από τον Μαρτσέλο Βενετσιάνι
Ποιες εικόνες και σκέψεις σας προκαλούν το μυστήριο και η άβυσσος; Τα πιο σκοτεινά βάθη, ή μάλλον, ένα σκοτεινός, όλο και πιο σκοτεινό βυθός, ένα απύθμενος βυθός· και την αντίληψη ενός άλλου βασιλείου, διαφορετικού από τον οικείο και γνωστό σε εμάς κόσμο, όπως το θαλάσσιο βασίλειο και το μυστήριο της αβύσσου. Το μυστήριο είναι μια σκιά που σε περιβάλλει, και η άβυσσος είναι ένας σκοτεινός κώνος στον οποίο πέφτεις και καταποντίζεσαι.
Μερικές φορές το μυστήριο είναι το πρόσωπο ενός ατόμου ή ένα πορτρέτο ενός άγνωστου προσώπου· και η άβυσσος είναι το πάθος στο οποίο σε βυθίζει ένα άτομο, μια δίνη ή ένα όραμα. Το μυστήριο και η άβυσσος είναι αυτό που δεν ξέρεις, αυτό που δεν μπορείς να ελέγξεις· σου διαφεύγουν και σε κατακλύζουν, είναι πέρα από εσένα και τον κώνο φωτός σου, ξεπερνούν τα όριά σου και τις βεβαιότητές σου. Φέτος, το Eolié , το φεστιβάλ τέχνης, σκέψης και ποικιλόμορφης ανθρωπότητας που πραγματοποιείται στο Λίπαρι, με ιδέα και συντονιστή τον Francesco Malfitano, είναι αφιερωμένο στο μυστήριο και την άβυσσο. Είναι η σειρά μου να μιλήσω γι' αυτό σήμερα στα εγκαίνια του φεστιβάλ, το οποίο θα συνεχιστεί με καλεσμένους και παραστάσεις, εκθέσεις και αναγνώσεις μέχρι τη Δευτέρα.
Αν συνδυάσετε το μυστήριο με την άβυσσο, σκέφτεστε τα μυστηριώδη βάθη του βυθού του ωκεανού, την σιωπηλή και απέραντη κοιλιά της θάλασσας, ύπουλη και προσβάσιμη μόνο για λίγο. Ένα αρχιπέλαγος νησιών όπως τα Αιολικά Νησιά θυμίζει τα μυστήρια των βυθών της θάλασσας. Και η ηφαιστειακή φύση των νησιών κάνει αυτό το μυστήριο και αυτή την άβυσσο ακόμα πιο απειλητικές και ελλοχεύουσες. Ο κίνδυνος δεν προέρχεται μόνο από τα βάθη της θάλασσας αλλά και από τα βαθιά έγκατα της γης. Αυτή η συνύφανση γης, λάβας και θαλάσσιων κυμάτων, φωτιάς και κυμάτων, κάνει το τοπίο ακόμα πιο τρομακτικό. Το όμορφο υποχωρεί μπροστά στο υψηλό.
Όταν λέτε άβυσσοι, ποιες σκέψεις, ποιοι συγγραφείς σας έρχονται στο μυαλό; Σας έρχεται αμέσως στο μυαλό ο Νίτσε, που έβλεπε τον άνθρωπο ως σχοινοβάτη. Πράγματι, ο ίδιος ο άνθρωπος, στα μάτια του, είναι ένα τεντωμένο σχοινί ανάμεσα στο θηρίο και τον υπεράνθρωπο, αλλά τεντωμένο πάνω από μια άβυσσο. Έτσι, ένα επικίνδυνο, επισφαλές, υψηλού κινδύνου περπάτημα πάνω από έναν γκρεμό. «Είναι επικίνδυνο να πηγαίνεις από τη μία πλευρά στην άλλη, επικίνδυνο να βρίσκεσαι στα μισά του δρόμου, επικίνδυνο να κοιτάς μέσα σου. Επικίνδυνο να τρέμεις, επικίνδυνο να σταματάς». Δεν υπάρχει ανάπαυλα, ο κίνδυνος είναι παντού, επομένως ο άνθρωπος πρέπει να ζει επικίνδυνα. Αλλά αυτό που είναι σπουδαίο στον άνθρωπο, συνεχίζει ο Νίτσε, είναι «ότι είναι μια γέφυρα και όχι ένας προορισμός». Η γέφυρα είναι το πεπρωμένο του, όχι απλώς ένας σταθμός, ένας τόπος διέλευσης. Μην κοιτάς στην άβυσσο, προειδοποιεί ο Νίτσε, γιατί η άβυσσος θα σε κοιτάξει. Αν κοιτάξεις τον εαυτό σου στην άβυσσο, η άβυσσος θα σε κοιτάξει: το χάος του σύμπαντος είναι τρομακτικό όταν σε απειλεί μέχρι το ίδιο σου το σπίτι, δηλαδή όταν εισέρχεται στο μυαλό σου, στην ψυχή σου. Μας προειδοποίησε, αλλά έπεσε θύμα του και τρελάθηκε.


