Είναι βιώσιμο το ελληνικό δημόσιο χρέος;

19/02/2026

ΡΟΜΠΟΛΗΣ ΣΑΒΒΑΣ - ΜΠΕΤΣΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Σύμφωνα με τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό (ΠΔΠ), το δημόσιο χρέος θα διαμορφωθεί στο 145,4% του ΑΕΠ (362,8 δις ευρώ) από 364,9 δις ευρώ το 2024 (153,6% του ΑΕΠ). Παράλληλα το ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 249,5 δισ. ευρώ το 2025 από 237,5 δις ευρώ που ήταν το 2024. Σημειώνεται ότι, στα στοιχεία του ΟΔΔΗΧ μέχρι τις 30/6/2025 το δημόσιο χρέος ήταν 403,205 δις ευρώ.

Το χρέος που παρουσιάζεται στον ΟΔΔΗΧ, αποτελεί το χρονοδιάγραμμα λήξεως του χρέους της Κεντρικής Διοίκησης (Διάγραμμα 1). Η διαφορά μεταξύ του χρέους της Κεντρικής Διοίκησης και της Γενικής Κυβέρνησης είναι ότι στο δεύτερο δεν περιλαμβάνονται 25 δις ευρώ που χρωστάει το Κράτος στους ΟΤΑ και τα Ασφαλιστικά Ταμεία και το χρέος των ΝΠΔΔ ύψους περίπου 13 δις ευρώ.

Από τα 403 δις ευρώ του χρέους της Κεντρικής Κυβέρνησης το μεγαλύτερο μέρος (126 δις ευρώ ή 27,6% του χρέους) αποτελούν τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), η αποπληρωμή του οποίου επιμηκύνθηκε μέχρι το 2070 (Eurogroup 22/6/2018), μεταφέροντας έτσι το 37% (περίπου 47 δις ευρώ) της αποπληρωμής την περίοδο 2060-2070. Έτσι, με την επιμήκυνση αυτή το 36% των δανείων του EFSF θα καταβληθεί στην μέχρι το 2050, το 27% την δεκαετία 2050 – 2060, και το υπόλοιπο 37% την δεκαετία 2060-2070.

Επιπρόσθετα, το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό (21,7% του δημοσίου χρέους) αποτελούν τα ομόλογα του κουρέματος του PSI, ύψους 98,8 δις ευρώ, με αποπληρωμή κυρίως μέχρι το 2042. Επιπλέον, 13,1% του χρέους (59,5 δις ευρώ) αποτελούν τα δάνεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), η αποπληρωμή των οποίων αρχίζει το 2034 και λήγει το 2060 με μέση ετήσια υποχρέωση της τάξης των 2,2 δις ευρώ.

Οι κίνδυνοι για το ελληνικό χρέος

Σε ποιές κοινωνικές ομάδες λέει αντίο η επικουρική σύνταξη - slpress.gr

Σε ποιές κοινωνικές ομάδες λέει αντίο η επικουρική σύνταξη - slpress.gr: Η κεφαλαιοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης που προωθεί η κυβέρνηση ουσιαστικά θα στερήσει από πολλούς αδύναμους την επικουρική σύνταξη.

Οι βλαβερές συνέπειες της αυξανόμενης ανισότητας

των Σάββα Ρομπόλη & Βασίλη Μπέτση  – 

Είναι φανερό, με βάση και τα αντίστοιχα διεθνή και ευρωπαϊκά  στατιστικά δεδομένα ότι οι ανισότητες τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έχουν αυξηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Παράλληλα, αποδεικνύεται με τον πιο εύληπτο τρόπο ότι η παρατηρούμενη αύξηση των ανισοτήτων συνιστά ουσιαστικά το αποτέλεσμα των ασκούμενων περιοριστικών πολιτικών από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Οι περιοριστικές πολιτικές αφορούν στη μείωση της φορολογίας του κεφαλαίου, των δαπανών εκπαίδευσης και υγείας, της χρηματοδότησης δημόσιων και κοινωνικών υπηρεσιών κ.λ.π. Αυτές συνέβαλαν καθοριστικά στην εισοδηματική κατάρρευση των λαϊκών στρωμάτων και ενός τμήματος της μεσαίας τάξης.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται, με διαφοροποιήσεις, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Όμως, το κοινό χαρακτηριστικό στην κατανομή του εισοδήματος και στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ είναι η αύξηση των υψηλών εισοδημάτων, δεδομένου ότι από  τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέχρι σήμερα οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι  φτωχοί έγιναν φτωχότεροι.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η περίοδος που συνέβαλε στη διεύρυνση των ανισοτήτων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού ήταν η περίοδος της πρόσφατης οικονομικής κρίσης και ύφεσης, κατά την οποία εφαρμόστηκαν πολιτικές μείωσης των μισθολογικών και μη μισθολογικών δαπανών, απορρύθμισης της αγοράς εργασίας, αύξησης της ανεργίας, αποδιάρθρωσης του κράτους πρόνοιας κ.λ.π.

Μεγαλύτερη ανισότητα στις ΗΠΑ

Το σαράκι της δημογραφίας

Στην ιστορία των πληθυσμών, η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και η μείωση της γονιμότητας αποτελούν χωρίς καμία αμφιβολία τη σημαντικότερη εξέλιξη. Πράγματι, μελετώντας, για παράδειγμα, τα ιστορικά στοιχεία του δείκτη γονιμότητας στην Ελλάδα, διαπιστώνουμε ότι την περίοδο 1960-1981 είχε μέση τιμή ίση με 2,3 παιδιά ανά γυναίκα σε ηλικία γονιμότητας. Την περίοδο 1982-1988 είχε μέση τιμή ίση με 1,5 παιδιά. …

Σάββας Ρομπόλης-Βασίλης Μπέτσης

Διαβάστε περισσότερα...

ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΔΥΣΜΟΡΦΙΑ, ΤΗΝ ΑΠΟΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗ

Κώστας Μελάς – Σάββας Ρομπόλης

΄Οσο περισσότερο μελετά και εμβαθύνει κανείς το πλούσιο συγγραφικό έργο του Κ. Βεργόπουλου, τόσο πιο ξεκάθαρα κατανοεί το βάθος, την επιστημονική εγκυρότητα και τη συνέπεια της μεθοδολογικής του προσέγγισης, με την έννοια της αναζήτησης, των μεθόδων ανάλυσης και των όρων της δυσμορφίας των οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων καθώς και των συνθηκών διαμόρφωσης της από-ανάπτυξης και της δυναμικής της κοινωνίας. Η πρωτοποριακή αυτή και σύνθετη μεθοδολογική διερεύνηση των κοινωνικο-οικονομικών προβλημάτων, τοποθέτησε την οικονομική σκέψη του Κ. Βεργόπουλου στα αναλυτικά εργαλεία της Κλασικής Πολιτικής Οικονομίας, στην Μαρξιστική σκέψη καθώς και στα πορίσματα της Γενικής Θεωρίας του J.M.Keynes. Γι΄ αυτό ακριβώς ο Κ. Βεργόπουλος ήταν πεισματικά αρνητικός στην αποδοχή του ορισμού της οικονομικής επιστήμης ως Economics, θεωρώντας την ως γνήσια κοινωνική επιστήμη που κρύβει την « γοητεία» της στην κεντρική της επιδίωξη της δυναμικής ικανοποίησης των κοινωνικών αναγκών. Αυτές οι εννοιολογικές και μεθοδολογικές προϋποθέσεις, προσέδωσαν στο έργο του Κ. Βεργόπουλου υψηλό επιστημονικό ήθος, με την έννοια των πρωτοποριακών και μεθοδολογικά αυστηρών αναλύσεων του, τόσο για την διεθνή και την ευρωπαϊκή, όσο και για την ελληνική οικονομία. Η προσέγγιση του για παράδειγμα στο « Αγροτικό Ζήτημα της Ελλάδος» ή στον «Δύσμορφο καπιταλισμό», αποτέλεσαν την δεύτερη πενταετία της δεκαετίας του 1970 πρωτοποριακές και διεισδυτικές αναλυτικές ερμηνείες, οι οποίες αν και προκάλεσαν πολλές αντιρρήσεις, εντούτοις άλλαξαν τον τρόπο διερεύνησης και κατανόησης των εξελίξεων του κοινωνικού σχηματισμού στην Ελλάδα, οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου τον δικαίωσαν. Η διαφοροποιημένη ενσωμάτωση της γεωργίας από το «κλασικό υπόδειγμα» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής φανερώνει το πόσο λειτουργικά αναγκαία είναι η ανομοιομορφία στο κοινωνικό σώμα του κεφαλαίου. Το κεφάλαιο αναπτύσσεται μόνον αναπτύσσοντας τις ανισότητες, τις ανισομέρειες, τις δυσμορφίες. Ο καπιταλισμός είναι εξ ορισμού δύσμορφος.

«Κόφτης» και για τις συντάξεις

 Σάββας Ρομπόλης-Βασίλης Μπέτσης

---

Κατά την περίοδο 2010-2017 η ελληνική οικονομία και κοινωνία υφίσταται τη βίαιη προσαρμογή τύπου Σχολής του Σικάγου (ιδιωτικοποιήσεις, αποδιάρθρωση της αγοράς εργασίας, περικοπές των κοινωνικών δαπανών και αποδιάρθρωση του Κράτους Πρόνοιας). Οι επιβαλλόμενες από τους δανειστές και ασκούμενες από τις ελληνικές κυβερνήσεις περιοριστικές πολιτικές έχουν διεισδύσει και διεισδύουν με ανησυχητική ένταση και επιτάχυνση -μεταξύ των άλλων- και στο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης.

Από την άποψη αυτή, αξίζει να σημειωθούν οι διαδοχικές 23 μειώσεις του επιπέδου των συντάξεων (κύριων και επικουρικών) συνολικού ύψους πλέον των 50 δισ ευρώ στο διάστημα 2010-2016. Οι μειώσεις βασίζονταν στο εξής λανθασμένο επιχείρημα των δανειστών (και των ελληνικών κυβερνήσεων): πρέπει να αποκατασταθούν τα οικονομικά ελλείμματα του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι συντάξεις των επόμενων ετών, δεδομένης της σημαντικής απομείωσης του αποθεματικού κεφαλαίου της Κοινωνικής Ασφάλισης για τους γνωστούς και μη εξαιρετέους λόγους.

Όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, όμως, οι προαναφερόμενες σωρευτικές μειώσεις του επιπέδου των συντάξεων, εντάχθηκαν στην στρατηγική εξυπηρέτησης του χρέους. Ως εκ τούτου, οδήγησαν σε αδιέξοδο τόσο το βιοτικό επίπεδο των συνταξιούχων, όσο και την χρηματοοικονομική λειτουργία του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ψήφιση των σχετικών διατάξεων του Νόμου 4472/2017, οι οποίες επιβάλλουν περαιτέρω μείωση κοινωνικών και οικογενειακών επιδομάτων το 2017 και το 2018, καθώς και περαιτέρω μείωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης κατά 1% του ΑΕΠ (1,8 δις ευρώ). Αυτό συνεπάγεται ότι από την 1η Ιανουαρίου 2019 θα επιβληθεί περαιτέρω μείωση -κατά μέσο όρο- 18% τόσο των κύριων, όσο και των επικουρικών συντάξεων.

Συναντήσεις Κορυφής στο cafe του ΙΑΝΟΥ | Σάββας Ρομπόλης

Ο Γιώργος Καραμπελιάς θα συνομιλήσει με τον ομότιμο καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου Σάββα Ρομπόλη, με θέμα: "Η κρίση του ασφαλιστικού συστήματος, δημογραφικές και εργασιακές αφετηρίες του" με αφορμή και την πρόσφατη κυκλοφορία οτυ βιβλίου του με τίτλο Η οδύσσεια του ασφαλιστικού από τις εκδόσεις Λιβάνη.