από Άρδην - Ρήξη 31 Μαΐου 2026
του Κώστα Χατζηαντωνίου*
Δεν είναι φαινόμενο σπάνιο στην Ιστορία η εμφάνιση εμπαθών που επιθυμώντας ένα ελάχιστον προσοχής, κατακρίνουν, υβρίζουν και συκοφαντούν σεπτές μορφές της εθνικής μας κοινότητας. Το σύνδρομο του Ζωΐλου, του αρχαίου κριτικού που προσπάθησε να καταρρίψει την αξία του Ομήρου, δεν έπαψε και δεν θα πάψει να προσβάλλει τους ανθρώπους. Τελευταίο θύμα του συνδρόμου, η ηρωική μορφή του Νικόλαου Πλαστήρα, του θρυλικού στρατιωτικού ηγέτη των αγώνων του λαού μας από το 1912 ως το 1922, αγώνων που τον κατέταξαν στο πάνθεον της εθνικής μνήμης αλλά και της προσφυγικής ευγνωμοσύνης. Δράστης κάποιος αντισυνταγματάρχης που μετά την λαμπρή σταδιοδρομία του, ως απόστρατος πλέον, αποφάσισε να κακοποιήσει την στρατιωτική ιστορία με εμφανή πολιτικά κίνητρα.
Ας προσπεράσουμε τα τεκμήρια της στρατιωτικής αρετής του Ν. Πλαστήρα, που όλοι γνωρίζουν, από την δράση του στους βαλκανικούς πολέμους, στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, στο μακεδονικό μέτωπο, στην Ουκρανία, στην εξόρμηση της πρώτης περιόδου της μικρασιατικής εκστρατείας ή στην σωτηρία της στρατιάς στο Τουμλού Μπουνάρ τον Μάρτιο του 1921 και ας σταθούμε στις ημέρες της Καταστροφής που οι πολιτικοί ή και φυσικοί απόγονοι των υπαιτίων αυτής, θέλουν να αποσείσουν και να την χρεώσουν (εκατό χρόνια μετά!) σε έναν από τους ελάχιστους που εκτέλεσαν τότε το καθήκον τους, αποδίδοντάς του μάλιστα την μομφή της φυγής και της ανυπακοής. Σε ποιον; Στον Μαύρο Καβαλλάρη!
Επί του προκειμένου όμως.
Όταν ξέσπασε η τουρκική επίθεση στην εξέχουσα του Αφιόν Καραχισάρ στις 13 Αυγούστου 1922, το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων υπό τον Ν. Πλαστήρα, αποτελούσε εφεδρεία του Α’. Σώματος Στρατού. Η άμεση επέμβασή του, την ίδια ημέρα, υπήρξε καίριας σημασίας στην αποτροπή της άμεσης κατάρρευσης, αφού κάλυψε, με την απαράμιλλη ορμή του αλλά και τρομερές απώλειες, το κενό που άφησε στον πιο κρίσιμο τομέα του μετώπου, η διάλυση και η φυγή άλλων συνταγμάτων. Μέσα στην γενική παράλυση όμως, όταν την επομένη, 14 Αυγούστου, αποφασίζεται η σύμπτυξη της στρατιάς και η εγκατάλειψη του Αφιόν, ουδείς λαμβάνει μέριμνα να ενημερώσει τον Πλαστήρα και το 5/42 που συνεχίζουν επί ώρες να μάχονται μόνοι και έσχατοι. Ο αξιωματικός σύνδεσμος της 4ης Μεραρχίας, που πήρε την διαταγή για να την μεταφέρει στο ευζωνικό, κοινώς την κοπάνησε. Μόλις στις οκτώ το βράδυ ένας άλλος αγγελιαφόρος (ο ήρωας της Κόνιτσας 25 χρόνια μετά, ο ανθυπολοχαγός τότε Παλαντζάς), έλαβε γνώση της διαταγής για υποχώρηση, ευρισκόμενος στην βάση του ευζωνικού, στο Ερικμάν, και έσπευσε, με κίνδυνο της ζωής του να φέρει την διαταγή.



