Η δύσκολη τέχνη της ελπίδας

Από Γεωργία Χάρδα

Όσο διάβαζα τον Χαν, σκεφτόμουν πόσο παράξενα χρησιμοποιούμε σήμερα τη λέξη «ελπίδα». Την προφέρουμε συχνά σαν παρηγοριά, σχεδόν μηχανικά, λες και αρκεί για να μαλακώσει ό,τι μας τρομάζει. Κι όμως, στο Πνεύμα της Ελπίδας κατά της Κοινωνίας του Φόβου, η ελπίδα δεν μοιάζει καθόλου ήσυχη. Μοιάζει περισσότερο με κάτι εύθραυστο που επιμένει να υπάρχει ακόμη κι όταν όλα γύρω δείχνουν να καταρρέουν.

Ο Κορεάτης φιλόσοφος δεν αντιμετωπίζει την ελπίδα σαν μια αφελή παρηγοριά που υπόσχεται πως «όλα θα πάνε καλά». Κι ίσως αυτό είναι το πιο συγκλονιστικό στοιχείο του βιβλίου. Σε μια κοινωνία που έχει σχεδόν εμμονή με τη θετικότητα, την αυτοβελτίωση και την υποχρεωτική αισιοδοξία, εκείνος τολμά να πει πως η ελπίδα είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο και πολύ πιο ανθρώπινο.

Σε μια από τις πιο όμορφες στιγμές του βιβλίου, φέρνει τον Friedrich Nietzsche να μιλήσει για την ελπίδα σαν ένα ουράνιο τόξο πάνω από το τραχύ ρεύμα της ζωής. Μου άρεσε αυτή η εικόνα όχι επειδή είναι αισιόδοξη, αλλά επειδή δεν κρύβει τη βία του νερού. Η ζωή παραμένει απότομη, αβέβαιη, συχνά επικίνδυνη και παρ’ όλα αυτά κάτι επιμένει. Σαν να λέει ο Χαν πως η ελπίδα δεν έρχεται όταν κοπάσουν όλα, αλλά όταν, μέσα στην αναταραχή, εξακολουθείς να αφήνεις ένα μικρό περιθώριο στο άγνωστο.

Να ελπίζεις - να ελπίζεις πάντα -

Να ελπίζεις - να ελπίζεις πάντα -
πως ανάμεσα εις τους ανθρώπους

- που τους ρημάζει η τρομερή ''ευκολία'' -

θα συναντήσεις απαλές ψυχές με τρόπους
που τους διέπει καλοσύνη

- πόθος ευγένειας - ηρεμία
ίσως όχι πολλές - ίσως να 'σαι άτυχος: καμία -

τότες εσύ προσπάθησε να γενείς καλλίτερος
εις τρόπον ώστε να έρθει κάποια σχετική ισορροπία.

Νίκος Εγγονόπουλος

*Το ζωγραφικό έργο είναι του ιδίου.