Τέλλος Άγρας: Στο Μέτωπο Του Μακεδονικού Αγώνα

Τέλλος Άγρας: Στο Μέτωπο Του Μακεδονικού Αγώνα

Ο Τέλλος Άγρας γεννήθηκε το 1880 στο Ναύπλιο. Το πραγματικό όνομα του Τέλλου Άγρα ήταν Σαραντέλος ή Σαράντος Αγαπηνός. Αν και τυπικά δηλώνεται ως τόπος γέννησής του οι Γαργαλιάνοι Μεσσηνίας, ο πραγματικός τόπος γέννησής του ήταν το Ναύπλιο, στο οποίο υπηρετούσε τότε, ως Εφέτης, ο Γαργαλιανιώτης πατέρας του Ανδρέας Αντωνίου Αγαπηνός, ο οποίος αποφάσισε να τον εγγράψει στα μητρώα αρρένων των Γαργαλιάνων Μεσσηνίας. 

Ο Σαράντος καταγόταν από ιστορική οικογένεια των Γαργαλιάνων, την οικογένεια των Αγαπηνών, η οποία είχε σημαντικό ρόλο κατά την Επανάσταση του 1821. Ο προπάππος του Αντώνιος Αγαπηνός ήταν έφορος της επιμελητείας του Αγώνα του 1821. Ο αδελφός τού παππού του, ο Διονύσιος Αγαπηνός, ήταν οπλαρχηγός και επικεφαλής 100 περίπου Γαργαλιανιωτών, με τους οποίους συμμετείχε σε διάφορες μάχες του Απελευθερωτικού Αγώνα, όπως στα Δερβενάκια, στην εκστρατεία των Αθηνών, στην μάχη που έγινε στην περιοχή των Παλαιών Πατρών και στην πολιορκία του Νιόκαστρου στην Πύλο. Τόσο ο παππούς του καπετάν Άγρα, όσο και ο αδελφός του παππού του, υπογράφουν ως δημογέροντες των Γαργαλιάνων σε διάφορα έγγραφα της εποχής τους. Ο δε Διονύσιος Αγαπηνός ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Ο Σαράντος Αγαπηνός είχε επίσης δυο αδελφούς, τον Αντώνη Αγαπηνό και τον Νίκο Αγαπηνό.

Τέλλος Άγρας Πέθανε με τον τρόπο που πέθανε σαν σήμερα το 1944

Του Μπάμπη Ανδριανόπουλου 

Ο θάνατός του, πρελούδιο της δεκεμβριανής τραγωδίας που θα ακολουθούσε...

Ο Οδυσσέας Ελύτης αναφέρει το όνομα του Τέλλου Άγρα δίπλα σε αυτό του Κώστα Καρυωτάκη στο βιβλίο του με τίτλο:"Ανοιχτά Χαρτιά" για να καταδείξει τις διαφορές της δικής του ποιητικής γενιάς με την προηγούμενη που εκπροσωπούν κατ' αυτόν οι δύο προαναφερθέντες.

Γεγονός ιδιαίτερα τιμητικό για τον αδικοχαμένο και μάλλον παραγνωρισμένο Τέλλο Άγρα.

Και βέβαια, οι ενδυματολογικές αναφορές δεν έχουν να κάνουν με αυτό καθ'εαυτό το ένδυμα παρά με ό,τι μεταφορικά υπονοούν για τις αντίστοιχες ποιητικές φόρμες.

"Να κάτι που δεν αποτελούσε δυσαρμονία με τα λευκά, ανοιχτά πουκάμισα που αρχίσαμε τα χρόνια εκείνα οι πιο τολμηρό να φοράμε. Κι ο Άγρας, ο Καρυωτάκης, αυτοί φορούσανε ακόμη διπλά γιλέκα και κολάρα σκληρά"

ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ (Το χρονικό μιας δεκαετίας)

Εμείς γνωρίσαμε τον ποιητή από τα Αναγνωστικά και τα Ανθολόγια των μαθητικών χρόνων με την οικειότητα και τη γαλήνη που μας πρόσφεραν οι στίχοι του.

Και από κάποιες μελοποιήσεις σαν κι αυτή του σπουδαίου Γιάννη Σπανού από τη Β' Ανθολογία του.

Ένα πουλί

Πουλί από κλώνο μισερό

πιάστηκε το `να σου φτερό

με τ’ άλλο σου σπαράζεις

και κρέμεσαι και κράζεις

Μα εκεί που σκάλωσες πουλί

βοήθεια ανθρώπου δεν βολεί

μήδε κι ανθρώπου χέρι

να σε γλιτώσει ξέρει

Αναίσθητα είναι τα κλαδιά

ξερά κλαδιά χωρίς καρδιά

σκοτείνιασε θ’ αρχίσει

να λιανοψιχαλίσει

Ημερίδα για τον Τέλλο Άγρα

Από την ιστοσελίδα faretra.gr

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε σήμερα 10 Οκτωβρίου, η Ημερίδα για τον Μακεδονομάχο Τέλλο Άγρα από τους Φίλους του Εθνογραφικού Κέντρου Γιώργη Μελίκη, με τίτλο “Εννέα μήνες αγώνα στη Μακεδονία”.

Με πολλούς φορείς που νοιάζονται για την Ιστορία του τόπου και τη μνήμη ως δύναμη συνεκτική ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον του, που υποστήριξαν ως συνδιοργανωτές την εκδήλωση, η Ημερίδα συγκέντρωσε από το πρωί, στη ζεστή αίθουσα των Φίλων του Εθνογραφικού στη Μελίκη, τον κόσμο που παρακολούθησε την εκδήλωση μέχρι αργά το μεσημέρι.

Η ημερίδα είχε εκείνα τα χαρακτηριστικά που καθορίζουν το μέγεθος μιας επιτυχίας. Τη συμμετοχή του κόσμου, τη συγκέντρωση πολλών υποστηρικτικών φορέων που δημιουργούν μια αισιόδοξη συνοχή, αλλά και την πολυπρισματική προσέγγιση του αντικειμένου από τους εισηγητές, με άψογο συντονισμό.

Στην Αίθουσα των Φίλων, όπου η Έκθεση η αφιερωμένη στο Ρήγα είναι ακόμα εκεί και δημιουργεί με τα εκθέματά της την περιρρέουσα ατμόσφαιρα για ανάλογες εκδηλώσεις, ο πρόεδρος των Φίλων του Εθνογραφικού Κέντρου Γιάννης Μοσχόπουλος καλωσόρισε  το κοινό λέγοντας:

“‘Ολα ξεκίνησαν από τη συνεχή αναφορά του Γιώργη Μελίκη στον Τέλλο Άγρα, τον ονειροπόλο και ρομαντικό αγωνιστή του Μακεδονικού Αγώνα, οδηγώντας τους Φίλους του Εθνογραφικού Κέντρου στην πραγματοποίηση της σημερινής ημερίδας. Ιδιαίτερη χαρά μάς προκάλεσε η υποστήριξη τόσων φορέων – Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία “Φίλιππος”, Πολιτιστική Εταιρεία “Ανάστασιος Μιχαήλ ο Λόγιος”, Εταιρεία Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας – καθώς και του Συλλόγου Μεσσηνίων Μακεδονίας – Θράκης, που τους καλέσαμε και μας τιμούν με την παρουσία τους εδώ σήμερα.”

Ο Γιώργης Μελίκης είπε χαιρετίζοντας στην εκδήλωση:

[…] “Ο Άγρας είναι από τους πιο αγαπημένους μου ήρωες, όχι μόνο του Μακεδονικού Αγώνα, αλλά της Ιστορίας. Μια συνταρακτική φυσιογνωμία.[…] Ένα 25χρονο παλικάρι που τα παρατάει όλα και δραπετεύει στην κυριολεξία, για να ζήσει στα ραγάζια και τα κουνούπια μας αφιλόξενης λίμνης και σε έναν αγώνα σκληρό και αδυσώπητο για μια Ελλάδα και μια Μακεδονία, που δεν περιμένουμε επετείους για να την γιορτάσουμε, αλλά που ζούμε και αναπνέουμε κάθε μοναδική και ακριβή στιγμή της ζωής μας.”[…]

Σαράντος ή Σαραντέλος Αγαπηνός (1880-1907)*

Σαν σήμερα, τη νύχτα της 7ης Ιουνίου του 1907, απαγχονίζεται από τους κομιτατζήδες ο θρυλικός Μακεδονομάχος καπετάν Άγρας μαζί με το στενό του συνεργάτη Αντώνη Μίγγα, μεταξύ των χωριών Τέχοβο (Καρυδιά) και Βλάδοβο (Άγρας). 

Σαράντος ή Σαραντέλος Αγαπηνός (1880-1907)

Έλληνας Μακεδονομάχος και ανθυπολοχαγός του Ελληνικού Στρατού, από τους Γαργαλιάνους Μεσσηνίας. Γνωστός και ως Τέλλος Άγρας ή καπετάν Άγρας

Λίγους μήνες μετά την αποφοίτηση του από την Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, κατετάγη εθελοντικά στα σώματα που μάχονταν στη Μακεδονία κατά των Βούλγαρων κομιτατζήδων. Με το βαθμό του υπολοχαγού μπήκε ως αντάρτης στο Βάλτο των Γιαννιτσών. Μαζί με το σώμα του Άγρα, το Γενικό Προξενείο Θεσσαλονίκης αποστέλλει στη λίμνη των Γιαννιτσών δύο ακόμα νεοσυγκροτηθέντα ελληνικά σώματα, τα σώματα του Υπολοχαγού του Πεζικού Σάρρου Κωνσταντίνου (Κάλα) και Ανθυποπλοίαρχου Δεμέστιχα Ιωάννη (Νικηφόρου) με εικοσιπέντε άνδρες ο καθένας. Κατά την διάρκεια τού Μακεδονικού Αγώνα, ο καπετάν Άγρας ανέλαβε την αρχηγία στον Βάλτο. Έλαβε διαταγή πρώτα να «μάθει την λίμνη», να εκπαιδεύσει τους άντρες του εκεί, και να την χρησιμοποιήσει ως βάση και καταφύγιο. Η δράση του Τέλλου Άγρα απεικονίζεται στο μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα Τα Μυστικά του Βάλτου.

Το 1907, ο θάνατος του καπετάν Άγρα συντάραξε το ελληνικό στοιχείο της περιοχής και η προδοσία των Βουλγάρων φανάτισε τους Έλληνες αντάρτες, με αποτέλεσμα ο Μακεδονικός Αγώνας να συνεχιστεί με μεγαλύτερη ένταση.

* Μέχρι το 2019 κάθε χρόνο στον τόπο καταγωγής του καθώς και στο τόπο του μαρτυρίου του γίνονταν εκδηλώσεις τιμής για τον εθνομάρτυρα.  Μετά την συμφωνία των Πρεσπών οι εκδηλώσεις δεν γίνονται. 

Σαν Σήμερα, 07.06.1907, απαγχονίζονται οι Μακεδονομάχοι Καπετάν Άγρας και Αντώνης Μίγγας.

Του Ρότζιου Γεωργίου, Αποφοίτου του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας

112 χρόνια συμπληρώνονται φέτος, από την ημέρα που, σαν σήμερα 7 Ιουνίου, το 1907, οι θρυλικοί Μακεδονομάχοι Καπετάν Άγρας και Αντώνης Μίγγας, αφού διαπομπεύτηκαν επί τέσσερις ημέρες, απαγχονίστηκαν από Βούλγαρους κομιτατζήδες.

Διαχρονικοί ήταν οι αγώνες των Μακεδόνων για την ελευθερία. Σε κάθε προσκλητήριο της μητέρας πατρίδος, παρότι έως το 1912 παρέμειναν εκτός του ελλαδικού κορμού, οι Μακεδόνες έδιναν βροντερό παρόν. Τόσο στην Επανάσταση του Γένους 1821-22, με τα επαναστατικά κινήματα στην Νάουσα και στην Χαλκιδική που πνίγηκαν στο αίμα, όσο και αργότερα (π.χ. 1854, 1878, 1896) η μακεδονική γη έδωσε πολλούς αγωνιστές στην πατρίδα για τους οποίους καυχάται.[1]

Αναμφισβήτητα η περίοδος 1904-1908, με την ένοπλη φάση του Μακεδονικού Αγώνα, αποτελεί την ενδοξότερη περίοδο αγώνων που έσωσε επί της ουσίας, την Μακεδονία από τα νύχια του Πανσλαβισμού.

Γηγενείς Μακεδόνες ελληνόφωνοι και σλαβόφωνοι, Κρήτες, Μανιάτες, και Πανέλληνες ρίχτηκαν στη μάχη  για να κρατήσουν την βόρεια εσχατιά του ελληνισμού που κινδύνευε. Φλογεροί πατριώτες, απόφοιτοι Ευέλπιδες αλλά και παλαιότεροι στρατιωτικοί, έσπευσαν εθελοντικά για να συγκροτήσουν τα πρώτα ελληνικά ανταρτικά σώματα στην μακεδονική ύπαιθρο.

Ένας τέτοιος ήρωας, που έσπευσε για την σωτηρία της Μακεδονίας μας, είναι ο Ανθυπολοχαγός πεζικού Σαράντος Αγαπηνός, γνωστός με το πολεμικό ψευδώνυμο Καπετάν Τέλλος Άγρας.

Γεννήθηκε το 1880 στο Ναύπλιο, ωστόσο έγγράφηκε από τον πατέρα του Ανδρέα Αντ. Αγαπηνό στα μητρώα αρρένων των Γαργαλιάνων Μεσσηνίας από όπου και καταγόταν. Εισήλθε στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων απ’ όπου και αποφοίτησε το 1901 με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού πεζικού.

Ο Αγαπηνός έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κατάσταση στην Μακεδονία την περίοδο εκείνη. Μελέτησε την λαογραφία της περιοχής, την γεωγραφία και τις ιδιαιτερότητες της.[2]

 Στενά συνδεδεμένος με τον Καπετάν Κολιό (Ανθυπλγο (ΠΖ) Ν. Ρόκα), ο οποίος δρούσε την περιοχή Ναούσης – Εδέσσης αποφάσισε να έλθει κι αυτός στην Μακεδονία ως επικεφαλής ανταρτικού σώματος, στην περιοχή Νάουσας –Λίμνης Γιαννιτσών.[3]

Η κατάσταση στην Λίμνη Γιαννιτσών

Για τον ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα “Καπετάν Άγρα” (Τέλλο Αγαπηνό ), για τη συνέχειά μας

ΦΑΝΗΣ ΜΑΛΚΙΔΗΣ

Για τον ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα Τέλλο Αγαπηνό (“Καπετάν Άγρα”), για τη συνέχειά μας

Εκδήλωση για τον ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα ανθυπολοχαγό του Ελληνικού Στρατού και καταγόμενο από τη Μεσσηνία, Τέλλο Αγαπηνό (“Καπετάν Άγρα”), ο οποίος θυσιάστηκε την 7η Ιουνίου 1907, για την απελευθέρωση της Μακεδονίας, οργάνωσε ο Σύλλογος Μεσσηνίων Μακεδονίας – Θράκης «Ο Καπετάν Άγρας».

Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο μνημείο του Ήρωα, στο χώρο του Πολεμικού Μουσείου Θεσσαλονίκης παρουσία πολιτών, οι οποίοι τίμησαν τη μεγάλη αυτή προσωπικότητα του Μακεδονικού Αγώνα.

Στην εκδήλωση μίλησε ο Θεοφάνης Μαλκίδης, ο οποίος έκανε την αναγκαία προβολή της πορείας του “Καπετάν Άγρα” στο σήμερα, επισημαίνοντας το πρότυπό του, το βίο του καθώς και την ανιδιοτελή προσφορά του και τελικώς τη θυσία του για την Ελλάδα και τη Μακεδονία.

Η ομιλία του Θ. Μαλκίδη

Ο Τέλλος Άγρας (ψευδώνυμο με το οποίο έγινε γνωστός) ή Σαράντος Αγαπηνός (Γαργαλιάνοι Μεσσηνίας, 17 Φεβρουαρίου 1880 - Πέλλα, 7 Ιουνίου 1907) , το 1901, αποφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων και τοποθετήθηκε στη φρουρά της Αθήνας. Η επιθυμία του να προσφέρει ουσιαστικότερες υπηρεσίες στην πατρίδα τον ώθησε μετά από λίγους μήνες στην εθελούσια κατάταξή του στα στρατιωτικά σώματα που αγωνίζονταν στη Μακεδονία εναντίον των Βουλγάρων κομιτατζήδων. Σε πολύ νεαρή ηλικία κατόρθωσε να διοριστεί αρχηγός ενός ανταρτικού σώματος, το οποίο προετοίμαζε στο Βόλο ο καπετάν Ακρίτας (Κωνσταντίνος Μαζαράκης).

ΚΑΠΕΤΑ ΤΕΛΛΟΣ ΑΓΡΑΣ: Ο ΜΕΣΣΗΝΙΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΣ

ΚΛΙΚ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Ή ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ...

Τέλος Άγρας 7/6/1907 - Μακεδονικός Αγώνας 1904-1908

«ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΔΑΞΕΙ Ο ΤΕΛΟΣ ΑΓΡΑΣ ΣΗΜΕΡΑ ;;;»

Από αριστερά προς τα δεξιά οι καπεταναίοι – αντάρτες Κάλας (αριστερά), Τέλλος Άγρας (κέντρο) και Νικηφόρος (δεξιά) σε φωτογραφία, στα μέσα του 1906.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΔΑΞΕΙ Ο ΤΕΛΟΣ ΑΓΡΑΣ ΣΗΜΕΡΑ ;;;

Η αλλιώς ήταν ορθολογικό το εγχείρημα του Τέλου Άγρα για Συμφωνία με τους Κομιτατζήδες???

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΑΪΟΣ 1907

ΕΚΑΤΟΝ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ

Έχουνε περάσει τρία χρόνια από τον θάνατο του Παύλου Μελά, ο πόλεμος στην Μακεδονία μαίνεται ανηλεής. Οι κομιτατζήδες προελαύνουν και οι Έλληνες ανθίστανται στα βουνά, στις ρεματιές, στα ποτάμια, στις λίμνες, στα χωριά, στις πόλεις και πεισματικά δεν το βάζουν κάτω και κρατούν ανοικτά τα Ελληνικά Σχολεία και τις Ελληνικές Εκκλησιές με ηρωικές θυσίες και με αίμα αθώων και πολεμιστών που ποτίζει την Μακεδονική Γη.

Τον Σεπτέμβριο του 1906 δύο γενναίοι Έλληνες αξιωματικοί, ο Καπετάν Τέλος Άγρας (Σαράντης Αγαπηνός) από τους Γαργαλιάνους και ο Καπετάν Νικηφόρος (Ιωάννης Δεμέστιχας) από τον Κότρωνα της Μάνης, θα έλθουν στην Μακεδονία και θα αλλάξουν την ροή του αγώνα και θα προετοιμάσουν το έδαφος για την οριστική απελευθέρωση της Ελλάδος από τους τούρκους και τους κομιτατζήδες.

Έτσι φθάνουμε στον Μάιο του 1907.

Εδώ συνεχίζω με αντιγραφή από το βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα «Στα Μυστικά του Βάλτου» σελ. 509, εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.

Οι Μακεδονομάχοι Σαράντος Αγαπηνός (Καπετάν Άγρας) και Τόνης Μίγγας

Εκδήλωση για τον ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα “Καπετάν Άγρα”.

Εκδήλωση για τον ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα ανθυπολοχαγό του Ελληνικού Στρατού και καταγόμενο από τη Μεσσηνία, Τέλλο Αγαπηνό (“Καπετάν Άγρα”), ο οποίος θυσιάστηκε την 7η Ιουνίου 1907, για την απελευθέρωση της Μακεδονίας, οργάνωσε ο Σύλλογος Μεσσηνίων Μακεδονίας – Θράκης «Ο Καπετάν Άγρας».

Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο μνημείο του Ήρωα, στον αύλειο χώρο του Πολεμικού Μουσείου Θεσσαλονίκης παρουσία πρώην υπουργών, του Δημάρχου Έδεσσας, αυτοδιοικητικών από τη Μεσσηνία και τη Μακεδονία, εκπροσώπων συλλόγων και πολιτών της Μακεδονίας, οι οποίοι τίμησαν τη μεγάλη αυτή προσωπικότητα του Μακεδονικού Αγώνα .

Στην εκδήλωση μίλησε ο Θεοφάνης Μαλκίδης, ο οποίος έκανε την αναγκαία προβολή της πορείας του “Καπετάν Άγρα” στο σήμερα, επισημαίνοντας το πρότυπό του, το βίο του καθώς και την ανιδιοτελή προσφορά του και τελικώς τη θυσία του για την Ελλάδα και τη Μακεδονία.