Όντας στη σωστή πλευρά της ιστορίας. Αλλά ποια ιστορία; Και ποιος την πιστοποιεί;

Maurizio Assalto 

Πηγή: Avvenire

Μία από τις πιο επαναλαμβανόμενες φράσεις σε αυτούς τους άγριους και συγκεχυμένους καιρούς είναι αυτή που επικρατεί από εκείνους που ισχυρίζονται ότι βρίσκονται στη «σωστή πλευρά της ιστορίας». Η φράση «Στη σωστή πλευρά της ιστορίας», όπως λέει η αρχική εκδοχή, ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα σε προοδευτικούς κύκλους στο εξωτερικό και έγινε το κεντρικό μοτίβο του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα τη δεκαετία του 1960, τελικά εδραιώνοντας τον εαυτό της ως ένα στερεότυπο που καθορίζει την ταυτότητα στη ρητορική των Δημοκρατικών ηγετών (η αδιάκοπη χρήση του από τον Μπαράκ Ομπάμα είναι γνωστή).

Ένα σύνθημα με αναμφισβήτητη ηθική, συναισθηματική και κινητοποιητική επίδραση, αλλά που έχει από καιρό διαβρωθεί από την αλαζονική επανάληψη, τον κηρύγματικό τόνο και την προφητική αυτοπεποίθηση. Εκφράζει την πεποίθηση της αφοσίωσης σε έναν αντικειμενικά καλό σκοπό («Έχω αγωνιστεί τον καλό αγώνα», λέει ο Παύλος της Ταρσού) - κάτι που είναι απολύτως λογικό, αφού μόνο μια ομάδα αδούλωτων ασεβών ανθρώπων θα μπορούσε εν γνώσει του να επιδιώξει έναν κακό σκοπό χωρίς τουλάχιστον να επιδιώκει προσωπικό κέρδος - αλλά υπονοεί επίσης τη βεβαιότητα, ή την επιδεικτική βεβαιότητα, ότι σε λίγο πολύ μεγάλα χρονικά πλαίσια, αν και συντομευμένα από την ανθρώπινη πρωτοβουλία, αυτός ο καλός σκοπός είναι προορισμένος να επικρατήσει από εγγενή αναγκαιότητα.

Τώρα, πέρα ​​από την πικρή συνειδητοποίηση ότι δεν έχουν ιστορικά καθιερωθεί όλες οι δίκαιες αιτίες, κάτι που σε κάθε περίπτωση δεν μειώνει την εγκυρότητά τους, προκύπτουν δύο σημαντικά ερωτήματα. Το πρώτο αφορά τον σκοπό για τον οποίο κάποιος έχει αφοσιωθεί: ποιος πιστοποιεί την καλοσύνη του και πώς; Δεδομένου ότι, βραχυπρόθεσμα, οτιδήποτε φέρνει πόνο και καταστροφή σε αθώους πληθυσμούς είναι πάντα κακό, και αντίστοιχα καλό είναι οτιδήποτε ανακουφίζει την κατάστασή τους. Μακροπρόθεσμα, όταν έρχονται σε εφαρμογή ιδεαλιστικές επιλογές στις οποίες υποτάσσονται οι ίδιες οι ανθρώπινες ζωές, η προσφυγή σε ένα δικαστήριο του μέλλοντος που επικυρώνει ορισμένα οράματα ενώ απορρίπτει άλλα σημαίνει αγνόηση της πολυπλοκότητας και της τυχαιότητας του κόσμου και της συχνά αντικρουόμενης πολλαπλότητας αξιών. Οι πιθανές επιλογές είναι ποικίλες, καθεμία με κόστος και συνέπειες, όπως παρατήρησε ο Isaiah Berlin, αρνούμενος ότι η ιστορία διέπεται από την αναγκαιότητα.

Ἑλληνισμὸς καὶ Δύση Σφετερισμός, μετατόπιση καὶ ἄρνηση τοῦ κέντρου

Δημοσθένης Μιχόπουλος 

(Θεολογία τῆς Ἱστορίας)

Ὑπάρχει μία βαθιὰ καὶ σχεδὸν καθολικὴ τάση στὴ σύγχρονη ἑλληνικὴ διανόηση∙ ἡ προσπάθεια νὰ συμβιβασθοῦν τὰ ἀσυμβίβαστα. Ἐπαναλαμβάνεται μὲ ποικίλες διατυπώσεις ἡ ἴδια βασικὴ θέση, ὅτι ἡ Δύση ἑδράζεται στὸν Ἑλληνισμό, ὅτι ἀποτελεῖ ἐξέλιξή του ἢ φυσικὴ συνέχειά του μέσα στὴν ἱστορία.

Ἡ θέση αὐτὴ φαίνεται πειστικὴ ὅσο παραμένει ἐπιφανειακή. Ἀναφέρεται στὴ γλῶσσα, στὴ φιλοσοφία, στὴν ἐπιστήμη. Ὅμως ἀκριβῶς ἐκεῖ ἐντοπίζεται καὶ ἡ πλάνη. Ἡ ἐστίαση σὲ ἐπιμέρους στοιχεῖα ἀποκρύπτει τὸ κεντρικὸ γεγονὸς ποὺ καθορίζει τὴν ἱστορικὴ πορεία.

Διότι ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς πολιτισμὸς. Εἶναι πορεία. Καὶ ἡ πορεία αὐτὴ ὁρίζεται ἀπὸ τὴν συνάντησή του μὲ τὸν Χριστιανισμό.

Ἡ ὁλοκλήρωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὸν ἔνσαρκο Λόγο

Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ σκέψη ἐμφανίζεται ἡ ἔννοια τοῦ Λόγου. Ὁ κόσμος νοεῖται ὡς τάξη καὶ ὄχι ὡς χάος, ὡς ἑνότητα καὶ ὄχι ὡς διάσπαση. Ἡ φιλοσοφία ἀναζητεῖ τὸ θεμέλιο τοῦ ὄντος καὶ προσπαθεῖ νὰ συλλάβει τὴν πραγματικότητα ὡς σύνολο μὲ ἐσωτερικὴ συνοχή. Ὅμως ὁ Λόγος παραμένει ἀπρόσωπος. Εἶναι ἀρχή, εἶναι νόημα, ἀλλὰ δὲν εἶναι κοινωνία.

Μὲ τὸν Χριστιανισμό, ἡ ἔννοια τοῦ Λόγου ἀποκαλύπτεται ὡς πρόσωπο. «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο» (Ἰω. 1,14) — καὶ ὁ Λόγος ἔγινε ἄνθρωπος. Δηλαδή, τὸ νόημα τοῦ κόσμου δὲν βρίσκεται σὲ μία ἀρχὴ ἢ σὲ μία ἰδέα, ἀλλὰ σὲ μία σχέση. Ὁ κόσμος ἀποκτᾶ ἑνότητα ὄχι διὰ τῆς λογικῆς, ἀλλὰ διὰ τῆς κοινωνίας.

Στὴν Ὀρθόδοξη παράδοση, ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν καταργεῖται. Ὁλοκληρώνεται. Ἡ φιλοσοφικὴ ἀναζήτηση βρίσκει τὸ ἀντικείμενό της. Ὁ Λόγος ποὺ ἀναζητεῖται γίνεται ὁ Λόγος ποὺ βιώνεται. Ἔτσι συγκροτεῖται ἡ Χριστιανικὴ Ῥωμαϊκὴ Οἰκουμένη, ὄχι ὡς ἁπλὴ συνέχεια, ἀλλὰ ὡς μεταμόρφωση τοῦ κόσμου.

Ὁ σφετερισμὸς τῶν ὀνομάτων καὶ ἡ ἀντιστροφή τῆς πορείας

Για να γίνουμε Ευρώπη, πρέπει να ξεπεράσουμε την ιδέα της Δύσης

Marcello Veneziani - 12 Ιουνίου 2026

Πηγή: Μαρτσέλο Βενετσιάνι

«Για να γίνουμε Ευρώπη, πρέπει να ξεπεράσουμε την ιδέα της Δύσης». Αυτή είναι η συνταγή με την οποία πρέπει να ξεκινήσει η Ήπειρος, σύμφωνα με τον Μαρτσέλο Βενετσιάνι, δημοσιογράφο, συγγραφέα και μία από τις πιο πρωτότυπες φωνές στο ιταλικό συντηρητικό στρατόπεδο.

Συνέντευξη για τό Radici(Ρίζες) από τον Alessio Schiesari

Γίνεται πολλή συζήτηση αυτές τις μέρες για την κρίση της Ευρώπης. Πιστεύετε ότι είναι μια προσωρινή κρίση ή μια βαθύτερη, σχεδόν υπαρξιακή, που συνδέεται με την ατελή φύση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος;

Η κρίση της Ευρώπης είναι ενδημική, εγγενής στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρχής, επειδή δεν αναγνώρισε τις ιστορικές και ιδανικές ρίζες της - ελληνικές, ρωμαϊκές και χριστιανικές - και δεν κατάφερε να κατανοήσει τον γεωπολιτικό της ρόλο στον κόσμο. Όταν αποφασίστηκε να δοθεί στην Ευρώπη Σύνταγμα - ένα έργο που ξεκίνησε και στη συνέχεια ματαιώθηκε - ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β' το ανέφερε επίσης. Προσέξτε: μιλάμε για ρίζες, όχι για ομολογία. Αυτή είναι η προπατορική αμαρτία για την οποία πρέπει να εξιλεωθούμε. Όταν δεν ξέρεις από πού προέρχεσαι, καταλήγεις να χάνεις ακόμη και την αίσθηση του ποιος είσαι. Αυτή είναι η κατάσταση της Ευρώπης σήμερα.

Επιλέχθηκε διαφορετική ρίζα;

Όχι, ούτε καν αυτό. Δεν επιλέχθηκε καμία εναλλακτική λύση. Έγινε λόγος για Διαφωτισμό, αλλά αυτό, αν μη τι άλλο, είναι μια εξέλιξη, όχι μια ρίζα. Η μήτρα είναι κάτι άλλο. Σκέφτομαι μέρη όπως η Ρώμη και η Αθήνα, που για αιώνες έχουν φωτίσει τον κόσμο με τον πολιτισμό τους. Μόνο αν ανακαλύψουμε ξανά τον πολιτισμό μας μπορούμε να είμαστε το κέντρο του πλανήτη, ο τόπος διαμεσολάβησης έξω από τα μπλοκ και τις υπερδυνάμεις, σχεδόν το ZTL - η ζώνη περιορισμένης κυκλοφορίας - του πλανήτη.

Η Ευρώπη σήμερα φαίνεται συχνά παγιδευμένη σε μια συνεχή διαπραγμάτευση εθνικών συμφερόντων. Μπορεί να εξακολουθεί να υπάρχει ως αξιόπιστος πολιτικός παράγοντας χωρίς να έχει πραγματικά δημιουργήσει μια κοινή ικανότητα λήψης αποφάσεων, ιδίως στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα;

Αυτό που αναμφίβολα λείπει είναι ένας κυρίαρχος υπεύθυνος λήψης αποφάσεων, αναγνωρισμένος από όλους και νομιμοποιημένος από τον λαό. Φοβάμαι ότι το ζήτημα αποφεύγεται επειδή η κυριαρχία της Ευρώπης βρίσκεται ουσιαστικά στα χέρια μιας χρηματοοικονομικής τεχνο-γραφειοκρατίας. Και άλλες μορφές πολιτικής κυριαρχίας δεν επιτρέπονται. Ο πολιτικός θα πρέπει να είναι μόνο αυτός που επιβάλλει τις τεχνικές και οικονομικές ισορροπίες.

Τι ρύθμιση έχεις κατά νου;

Οι λίστες Επστάιν και τι πραγματικά αποκαλύπτουν - Διονύσης Δρόσος

Πολιτική και ηθική… Οι φάκελοι Έπστάϊν και η μεγάλη εικόνα που αποκαλύπτουν για όλους μας αλλά κυρίως για την εξουσία. Διαχειριστές της οποίας είναι όπως αποδεικνύεται άνθρωποι επικίνδυνοι.

Ο ομότιμος καθηγητής Ηθικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του ΑΠΘ Διονύσης Δρόσος σε μια εξαιρετική ανάγνωση των φακέλων Επστάϊν, μακριά από τη σκανδαλοθηρία και κατ’ ευθείαν στην ουσία. Εκεί όπου φαίνεται οι διαδρομή του Επστάϊν, οι σχέσεις του με τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες, οι επαφές του με τους ισχυρούς του κόσμου που διακρίνονται για τις ρατσιστικές τους απόψεις. Κάποιοι θέλουν να αναπαράγονται μόνο οι ευφυείς άνθρωποι και κάποιοι άλλοι επιμένουν ότι ο πληθυσμός της γης πρέπει να ελεγχθεί. Προτείνουν και τους τρόπους… Μεταξύ αυτών των υψηλών φίλων βρίσκεται σε περίοπτη θέση και ο Τραμπ.

Η ατιμωρησία τους ,όταν αποκαλύπτονται όσα κάνουν συγκλονιστική. Όπως συγκλονιστική είναι και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν πλέον οι κοινωνίες όλα αυτά τα απίστευτα που αποκαλύπτονται. Γιατί;

Η ασύμμετρη απειλή της ψυχοπολιτικής μπουρδολογίας!

03/04/2026

ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ ΓΙΑΝΝΗΣ

Ο πρόσφατος πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν έχει δώσει την ευκαιρία σε πολλούς εξειδικευμένους γεωπολιτικούς αναλυτές να εκθέσουν τις απόψεις τους. Μαζί τους εμφανίστηκαν και απόστρατοι αξιωματικοί που έχουν πάρει σβάρνα τα κανάλια για να πουν “τα δικά τους”.

Δίπλα σ’ αυτούς οι πολίτες είχαν επίσης την ευκαιρία να ακούσουν και αρκετούς άλλους “εμπειρογνώμονες”: Όχι μόνο ιστορικούς, πολιτικούς επιστήμονες ή δημοσιογράφους, αλλά και ψυχολόγους. Από τον αχταρμά των πληροφοριών και των ερμηνευτικών προσεγγίσεων του πολέμου δημιουργήθηκε μια Βαβέλ, ένα βουητό πολυγλωσσίας, ενδεχομένως μια “χάβρα”, που μάλλον συσκοτίζει, παρά διαφωτίζει το κοινό στο οποίο απευθύνεται.

Ίσως, η πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτής της χάβρας ήταν η πρόσφατη συζήτηση που οργάνωσε ο έγκριτος δημοσιογράφος Γιώργος Σαχίνης με τον εξίσου έγκριτο γεωπολιτικό αναλυτή Κώστα Γρίβα και τον ιστορικό Γιώργο Μαργαρίτη, με “μαϊντανό”, τον –κατά δήλωσή του– κοινωνικό και αναπτυξιακό ψυχολόγο κ. Ανδρουλιδάκη. Ο πολιτικά μάλλον συμπαθής αυτός ψυχολόγος, με αρκετές δημοκρατικές και πατριωτικές σε γενικές γραμμές ευαισθησίες, διακρίνεται τα τελευταία χρόνια στο διαδίκτυο ιδίως, για τις συχνές, μακροσκελείς παρεμβάσεις του περί πολλών κοινωνικών και πολιτικών θεμάτων της επικαιρότητας.

Κι αυτό, είναι θετικό. Αυτό που αντίθετα, δεν είναι καθόλου θετικό, είναι η καταχρηστική, κάποτε και ασυνάρτητη χρήση που κάνει ο κ. Ανδρουλιδάκης πολλών όρων και εννοιών που προέρχονται επιστημολογικά από την ψυχολογία ή την ψυχανάλυση, για την ερμηνεία κοινωνικών και πολιτικών γεγονότων ή και αντίστροφα. Όρων και εννοιών που προέρχονται από τις πολιτικές επιστήμες, ή την ιστορία για την κατά αναλογία ερμηνεία διαφόρων ψυχολογικών γεγονότων ή συλλογικών στάσεων και συμπεριφορών.

Ο πόλεμος στο Ιράν από μια άλλη σκοπιά (Παπάδες και Μουλάδες)

Παρακαλώ διαβάστε την ακόλουθη δημοσιευση απο την ιστοσελιδα του αγαπητου φιλου Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου.

 Ίσως έλθει σε σύγκρουση με πολλά στερεότυπα που έχουμε. Αποτελεί ωστόσο μαρτυρία μιας νέας συνθηκης: λόγος καθαρός και γνήσια κριτικός (έστω με σημεία συζητησιμα ...δεν πειραζει) από εκεί που πολλοί δεν θα το φαντάζονταν. Και ενοσω απο εκει που συνηθως "περιμενουμε" κατι,  ακουμε αοριστιες αερολογιες και αποφυγη της ουσιας. Μη χαλασουν οι ισορροπιες και οι αρμοι της εξαρτησης. 

Γνωρίζω και τους δύο και είναι καλοί φίλοι μου. Και τους επισκέπτομαι όσο συχνότερα μπορώ.

Δρόσος Διονύσης 

*****

Ο πόλεμος στο Ιράν από μια άλλη σκοπιά (Παπάδες και Μουλάδες)

April 2, 2026

Παπάδες και Μουλάδες…

Υπό Γέροντος Παϊσίου Καρεώτου, Επιφανίου Μοναχού Καψαλιώτου

Σε τί, τελικά, έπεσαν έξω οι λογικά σκεπτόμενοι άνθρωποι, που από τους πληρωμένους εχθρούς της αληθείας, αποκαλούνται “συνωμοσιολόγοι”, ενώ δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να διαπιστώνουν αδιαμφισβήτητα γεγονότα, καθώς τα ίδια τα γεγονότα βοούν από μόνα τους και αποδεικνύουν του λόγου το αληθές;

Απεδείχθη ο εγκληματικός σχεδιασμός και υλοποίηση της κατασκευασμένης από την υπερ-ελίτ, πανδημίας του Covid-19, που συνεχίζει να “θερίζει” τα θύματα των εμβολιασμών; Ναι.

Απεδείχθη η οργανωμένη εγκληματική συγκρότηση από πλευράς Δύσεως και Ισραήλ, του ένοπλου ισλαμικού τρομοκρατικού σουνιτικού εξτρεμισμού, με κορυφαίο παράδειγμα αυτό του “Ισλαμικού Κράτους” και όσων οργανώσεων προήλθαν από αυτό; Ναι. Η απόδειξη; Ουδέποτε χτύπησαν ισραηλινούς στόχους (ως ισλαμιστές -θεωρητικά- θα έπρεπε να είναι ο πρώτος στόχος τους), ενώ πάντα πολέμησαν τις δυνάμεις που αντιμάχονταν το Ισραήλ και τον επεκτατικό Σιωνισμό, δηλαδή την Συρία του Άσσαντ, το Ιράν κλπ. Ο εγκάθετος, τρομοκράτης, αποκεφαλιστής “πρόεδρος” της νέας Συρίας, Αλ-Τζολάνι, μόλις ξεκίνησαν οι -κατά παράβασιν πάσης εννοίας διεθνούς δικαίου- στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, έσπευσε να δηλώσει την πλήρη υποστήριξη του σ΄ αυτές, επιτρέποντας την χρήση του εναέριου χώρου της Συρίας (κρίσιμος παράγοντας για τις αεροπορικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν), κάτι που ουδέποτε συνέβη επί ημερών του “κακού δικτάτορα” Άσσαντ, του ανθρώπου δηλαδή που προστάτευε τις θρησκευτικές μειονότητες, ανάμεσά τους και την Ορθόδοξη, που σήμερα εγκαταλελειμμένες από την “ευαίσθητη” για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Δύση, σφάζονται από τους κανίβαλους του Τζολάνι.

π. Νικ. Λουδοβίκος – Μαρ. Δόικου (Αναλογικές Ταυτότητες, παρουσίαση βιβλίου) α

Η Μαρία Δόϊκου φιλοξενεί τoν π. Νικόλαο Λουδοβίκο στο de profuntis του tv100
(Κυριακή 22 Μαρτίου) με αφορμή το νέο του βιβλίο:

Αναλογικές ταυτότητες (τόμος β΄)- Η δημιουργία του χριστιανικού εαυτού

Διεννοημάτωση: αυτo-καθολικοποίηση, μετα-ναρκισσισμός και Χριστιανική θεολογία, εκδ. Αρμός.

π. Νικ. Λουδοβίκος – Μαρ. Δόικου (Αναλογικές Ταυτότητες, παρουσίαση βιβλίου) 

Μαρία Δόικου:

Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας.
Ο απόψινός καλεσμένος μας είναι από τους στοχαστές που επιχειρούν να συνομιλήσουν σε βάθος με τη δυτική φιλοσοφία, την πατερική παράδοση, την ψυχανάλυση, αλλά και τη σύγχρονη κρίση του ανθρώπου. Τον απασχολούν η έννοια του προσώπου, η επιθυμία, ο έρωτας, η ελευθερία, η σχέση θεολογίας και νεωτερικότητας, όχι ως αφηρημένες έννοιες, αλλά ως υπαρξιακά γεγονότα.
Στο νέο του βιβλίο —πρόκειται ουσιαστικά για τον δεύτερο τόμο—, το οποίο επιγράφεται Αναλογικές ταυτότητες: Η δημιουργία του χριστιανικού εαυτού, δεν επιχειρεί ένα ευσεβές εγχειρίδιο αυτοβελτίωσης. Προτείνει μια ριζική ανάγνωση του πώς συγκροτήθηκε ο δυτικός εαυτός μας και πώς μπορεί να μεταμορφωθεί. Είναι ο πατέρας Νικόλαος Λουδοβίκος και τον ευχαριστούμε που απόψε είναι κοντά μας.
Καλώς ήρθατε.

π. Ν. Λουδοβίκος:

Χαίρομαι, ευχαριστώ για την πρόσκληση.

Μαρία Δόικου:

Θέλω να αρχίσουμε με τον κυρίως τίτλο του βιβλίου:
Αναλογικές ταυτότητες. Η δημιουργία του χριστιανικού εαυτού.
Τι σημαίνει «αναλογική ταυτότητα»; Πείτε το μας με μια εικόνα, αν μπορείτε, για να το καταλάβουμε απλά.

π. Ν. Λουδοβίκος:

Χρησιμοποιώ τον όρο αυτό, ο οποίος δεν είναι καινούριος —δεν είναι δικός μου—, αλλά έχει μια μακρά προϊστορία στη χριστιανική φιλοσοφία, ξεκινώντας ήδη από τους πρώτους αιώνες και εξελισσόμενος με διαφορετικό τρόπο στην Ανατολή και στη Δύση.

Η ΣΥΡΙΑ ΟΠΩΣ ΤΟ ΙΡΑΝ; Μέρος 1ο

από τον Ντον Κούρζιο Νίτολια(Don Curzio Nitoglia)

Ο Τζουλιέτο Κιέζα (1 ) στο βιβλίο του με τίτλο Putinfobia (Μιλάνο, Piemme, 2016)2 )) έγραψε ότι «τον Οκτώβριο του 2015, η επέμβαση της Ρωσίας του Πούτιν στη Συρία άλλαξε ολόκληρο το διεθνές τοπίο» (ό.π., σελ. 176).

«Η ανατροπή του Σύριου Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, ο κύριος στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, αποτράπηκε [από τον Πούτιν, αλλά μόνο μέχρι το 2024, επιμ.]» (σελ. 159).

Ο συγγραφέας προβλέπει ότι με το τέλος της προεδρίας Ομπάμα [Νοέμβριος 2016, επιμ.] ο κόσμος θα βρεθεί «στα πρόθυρα ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου » (σελ. 177).

Μέχρι τώρα, είναι κατανοητό ότι «σχεδόν ολόκληρος ο δυτικός συνασπισμός (σίγουρα οι ΗΠΑ, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Ισραήλ) συμμετείχε άμεσα στην υποστήριξη, τη χρηματοδότηση και τη δημιουργία του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), […] το οποίο άρχισε να υποχωρεί μόνο όταν επλήγη σοβαρά από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς (2015, επιμ.)» (σελ. 179).

Δεδομένου ότι η Ρωσία του Πούτιν αντιτίθεται (μαζί με το Ιράν πάνω απ' όλα) στην οικοδόμηση της Νέας Παγκόσμιας Τάξης υπό την ηγεσία του Ισραήλ/ΗΠΑ, «δύο υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι των ΗΠΑ ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να κλιμακώσουν τη σύγκρουση στη Συρία, η οποία περιλαμβάνει άμεση επέμβαση των ΗΠΑ, ίσως σε συνεργασία με την Τουρκία, εντός συριακού εδάφους (για να προχωρήσουν στη συνέχεια στο Ιράν και στη συνέχεια στη Ρωσία, συντ.). Οι περίφημες «μπότες επί του εδάφους». Ο πρώτος που το έκανε ήταν ο αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν [...], ο δεύτερος ο Άστον Κάρτερ , επικεφαλής του Πενταγώνου. [...]. Ο Ομπάμα δεν είναι πλέον ο μόνοςπου λαμβάνει αποφάσεις, οι νεοσυντηρητικοί [...] θέλουν μια σύγκρουση με τη Ρωσία και την Κίνα » (σελ. 184).

Αντιδυτικός

από Andrea Zhok - 09/03/2026

Πηγή: Άντρεα Ζοκ

Όσοι σήμερα υπερασπίζονται τα δικαιώματα χωρών που δέχονται επίθεση με διάφορους τρόπους από τις ΗΠΑ (η λίστα είναι ατελείωτη) κατηγορούνται συχνά ότι είναι «αντιδυτικοί». Ετικέτες σαν κι αυτές, και άλλες παρόμοιες (π.χ., «καφέ-κόκκινο», «αντιεμβολιαστικό», κ.λπ.), έχουν το μεγάλο πλεονέκτημα ότι είναι αρκετά αόριστες και συγκεχυμένες ώστε να υπονοούν ότι όσοι τις διατυπώνουν έχουν κάτι στο μυαλό τους, ενώ συνήθως πρόκειται απλώς για ένα συνονθύλευμα φημών.

Τεχνικά, πιστεύω ότι σήμερα ένας Ευρωπαίος που σέβεται τον εαυτό του ΠΡΕΠΕΙ να έχει μια «αντιδυτική» διάθεση, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σαφής κατανόηση του όρου.

Η Δύση δεν είναι ούτε γεωγραφικός ούτε πολιτιστικός τόπος. Η Δύση είναι μια κατηγορία γεωπολιτικής αξίας που αποφεύγει οποιαδήποτε αναφορά σε μια συγκεκριμένη πολιτιστική παράδοση. Αντί για πολιτιστικές παραδόσεις, έχει μια γεωπολιτική παράδοση που έχει τις ρίζες της στις διάφορες μορφές του αγγλοσαξονικού ιμπεριαλισμού (από τη Βρετανική Αυτοκρατορία έως την Αμερικανική Αυτοκρατορία).

 Η «Δύση» είναι αυτό που ενώνει την Ευρώπη και την Κοινοπολιτεία στη φάση του καπιταλιστικού θριάμβου. Και αυτό που έχουν κοινό αυτές οι περιοχές του κόσμου είναι το γεγονός ότι τους τελευταίους δύο αιώνες κυριαρχούνται από μια πολιτική υποταγμένη στην οικονομία και από μια οικονομία υποταγμένη στις οικονομικές ολιγαρχίες. 

Το κύριο γεωπολιτικό του αποτέλεσμα ήταν ο θαλασσοκρατικός ιμπεριαλισμός, δηλαδή ένας ιμπεριαλισμός που βασίζεται στην κυριαρχία στη θάλασσα, που είναι η κυριαρχία των εμπορικών δρόμων, μια κυριαρχία που δεν στοχεύει στην «επέκταση ενός πολιτισμού», αλλά στην επέκταση των δυνατοτήτων του για εκμετάλλευση απομακρυσμένων τόπων - παραμένοντας παράλληλα ξένη προς αυτούς.

Η εικονοποίηση του δυτικού φαντασιακού

Του Δημήτρη Τσίρκα 

O λόγος που αυτή η φωτογραφία κάνει τον γύρο του διαδικτύου παρότι έχει αποδειχτεί φέικ, είναι γιατί εικονοποιεί πλήρως το δυτικό φαντασιακό: 

μια όμορφη νέα γυναίκα που ανάβει το τσιγάρο της καίγοντας τη φωτογραφία του Χαμενεϊ – του συμβόλου του θρησκευτικού ολοκληρωτισμού. 

Η φιλελεύθερη Δύση βλέπει τον εαυτό της σε αυτή την εικόνα ή μάλλον τη φαντασιακή αναπαράσταση του εαυτού της, τον εαυτό της όπως θα ήθελε να είναι – νέα, όμορφη, σέξι, κοσμική, ατίθαση, φεμινιστική. 

Απέναντί της - στο πρόσωπο του γενειοφόρου μουλά - στέκεται η ανατολίτικη καθυστέρηση, ο σκοταδισμός, η πατριαρχία, το γήρας.

Θα μπορούσε να είναι μια εικόνα από διαφήμιση καλλυντικών ή τσιγάρων, όταν επιτρεπόταν οι διαφημίσεις τους. 

Ο Ε. Μπερνέζ, άλλωστε, ο πατέρας του μάρκετινγκ και γαμπρός του Φρόυντ, πούλησε τη δεκαετία του 1930, το τσιγάρο στις γυναίκες εμφανίζοντάς το ως αναπόσπαστο εργαλείο της γυναικείας χειραφέτησης – καπνίζοντας θα εξομοιωθούν με τους άντρες. 

Η ΑΝΑΤΟΛΗ ΩΣ ΑΦΟΡΜΗ

Πριν από εκατό χρόνια, στις 17 Δεκεμβρίου 1925, ο Ρενέ Γκενόν (που πέθανε σαν σήμερα, στις 7 Ιανουαρίου 1951) έδωσε την περίφημη διάλεξή του για τη μεταφυσική της Ανατολής στη Σορβόννη. 

Μακριά από τον οριενταλισμό και τις δυτικές αποικιακές φαντασιώσεις, ο Γκενόν αρνούμενος καθαρά δυτικές διαμάχες, όπως αυτή που χωρίζει τους υποστηρικτές και τους αντιπάλους μιας φαντασιακής Ανατολής, είδε την Ανατολή ως το δικαστήριο ενώπιον του οποίου θα έπρεπε να εξεταστούν οι αποτυχίες της σύγχρονης Δύσης, η οποία εγκατέλειψε τη μεταφυσική και τις παραδοσιακές της αρχές. 

Αν πρέπει να κρατήσουμε κάτι από αυτή την αναδρομή δεν είναι η προσχώρησή μας στην Ανατολή, ούτε να βλέπουμε αυτήν ως μια γεωγραφικά και ιστορικά τοποθετημένη ζώνη αλλά να την κατανοήσουμε περισσότερο ως ένα συμβολικό και ηθικό πόλο για να ανακαλύψουμε πάλι τη δική μας αλήθεια.

Το πρωτοποριακό έργο του Γάλλου μεταφυσικού παραμένει εντυπωσιακά επίκαιρο, σε μια εποχή που η νεωτερικότητα διαλύεται υπό το βάρος των πνευματικών και κοινωνικών αντιφάσεων της. Αντιτιθέμενος στην «υπεράσπιση της Δύσης» και σε αυτό που αργότερα θα ονομαζόταν «σύγκρουση πολιτισμών», ο Γκενόν άνοιξε έναν άλλο κριτικό δρόμο. Δίπλα στον μεταφυσικό και εσωτεριστή στοχαστή στέκεται ένας διορατικός παρατηρητής της εποχής του. Η αναβίωση της θρησκείας και η αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολής και Δύσης φαίνονται αρκετά δύσκολο να κατανοηθούν από τους μοντέρνους. 

Ἠδύνατο ἡ ἑνωτική πολιτική τῶν Παλαιολόγων νά διασώση τό Βυζάντιον;

Ἠδύνατο ἡ ἑνωτική πολιτική τῶν Παλαιολόγων νά διασώση τό Βυζάντιον;

Γράφει ὁ κ. Ἀνδρέας Κεφαλληνιάδης, Δάσκαλος Γ΄ Ἀρσακείου – Τοσιτσείου Δημοτικοῦ Σχολείου Ἑκάλης

Τὸ δίλημμα ἐπιλογῆς ἀνάμεσα σὲ ἀλλόθρησκους Τούρκους καὶ σὲ δυτικοὺς χριστιανοὺς δὲν ἦταν πραγματικό. Σὲ κάθε περίπτωση, ὁ ὑστεροβυζαντινὸς ἑλληνισμὸς ἦταν καταδικασμένος νὰ ὑποστεῖ τὴν τουρκικὴ ὑποδούλωση, ἀφοῦ τὸ ὀθωμανικὸ κράτος βρισκόταν τότε σὲ φάση ἀνόδου, ἐνῶ τὸ βυζαντινὸ κράτος βρισκόταν πλέον στὴ φάση τῆς παρακμῆς του.

Ὅπως ἀποδείχθηκε ἀπὸ τοὺς αἰῶνες ποὺ ἀκολούθησαν, ἀκόμα καὶ οἱ λατινοκρατούμενες ἑλληνικὲς περιοχὲς σταδιακὰ ὑπέκυψαν στὴν τουρκικὴ ἐπεκτατικότητα. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἅλωση, ἡ Δύση ποτὲ δὲν ἐπιχείρησε μία ἐκστρατεία γιὰ ἀπελευθέρωση τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τοὺς Τούρκους. Ἔτσι ἀποδείχθηκε ὅτι ἡ σωτηρία τῆς Πόλης ἀπὸ τοὺς Δυτικοὺς δὲν ἀποτελοῦσε πραγματικὴ ἐλπίδα. Ἡ Δύση, στὴν ὁποία οἱ Παλαιολόγοι αὐτοκράτορες εἶχαν ἐναποθέσει τὶς τελευταῖες ἐλπίδες τους, ἦταν ἀπρόθυμη νὰ βοηθήσει. Ἡ φιλενωτικὴ-φιλοδυτικὴ στάση τῶν Παλαιολόγων αὐτοκρατόρων ἦταν μάταιη καὶ καταστρεπτική. Ὁ αὐτοκράτορας Ἰωάννης Η΄ Παλαιολόγος ἀντὶ νὰ συνεργαστεῖ μὲ τοὺς ἄλλους ὀρθόδοξους χριστιανικοὺς λαοὺς τῶν Βαλκανίων, κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν, στὴν καθοριστικὴ μάχη τῆς Βάρνας ( 1444 ), προτίμησε νὰ ἐκλιπαρεῖ τὴ βοήθεια τῶν Φράγκων καὶ τοῦ πάπα, μὲ ἀντάλλαγμα τὴν ὑποταγὴ τῆς Ὀρθοδοξίας στὴ Δύση. Ἐπιπλέον ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἔγινε αἰτία νὰ διχαστοῦν οἱ Βυζαντινοὶ σὲ ἑνωτικοὺς καὶ ἀνθενωτικούς, τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἦταν ὅλοι ἑνωμένοι.

Ἔτσι ἐνῶ ἄλλοτε ὁ πάπας ὀργάνωνε ὁλόκληρες σταυροφορίες, τώρα τὸ μόνο ποὺ ἔκανε, ἦταν νὰ στείλει 200 τοξότες, ποὺ ἔφτασαν μαζὶ μὲ τὸν καρδινάλιο Ἰσίδωρο γιὰ νά…ἑορτάσουν τὴν ἕνωση τῶν δύο Ἐκκλησιῶν ποὺ εἶχε ὑπογραφτεῖ τὸ 1439![1] Λίγες μέρες ἀργότερα ναύλωσε τρία γενοβέζικα πλοῖα μὲ ὅπλα καὶ τρόφιμα γιὰ τοὺς ὑπερασπιστές. Τὰ πλοῖα αὐτὰ μαζὶ μὲ ἕνα βυζαντινὸ κατόρθωσαν ὑπὸ τὴν ἡγεσία τοῦ πλοίαρχου Φλαντανελᾶ νὰ διασπάσουν τὸν τουρκικὸ κλοιὸ καὶ νὰ μποῦν στὸν Κεράτιο κόλπο. Ἡ Βενετία ἔστειλε κι αὐτὴ λίγα καράβια, τὰ ὁποῖα ὅμως ἔφτασαν δύο μέρες μετὰ τὴν Ἅλωση! Ὁ μόνος Δυτικὸς ποὺ προσέτρεξε ἐθελοντικὰ σὲ βοήθεια, μαζὶ μὲ τοὺς 700 στρατιῶτες ποὺ διοικοῦσε, ἦταν ὁ στρατηγὸς Ἰωάννης Ἰουστινιάνης, στὸν ὁποῖο ἀνατέθηκε ἡ ὀργάνωση τῆς ἄμυνας. Ἀλλὰ κι αὐτὸς ἀκόμα, ὅταν τραυματίστηκε, λιποψύχησε κι ἐγκατέλειψε τὴ μάχη, γιὰ νὰ σωθεῖ, παρασύροντας μαζί του καὶ τοὺς στρατιῶτες του. Ἔτσι στὴν πιὸ κρίσιμη στιγμή, ἡ ἄμυνα τῆς Πόλης ἀδυνάτισε κι ἄλλο. Οἱ Βενετοὶ καὶ Γενουᾶτες ποὺ ἔμεναν στὴν Κωνσταντινούπολη συστρατεύθηκαν μὲ τοὺς Ἕλληνες καὶ πολέμησαν γιὰ τὴ σωτηρία τῆς Πόλης. Ἀλλὰ ἂς μὴ ξεχνᾶμε, ὅτι κι αὐτοὶ ἀκόμα, εἶχαν ἀπὸ χρόνια ἐξασφαλίσει ἰδιαίτερα οἰκονομικὰ προνόμια, ποὺ ἤθελαν νὰ τὰ διασώσουν. Οἱ Γενοβέζοι κάτοικοι τῆς συνοικίας τοῦ Γαλατᾶ, δὲν δίστασαν νὰ συμμαχήσουν ἄτυπα μὲ τοὺς Τούρκους, ἀφοῦ διέβλεπαν ὅτι ἡ Πόλη θὰ πέσει στὰ χέρια τους. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ πίστευαν ὅτι θὰ μποροῦσαν νὰ ὑπερασπίσουν τὰ συμφέροντά τους καὶ μετὰ τὴν Ἅλωση. Γιὰ τὸ λόγο αὐτό, ὄχι μόνο δὲν εἰδοποίησαν τοὺς Βυζαντινοὺς γιὰ τὴν προετοιμασία τοῦ Μωάμεθ νὰ περάσει μέσα στὸν Κεράτιο κόλπο 72 καράβια κατασκευάζοντας δίολκο, ἀλλὰ καὶ ἐν συνεχείᾳ πρόδωσαν στοὺς Τούρκους τὴν ἀπόπειρα πυρπόλησης τοῦ τουρκικοῦ στόλου ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες.[2]

Από τον Αυγουστίνο στην Τζούντιθ Μπάτλερ – Το εσωτερικό ρήγμα του δυτικού πνεύματος

26/09/2025

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η Δύση συνηθίζει να βλέπει τον εαυτό της ως φορέα της ελευθερίας, της προόδου και της ορθολογικότητας. Ωστόσο, πίσω από αυτό το αφήγημα κρύβεται μια βαθιά κρίση ταυτότητας, η οποία δεν είναι προϊόν της σημερινής εποχής αλλά έχει ρίζες που φτάνουν πολύ πίσω. Στον χριστιανισμό της Ύστερης Αρχαιότητας, οι κοσμοαντιλήψεις του οποίου διαμόρφωσαν εν πολλοίς τον δυτικό πολιτισμό.

Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τη σημερινή σύγχυση – από την πολιτική πόλωση μέχρι τη διαμάχη γύρω από την ταυτότητα φύλου – οφείλουμε να επιστρέψουμε στις απαρχές και να δούμε πώς συγκροτήθηκε οντολογικά ο δυτικός άνθρωπος. Αναλυτικότερα, η αρχαία ελληνική παράδοση αντιμετώπισε τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική ενότητα. Από τον Όμηρο μέχρι τους Πατέρες της Εκκλησίας, η ψυχή χωρίς το σώμα δεν ήταν πλήρης. Στην Οδύσσεια, οι ψυχές των νεκρών είναι σκιές, ένα “υπόλειμμα” ζωής. Ο άνθρωπος όφειλε να αναζητήσει την αλήθεια και την ελευθερία, όχι αποκομμένος από το σώμα του αλλά μέσα στην ενότητά του. Στη Δύση, όμως, με τον Αυγουστίνο, άρχισε να προκύπτει ένας άλλος δρόμος.

Υπό την επίδραση φιλοσόφων σαν τον Πλωτίνο και πνευματικών ρευμάτων όπως ο γνωστικισμός, ο άνθρωπος ορίζεται ως ένα ιεραρχικό και ανταγωνιστικό δίπολο. Ψυχή / πνεύμα εναντίον σώματος. Η δε ανώτερη ψυχή οφείλει να κυριαρχήσει πάνω στο κατώτερο σώμα και στα πάθη του, απαλλάσσοντας τον άνθρωπο από το βάρος του και οδηγώντας τον στην τελειότητα. Έτσι, το σώμα αντιμετωπίζεται ως πεδίο αδυναμίας και υποταγής, ενώ η σωτηρία συνδέεται με την υπέρβαση ή ακόμη και με την περιφρόνησή του.

Αυτό το σχήμα δεν έμεινε μια θεολογική λεπτομέρεια αλλά διαμόρφωσε τον τρόπο που η Δύση αντιλαμβάνεται τον εαυτό της μέχρι σήμερα. Το σώμα προβάλει αντιστάσεις, οι οποίες πρέπει να κατανικηθούν. Το ανώτερο πνεύμα πρέπει να νικήσει το κατώτερο σώμα δια της ισχύος. Η ισχύς και η βούληση λοιπόν τοποθετούνται στον πυρήνα της οντολογίας του ανθρώπου, έχοντας ήδη πριν τοποθετηθεί στην οντολογία του Θεού.

Συγκεκριμένα, ο Καθηγητής π. Νικόλαος Λουδοβίκος, είναι αυτός που έχει πρώτος μιλήσει για τη “θεολογία της δύναμης”, η οποία χαρακτήρισε μεγάλο μέρος της δυτικής χριστιανικής παράδοσης. Σύμφωνα με αυτήν, ο Θεός νοείται πρωτίστως ως απόλυτη βούληση και ισχύς και ο άνθρωπος καλείται να μιμηθεί αυτήν την κυριαρχία. Αυτή η πρόσληψη ενίσχυσε την πολιτισμική έμφαση στη βούληση, στην υπέρβαση των ορίων, στην κατάκτηση της φύσης. Αντιθέτως, η ορθόδοξη παράδοση προβάλλει τον Θεό ως σχέση αγάπης, ως κοινωνία προσώπων, και τον άνθρωπο ως μέτοχο αυτής της κοινωνίας.

Ο Αυγουστίνος συναντά τη Τζούντιθ Μπάτλερ

Η Μέση Ανατολή και το Τέλος της Μεγάλης Παρέκκλισης

Όλες οι ιστορικές παρεκκλίσεις, εκτροπές και μη ομαλότητες κάποια στιγμή φτάνουν στο φυσικό τους πολιτικό τέλος.

Δημήτρης Β. Πεπόνης

Εκεί που οι περισσότεροι άνθρωποι έβλεπαν στη σύνδεση Ινδίας και Ευρώπης μέσω της Μέσης Ανατολής (IMEC), ένα εναλλακτικό αμερικανικό-δυτικό σχέδιο περιορισμού της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μια Ζώνη Ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative), δηλαδή της αναβίωσης του Δρόμου του Μεταξιού, εγώ έβλεπα εξ αρχής τη συμπληρωματικότητα των δύο έργων, έστω σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο, και την έναρξη μιας νέας εποχής στη Μέση Ανατολή:

Εξ ου και έχω επισημάνει παλαιότερα (V):

Η είσοδος της Αιγύπτου, του Ιράν, της Αιθιοπίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στον οργανισμό BRICS, η συμφωνία Σαουδικής Αραβίας-Ιράν με τη διαμεσολάβηση της Κίνας, η συμμετοχή των κρατών της περιοχής στην πρωτοβουλία «Μια Ζώνη Ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative), η διασύνδεση Ινδίας, Μέσης Ανατολής, Ευρώπης (IMEC) και ο Διεθνής Διάδρομος Μεταφορών Βορρά-Νότου (Ρωσία, Ιράν, Ινδία), φανερώνουν την έλευση της μετα-αμερικανικής/μονοπολικής εποχής και την απαρχή του Τέλους της Μεγάλης Παρέκκλισης στη Μέση Ανατολή/Δυτική Ασία.

Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ ημών και αυτών. Η Δύση σκέφτεται πώς να ζήσει, και εμείς σκεφτόμαστε γιατί ζούμε.

O Ρωσος σκηνοθέτης και κινηματογραφιστης Νικίτα Μιχάλκοφ (γεν. 1945) είπε κάποτε στον Σερβο συγγραφέα Μόμι Καπόρ (1937-2010):

 «Έχετε παρατηρήσει ότι δεν υπάρχει αμερικανική ταινία στην οποία να μην σκοτώνονται τουλάχιστον 100 άνθρωποι;

Κανείς δεν λυπάται αυτούς τους ανθρώπους, ούτε είναι γνωστό ποια είναι η μητέρα τους, ούτε αν έχουν αδερφή. Ούτε πώς τους λένε. Όλοι χάνονται σαν να μην έχει καμία σημασία...

Και πριν από 150 χρόνια, ένας φοιτητής στην Αγια Πετρούπολη σκότωσε μια γιαγιά και ένας συγγραφέας γράφει ένα βιβλίο γι' αυτό και στη συνέχεια γράφονται διατριβές για το αν ο φοιτητής είχε το δικαίωμα να σκοτώσει τη γιαγιά ή όχι.

Αυτή είναι η διαφορά μεταξύ ημών και αυτών. Η Δύση σκέφτεται πώς να ζήσει, και εμείς σκεφτόμαστε γιατί ζούμε.»

ΠΗΓΗ:George Stamkos

Ευχαριστώ την Άννα Στάικου fb

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

Φώτης Τερζάκης: «Ως συμπεριληπτικό όνομα, η "Ανατολή" είναι ήδη μια ρατσιστική και αποικιοκρατική κατηγορία, ένας τόπος της φαντασίας μας»

16 Μαΐου 2025 4059

Μιλήσαμε με τον Φώτη Τερζάκη με αφορμή την πρόσφατη επανακυκλοφορία της μετάφρασής του της περίφημης μελέτης του Έντουαρντ Σαΐντ (Edward Said) «Οριενταλισμός», στη σειρά «Κάλλιστος» των εκδόσεων Σάλτο.

Στον Κ.Β. Κατσουλάρη

Λίγα είναι τα βιβλία για τα οποία μπορούμε να πούμε ότι συνέστησαν έλα ολόκληρο πεδίο, ένα καινούργιο αντικείμενο μελέτης. Αν και στη σκέψη δεν υπάρχει παρθενογένεση, ο Οριενταλισμός του Έντουαρντ Σαΐντ είναι ένα από τα σπάνια αυτά βιβλία που χωρίζουν την ιστορία της σκέψης σε ένα πριν και ένα μετά, εγκαινιάζοντας έναν ολόκληρο κλάδο σπουδών, τις λεγόμενες «Μετααποικιακές σπουδές». 

Η επανέκδοσή τους στη χώρα μας, από τις εκδόσεις Σάλτο, στη σειρά «Κάλλιστος» (είχαν εκδοθεί από τις εκδόσεις Νεφέλη, το 1996, σε μετάφραση Φώτη Τερζάκη και τότε) θα αποτελούσε ούτως ή άλλως εκδοτικό γεγονός, μια και τέτοια βιβλία δεν πρέπει να λείπουν από την αγορά. Στη συγκεκριμένη συγκυρία, δε, όπου ο δυτικός άνθρωπος αντιμετωπίζει ξανά με κυνισμό (που βαφτίζει πραγματισμό) τους πολιτισμικά διαφορετικούς από εκείνον, το βιβλίο τούτο πρέπει να διαβαστεί και να συζητηθεί ξανά, ειδικά από τους νεότερους. Μιλήσαμε με τον Φώτη Τερζάκη, μεταφραστή του βιβλίου, αλλά και διανοούμενο με καίρια πολιτική σκέψη.

O Οριενταλισμός του αμερικανοπαλαιστίνιου διανοητή Έντουαρντ Σαΐντ έχει εγγραφεί ως ένα από τα πιο επιδραστικά έργα του τέλους τού εικοστού αιώνα (κυκλοφόρησε το 1978), αλλάζοντας τον τρόπο που βλέπουμε την αποικιοκρατία. Θα θέλατε να μας πείτε, καταρχάς, δυο λόγια για την ιστορία της πρόσληψής του;

Ο Διαφωτι(ζ)μός και οι Διαφωτι(ζ)μένοι

Γράφουν οι: Σοφία Ζήση και Γιώργος Κουτσαντώνης

Κυκλοφορεί, από ιδρύσεως ελληνικού κράτους, από στόμα σε στόμα και από συνείδηση σε συνείδηση, ο μύθος ότι εμείς οι Έλληνες, δεν ήμασταν παρά ένα μάτσο αγροίκοι και αμόρφωτοι χωρικοί, ώσπου κάποια στιγμή, οι πιο διεθνείς από εμάς, δηλαδή οι έμποροι και οι ναυτικοί, «δραστηριοποιήθηκαν στην Ευρώπη, έγιναν φορείς της Γαλλικής Επανάστασης», και ύστερα ήρθαν για να «διαχύσουν τις ιδέες του Διαφωτισμού» στα καθ’ ημάς.

 Τουτέστιν, χρειαστήκαμε τους Δυτικούς για να μας ανοίξουν τα μάτια. 

Αν και δεν είναι σίγουρο ότι τα ανοίξαμε και τόσο, παρά τις διαφωτιστικές μαλάξεις, και για τούτο φταίμε, και πάλι εμείς, που δεν είμαστε και τόσο ορθολογικοί.

 Σχεδόν κάθε βιβλίο ιστορίας, μάθημα από καθέδρας ή αφήγημα που κυκλοφορεί στην επικράτεια, αναπαράγει αυτό το χυδαίο ψεύδος, με τελευταίο παράδειγμα το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ της Cosmote «Ιωάννης Καποδίστριας», όπου εμφανίζονται οι ίδιοι οι απόγονοι του Κυβερνήτη, τους οποίους ακούμε, με λύπη και αγανάκτηση, να επαναλαμβάνουν το ίδιο αφήγημα.

Γιατί είναι μύθος και ψεύδος ο εκ Δύσεως ερχόμενος Διαφωτισμός; 

Για έναν βασικό λόγο: γιατί οι Έλληνες δεν πάψαμε, ούτε μια στιγμή, να είμαστε διαφωτισμένοι, κυριολεκτικά αυτόφωτοι, από ιδρύσεως ελληνικού Έθνους. Όταν λέμε Έθνος, εννοούμε το αρχαίο, πολυχιλιετές, συνεχές Έθνος που πραγματικά είμαστε, όχι το τυχαίο συνονθύλευμα από βαλκανικούς λαούς που μιλάει κάτι σαν Ελληνικά και που κάποιοι θέλουν να πιστέψουμε πως είμαστε.

 Κατά την περίοδο του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα, εμείς δημιουργήσαμε τον Βυζαντινό πολιτισμό και η μόνη γνωστή και καταγεγραμμένη περίοδος στην ιστορία μας, που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μεσαιωνική», είναι αυτή της Τουρκοκρατίας, όπου μεγάλο μέρος του λαού λεηλατήθηκε και σμικρύνθηκε από όλες τις απόψεις.

 Η τιτάνια αναγεννητική προσπάθεια, κατά την περίοδο που προηγήθηκε της Ελληνικής Επανάστασης, υπήρξε τρανή απόδειξη ότι οι Έλληνες είχαν επίγνωση της πνευματικής τους ανωτερότητας σε σχέση με τους κατακτητές και γνώριζαν το βάθος της ελληνικής διαχρονίας. Η έκρηξη της ίδρυσης σχολείων κατά την εποχή είναι μία μόνο ένδειξη αυτής της αλήθειας. Τεράστια υπήρξε η συμβολή της Εκκλησίας στην διαιώνιση της γλώσσας και της ελληνικής συνείδησης. Η φλόγα δεν έσβησε ποτέ, οι Έλληνες αισθάνονταν ότι μπορούν να κερδίσουν ξανά την ελευθερία τους, να επαναστατήσουν.

Σε ποιον κόσμο ανήκουν Ελλάδα και Κύπρος;

ΑΞΕΛΟΣ ΛΟΥΚΑΣ

Αποτελεί μιαν από τις πραγματικότητες των ημερών μας η αγωνία που διαπερνά μια σημαντική μερίδα των Ελλήνων γι’ αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως το υπαρξιακό μας πρόβλημα, ως η συνάντηση του Ελληνισμού και του Ελληνικού Κόσμου με το πεπρωμένο του. Πρόβλημα όμως που αν θες να το αντιμετωπίσεις, οφείλεις –πάνω από όλα– να το δεις στις πραγματικές του διαστάσεις.

Από το σημείο αυτό αρχίζουν, κατά την γνώμη μου, τα προβλήματα, γιατί το σύνολο, σχεδόν, αυτών που τους αφορά, αρνούνται να το δουν αποφεύγοντας τον καθρέφτη. Είναι προφανές ότι το θέμα που θίγω είναι εξαιρετικά πολύπλοκο και φιλόδοξο. Γι’ αυτό θεωρώ ότι φρονιμότερο είναι να επικεντρωθώ σε τρία συγκεκριμένα, πλην αφετηριακά και κομβικά σημεία, που αφορούν την Ελλάδα, την Κύπρο και τον Ελληνικό Κόσμο, σημεία που –προφανώς– δεν εξαντλούν το ζήτημα, αλλά και σημεία που χωρίς την σωστή διάγνωσή τους, παραμένεις εγκλωβισμένος στα διαχρονικά αδιέξοδά σου.

Α. Σε ποιο κόσμο ανήκει Ελλάδα, Κύπρος και Ελληνισμός;

Εξετάζοντας το πρώτο από τα τρία σημεία θα προσπαθήσω να προσεγγίσω το επίδικο σημείο για το πού τοποθετείται η Ελλάδα και ο Ελληνισμός. Προφανώς σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οργανικά και τα δύο ανάπηρα ελληνικά κράτη, η Ελληνική και η Κυπριακή Δημοκρατία. Οι απόλυτες διακρίσεις που αυθαίρετα και σχηματικά τοποθετούν την Ελλάδα και την Κύπρο στην Δύση ή την Ανατολή, τον Νότο ή τον Βορρά διανθισμένες από μια φθαρμένη πλέον φιλοευρωπαϊκή ή αντιευρωπαϊκή ρητορική, καταλήγουν στην δημιουργία ετικετών που όχι μόνον δεν φωτίζουν, αλλά, τουναντίον, συσκοτίζουν τους ήδη θολούς ορίζοντες της εξωτερικής μας πολιτικής. Κι αυτό γιατί θεμέλιοι λίθοι κάθε εξωτερικής πολιτικής οφείλουν να είναι τα ιστορικά, γεωπολιτικά, εθνικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δεδομένα και όχι τα ιδεολογήματα που, κατά κανόνα, τα συνοδεύουν.

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΦΙΡΕΤΙΚΟΣ..

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Για ποιο γεγονός η 20η Ιανουαρίου 2025 θα μείνει στην ιστορία; Οι περισσότεροι θα απαντούσαν για την ορκωμοσία Τραμπ. Ίσως όμως αποδειχθεί ότι κάνουν λάθος. 

Την ίδια μέρα οι Κινέζοι λάνσαραν το DeepSeek-R1, ένα νέο γενικό γλωσσικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, αφήνοντας τους ανταγωνιστές τους, την πολιτική και την οικονομία κυριολεκτικά εμβρόντητους. Οι επιδόσεις του κινεζικού μοντέλου συναγωνίζονται ή και ξεπερνούν τα αντίστοιχα της Open AI και των λοιπών αμερικανικών εταιρείων που πιστευόταν ότι είχαν αποφασιστικό προβάδισμα. Κι αυτό με μια επένδυση της τάξεως των 6 εκατομμυρίων δολλαρίων (όταν οι Αμερικανοί επενδύουν δισ.), χωρίς τα πιο προηγμένα τσιπ της αγοράς (λόγω του αμερικανικού εμπάργκο κατά της Κίνας), μέσα σε δύο μόλις μήνες (όταν οι άλλες εταιρείες έχουν πείρα ετών πίσω τους) και με κόστος χρήστης έως και τριάντα φορές μικρότερο των ανταγωνιστών!

Οι ίδιοι οι Δυτικοί σχολιαστές μίλησαν για κεραυνό εν αιθρία και για πανικό. Η ουσία είναι όμως άλλη, και είναι άκρως πολιτική. Όπως σε όλους σχεδόν τους τομείς, και στο πεδίο της τεχνολογίας η δυτική υπεροχή υποχωρεί ταχύτητα. Από τα τρία πεδία που οι τεχνογκουρού θεωρούν ότι θα κρίνουν το μέλλον (άλλο τώρα αν η πρόβλεψή τους θα βγει ακριβής...), την πολεμική βιομηχανία, την τεχνητή νοημοσύνη και τα διαστημικά ταξίδια, η Ρωσσία κοντράρει στα ίσια τις ΗΠΑ στο πρώτο, η Κίνα στο δεύτερο και η έκβαση του ανταγωνισμού στο τρίτο είναι επίσης εντελώς ανοιχτή.  

Ο λόγος της δυτικής υποχώρησης; Το έμψυχο δυναμικό και η ποιότητα της εκπαίδευσης. Ο Εμμανουέλ Τοντ σε μια συνέντευξή του προ καιρού ανέφερε ότι οι Ρώσσοι με υποδιπλάσιο πληθυσμό από αυτόν των Αμερικανών, κατορθώνουν να εκπαιδεύουν πολύ περισσότερους μηχανικούς από εκείνους. Και παγκοσμίως στον τομέα της ΤΝ, το ποσοστό των Κινέζων ειδικών είναι 47%! Χωρίς αυτούς, τους Ινδούς και τους άλλους πάλαι ποτέ τριτοκοσμικούς επιστήμονες και τεχνικούς, ήδη σήμερα οι δυτικές εταιρείες δεν θα κρατούσαν μέρα παραπάνω - σε τέτοιο βαθμό εξαρτώνται από εκείνους. Αντιθέτως, Ρώσσοι και Κινέζοι βασίζονται αποκλειστικά στις δικές τους δυνάμεις και έχουν τόσες προφανώς ώστε να αντέχουν στη διαρροή μεγάλου μέρους τους στο εξωτερικό.

Κοντογιώργης: Πουθενά στήν Δύση καί στόν κόσμο δέν παράγεται σήμερα μία, ἔστω, νέα ἰδέα

του Γιώργου Κοντογιώργη

Ἐν ὄψει τοῦ ἀρρήτου παραδόξου πού παρουσίασε στόν ἑλληνικό λαό τό ἀποτέλεσμα τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν –τοῦ παραδόξου χαρακτῆρα τοῦ γεγονότος ἔτι περαιτέρω πολλαπλασιαζομένου ἀπό τήν ἐκ τοῦ ἰδίου τοῦ λαοῦ προέλευση τῶν ἀνεξήγητων ἀποτελεσμάτων–, πολλοί ἀνατρέχουμε στίς αἰτίες καί τούς παράγοντες διαμορφώσεως τῶν συλλογικῶν ἀποφάσεων. Ἕνας ἀπό τούς πλέον προβεβλημένους στήν ἐποχή μας εἶναι αὐτός τῶν περιβόητων «διανοουμένων»: ἐκεῖνοι εἶναι πού, ἐφοδιασμένοι μέ τίς γνώσεις τους, μέ τά «φῶτα τῆς ἐπιστήμης», θά παρέμβουν στίς κρίσιμες στιγμές προκειμένου νά καθοδηγήσουν τόν λαό. Ἤ καί νά προστρέξουν τῶν ἐξελίξεων, νά ἡγηθοῦν τῆς διαμαρτυρίας. Ἀπό κοντά τους οἱ «καλλιτέχνες» εἶναι ἐκεῖνοι πού μέ τήν ἔμπνευσή τους θεωροῦνται σήμερα ὡς ἑρμηνευτές αὐθεντικοί τῆς ἐθνικῆς ζωῆς μας, πρῶτοι ἐκφραστές τῆς ἀγανάκτησης. Αὐτούς τούς δύο πόλους τῆς σύγχρονης πνευματικῆς ζωῆς, ἔτσι, ἀναζητήσαμε στήν ἑπόμενη ἡμέρα τῶν πολιτικῶν ἐξελίξεων: «Ὑπάρχουν»; Καί, ἄν ναί, τί πιστεύουν; Ὁ ὁμ. Καθηγητής τῆς Παντείου κ. Γεώργιος Κοντογιώργης ἀναδιατύπωσε «ἐπί τό ὀρθότερον» τήν ἐρώτηση ὡς ἑξῆς: «Γιατί δέν ὑπάρχει γενιά Ἑλλήνων διανοουμένων καί καλλιτεχνῶν μέ προοδευτική σήμανση σήμερα;». 

Εξηγεί, ἔτσι, στήν «ΕτΚ» τό κενό τῆς διανόησης ὄχι μόνο στήν «ἑτερόφωτη» Ἑλλάδα ἀλλά καί στήν «φωτοφόρα» Δύση, ἕνα κενό πού ἐπιδεινώνει δραματικά τό ἀδιέξοδο τοῦ συγχρόνου πολιτικοῦ συστήματος, τό ὁποῖο ὁ ἴδιος ἔχει χαρακτηρίσει ὡς «αἱρετή μοναρχία». Τό δυσοίωνο εἶναι ὅτι ὁ κ. Κοντογιώργης ἐπιβεβαιώνεται στίς προβλέψεις του –τόν ἐπαληθεύουν τά οἱονεί μοναρχικά ποσοστά τῶν ἐκλογῶν…

του Γιώργου Κοντογιώργη,
Ἡ ἰδεολογική ἐπιδρομή τῆς διανόησης

1 Θά φανεῖ παράδοξος ὁ ἰσχυρισμός ὅτι δέν ὑπάρχει οὔτε ψῆγμα ἑλληνικῆς διανόησης σήμερα πού νά ἔχει νά πεῖ κάτι γιά ὅ,τι συμβαίνει στήν Ἑλλάδα καί στόν κόσμο. Γιά νά εἶμαι ἀκριβής, τέτοια γενιά διανοουμένων δέν ὑπῆρξε ποτέ στήν Ἑλλάδα, τοὐλάχιστον τῆς μεταπολίτευσης [1].