Ο ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΚΑΙ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΥΠΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΣΤΕΡΓΙΑΔΗΣ

Ο ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΚΑΙ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΥΠΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΣΤΕΡΓΙΑΔΗΣ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ ΚΑΙ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 1922 ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΑΦΑΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Κρινιώ Καλογερίδου

The Enigmatic and Controversial Cretan High Commissioner of Asia Minor, Aristeidis Stergiadis: His Role in August and September 1922 and His Responsibility for the Destruction of Smyrna

Τέτοιες μέρες, το 1922, η Σμύρνη ήταν παραδομένη από τους Τούρκους στις φλόγες (13 -17 Σεπτεμβρίου 1922). Πέντε μέρες και νύχτες χρειάστηκαν για να μετατραπεί σε νεκροταφείο: 25.000 Ελληνες Μικρασιάτες χάθηκαν τότε. Αλλοι τόσοι ήταν οι νεκροί από τις 27 Αυγούστου (9 Σεπτεμβρίου με το νέο ημερολόγιο), όταν οι δυνάμεις του Κεμάλ έμπαιναν στην πόλη. Ηταν η τελευταία πράξη του δράματος, που οδήγησε στον ξεριζωμό των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και τον αφανισμό 2.150 ελληνικών οικισμών της περιοχής…

Η πιο αινιγματική προσωπικότητα, που εμπλέκεται άμεσα στην καταστροφή της Σμύρνης παραμένει ο Αριστείδης Στεργιάδης. Ο επί 40 μήνες Έλληνας Ύπατος Αρμοστής. Στο πρόσωπό του συγκεντρώθηκε το γενικό ανάθεμα και επί δεκαετίες, όποιος άρθρωνε κάποιο υπερασπιστικό λόγο διακινδύνευε να χαρακτηριστεί, περίπου, ως εθνικός μειοδότης.

Μια σειρά από αιτίες ανέδειξαν τον νομομαθή Κρητικό στο νούμερο ένα αποδιοπομπαίο τράγο για τον ξεριζωμό των Μικρασιατών. Με τη δημόσια σιωπή και στάση του τα χρόνια, που ακολούθησαν, συνέβαλε κι ο ίδιος στην ανακήρυξή του σε προδότη των προδοτών.

enosivourlioton.gr

Ο Αριστείδης Στεργιάδης κατάφερε, γιατί περί κατορθώματος πρόκειται, να στρέψει εναντίον του τους Έλληνες και τους άλλους Χριστιανούς της Ιωνίας, ενώ φαίνεται ότι η συμπεριφορά του απέναντι στους Μουσουλμάνους κάθε άλλο παρά εχθρική ήταν.

Εκτός από όλα τ’ άλλα κατάφερε να διχάσει και τους ιστορικούς, ορισμένοι από τους οποίους τον επικρίνουν σφοδρά και άλλοι τον επαινούν.

Στο σημερινό μας άρθρο θα παρουσιάσουμε εκτενώς την προσωπικότητα του Αριστείδη Στεργιάδη κυρίως μέσα από άγνωστα περιστατικά τα οποία δείχνουν τον χαρακτήρα του.

Ο Μόργκενταου αποδομεί τα επιχειρήματα των Οθωμανών – Η ισχυρή φωνή που αποκάλυψε τη Γενοκτονία των πληθυσμών Οι μαρτυρίες του Αμερικανού πρεσβευτή αποκαλύπτουν το οργανωμένο σχέδιο εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας

Πρώτη ανάρτηση 18/7/26

Η φωτογραφία με τη λεζάντα «Απελπισία: Μια μάνα –από τους χιλιάδες εκτοπισμένους των Τούρκων– ανάμεσα στα νεκρά σώματα των πέντε παιδιών της που δολοφονήθηκαν από τους Τούρκους», δημοσιεύθηκε μαζί με το άρθρο του Μόργκενταου (πάνω αριστερά) στο The Red Cross Magazine τον Μάρτιο του 1918

Ο Χένρι Μόργκενταου (Henry Morgenthau Sr.), Αμερικανός πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη την περίοδο 1913-1916, υπήρξε η πιο ισχυρή φωνή της διεθνούς κοινότητας που κατήγγειλε το οργανωμένο σχέδιο των Νεότουρκων για τον αφανισμό των χριστιανικών μειονοτήτων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.


Μέσα από το συγκλονιστικό βιβλίο του Τα μυστικά του Βοσπόρου (Ambassador Morgenthau’s Story) και την επίσημη διπλωματική του αλληλογραφία, κατέγραψε ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Το βιβλίο Τα μυστικά του Βοσπόρου

Στο έργο του, ο Μόργκενταου αποδομεί το επιχείρημα της οθωμανικής κυβέρνησης ότι οι εκτοπίσεις ήταν «στρατιωτική αναγκαιότητα». Περιγράφει μάλιστα τη συστηματική διαδικασία εξόντωσης που ξεκίνησε με τον αφοπλισμό των χριστιανών στρατιωτών και τη μεταφορά τους στα περιβόητα «Τάγματα Εργασίας» (Amele Taburlari), όπου πέθαιναν από την πείνα, τις κακουχίες και τις εκτελέσεις.

«Όταν οι τουρκικές αρχές έδιδαν τις διαταγές για αυτές τις εκτοπίσεις, απλώς υπέγραφαν το ένταλμα θανάτου μιας ολόκληρης φυλής· το κατάλαβαν καλά αυτό και στις συνομιλίες τους μαζί μου δεν έκαναν καμία προσπάθεια να αποκρύψουν το γεγονός.» 

(πηγή: Henry Morgenthau, Τα μυστικά του Βοσπόρου.)

Λου Γιούρενεκ: Η Καταστροφή της Σμύρνης παραμένει ανοιχτή πληγή για τον ελληνισμό

Πρώτη ανάρτηση 1/10/23

Δημοσθένης Γκαβέας

Η καταστροφή της Σμύρνης είναι μια πληγή που ακόμη δεν έχει κλείσει και η Ελλάδα δεν έχει συμβιβαστεί πλήρως με τα γεγονότα του 1922, υπάρχει μια επιβεβλημένη σιωπή, εν αντιθέσει με την περίπτωση των Εβραίων και των Αρμενίων, σχολιάζει μεταξύ άλλων ο Αμερικανός συγγραφέας Λου Γιούρενεκ με αφορμή το βιβλίο του «Η Μεγάλη φωτιά-Σμύρνη Σεπτέμβριος 1922» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.


Ο ίδιος δηλώνει σοκαρισμένος με την ιστορική λήθη που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία και υπογραμμίζει την ανάγκη για την έναρξη ενός εθνικού διαλόγου.

«Η Μεγάλη Φωτιά» είναι ένα ιστορικό αφήγημα που πραγματεύεται όχι μόνο την καταστροφή της Σμύρνης, αλλά και τα γεγονότα που προηγήθηκαν αυτής.

Δίνει ανάγλυφα τη γεωπολιτική της εποχής στη Μέση Ανατολή, κάνοντας αναφορά στην «πετρελαϊκή διπλωματία» των μεγάλων δυνάμεων και τολμά να προχωρήσει σε συγκρίσεις με το σήμερα.

«Η καταστροφή της Σμύρνης περιλαμβάνει πλήθος παράλληλων ιστοριών. Αυτή του πετρελαίου συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον σημαντικών. Η προσπάθεια εξασφάλισης των πετρελαϊκών αποθεμάτων ήταν εκείνο που οδήγησε στη λήψη αποφάσεων, οι οποίες με τη σειρά τους οδήγησαν στα γεγονότα της Σμύρνης» αναφέρει σε ένα σημείο του βιβλίου του, ενώ κάπου αλλού γράφει: «Οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν εντονότερα στις πολιτικές ισορροπίες και έριδες της περιοχής καθώς επιχειρούσαν να διασφαλίσουν την πρόσβασή τους στα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Μέσης Ανατολής».


Όμως η ιστορία που αφηγείται ο Γιούρενεκ είναι ανθρωποκεντρική. Αποτυπώνει το δράμα των λαών της περιοχής, τις σφαγές του χριστιανικού πληθυσμού και καταλήγει στη μεγάλη φυγή του ελληνικού στοιχείου από τη Σμύρνη.

Πώς ο ακροδεξιός μύθος των «ενόχων Κούρδων» ξεπλένει τα εγκλήματα της Άγκυρας

Πρώτη ανάρτηση 26/1/26

Του Πάνου Πικραμένου 

Με αφορμή την προηγούμενη ανάρτηση μου για την αδιαφορία μεγάλου τμήματος της  Αριστεράς για τους Κούρδους, εμφανίστηκε μια άλλη κατηγορία σχολίων από άτομα που θεωρούν ότι δεν πρέπει να τους στηρίζουμε επειδή «συμμετείχαν στις γενοκτονίες της Μικράς Ασίας».

Όσοι συμμετείχαμε ενεργά στην κουρδική επανάσταση τις περασμένες δεκαετίες, δεν ήρθαμε αντιμέτωποι μόνο με την αδιαφορία και την εχθρότητα της Αριστεράς, αλλά και με το φυλετικό μίσος της Ακροδεξιάς. Γιατί οι Κούρδοι, ως μουσουλμάνοι στην πλειονότητά τους και αλλοδαποί στην Ελλάδα, δεν χωρούσαν στο εθνικιστικό της Σύμπαν.

Εκεί εντοπίσαμε την προέλευση αυτού του επιχειρήματος που διαδιδόταν συστηματικά, χωρίς να εννοώ ότι όσοι το υιοθετούν είναι οπωσδήποτε ακροδεξιοί.

Ας ξεκαθαρίσουμε μερικά βασικά, χωρίς συνθήματα και χωρίς συναισθηματισμούς:

-Οι γενοκτονίες Ελλήνων, Αρμενίων και Ασσυρίων οργανώθηκαν από το τουρκικό κράτος, τους Νεότουρκους και αργότερα το κεμαλικό καθεστώς. Ήταν κρατικό σχέδιο, με πολιτικές αποφάσεις, διαταγές, μηχανισμό και στόχο.

-Τα άτακτα σώματα (τσέτες - Çete δηλ άτακτοι, μπουλούκι) που χρησιμοποιήθηκαν δεν ήταν «κουρδικός στρατός». Ήταν παραστρατιωτικές ομάδες μισθοφόρων στρατολογημένες από το τουρκικό κράτος και περιλάμβαναν Κούρδους, Τούρκους, Τσερκέζους, Λαζούς και άλλα εγκληματικά στοιχεία κάθε είδους και καταγωγής.

Η 27η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1922

Κώστας Χατζηαντωνίου 

Η μέρα που μπήκαν οι τσέτες στην Σμύρνη. Η μέρα που έσβησε το όραμα νέας ζωής και νέου πολιτισμού που θεμελιώνονταν στην Ελληνική Ανατολή. Η μέρα που έριξε για πάντα τον κόσμο στον μηδενισμό. Γιατί η ελληνική ολοκλήρωση ήταν ζήτημα παγκόσμιας ηθικής τάξης. 

Αν κάποτε ήταν πόνος που τα κόκαλα των Ελλήνων στην Ασία έμεναν άψαλτα, άταφα, αλιβάνιστα (ζύγιζαν βαριά στον λαό μας πριν εκφυλιστεί αυτές οι λειτουργίες), τώρα οι ματωμένες μνήμες μας, οι ιωνικές μας αντοχές, πολεμούν για να μη βουλιάξουν στη λήθη. Και μνημονεύουν ακόμη τους προγόνους, μάρτυρες ή πρόσφυγες. Καλή σου ώρα λοιπόν δάσκαλε στην Χατζηαντώνειο σχολή του Αγίου Δημητρίου, καλή σου ώρα γυναίκα από το Ιβρινδί, καλή σου ώρα μπακάλη από το Τομάζι, καλή σας ώρα ορφανά του Μπαϊρακλί, του Βουτζά, του Τραπάκιοϊ. Καλή σας ώρα και σε σας κορίτσια από τ' Αλάτσατα στα Εισόδια της Παναγιάς ταμένα και σφαγμένα, χωρίς τραγούδι του βιολιτζή του Λάλα, των πηγαδιών κορίτσια, που διαλέξατε τον θάνατο κι αυτός αρνιόταν, κορίτσια του Ρεΐς Ντερέ που μάθατε ποιος είναι ο Τούρκος, του Σιντιρτζή κορίτσια που πετάξατε στους φυγάδες τα κεντήματά σας πριν συρθήτε στα σκλαβοπάζαρα του Μπαλίκεσιρ. Από τον σπαραγμό σας μάθαμε την αλήθεια για το διεθνές «δίκαιο», για τη «δυτική δημοκρατία», για τα «ανθρώπινα δικαιώματα».

Ιωνικό Πανεπιστήμιο της Σμύρνης

Το Ιωνικό Πανεπιστήμιο της Σμύρνης ιδρύθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο την περίοδο της ελληνικής διοίκησης, 1919-1922.

Για να το οργανώσει, ο Βενιζέλος κάλεσε τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή. Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς του κόσμου. Είχε διδάξει στα πανεπιστήμια του Γκέτινγκεν, του Μονάχου και του Βερολίνου.

Το κτίριο ολοκληρώθηκε το καλοκαίρι του 1922, στον λόφο Μπαχρί Μπαμπά. Είχε αμφιθέατρο, εργαστήρια, βιβλιοθήκη και δεκάδες αίθουσες. Τα εγκαίνια είχαν οριστεί για τον Σεπτέμβριο του 1922.

Δεν άνοιξε ποτέ.

Στις 23 Αυγούστου 1922 ο Καραθεοδωρή αποχαιρέτησε τους καθηγητές, έκλεισε το ίδρυμα και έστειλε τα βιβλία και τα επιστημονικά όργανα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Λίγες μέρες μετά μπήκαν οι Τούρκοι στη Σμύρνη και η πόλη παραδόθηκε στη φωτιά.

Μία ημέρα από τη ζωή του μαύρου καβαλάρη

Του Στρατή Ψάλτου

Ύστερα από την επίθεση των Νεοτούρκων στον Αφιόν Καραχισάρ στις 13 Αυγούστου 1922 και την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου, το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού στρατού αφέθηκε σε μια άτακτη υποχώρηση προς τα παράλια. Μάλιστα, είχε δοθεί από την κυβέρνηση η οδηγία να φύγει ο στρατός, αλλά ο άμαχος πληθυσμός να παραμείνει. 

Μάταια ο συνταγματάρχης Νικόλαος Πλαστήρας, ο επονομαζόμενος και μαύρος καβαλάρης, ζητούσε από τους ανωτέρους του να κρατήσει ο ελληνικός στρατός ένα μέτωπο γύρω από τη Σμύρνη και την Ερυθραία, έστω για δύο εβδομάδες, ώστε να δινόταν η δυνατότητα να φύγει πρώτα ο άμαχος πληθυσμός και ύστερα ο στρατός. 

Όταν έφθασε στο Σαλιχλί μαζί με το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων, βρήκε στον σιδηδοδρομικό σταθμό βαγόνια γεμάτα από έναν όχλο Ελλήνων στρατιωτών, οι οποίοι εμπόδιζαν τον άμαχο πληθυσμό να επιβιβασθεί σε αυτά. Δεν άντεξε. Διέταξε τους άντρες του να παραταχθούν γύρω από τα βαγόνια και απευθυνόμενος προς τον όχλο των στρατιωτών είπε ότι αν δεν κατέβαιναν από το τρένο, για να επιβιβασθούν πρώτα οι πρόσφυγες και ύστερα αυτοί, θα τους εκτελούσε επί τόπου. Και κατέβηκαν, γιατί ήξεραν ότι ήταν αποφασισμένος να το κάνει. Έτσι, κατόρθωσε και μεταφέρθηκε προς τη Σμύρνη ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού της Φιλαδέλφειας (Alaşehir) και του Σαλιχλί. 

Καλλίπολη 1914: Πώς οι Άγγλοι απέρριψαν τις προτάσεις του Βενιζέλου

Από Άρδην - Ρήξη 23 Μαΐου 2026

του Ντέιβιντ Λόιντ Τζωρτζ* δημοσιεύτηκε στο νέο Ερμή τον Λόγιο τ. 24

Κάθε τραγωδία είναι μια σύμπτωση λαθών και ατυχιών. Δεν υπήρξε ποτέ πιο ολοκληρωμένη αποτύπωση αυτού του αποφθέγματος από την ιστορία της ελληνικής αποτυχίας στον Μεγάλο Πόλεμο.

Όταν η Τουρκία αποφάσισε να συνταχθεί με τις Κεντρικές Δυνάμεις, η ευκαιρία που ανοίχθηκε για την Ελλάδα, ώστε να εντάξει στο κράτος της τα εκατομμύρια των Ελλήνων που διαβιούσαν φοβισμένα και ανήσυχα υπό τη σκιά του τουρκικού δεσποτισμού, ήταν τέτοια που δεν είχε ξαναδοθεί μετά την πτώση της ελληνικής Αυτοκρατορίας. Οι καταπιεστές της είχαν διαπράξει μια μοιραία γκάφα. Προκάλεσαν ισχυρές αυτοκρατορίες που βρίσκονταν αναμφισβήτητα σε καλύτερη στρατιωτική και ναυτική κατάσταση, ώστε να επιτεθούν στην τουρκική Αυτοκρατορία, από εκείνη στην οποία βρισκόταν οι δικοί της Σύμμαχοι.

Υπήρξε μια μεγάλη και, όπως αποδείχτηκε, ανεπανόρθωτη συμφορά για την Ελλάδα το γεγονός ότι, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, είχε έναν βασιλιά του οποίου οι προσωπικές συμπάθειες κατευθύνονταν προς τις Κεντρικές Δυνάμεις. Θα ήθελε να είχε δοκιμάσει την τύχη του με τη Γερμανία. Είχε παντρευτεί την αδερφή του Κάιζερ, επομένως, η γυναίκα του ήταν Γερμανίδα και τα παιδιά του κατά το ήμισυ Γερμανοί. Θα ήταν υπερβολικό να περιμένουμε από την ανθρώπινη φύση –η οποία δεν είναι καθόλου λιγότερο ανθρώπινη επειδή είναι βασιλική– ότι ο Κωνσταντίνος και όλη του η οικογένεια δεν αισθάνονταν σταθερά περήφανοι για τη σχέση τους με τον ισχυρότερο ηγεμόνα της Ευρώπης. Επιπλέον, ο Κάιζερ ήταν ένας καλός οικογενειάρχης, και μειλίχιος και ευγενικός στις προσωπικές του σχέσεις· συνεπώς, η ματαιοδοξία του Κωνσταντίνου δεν περιοριζόταν καθόλου, έχοντας στέρεες βάσεις. Να προσθέσουμε, επίσης, το ότι σίγουρα επηρεαζόταν από το γεγονός ότι είχε λάβει τη στρατιωτική του εκπαίδευση σε εκείνη τη μεγάλη αυτοκρατορική στρατιά που ήταν τότε αδιαμφισβήτητα η καλύτερη στον κόσμο.

19η ΜΑΪΟΥ ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥΠΟΝΤΟΥ.

353.000 ΑΘΩΑ ΘΥΜΑΤΑ ΖΗΤΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΣΗ.

Πέρασαν 107 χρόνια από την Ημέρα που ο Μουσταφα Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα για να ολοκληρώσει την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.

Εκατόν επτά χρόνια ενοχής του Ελληνικού πολιτικού συστήματος που ποτέ δεν προώθησε την διεθνή αναγνώριση και καταδίκη της γενοκτονίας που  οργανωμένα, μεθοδευμένα διέπραξαν οι νεότουρκρι σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου , της Μικρές Ασίας και των Χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Αντίθετα συνέβαλαν στην Γενοκτονία της Μνήμης άλλοτε παρεμποδίζοντας  ή υπονομεύοντας κάθε προσπάθεια.

Είναι χαρακτηριστικό που πίεζαν τον καγκελάριο της Αυστρίας να παρεμποδίσει τον ιστορικό Πολυχρόνη Ενεπεκίδη στις έρευνές του για την γενοκτονία των Ελλήνων μέσα από τα αυστριακά αρχεία, μέσω του Αβέρωφ και του Πιπινέλη τότε.

Όπως παραδέχτηκε  πριν μερικά χρόνια ο πρόεδρος του Αρμενικού κοινοβουλίου, η Αρμενία δεν αναγνώριζε την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου πιεζόμενη από τις Ελληνικές κυβερνήσεις. 

Μόλις στις 24 Μαρτίου 2015, στην Ολομέλεια της Εθνοσυνέλευσης της Δημοκρατίας της Αρμενίας  εγκρίθηκε το νομοσχέδιο «Για την καταδίκη της Γενοκτονίας των Ελλήνων και των Ασσυρίων από τους Οθωμανούς Τούρκους μεταξύ 1915-1923». Εισηγητής του νομοσχεδίου  που εγκρίθηκε ομόφωνα, με 117 ψήφους υπέρ και 14 αποχές , ήταν ο Ποντιακής καταγωγής αντιπρόεδρος της Βουλής Έντουαρντ Σαρμαζάνοφ..

Ήταν η Ελληνική κυβέρνηση τ0 1922 που απαγόρευε την έλευση των Ελλήνων από την Μικρά Ασία  στην  Ελλάδα με τον νόμο 2870 τον Ιούλιο του 1922, συμπράττοντας με τον τρόπο αυτό στην σφαγή των Ελλήνων στην προκυμαία της Σμύρνης.

Ατιμίες για τις οποίες ουδέποτε ζητήθηκε μια συγγνώμη.

Ήδη από το 1911 είχε παρθεί η απόφαση της μαζικής εξόντωσης των Χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας και του Πόντου.

Το 1911 οι Νεότουρκοι αποφασίζουν σε Συνέδριό τους, στη Θεσσαλονίκη, την εξόντωση των μη τούρκικων εθνοτήτων. Έγινε φανερό το σχέδιο που είχε σαν στόχο τον πλήρη αφανισμό κάθε μη μουσουλμανικού στοιχείου και στην εξόντωση των χριστιανών Ελλήνων και Αρμενίων.

31ης Αυγούστου/13ης Σεπτεμβρίου 1922. Η καταστροφή της Σμύρνης. Ο ενταφιασμός της Μεγάλης Ιδέας

Διονύσης Τσιριγώτης

Αναμφίλεκτα ο ενταφιασμός της πολιτικής της Μεγάλης Ιδέας ολοκληρώνεται το απόγευμα της 31ης Αυγούστου/13ης Σεπτεμβρίου (παλαιό/νέο ημερολόγιο) του 1922, όταν η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε την ίδια ημέρα στην αρμενική συνοικία, επεκτάθηκε στην ελληνική συνοικία της Σμύρνης. Η εμπρηστική επίθεση των Νεότουρκων στην μητρόπολη του ελληνισμού, θα λάβει χώρα αμέσως μετά την είσοδο των κεμαλικών στρατιωτικών δυνάμεων και την εγκατάσταση του Νουρεντίν Πασά ως διοικητή της πόλης (28 Αυγούστου/10 Σεπτεμβρίου 1922). 

Προηγουμένως, ο τακτικός στρατός του Κεμάλ και άτακτες ένοπλες ομάδες –Τσέτες– είχαν προβεί σε συστηματικές λεηλασίες και σφαγές Ελλήνων και Αρμενίων. 

Ο αντικειμενικός πολιτικός στόχος του Κεμάλ, αποκρυσταλλώνονταν στο «Εθνικό Σύμφωνο» που υιοθετήθηκε από το τελευταίο οθωμανικό κοινοβούλιο (Ιανουάριος 1920) και συνίστατο στην ολοκλήρωση του έργου της τουρκικής εθνογένεσης, μέσω της εθνικής ομογενοποίησης-εκτουρκισμού, των αλλοεθνών πληθυσμών και της ενσωμάτωσης μείζονων εδαφών της πρώην οθωμανικής αυτοκρατορίας στο (νέο) τουρκικό κράτος (Αντιόχεια, Αρδαχάν, Βατούμ, Καρς, Κιρκούκ, Μοσούλη, Ντερ αλ Ζορ, Σουλεϊμανία, Τζαραμπλούς, Χαλέπι, νησιά βορείου Αιγαίου, Δωδεκάνησα, Δυτική Θράκη, Κύπρος).

 Στο περιβάλλον αυτό, η ιδιάζουσα θέση του ελληνισμού της Ιωνίας αναδεικνύονταν σε άμεση απειλή για την πραγμάτωση του. Δεν ήταν μόνο η οικονομική, πολιτισμική και πολιτική του πρωτοκαθεδρία, που εξήρε την μοναδικότητά του, αλλά κυρίως ο ελληνικός τρόπος του βίου που ανήγαγε την «κοσμόπολη» του ελληνισμού σε αέναη απειλή για τη συγκρότηση του τουρκικού έθνους-κράτους. Κατά τον μέντορα του τουρκικού στρατού, Γερμανό στρατηγό Λίμαν Φον Σάντερς:

« Ουδέποτε, η Τουρκία θα έχει ασφάλεια στην δυτική Μικρά Ασία εφόσον εκεί είναι μια άλλη Ελλάδα».

Οσιομάρτυρας Κυδωνιών Γρηγόριος: Ο ηρωικός Επίσκοπος του Αϊβαλιού.

Του Πεγειώτη Γιάννη 

Ο Άγιος του φωτεινού θυσιαστικου βιου

Τον έθαψαν ζωντανό σύμφωνα με μαρτυρία του Ηλία Βενέζη

Δεν τον άκουσαν που τους προέτρεπε να φύγουν, έμεινε και μαρτύρησε μαζί τους.

Από 3000 άνδρες που έπιασαν οι Τούρκοι στο Αϊβαλί, γλίτωσαν 23.

Το Αϊβαλί, μια πολιτεία με τριάντα χιλιάδες ελληνικό πληθυσμό, πατρίδα και του επίσης ονομαστού Φώτη Κόντογλου, ανέβαινε τον δικό της Γολγοθά. Ήταν οι πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας. Καιροί δύσκολοι και αβάστακτοι για τον Ελληνισμό της Μικρασίας. Το σταυρό της πολιτείας αυτής το έπαιρνε στον ώμο του πρώτος και καλύτερος, ο δεσπότης, ο Κυδωνίων Γρηγόριος, ο ωρολογάς. Τον φορτώθηκε χρόνια πολλά πριν, καθώς μαρτυρεί ένας του ποιμνίου του, ο Ηλίας Βενέζης:

«Γνώρισα στα εφηβικά μου χρόνια τον Κυδωνιών Γρηγόριον. Ενέπνεε σέβας και ηρεμία. Και ακτινοβολούσε αγαθότητα: τίποτε ηρωικό, τίποτε το βίαιο. Δεν είχε στη ματιά τη φλόγα των ασκητών, των φανατικών και των μαρτύρων. Αυτό είναι το μεγαλείο του: δεν φώναζε, δεν έδειχνε καν τι ήταν άξιος να πράξει αν εσήμαινε η ώρα".

Σαν άρχισαν οι πρώτοι διωγμοί, την άνοιξη του 1914, έφτασε στο Αϊβαλί ο Ταλαάτ πασάς. Ο περιβόητος Τούρκος Υπουργός των Εσωτερικών πάσκιζε να ξεσπιτώσει τους Έλληνες. Ο ποιμενάρχης δεν τον φοβήθηκε. Στάθηκε μπρος του, μίλησε, δεν σκιάχτηκε το αξίωμα, την κακή φήμη του Τούρκου. Η πόλη είχε προνόμια, τα πιστοποιούσε ένα παλιό σουλτανικό φιρμάνι. Το είχε στα χέρια του. Το έδειχνε με σιγουριά. Είχε το δίκιο με το μέρος του.

ΓΙΑΤΙ ΚΑΨΑΜΕ ΤΗ ΣΜΥΡΝΗ

Σαν σήμερα, 13 Σεπτεμβρίου (31 Αυγούστου παλαιό ημερολόγιο), ξέσπασε η μεγάλη πυρκαγιά που αποτέλειωσε μια από τις πιο λαμπρές πόλεις του Ελληνισμού, σηματοδοτώντας το τέλος της Μικρασιατικής Εκστρατείας και το ξεριζωμό χιλιάδων ανθρώπων.

Του Γιώργου Τασιόπουλου 

26 - 27 Αυγούστου 1922

•Ο υπουργός Στρατιωτικών και ο Αρχιστράτηγος αποφάσισαν να επισπεύσουν την εκκένωση από τον λιμένα, που ολοκληρώθηκε το βράδυ της 26ης Αυγούστου, ενώ αρχικά προγραμματιζόταν για το μεσημέρι της 27ης Αυγούστου.

• Ο Ύπατος Αρμοστής Σμύρνης αποχώρησε τελευταίος κατά τις 19.00΄ αφού παρέδωσε τα κλειδιά της Αρμοστείας στον Γάλλο πρόξενο.

•Κατά τις 11.00΄ της 27ης Αυγούστου (15η ημέρα των επιχειρήσεων) εισήλθαν τα πρώτα κεμαλικά τμήματα στην Σμύρνη όπου είχαν συρρεύσει και περίπου 150.00 πρόσφυγες. 

•Σταδιακά άρχισαν οι βιαιοπραγίες και υπερβασίες κατά του ελληνικού και κυρίως του αρμενικού πληθυσμού.

ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ*

"...Έφυγαν όλοι. Και μόνον ο Μητροπολίτης Σμύρνης, Χρυσόστομος παρέμεινε, ανάμεσα στο ποίμνιό του. Έμεινε εκεί στην Αγία Φωτεινή, για να συμμερισθεί την τύχη των Χριστιανών.

Ο Νουρεντίν, στάθηκε σιωπηλός για λίγες στιγμές απέναντι του Δεσπότη και έπειτα έβγαλε από το συρτάρι του γραμμένο ένα μεγάλο φάκελλο. Ήταν ο φάκελος "Χρυσοστόμου".  Άνοιξε τις ελληνικές εφημερίδες και του έδειξε τους λόγους, πού είχεν εκφωνήσει κατά διαστήματα υπέρ της Ελλάδος και του ελληνικού στρατού.

Κι ερώτησε: είναι δικοί σου αυτοί οι λόγοι;

"OYΔΕΝ ΝΕΟΤΕΡΟΝ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ…"

August 31, 2025

Γραφει ο Ευθύμιος.

.

.ΑΡΩΜΑ ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑΣ..!!!

Μέσα απο  Τουρκικές πηγές για το τι πραγματικά συνέβη στο Ανατολικό ζήτημα …

Κωνσταντινούπολη: Τι μπορούμε να πιστέψουμε στην κεμαλική ιστορία; 

Ημερομηνία γέννησης, ώρα θανάτου, ιδιότητα βετεράνου, όλα είναι ψέματα… 

Η ημερομηνία είναι 19 Αυγούστου 1938. Ο τίτλος της εφημερίδας Akşam αναφέρει: Ο ΗΡΩΙΚΟΣ ΜΑΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΙΣΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΗ ΑΥΡΙΟ ΤΟ ΠΡΩΙ. Έχουν περάσει 15 χρόνια από την ίδρυση της Δημοκρατίας και ο τουρκικός στρατός μόλις μπαίνει στην Αδριανούπολη. Αλλά ξέρουμε ότι η Αδριανούπολη απελευθερώθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1922;

 Αυτό λέει η ιστορία που μας διδάσκουν..

Τι συμβαίνει,  κύριοι; Είναι το 1936, η Σύμβαση του Μοντρέ θα υπογραφεί.

 Νέα στις εφημερίδες: ΤΟΥΡΚΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΘΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΝ ΤΑ ΣΤΕΝΑ!!! Τι στο καλό!!!

 Καταλαμβάνουμε τη δική μας γη;

 Αυτό ακριβώς λέει. Άρα, η Λωζάνη δεν ήταν νίκη, ήταν ήττα. 22 Ιουλίου 1936, Εφημερίδα Akşam.

15 Σεπτεμβρίου 1919, Μεγάλος Βεζίρης Νταμάντ Φερίντ: 

«Η απέλαση όλων των υπαλλήλων Ντονμέ στα κυβερνητικά γραφεία δεν επαρκεί. Όλοι οι υπάλληλοι Ντονμέ στην Κωνσταντινούπολη θα πρέπει να απελαθούν από τη χώρα, επειδή δεν είναι παιδιά αυτής της χώρας».

Τα έξι σχισίματα (Λαύριο 1922- 1934)

Της Αντωνία Γκίνη, πολύτιμου "σκαπανέα" της ιστορικής μνήμης.

Σ΄όλο το ταξίδι της προσφυγιάς  , απ την Αφησιά, μέχρι την Θεσσαλονίκη, μουρμούραγε  η γιαγιά Βασιλοπούλα και μάλωνε με τα παιδιά της.                                                                                   

Καθόταν στητή  στο κατάστρωμα του υπερωκεάνιου  «Κωνσταντινούπολις» , σε μια απ τις καρέκλες τους, που πήρανε απ το σπίτι.

 Ήτανε  έξαλλη με το ακατανόητο φευγιό τους.                                                                             

«Πόσες φορές καλέ, δεν γίνηκαν φασαρίες στο νησί;

Πάθαμε τίποτες;   Όχι !

Μας πρόλεγαν   και μας φυλάγανε οι γειτόνισσες,  οι Τουρκάλες , μέχρι  να στρώσουνε  τα πράγματα. 

Φασαρίες – ξεφασαρίες  , έτσι περάσαμε τόσα χρόνια εδώ .

Τι ξέρανε οι άντρες σας, απ όλα αυτά; 

Φευγάτοι  ήντουσαν στην Αμέρικα.

 Σαν γύρισαν πίσω  ξεμαθημένοι,  είδανε φασαρίες και λιγώθηκαν..

Και πάρε μας τώρα, όλους μαζί  στο καράβι… Να πάμε πού;

 Και σε κανά  μήνα, άιντε πάλι …

Να τα μαζεύουμε ξανά . 

Να σκαρφαλώνουμε στα πλοία και να σακατευόμαστε .

Για να γυρίσουμε πίσω .

Στον  τόπο μας  !» έλεγε .     

Οι τελευταίες ημέρες της Μικρασιατικής Εκστρατείας

Κωνσταντίνος Δ. Βλάσσης από clioturbata.com

Στην διάρκεια του 1921, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε την διεξαγωγή ευρειών επιθετικών επιχειρήσεων στο θέατρο της Μικράς Ασίας, προκειμένου να δώσει οριστικό τέλος στην υπόθεση ειρήνευσης με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, που εκκρεμούσε από το τέλος του Μεγάλου Πολέμου. Η προσπάθεια απέτυχε και η ελληνική Στρατιά εγκαταστάθηκε σε μια προωθημένη και εκτεταμένη γραμμή στην ενδοχώρα, όπου οχυρώθηκε. Μόλις τον Μάρτιο του 1922, οι Σύμμαχοι (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία) συνεδρίασαν στο Παρίσι και ανακοίνωσαν στην ελληνική και τουρκική πλευρά, τους όρους που εκείνοι είχαν συμφωνήσει για την οριστική επίλυση του ζητήματος.

Σύμφωνα με αυτούς, η Ελλάδα θα εγκατέλειπε την Μικρά Ασία, όπου για τους παραμένοντες χριστιανικούς πληθυσμούς προβλέπονταν γενικές πρόνοιες προστασίας των δικαιωμάτων τους, εντός του οθωμανικού κράτους. Παράλληλα, όμως, η Ελλάδα θα αποχωρούσε και από την μισή έκταση στην Ανατολική Θράκη, που της είχε επιδικαστεί με την Συνθήκη των Σεβρών. Οι όροι προκάλεσαν μία έκρηξη οργής και αγανάκτησης στην Ελλάδα καθιστώντας αδύνατη την περαιτέρω συζήτηση, ενώ από την πλευρά τους οι Κεμαλικοί έθεσαν απαράδεκτους όρους, με αποτέλεσμα την αποτελμάτωση των εξελίξεων. Η κυβέρνηση Γούναρη νομοθέτησε την σύναψη Αναγκαστικού Δανείου στο εσωτερικό της χώρας με την διχοτόμηση των κυκλοφορούντων χαρτονομισμάτων, καθιστώντας δυνατή την παράταση της παρουσίας της Στρατιάς Μικράς Ασίας, που εγγυάτο τα ελληνικά συμφέροντα στην περιοχή.Το Αναγκαστικό Δάνειο και η διχοτόμηση των κυκλοφορούντων χαρτονομισμάτων.

Μετά από μια περίοδο πολιτικής ρευστότητας, στις αρχές Μαΐου σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας των πολιτικών μερίδων του Δημητρίου Γούναρη και Νικολάου Στράτου, με πρωθυπουργό τον Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη. Στα μέσα Ιουνίου, η κυβέρνηση δρομολόγησε δύο πρωτοβουλίες προκειμένου στην αναμενόμενη σύγκληση διεθνούς διάσκεψης που θα συζητούσε εκ νέου την ειρήνη με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, να παρουσιαστεί έχοντας άρει τις δυσμενείς εντυπώσεις του περασμένου Μαρτίου. Αυτές εκδηλώθηκαν στα μέσα Ιουλίου με διττό σκοπό:

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΜΙΑΣ ΦΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΡΙΟΙ ΤΗΣ ΠΛΑΚΑΣ.

Η 26η Αυγούστου 1922 ήταν η τελευταία ημέρα της ελεύθερης Σμύρνης. Την επομένη, το πρωί της 27ης Αυγούστου [μόλις δύο εβδομάδες μετά την έναρξη της κεμαλικής επίθεσης (στις 13/26 με το νέο ημερολόγιο) στην περιβόητη εξέχουσα του Αφιόν Καραχισάρ], οι τσέτες θα έμπαιναν στην πόλη και το σκοτάδι θα έπεφτε για πάντα στην πατρική γη της Ιωνίας. 

Τα σημάδια της καταστροφής ήταν ωστόσο ευδιάκριτα από καιρό για όποιον είχε οξεία όραση. Ανάμεσα σε αυτούς η σπουδαιότερη Ελληνίδα του 20ου αιώνα, η Πηνελόπη Δέλτα.

 Από την αλληλογραφία της με έναν άλλον ξεχωριστό Έλληνα, τον Αλέξανδρο Δελμούζο, επιλέγω μια επιστολή χαρακτηριστική, γραμμένη τον Ιούνιο του 1921, λίγες εβδομάδες δηλαδή πριν από την μοιραία επιχείρηση προς Άγκυρα η οποία υπήρξε η αρχή του κακού. Αντιγράφω χωρίς σχόλια το γράμμα αυτό.

«Κηφισιά, 9/22 -6 -1921

Καλοί μου καὶ ἀγαπημένοι φίλοι,

Εἶναι καιρὸς ποὺ ἔλαβα ἕνα δελτάριο καὶ δεύτερο γράμμα σας, φίλε Κύριε Δελμοῦζο, καὶ ὅμως δὲ σᾶς ἔγραψα καὶ στοὺς δυὸ γιὰ μέρες καὶ ἐβδομάδες. Δὲ γράφω σχεδὸν σὲ κανένα, δὲ γράφω παρὰ τ᾿ ἀπαραίτητα γράμματα καὶ σήμερα ποὺ θέλω νὰ σᾶς γράψω, μόλις συλλογιστῶ τί ἔχω νὰ σᾶς πῶ, μὲ πιάνει ἡ ἀηδία καὶ μ᾿ ἔρχεται νὰ παρατήσω τὴν πέννα. 

Γιατὶ τί σᾶς ἐνδιαφέρει ἄλλο, καὶ σᾶς τοὺς Ἕλληνες τῆς ξενιτιᾶς, παρὰ ὁ ἀγώνας ὁ μεγάλος, ὁ ἐθνικός, ποὺ θ' ἀποφασίσει τὴ ζωή μας ἢ τὸ θάνατο, ἐκεῖ στὸ μέτωπο τῆς Μικρασίας, ὅπου διεξάγουν ἐντούτοις, οἱ κοριοὶ τῆς Πλάκας ποὺ μᾶς κυβερνοῦν, πόλεμο κομματικό «γιὰ λόγους ἐσωτερικούς», ὅπως εἶπε ἕνας ὑπεύθυνος ὑπουργὸς σὲ κάποιο φίλο μας. Τί ἄλλο σᾶς ἐνδιαφέρει παρὰ ὁ μεγάλος ἀγώνας, πέρα ἀπὸ τὸ Οὐσάκ; 

Μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης... 25 Αυγούστου 1922, ανυπεράσπιστη η Σμύρνη . . .

Τα «Ματωμένα Ράσα», οι πικρές αλήθειες και η αέναη Ιστορία του βασανισμένου Τόπου μας...

25 Αυγούστου 1922, ανυπεράσπιστη η Σμύρνη . . .

. . .Ώρα με την ώρα η κατάσταση γίνεται πιο δύσκολη. Η Σμύρνη κατακλύζεται συνεχώς από πρόσφυγες του εσωτερικού. Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος, αεικίνητος και ακούραστος, τρέχει στην προκυμαία, στις γειτονιές, για να τους παρηγορήσει, να τονώσει το ηθικό τους. Επισκέπτεται τους προξένους των μεγάλων δυνάμεων. Τους παρακαλεί να δεχτούν πρόσφυγες στα καράβια τους. Καμμιά όμως ανταπόκριση στις αγωνιώδεις εκκλήσεις του.

Τον συμβουλεύουν μόνο όλοι, να εγκαταλείψει τη Σμύρνη για να σωθεί ο ίδιος. Αλλά εκείνος δεν κάμπτεται. «Αρχαία παράδοσις του ελληνικού κλήρου, αλλά και καθήκον του καλού ποιμένος» απαντά σταθερά ο μετά από λίγο εθνομάρτυρας, «είναι να παραμένει με το ποίμνιόν του… ΄Αν έφευγα, θα με κατεδίωκον αι σκιαί του Ιερού Πολυκάρπου και του Αγίου Γρηγορίου του Ε΄ ως προδότην και ανάξιον διάδοχόν των … Εφ' όσον και ένας ακόμη εκ των πιστών του ποιμνίου μου ευρίσκεται ενταύθα, είμαι υποχρεωμένος να μείνω και εγώ. Αδυνατώ να σας ακολουθήσω».

Τουρκία: «Πόλεμος» στο X για τη “Μεγάλη Επίθεση”

20 Αυγούστου, 2025

Γράφει ο Νίκος Αρβανίτης

Διαδικτυακή αντιπαράθεση στην Τουρκία

Στην Τουρκία έχει ξεσπάσει έντονη διαδικτυακή αντιπαράθεση γύρω από τις αναρτήσεις του χρήστη Ömer Fârék στο X (πρώην Twitter), ο οποίος παρουσιάζεται ως «ερευνητής της περιόδου 1918–1922». Ο Fârék υποστηρίζει ότι η Γαλλία συνέβαλε στον σχεδιασμό της Μεγάλης Επίθεσης του 1922 [ΜΕΤΩΠΟ ΑΦΙΟΝ ΚΑΡΑΧΙΣΑΡ 13/26 Αυγούστου 1922]κατά των ελληνικών δυνάμεων — θέση που προκάλεσε την άμεση αντίδραση του ακαδημαϊκού Fatih Selçuk, ειδικού στις τουρκο-γαλλικές σχέσεις.

Ο Selçuk κατηγορεί τον Fârék για επιλεκτική χρήση αποσπασμάτων («cımbızlama») από επιστημονικές μελέτες, ώστε να στηρίζει αυθαίρετα συμπεράσματα. Όπως εξηγεί, η έρευνά του πράγματι καταγράφει επαφές Άγκυρας–Παρισιού λόγω του γαλλο-βρετανικού ανταγωνισμού, ωστόσο απορρίπτει κατηγορηματικά ότι η Γαλλία είχε συμμετοχή στον στρατιωτικό σχεδιασμό της επίθεσης.

«Η ιστορία δεν γράφεται με αποσπάσματα των 280 χαρακτήρων», σχολιάζει δηκτικά ο Selçuk, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες πρακτικές δηλητηριάζουν τον δημόσιο διάλογο και μετατρέπουν την ιστορική μνήμη σε εργαλείο πολιτικής εκμετάλλευσης. Η αντιπαράθεση αυτή δείχνει πώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γίνονται πεδίο μάχης για την ερμηνεία της Ιστορίας, επιτρέποντας σε μεμονωμένες φωνές — ακόμη και χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση — να επηρεάζουν την κοινή γνώμη και να ενισχύουν εθνικιστικές τάσεις.
Πολιτική χρήση της ιστορίας στην Τουρκία

Στη σύγχρονη Τουρκία, αφηγήματα σαν αυτά που προωθεί ο Fârék αξιοποιούνται για να ενισχυθεί η εικόνα μιας χώρας «υπό διαρκή απειλή δυτικών συνωμοσιών». 

Μέσω του ελέγχου της εκπαίδευσης, της πληροφόρησης και των κοινωνικών δικτύων, η κυβέρνηση Erdoğan καλλιεργεί ένα ενοποιητικό αφήγημα υπό απειλή, αναβιώνοντας τη νεοοθωμανική ιδεολογία του AKP και περιορίζοντας την κοινωνική πολυφωνία.

Η διάσταση των μεγάλων δυνάμεων στη Μικρασιατική Καταστροφή

Στο βιβλίο του Μικρασιατική Εκστρατεία: Τα βήματα προς την καταστροφή (2020), ο Στρατής Χαραλάμπους υπογραμμίζει ότι η ελληνική ήττα δεν οφείλεται αποκλειστικά σε εσωτερικά λάθη και αδυναμίες. Αντίθετα, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι αντιτιθέμενες επιδιώξεις Βρετανίας, Γαλλίας, Ιταλίας και Ρωσίας στο πλαίσιο του «Ανατολικού ζητήματος».

12 Ιουνίου ημέρα μνήμης των σφαγών στις Φώκαιες της Μικράς Ασίας το 1914 (*)

ΦΩΚΑΕΙΣ   ΔΙΚΑΙΩΜΑ   ΣΤΗ   ΜΝΗΜΗ

                                                                   12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

Του Γιάννη Κιουλέκα                                        

Μέλος του Πανελλήνιου Συντονιστικού Φωκαέων

<< Τόπος είναι οι ρίζες, εκεί που είναι θαμμένοι οι πρόγονοι (μας), ο τόπος δημιουργεί ταυτότητα ελληνικότητας και ο τόπος της ελιάς, του αμπελιού, των οπωροφόρων, του σιταριού και των  ‘’ζωντανών’’, πρέπει να τον υπερασπιστούμε. Είναι η παράδοση, η μνήμη… Και η προσωπική μου εμπειρία μου δείχνει πως το πράγμα που με βοήθησε, περισσότερο από κάθε άλλο, δεν ήταν οι αφηρημένοι στοχασμοί ενός διανοούμενου, αλλά η πίστη και η προσήλωση μου σ΄ έναν κόσμο ζωντανών και περασμένων ανθρώπων στα έργα τους, στις φωνές τους, στο ρυθμό τους, στη δροσιά τους. Αυτός ο κόσμος, όλος μαζί, μου έδωσε το συναίσθημα πως δεν είμαι μια αδέσποτη μονάδα, ένα άχερο στ’ αλώνι. Μου έδωσε τη δύναμη  να κρατηθώ ανάμεσα στους χαλασμούς που ήταν της μοίρας μου να ιδώ. Κι ακόμη, μ’ έκανε να νιώσω, όταν ξαναείδα το χώμα που με γέννησε, πως ο άνθρωπος έχει ρίζες, κι όταν τις κόψουν πονεί, βιολογικά, όπως όταν τον ακρωτηριάσουν. Κι όλα τούτα θα μπορούσα να τα ονομάσω με τη λέξη παράδοση… >>    

Γ. Σεφέρης

Η 12^η  Ιουνίου για όλους εμάς τους Πρόσφυγες Ελληνες Μικρασιάτες Φωκιανούς είναι ημέρα στοχασμού, ατομικής και συλλογικής περισυλλογής, μνήμης της σφαγής των προγόνων μας που διαπράχθηκε από τα «τάγματα εφόδου» του κομιτάτου « Ένωσης και Πρόοδος» -- (Νεότουρκοι) --  στις αρχές του περασμένου αιώνα και σε εφαρμογή της στρατηγικής του στα πλαίσια της προσχεδιασμένης από το 1908 – 1911,  Γενοκτονίας...  Είναι η ημέρα  κατά την οποία  έγιναν οι σφαγές στην Φώκαια (Παλαιά & Νέα) της Μ. Ασίας, για να ξεριζωθεί όλο το ελληνικό – χριστιανικό στοιχείο από τις πατρογονικές του εστίες. Η Γενοκτονία εφαρμόσθηκε σε όλα τα παράλια της Ιωνίας. Είχε έρθει η σειρά της Φώκαιας να πληρώσει χωρίς να έχει φταίξει σε τίποτα, το δικό της «μερίδιο» στην δημιουργία του τουρκικού κράτους.

H ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Φώκαια είναι παράλια πόλη και λιμάνι της Μ. Ασίας  της κατοπινής Λυδίας. Ιδρύθηκε περίπου τον 8^οπ.Χ. αιώνα, ίσως και παλαιότερα, στην περιοχή που πιο μπροστά κατοικούσαν Αιολείς απ’ την  Κύμη. Έτσι αποτελεί την αρχή της Ιωνίας και το τέλος της Αιολίδας.  Η κύρια ασχολία των κατοίκων ήταν η ναυτιλία και το εμπόριο. Η Φώκαια ήταν απ’ τις πιο μικρές πόλεις της Ιωνίας αλλά κι η πιο δραστήρια στο εμπόριο και τον αποικισμό. Όταν στο τέλος του 7^ουαιώνα παρουσιάστηκε ανάγκη να δημιουργήσει νέες αποικίες, βρήκε πιασμένες από άλλους τις πιο κατάλληλες (κοντινές) περιοχές κι έτσι αφού ίδρυσε το 654 π.Χ.  τη Λάμψακο στον Ελλήσποντο, στράφηκε μόνη αυτή απ’ όλες τις άλλες Ιωνικές πόλεις προς τηΔυτική Μεσόγειο (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία) και ίδρυσε εκεί 25 ονομαστές αποικίες !

Οι Φωκαείς θαλασσοπόροι έφθασαν στην Ταρτησσό, πόλη της Ν.Δ. Ισπανίας, το 620 π.Χ. και δημιούργησαν εμπορικές γραμμές μεταφοράς των μεταλλευμάτων, που παράγονταν εκεί (χαλκό, άργυρο, κασσίτερο κ.α.)

Πρώτοι οι Φωκαείς χρησιμοποίησαν τις «Πεντηκοντόρους», πλοία ευκίνητα και εξοπλισμένα κατάλληλα για μακρινά και επικίνδυνα ταξίδια. Έτσι σιγά-σιγά, έγιναν κύριοι της Μεσογείου και επειδή τα ταξίδια ήταν μακρινά, ίδρυσαν σε διάφορα σημεία – σταθμούς ανεφοδιασμού και επισκευής των πλοίων, που μερικοί απ’ αυτούς εξελίχθηκαν σε αποικίες κατά μήκος της Ιβηρικής  χερσονήσου.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει χαρακτηριστικά (Α 63): «Οἱδὲ Φωκαεὶς οὓτοι, ναυτιλίηση μακρήσι πρῶτοι τῶνἙλλήνων ἐχρήσαντο, καὶ τὴν τε Ἀδρίην, καὶ τὴν Τυρσήνη καὶ τὴν Ἰβηρίαν καὶ τὸν Ταρτησσὸν οὓτοι εἰσὶοἱ καταδέξαντες». (Οι Φωκαείς πρώτοι από τους Έλληνες χρησιμοποίησαν την ναυτιλία για μακρινά ταξίδια και έφτασαν ως τις ακτές της Αδριατικής και τηςΤυρρηνικής θάλασσας και ως την Ιβηρική χερσόνησο)!

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ

 του Πάρη Θασίτη, Δικηγόρου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε-σε γενικές γραμμές- τον ρόλο του Ελληνισμού στην Μικρά Ασία κατά κύριο λόγο και εν μέρει στην Αίγυπτο. Πρόκειται για θεματική που στην Ελλάδα θεάται και αναλύεται μόνο μέσα από ένα συγκινησιακό φορτίο, κληρονομιά του βίαιου ξεριζωμού που έλαβε χώρα έναν ακριβώς αιώνα νωρίτερα. Μέσα από αυτές τις γραμμές θα επιχειρήσουμε να εξηγήσουμε-στο μέτρο του δυνατού- τις ρίζες αυτής της έχθρας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Αναρωτιόμαστε ουκ ολίγες φορές-ανεξάρτητα από την ήττα της Μικρασιατικής Εκστρατείας- υπήρχε δυνατότητα παραμονής του Ελληνισμού στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Στο άρθρο θα εξετάσουμε την παγίδα στην οποία έπεσε ο παροικιακός Ελληνισμός και στο ότι η έχθρα-προαιώνια ή μη- μεταξύ των δύο λαών ήρθε σαν περίπου φυσική συνέπεια…

1)ΡΟΛΟΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΑΡΟΙΚΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΕΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ 

Ι) Πρόλογος

Ο Παροικιακός Ελληνισμός αφορά στο σύνολο του ελληνόφωνου πληθυσμού εκτός των συνόρων του Ελληνικού Βασιλείου κατά τον 19ο και 20ο αιώνα. Τέτοιος μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, ήταν αυτός που κατοικούσε στην Ρουμανία, την αυτοκρατορική Ρωσία, τα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ορισμένες πόλεις της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης. Όπως θα δούμε στην συνέχεια, οι κραταιές παροικίες-αυτές που τελικά κράτησαν μάλλον περισσότερο- την κρίσιμη περίοδο συγκρότησης του ελλαδικού κράτους-ήταν αυτές στην Μικρά Ασία και την Αίγυπτο. Διέθεταν πολλά ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά-κατά βάση όμως εξυπηρετούσαν στην ανάγκη διείσδυσης του ευρωπαϊκού κεφαλαίου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Μέσα από την εξέταση των ελληνικών παροικιών, αντιλαμβανόμαστε εν μέρει και την τυχοδιωκτική-μεταπρατική υφή του ελληνικού κράτους σήμερα, όσο και της ελίτ.

II) Η Δομή της Οθωμανικής Οικονομίας

Σε παλαιότερο άρθρο μας[1], εξηγήσαμε πόσο προβληματική (για την ίδια αλλά και τις εθνότητες που την αποτελούσαν)  ήταν η οικονομία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μια οικονομία που δεν εγγυόνταν καμία ασφάλεια των συναλλαγών, ένα κράτος με ασαφή νομοθεσία και ληστρική νοοτροπία (πασαλίδικη) και μια κοινωνία διαχωρισμένη, μεταξύ των πιστών μουσουλμάνων και των αλλόθρησκων (συνήθως χριστιανών). Η κυρίαρχη ιδεολογία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, ήταν η δίκαιη τιμή και η επιείκεια. Το εμπόριο με την Δύση αφορούσε κυρίως σε είδη πολυτελείας που είχε ανάγκη η οθωμανική άρχουσα τάξη και όχι κάποια ανάγκη για άνοιγμα στον ευρωπαϊκό καπιταλισμό. Αυτά βεβαίως μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα.

Η παρακμή του οθωμανικού κράτους, προϊόν και των Ρωσοτουρκικών Πολέμων, βοήθησε όσο τίποτε άλλο στην διείσδυση του ευρωπαϊκού εμπορευματικού καπιταλισμού. Με όχημα τις διομολογήσεις, οι ευρωπαίοι έμποροι και οι χριστιανοί (συνηθέστατα) συνεταίροι τους, πλούτιζαν απρόσκοπτα σε βάρος μιας κοινωνίας βαθύτατα καθυστερημένης και άσχετης προς το παγκόσμιο εμπόριο. Το τουρκογενές στοιχείο, υποταγμένο στον στρατοκρατικό και θεοκρατικό χαρακτήρα της Οθωμανικής Εξουσίας βούλιαζε σταδιακά στην αποχαύνωση και την στασιμότητα, όταν τα αστικά (κυριότερα) στρώματα των χριστιανικών μειονοτήτων, αποκτούσαν θεαματική δύναμη, πλούτο και επιρροή[2]. Αυτός ο διχασμός τροφοδότησε επί μακρόν εντάσεις στο εσωτερικό της οθωμανικής κοινωνίας, γεγονός που εκμεταλλεύτηκαν οι Μεγάλες Δυνάμεις. Η ανάπτυξη της οθωμανικής οικονομίας είχε και ευκαιρίες για τους χριστιανούς αλλά και παγίδες. Ακολούθησε λίγο-πολύ την πορεία των κρατών της Ανατολής μπροστά στην απειλή του βιομηχανικού καπιταλισμού.