του από μακριά),που με δόλιο τρόπο επιχείρησαν να δολοφονήσουν,δηλαδή να καταδικάσουν την ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΣΕ ΑΦΑΝΙΣΜΟ,όπως δόλια σήμερα ξαναεπιχειρούν!

Ο ισχυρότερος αντίπαλός του είναι ο ΑΝΤΙΝΟΟΣ.

Η λέξη μιλά απο μόνη της.

Είναι η ΑΝΤΙ-ΝΟΗΣΗ, είναι αυτό που μας κάνουν ΤΩΡΑ, είναι ο τρόπος με τον οποίο θολώνουν τις καταστάσεις και την πραγματικότητα ώστε ΝΑ ΜΗΝ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ ΚΑΘΑΡΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΣ ΕΛΕΓΧΟΥΝ.