Ἡ ἐλευθερία, ποὺ γι᾿ αὐτὴ θυσιαζόντανε, δὲν ἤτανε κάποια ἀκαθόριστη θεότητα,
ἀλλὰ ἤτανε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός,
ποὺ γι᾿ αὐτὸν εἶπε ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Ὅπου τὸ Πνεῦµα τοῦ Κυρίου, ἐκεῖ εἶναι κ᾿ ἡ ἐλευθερία».
Κι ἀλλοῦ λέγει: «Σταθεῖτε στερεὰ στὴν ἐλευθερία ποὺ σᾶς χάρισε ὁ Χριστός,
σταθεῖτε καὶ µὴν πέσετε πάλι στὸ ζυγὸ τῆς δουλείας.
Γιατὶ γιὰ τὴν ἐλευθερία σας κάλεσε.
Ἀλλὰ τὴν ἐλευθερία µὴν τὴν παίρνετε µονάχα σὰν ἀφορµὴ γιὰ τὴ σάρκα σας».
Φώτης Κόντογλου, «Ἡ ἁγιασµένη ἐπανάσταση», απόσπασµα από το βιβλίο
Ἡ πονεµένη Ρωµιοσύνη, εκδόσεις Αστήρ
της Ευθυμίας Δούση
Μάνταλα
Θεμελιώδης θεολογική αρχή της Ορθοδοξίας είναι η θεώρηση του ανθρώπου ως προσώπου – ή αλλιώς εκείνης της υπόστασης που «καθίσταται κάθε έλλογο ον που υπερβαίνει τις αναγκαιότητες της φύσεως, που κατακτά την ιδιαιτερότητά του αλλά και συγχρόνως κινείται αγαπητικά για να συναντήσει τα υπόλοιπα έλλογα όντα και κατ’ επέκταση όλο το έμβιο περιβάλλον του». Ωστόσο, η ορθόδοξη παράδοση δεν αντιλαμβάνεται το ανθρώπινο πρόσωπο μόνο σε σχέση κοινωνίας με τα άλλα ανθρώπινα πρόσωπα, αλλά πρωτίστως με το απόλυτο πρόσωπο του Θεού, ως Τριάδας υποστάσεων, δηλαδή προσώπων που συνίστανται από μια απειρία θείων κατηγορημάτων, όπως είναι η αιωνιότητα, η αγάπη, η σοφία, το φως, η αλήθεια.
Έτσι, ο άνθρωπος ως δημιούργημα κατ’ εικόνα του δημιουργού Θεού, δηλαδή ως πρόσωπο, καλείται, προκειμένου να οικειωθεί την υποστατική του αρχή, να επιδοθεί σε έναν πνευματικό αγώνα που εκκινεί και τελειούται από και μέσα στην αγάπη. Ο αγωνισμός του ανθρώπου κατά τη διάρκεια της ζωής του, προκειμένου να περιλάβει μέσα του το τέλειο θεανθρώπινο είναι, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια προσπάθεια να καταστεί οντολογικά ελεύθερος συμμετέχοντας σε μια κοινωνία αγάπης. Έτσι, η πραγμάτωση του ανθρώπου ως προσώπου, μέσα από την άσκηση στην αγάπη, αποτελεί την προσπάθεια υπέρβασης του βασιλείου της αναγκαιότητας και την κατίσχυση έναντι των στενών, χρονικά και τοπικά, ορίων της φύσης του και τη μετάβαση στο βασίλειο της οντολογικής του ελευθερίας, δηλαδή στην ίδια τη σωτηρία του.
