Η αρχιτεκτονική του χρέους

από Βασίλης Βιλιάρδος

Η σύγκριση της Ελλάδας με τις Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Γερμανία, τεκμηριώνει πως πραγματική χρηματοοικονομική εικόνα μιας οικονομίας, δεν αποτυπώνεται από έναν μόνο δείκτη χρέους – ενώ για την Ελλάδα ειδικά, η εικόνα πρέπει να εξετάζεται ως ένα σύνολο: δημόσιο χρέος, καθαρό δημόσιο χρέος, διαθέσιμα, repos, χρέος Κεντρικής Διοίκησης, ιδιωτικό χρέος, ληξιπρόθεσμες οφειλές – αριθμοί που φυσικά δεν πρέπει να αθροίζονται. Μόνο έτσι μπορούμε να καταλάβουμε όχι απλώς πόσο χρωστάει το κράτος, αλλά ποιος το χρηματοδοτεί, πόση ρευστότητα διαθέτει και πόσο μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης εξαρτάται από τους ίδιους τους φορείς του Δημοσίου – ενώ αυτή είναι η ουσιαστική διαφορά μεταξύ του να κοιτάζουμε απλώς έναν αριθμό χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ και του να εξετάζουμε την πραγματική αρχιτεκτονική του χρέους και της χρηματοδότησης μιας οικονομίας. Φυσικά η εικόνα ολοκληρώνεται με τον σημαντικότερο δείκτη όλων – με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Ανάλυση

Όταν συγκρίνουμε το χρέος των ευρωπαϊκών χωρών, συνήθως εξετάζουμε έναν μόνο αριθμό: το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Εν τούτοις, είναι ένας αριθμός που, από μόνος του, δεν αρκεί για να περιγράψει τη συνολική χρηματοοικονομική εικόνα μιας οικονομίας – γεγονός που σημαίνει ότι, πρέπει να εξετάζουμε τουλάχιστον τα εξής τέσσερα διαφορετικά μεγέθη:

(α) το δημόσιο χρέος, (β) το ιδιωτικό χρέος, (γ) τα διαθέσιμα, τις εσωτερικές απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις μέσα στη Γενική Κυβέρνηση, καθώς επίσης (δ) τον τρόπο με τον οποίο η κεντρική διοίκηση χρηματοδοτεί τις ανάγκες της από τους ίδιους τους δημόσιους φορείς.

Η αγροτική μας παραγωγή καταρρέει δεν θα αποφευχθεί μια επώδυνη διατροφική κρίση

Βασίλης Βιλιάρδος 

Η αγροτική μας παραγωγή καταρρέει - εύλογα, αφού οι αγρότες μας γίνονται όλο και λιγότεροι.

Αυτοί δε που παραμένουν, είναι όλο και πιο ηλικιωμένοι - με τους νέους να εγκαταλείπουν μαζικά την περιφέρεια.

Την ίδια στιγμή, το κόστος λειτουργίας των αγροτών έχει αυξηθεί σε εξωφρενικά επίπεδα - οπότε η ενασχόληση τους με τον κλάδο είναι συνήθως ζημιογόνα.

Το αποτέλεσμα είναι η συνεχής άνοδος των τιμών των αγροτικών προϊόντων - σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και όχι με τις υπερβολές που αναρτώνται εδώ.

Ακόμη χειρότερα, θα υπάρξουν τεράστιες ελλείψεις μεσοπρόθεσμα - γεγονός που σημαίνει ότι, εάν δεν αλλάξει άμεσα η πολιτική της κυβέρνησης, δεν θα αποφευχθεί μια επώδυνη διατροφική κρίση.

ΦΠΑ και ΕΦΚ φέρνουν πάνω από το 50% των φορολογικών εσόδων – Η κατανάλωση μειώνεται , αλλά πληθωρισμός «τροφοδοτεί» τα κρατικά ταμεία

Θανάσης Κουκάκης

Φωτογραφία: ΑΡΧΕΙΟΥ / EUROKINISSI

Στο οκτάμηνο του 2026, τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 49,481 δισ. ευρώ, έναντι 46,519 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Υψηλή παραμένει η συμμετοχή των έμμεσων φόρων στα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου, με τον ΦΠΑ και τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) να αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το ήμισυ των συνολικών εισπράξεων από φόρους στο οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου 2026. Τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, που δημοσιοποίησε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, αποτυπώνουν αφενός την ισχυρή άνοδο των εσόδων από ΦΠΑ και αφετέρου την υποχώρηση των εισπράξεων από τους ΕΦΚ.

Στο οκτάμηνο του 2026, τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 49,481 δισ. ευρώ, έναντι 46,519 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για αύξηση περίπου 6,4%, ή σχεδόν 3 δισ. ευρώ σε απόλυτους αριθμούς. Παράλληλα, οι φορολογικές εισπράξεις κινήθηκαν κατά 1,794 δισ. ευρώ υψηλότερα από τον στόχο του προϋπολογισμού, ο οποίος είχε τοποθετηθεί στα 47,687 δισ. ευρώ.

Καθοριστικός παράγοντας για αυτή την υπέρβαση είναι ο ΦΠΑ. Οι εισπράξεις από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας έφθασαν τα 20,544 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο, από 18,185 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα. Η αύξηση διαμορφώνεται έτσι περίπου στο 13%, καθώς μέσα σε ένα έτος τα κρατικά ταμεία εισέπραξαν επιπλέον 2,359 δισ. ευρώ μόνο από τη συγκεκριμένη κατηγορία φόρου. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με τον στόχο του προϋπολογισμού: οι εισπράξεις ΦΠΑ είχαν προβλεφθεί στα 19,333 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα να καταγράφεται υπέρβαση κατά 1,211 δισ. ευρώ ή περίπου 6,3%.

Γιατί δανείζεται η Ελλάδα 65 δις € από τους ασφαλιστικούς και λοιπούς φορείς ή το 26,2% του ΑΕΠ της, όταν η Ιταλία μόλις 2,4%;

Βασίλης Βιλιάρδος 

Το μαξιλάρι μηδενίστηκε, τα repos έφτασαν τα 65 δις € και το χρέος αυξήθηκε κατά 18% από το 2019. Τι συμβαίνει πραγματικά στα ταμεία του κράτους; Γιατί δανείζεται η Ελλάδα 65 δις € από τους ασφαλιστικούς και λοιπούς φορείς ή το 26,2% του ΑΕΠ της, όταν η Ιταλία μόλις  2,4%; Τι θα συμβεί εάν υπάρξει μία διεθνής κρίση ρευστότητας και ομολόγων;

Στο πρώτο γράφημα που παραθέτουμε, φαίνεται ότι το χρέος της Κεντρικής Διοίκησης ανήλθε στις 31/12/2025 στα 427,123 δις € - από 422,646 δις € το 2024 και 361,160 δις € το 2019. Δηλαδή αυξήθηκε κατά 65,963 δις € (+18,3%) από το 2019.

Στο δεύτερο γράφημα, αριστερά, τα διαθέσιμα της Γενικής Κυβέρνησης στις 31/12/2025 ανέρχονταν σε 39,576 δις € - ενώ το καθαρό χρέος, αφαιρουμένων δηλαδή των διαθεσίμων, ήταν 323,224 δις €.

Στο ίδιο γράφημα, δεξιά, στις 30/06/2026 τα διαθέσιμα είχαν μειωθεί στα 31,110 δις € - ενώ το καθαρό χρέος είχε αυξηθεί στα 326,466 δις €. Δηλαδή σε μόλις έξι μήνες τα διαθέσιμα μειώθηκαν κατά 8,466 δις € - ενώ το καθαρό χρέος αυξήθηκε κατά 3,242 δις €.

Στο τρίτο γράφημα, τα διαθέσιμα της Κεντρικής Διοίκησης μειώθηκαν από 13,028 δις € στις 31/03/2026 σε 10,775 δις € στις 30/06/2026 - ενώ το «μαξιλάρι» (Cash Buffer Account), ύψους 5,410 δις €, μηδενίστηκε.

Τι σημαίνει αρνητική αποταμίευση-3%, ενεργειακή καταιγίδα και η ληστεία των funds

Βασίλης Βιλιάρδος 

Τι μας λέει η κυβέρνηση, υποστηρίζοντας πως οι Έλληνες ευημερούν; Ότι το συμπέρασμα της βασίζεται στην άνοδο της κατανάλωσης - η οποία είναι μεγαλύτερη από άλλες χώρες. 

Μάλιστα! Δηλαδή, εάν οι Έλληνες πουλούν τα σπίτια τους και ξοδεύουν τα έτοιμα,  για να αγοράσουν τα αγαθά που τους είναι απαραίτητα, αφού έχουν γίνει πανάκριβα, ευημερούν! 

Πως είναι δείγμα ευημερίας η κατανάλωση και όχι η αποταμίευση - όπου η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη με αρνητικές αποταμιεύσεις (της τάξης του -3%), όταν η μέση στην ΕΕ είναι +14,1 έως +14,4% του διαθέσιμου εισοδήματος (στην Ευρωζώνη έως +15,2%). 

Τι σημαίνει αρνητική αποταμίευση-3% στην Ελλάδα; Ότι εάν τα εισοδήματα ενός ατόμου είναι 100 €, τότε χρειάζεται 103 € για τις καταναλωτικές δαπάνες του και υποχρεώσεις - επομένως πρέπει να βρει τα 3€, με τα οποία θα συμπληρώσει τα εισοδήματα του για να επιβιώσει. 

Τι σημαίνει θετική αποταμίευση +14% στην Ευρώπη; Πως όταν ένας Πολίτης έχει 100€ εισόδημα, δαπανά τα 86 € και αποταμιεύει τα 14€. 

Μία σύγκριση της οικονομικής πολιτικής Μητσοτάκη και Τσίπρα

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΣΤΑΛΙΑΣ ΣΠΥΡΟΣ

Η δεκαεξαετία είναι το χρονικό διάστημα στο οποίο ένας μαθητής εισέρχεται στην πρώτη Δημοτικού, πάει στο Γυμνάσιο, τελειώνει το Λύκειο, ολοκληρώνει τις πανεπιστημιακές του σπουδές και εξέρχεται στην κοινωνία ως έτοιμος επιστήμονας.

Κι όμως, στο πεδίο της ελληνικής οικονομικής πολιτικής, δεκαέξι ολόκληρα χρόνια μετά την εκδήλωση της δομικής κρίσης, το πολιτικό προσωπικό —με κορωνίδα τον νυν πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον τέως πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα— εμφανίζεται να μην έχει διδαχθεί απολύτως τίποτα.

Ο Αλέξης Τσίπρας, αφού κυβέρνησε την περίοδο 2015-2019, υπογράφοντας και εφαρμόζοντας με υποδειγματική υπακοή τις σκληρότερες μνημονιακές δεσμεύσεις, υπερφορολογώντας τη μεσαία τάξη για να καλύψει τα επιβαλλόμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα, επανέρχεται στις εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης με τις ίδιες ακριβώς ανεφάρμοστες υποσχέσεις που κατέρρευσαν το 2015.

 Από την άλλη πλευρά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει σε μια δογματική προσήλωση στα οικονομικά της προσφοράς, παρουσιάζοντας ως ανάπτυξη την εκποίηση των εθνικών υποδομών και τη φούσκα των ακινήτων.

Όλη η ανάρτηση ΕΔΩ...

Η Ελλάδα μετατρέπεται σε τουριστική Disneyland και ξεπουλιέται κομμάτι-κομμάτι σε ξένους!!!

Η Cosmote γίνεται Telekom (Deutsche Telekom), ο ΟΠΑΠ Allwyn, 14 αεροδρόμια Fraport, ο ΟΛΠ Cosco, λιμάνια Grimaldi, το Χρηματιστήριο Euronext. 

Χάνεται ο δημόσιος έλεγχος στρατηγικών υποδομών, ενώ τα εθνικά brand names εξαφανίζονται. 

Η χώρα γίνεται γερμανική, αμερικανική, κινεζική, ιταλική κ.ά. χωρίς ουσιαστική αντίσταση από το πολιτικό σύστημα.

Σε ποια Ελλάδα πλέον ζούμε;

Τα επιδόματα και οι φόροι θα συνεχιστούν μεχρι την ολοκληρωτική διάλυση της Ελλάδας.

40% φόρος όταν παράγεις

24% όταν καταναλώνεις

συν όλα τα έξτρα κέρατα, απο πληθωρισμό, ΕΝΦΙΑ, παράβολα, τέλη, υποχρεωτικά χαρατσια ΚΤΕΟ, κόστος ενεργειας, διόδια. κλπ κλπ.

Παρατήρηση:

Πολυκρίση και μεταπρατισμός: Μια άνιση Ελλάδα απροστάτευτη στη θύελλα

του Ρούντι Ρινάλντι

Οι πρωταγωνιστές της πολιτικής σκηνής και οι ομάδες που τους συγκροτούν (δηλαδή κάτι λίγο διαφορετικό από την κομματική λειτουργία και τον ρόλο που κάποτε είχαν τα κόμματα) διατείνονται ότι: 

α) προχωρούν από επιτυχία σε επιτυχία – αυτό ισχυρίζεται ο κυβερνητικός λόγος, 

β) ότι δεν προχωράμε καλά επειδή υπάρχει ένας πλεονασμός διαφθοράς λόγω του περιβάλλοντος Μητσοτάκη. 

Σύμφωνα με τη δεύτερη εκδοχή, παρόλο που σώθηκε η Ελλάδα από την κρίση με τα μνημόνια χάρη στην υπεύθυνη στάση των συστημικών κομμάτων, ή χάρη στην ευθύνη που σήκωσαν Τσίπρας και ΣΥΡΙΖΑ το 2015-2019 (διαλέγετε και παίρνετε), τώρα η πορεία της χώρας κινδυνεύει εξαιτίας της διαχείρισης του «καθεστώτος Μητσοτάκη». 

Όλα αυτά εκφράζονται με κάποιο τρόπο στους λόγους των αρχηγών των κομμάτων στην ΔΕΘ, όπου το κύριο που συζητείται είναι κάποιο «οικονομικό πρόγραμμα» ή/και κάποια «διαχείριση» που θα συνεχίσει το πρόγραμμα για την Ελλάδα του 2030. 

Με άλλα λόγια, ποιο μείγμα οικονομικής πολιτικής, επιδομάτων κ.λπ. μπορεί να ανακουφίσει λιγάκι την ταλαιπωρημένη κοινωνία, και ποια μέτρα μπορούν να δώσουν μια αίσθηση κάποιας αλλαγής πορείας. Η σχετική «αντιπαράθεση» γίνεται με γνώμονα αν τα μέτρα που προτείνει κάθε συστημικό κόμμα είναι «στοχευμένα» και «κοστολογημένα». Τώρα μάλιστα έφτασαν ακόμα και αντιπολιτευόμενα κόμματα να υποβάλλουν τα «προγράμματά» τους στην επιτροπή τάδε ώστε να αποφανθεί αν όντως είναι κοστολογημένα και αν τα «σηκώνει» η ελληνική οικονομία… 

Η παρουσία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ

Βασίλης Βιλιάρδος 

Η παρουσία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και οι ανακοινώσεις των οικονομικών μέτρων, καθώς επίσης η σημερινή του συνέντευξη Τύπου, χαρακτηρίστηκαν από μια έκδηλη αλαζονεία - επίσης από έναν αυτοθαυμασμό που άγγιζε τα όρια του ναρκισσισμού.

Η δε αμετροέπεια του απέναντι σε πρώην πρωθυπουργούς της παράταξής του και οι προσβλητικές αναφορές στους πολιτικούς του αντιπάλους, συνέθεσαν μια εικόνα που ξενίζει βαθύτατα - δυστυχώς!

Ακόμη χειρότερα, αυτή η στάση στερείται κάθε ερείσματος - αφού η πραγματικότητα της διακυβέρνησής του, δεν αφήνει περιθώρια για πανηγυρισμούς.

Ειδικότερα, οι Πολίτες βιώνουν μια σκληρή πραγματικότητα: η χώρα κατάντησε στην τελευταία θέση της ΕΕ στο κατά κεφαλήν εισόδημα, συγκλίνοντας με τη Βουλγαρία και όχι με την ΕΕ, οι μέσοι και οι διάμεσοι μισθοί είναι κάτι περισσότερο από αναξιοπρεπείς, η μεσαία τάξη έχει ισοπεδωθεί από την ακρίβεια και την υπερφορολόγηση, τα ασθενέστερα στρώματα έχουν πια εξαθλιωθεί, ενώ το στεγαστικό και το δημογραφικό είναι εκτός ελέγχου.

Την ίδια στιγμή, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε απόλυτα μεγέθη κατά 66 δις € - παρά τις αποκρατικοποιήσεις και τα 18 δις € των επιδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης. 

Πόσο αυξήθηκε το πραγματικό ΑΕΠ;

Βασίλης Βιλιάρδος 

Πόσο αυξήθηκε το πραγματικό ΑΕΠ, δηλαδή χωρίς τον πληθωρισμό, από το 2019 έως το 2025; Από τα 184,5 δις € στα 204,44 δις € - οπότε κατά 19,9 δις €.

Πόσο αυξήθηκε το ονομαστικό ΑΕΠ, δηλαδή με τον πληθωρισμό; Από τα 185,18 δις € στα 248,35 δις € - επομένως κατά 63,17 δις €.

Άρα πόση ήταν η αύξηση μόνο λόγω του πληθωρισμού; 43,27 δις € (63,17-19,9).

Πόση ήταν μόνο οι φόροι το 2025; Κατ’ εκτίμηση 71,146 δις € - οπότε στα 248,35 δις € ΑΕΠ ήταν στο 28,64% του ΑΕΠ.

Επομένως, μόνο από το πληθωριστικό ΑΕΠ των 43,27 δις € το δημόσιο εισέπραξε 12,39 δις € επιπλέον φόρους (43,27Χ28,64%), μόνο το 2025 - κυρίως βέβαια από τον ΦΠΑ που αυξήθηκε στα 27,625 δις € από περίπου 17,67 δις € το 2029, ενώ οι φόροι συνολικά αυξήθηκαν από 51,189 δις € το 2019 στα 71,146 δις € το 2025 ή κατά 19,95 δις €.

Κι όμως δεν βγαίνουν...

Αναβαλόγλου Γεώργιος 

Διαβάζω σήμερα στο πρωτοσέλιδο της Ναυτεμπορικής τα κέρδη των εισηγμένων και το μάτι αμέσως πέφτει στα διυλιστήρια: αύξηση 978%. 

Η κυβέρνηση συνεχίζει να τα επιδοτεί και παρ’ όλα αυτά οι τιμές των καυσίμων συνεχίζουν να ανεβαίνουν. 

Πόση πλάτη να βάλουν όμως και δαύτα , αφού δεν «βγαίνουν»;

Οι οδυνηρές συνέπειες του ξεπουλήματος

Βασίλης Βιλιάρδος 

Ποιος είναι ο λόγος που αυξήθηκε ξανά το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μας (-9,5 δις € στο εξάμηνο του 2026), παρά το ότι οι εισαγωγές μας ήταν καθοδικές και οι εξαγωγές ανοδικές; Το έλλειμμα του σημαντικότερου δηλαδή οικονομικού δείκτη μίας χώρας; Η απάντηση είναι απλή και επώδυνη: το ξεπούλημα των δημοσίων και ιδιωτικών επιχειρήσεων!

Ειδικότερα, μπορεί μεν να αυξήθηκαν οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών (κυρίως του τουρισμού) και να μειώθηκαν οι εισαγωγές, αλλά

(α) μειώθηκαν τα δευτερογενή εισοδήματα, μεταξύ άλλων λόγω περιορισμένων εισροών από την ΕΕ ενώ, κυρίως

(β) μειώθηκαν τα πρωτογενή εισοδήματα - δηλαδή, καταγράφηκαν αυξημένες καθαρές πληρωμές προς το εξωτερικό για τόκους, κυρίως για κέρδη και μερίσματα, ως αποτέλεσμα των αυξημένων ξένων επενδύσεων στην εγχώρια αγορά.

Για παράδειγμα, μόνο οι εισηγμένες εταιρίες και κυρίως οι αφελληνισμένες τράπεζες, μοίρασαν μερίσματα στο εξωτερικό πάνω από 4,28 δις € μόνο για τη χρήση του 2025 - τεκμηριώνοντας το ότι, μπορεί μεν όταν ξεπουλιώνται οι ελληνικές επιχειρήσεις να αυξάνονται οι ξένες επενδύσεις και να μειώνεται το έλλειμμα, αλλά αυτό συμβαίνει μία μόνο φορά.

Από την υποτίμηση της δραχμής, στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα

από Βασίλης Βιλιάρδος

.

Η ελληνική οικονομία ευρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιστορική πρόκληση – επειδή ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αναδεικνύει ξανά τα δομικά προβλήματα της χώρας. Στην εποχή της Ευρωζώνης, η απώλεια που καταγράφει η ελληνική ανταγωνιστικότητα τείνει να γίνει μόνιμη. Χωρίς τα παραδοσιακά εργαλεία της νομισματικής πολιτικής, το δίλημμα ευρώ vs δραχμή έρχεται ξανά στην επιφάνεια – όχι βέβαια ως τάση επιστροφής, αλλά ως μάθημα για το πώς η έλλειψη ευελιξίας επηρεάζει άμεσα την αγοραστική δύναμη των Πολιτών και το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων. Στο παρελθόν, πριν από την είσοδο στην Ευρωζώνη, όταν η Ελλάδα είχε υψηλό πληθωρισμό, η κυβέρνηση και η Τράπεζα της Ελλάδος μπορούσαν να καταφύγουν στην υποτίμηση της δραχμής – οπότε, υποτιμώντας το εθνικό νόμισμα, τα ελληνικά προϊόντα γίνονταν αυτόματα πιο φθηνά για τους ξένους που είχαν ισχυρότερα νομίσματα «σβήνοντας» έτσι την απώλεια της ανταγωνιστικότητας που είχε προκαλέσει ο πληθωρισμός. Σήμερα όμως, εντός της Ευρωζώνης, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο – αφού η Ελλάδα μοιράζεται το ίδιο νόμισμα με τους βασικούς εμπορικούς της εταίρους και δεν μπορεί να το υποτιμήσει. Επομένως, όταν η χώρα έχει υψηλότερο πληθωρισμό, η απώλεια της ανταγωνιστικότητας γίνεται μόνιμη και συσσωρευτική – με πολύ οδυνηρά επακόλουθα για τους Έλληνες.

Ανάλυση

Οι τρόποι αντιμετώπισης ενός πολύ υψηλού χρέους, τόσο σε απόλυτο μέγεθος, όσο και σε σχέση με το ΑΕΠ, είναι οι εξής τρεις: (α) η διαγραφή μέρους του (= «κούρεμα»), (β) ο πληθωρισμός και (γ) η χρηματοπιστωτική καταστολή – η οποία θα μπορούσε να μεταφρασθεί ως μία σταδιακή συρρίκνωση των πραγματικών αποταμιεύσεων (ανάλυση).

Στην περίπτωση της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, ο πληθωρισμός είναι το μεγαλύτερο δώρο που θα μπορούσε να δοθεί στην κυβέρνηση – αφού συμβαίνουν τα εξής:

(α) Ο πληθωρισμός «διαβρώνει» το χρέος σε απόλυτα νούμερα. Για παράδειγμα, με πληθωρισμό 2%, τα 30.000 € που οφείλονται για το 2041, θα αγοράζουν όσα περίπου 22.300 € σήμερα – ενώ με πληθωρισμό 3%, μόλις 19.250 € (μαθηματικός υπολογισμός στο τέλος).

(β) Ο πληθωρισμός μειώνει τη σχέση χρέος προς ΑΕΠ. Για παράδειγμα, το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε από το 2019 έως το 2025 κατά περίπου 20 δις € στα 204 δις € – ενώ το ονομαστικό, δηλαδή μαζί με τον πληθωρισμό, στα 248 δις €. Με υποθετικά λοιπόν σταθερό δημόσιο χρέος στα 363 δις € (γράφημα), το δημόσιο χρέος ως προς το πραγματικό ΑΕΠ ήταν στο 178% του ΑΕΠ (όσο περίπου το 2019), ενώ ως προς το πληθωριστικό διαμορφώθηκε στο 146% – οπότε η πτώση του κατά τις 32 μονάδες οφειλόταν αποκλειστικά και μόνο στον πληθωρισμό.

Η Ανατομία της Δημοσιονομικής Υφαρπαγής

Η Ανατομία της Δημοσιονομικής Υφαρπαγής:

Καταπιεστική Φορολογία, Πρωτογενή Πλεονάσματα και η Αποστράγγιση των Νοικοκυριών

• Σπύρος Στάλιας | Ph.D. Οικονομολόγος

Εισαγωγή: Η Θεωρητική Αυταπάτη των Μνημονίων και η Πραγματικότητα των 16 Ετών

Η επιβολή των μνημονιακών πολιτικών στην Ελλάδα δεν αποτελούσε απλώς ένα πρόγραμμα εκτάκτου ανάγκης, αλλά την πλήρη εφαρμογή του κλασικού νεοφιλελεύθερου υποδείγματος. Το αφήγημα των δανειστών και των εγχώριων υποστηρικτών τους οικοδομήθηκε πάνω σε μια σειρά αλληλένδετων υποθέσεων:

• Δημοσιονομική Προσαρμογή & Δημόσια Αποταμίευση: 

Η βίαιη περικοπή των δημοσίων δαπανών και η υπερφορολόγηση θα δημιουργούσαν πρωτογενή πλεονάσματα (G - T < 0) . Αυτά, πέραν της αποπληρωμής των τόκων, λογίζονταν ως «κρατική αποταμίευση» (S_g = T - G > 0), η οποία υποτίθεται ότι θα αύξανε τη συνολική εθνική αποταμίευση και θα πίεζε τα επιτόκια προς τα κάτω.

• Εσωτερική Υποτίμηση & Εξωτερικός Τομέας: 

Η δραστική συμπίεση του μοναδιαίου κόστους εργασίας (ULC) μέσω της μείωσης μισθών και συντάξεων θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα τιμών, μετατρέποντας το εμπορικό ισοζύγιο σε πλεονασματικό (X > M).

• Συσσώρευση Ιδιωτικών Αποταμιεύσεων: 

Η εισροή πόρων από το εξωτερικό πλεόνασμα (X > M) θα υπεραντιστάθμιζε τη δημοσιονομική αφαίρεση, τροφοδοτώντας τις καθαρές ιδιωτικές αποταμιεύσεις (S_p).

• Το Δόγμα S = I: 

Οι συσσωρευμένες εθνικές αποταμιεύσεις (δημόσιες και ιδιωτικές) θα μετατρέπονταν αυτόματα σε παραγωγικές επενδύσεις (I), πυροδοτώντας την αναπτυξιακή επανεκκίνηση.

Μετά από δεκαέξι χρόνια 

Μετά από δεκαέξι χρόνια λιτότητας, η εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας αποδεικνύει ότι το υπόδειγμα αυτό προσέκρουσε στη θεμελιώδη λογιστική ταυτότητα των εθνικών λογαριασμών:

S = I + (G - T) + (X - M)

Η δημοσιονομική πολιτική  της Γενικής Κυβέρνησης προβάλλεται ως υπόδειγμα σταθερότητας. Ωστόσο, η αυστηρή οικονομετρική και τομεακή εξέταση αποκαλύπτει ότι το κρατικό πλεόνασμα δεν συνιστά προϊόν αναπτυξιακού δυναμισμού, αλλά το μαθηματικό αποτέλεσμα μιας βίαιης αφαίρεσης ρευστών πόρων από τον ιδιωτικό τομέα των νοικοκυριών. 

1. Η Αριθμητική της «Ευημερίας»: Πρωτογενές vs. Τελικό Ισοζύγιο

Η λογιστική αποτύπωση των κρατικών ροών αποτυπώνει το μέγεθος της πρωτογενούς φορολογικής αφαίρεσης. Σύμφωνα με τα πρωτογενή δεδομένα εκτέλεσης του προϋπολογισμού και της ΕΛΣΤΑΤ, τα συνολικά έσοδα της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκαν στα 124,1 δισ. ευρώ, ενώ οι πρωτογενείς δαπάνες (εξαιρουμένων των τόκων) περιορίστηκαν στα 112,0 δισ. ευρώ.

• Πρωτογενές Ισοζύγιο = Έσοδα (124,1 δισ.) − Πρωτογενείς Δαπάνες (112,0 δισ.) = +12,1 δισ. €

Το πρωτογενές αυτό πλεόνασμα των 12,1 δισ. ευρώ (περίπου 5,5%–6,0% του ΑΕΠ) υφίσταται την αφαίρεση της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η δαπάνη για καθαρούς τόκους ανήλθε στα 7,8 δισ. ευρώ, οδηγώντας στο τελικό ταμειακό πλεόνασμα:

Το ελληνικό οικονομικό παράδοξο, 2000 έως 2026

Η σύγκριση της Ελλάδας με τη Γερμανία, με την Ιταλία και την Πορτογαλία, καθώς επίσης με τον ευρωπαϊκό μέσον όρο, αποδεικνύει πως η ελληνική οικονομία πάσχει από ένα βαθύ δομικό πρόβλημα διανομής του παραγόμενου πλούτου.

Η πρόσφατη οικονομική μεγέθυνση και η αύξηση του ΑΕΠ της χώρας μας, δεν μεταφράζονται σε βελτίωση της καθημερινότητας των Πολιτών – αφού η αγοραστική δύναμη παραμένει καθηλωμένη σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα των αρχών του αιώνα.


Η αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ μισθών και παραγωγικότητας δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά και οικονομικής βιωσιμότητας – επειδή η παρατεταμένη συμπίεση των εισοδημάτων περιορίζει την εγχώρια αναπτυξιακή δυναμική και εντείνει τη διαρροή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού (brain drain).


Σε κάθε περίπτωση, η πραγματική εθνική ανταγωνιστικότητα δεν θα επιτευχθεί ποτέ κάνοντας τους εργαζόμενους φθηνότερους – αλλά μόνο όταν επενδύσουμε στα κατάλληλα εργαλεία και στις δομές που θα κάνουν την εργασία τους πολυτιμότερη.

Βασίλης Βιλιάρδος για την ελληνική οικονομία

Οικονομία: Για αυτούς που θριαμβολογούν ανόητα για το ρυθμό ανάπτυξης, είναι επίτευγμα το να είμαστε 11οι την ΕΕ, όταν η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στον πλανήτη που έχει χάσει πραγματικό ΑΕΠ περί τα 35 δις € από το 2008;

Όταν έχουν σπαταληθεί περί τα 66 δις € που αύξησαν το χρέος μας, συν τα 36 δις € του ΤΑΑ; Όταν τα 2/3 της αύξησης του ΑΕΠ μας από το 2019 έως το 2025 (τα 44 δις από τα 64 δις), προέρχονται από τον πληθωρισμό; Πόσοι επιχειρηματίες θα δαπανούσαν 102 δις €, τα περισσότερα με δάνεια, για να έχουν ετήσια πραγματική αύξηση του τζίρου τους 4-5 δις €; Του τζίρου τους, ούτε καν των κερδών τους;

Όσο για το επιτόκιο δανεισμού και τις θετικές αξιολογήσεις, με δεδομένο το ότι, το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του χρέους μας είναι στους θεσμικούς της ΕΕ (253,95 δις € στις 31.12.25) και σε repos (γράφημα), ενώ τα 102,121 δις € σε ομόλογα εσωτερικού, τι κίνδυνο έχουν από εμάς οι αγορές;

Σχεδιάζει τώρα σωστά η κυβέρνηση να πληρώσει πρόωρα 12,84 δις € διαφόρων δανείων, με μέσο σταθμικό επιτόκιο 1,43% χωρίς του παγωμένους τόκους του EFSF και 1,94% με αυτούς; Διάφορα δάνεια όπως αναγράφεται και όχι μόνο του κυμαινόμενου επιτοκίου (Euribor+0,5) των GLF που όμως είναι εξασφαλισμένα σταθερό με swaps; 

Εν προκειμένω και φυσικά καλοπροαίρετα, μεταξύ άλλων τα εξής ερωτήματα με κάποιες προτάσεις:

(α) Τα ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα του δημοσίου στους προμηθευτές του, μόνο τα ληξιπρόθεσμα, είναι 3,55 δις €. Δεν θα ήταν καλύτερα να τα εξοφλήσει, για να εισρεύσουν χρήματα στην αγορά, καθώς επίσης για να μην υπερτιμολογούνται τα προϊόντα που αγοράζει το κράτος, για να καλύψουν οι προμηθευτές του τις καθυστερήσεις πληρωμών του;

(β) Το κράτος δανείζεται σχεδόν όλα τα αποθεματικά των ασφαλιστικών και λοιπών ταμείων, όπως του ΑΚΑΓΕ, του ΕΦΚΑ κλπ., με repos - 64,886 δις € στις 30.06.26 κατά το γράφημα. Ο τρόπος όμως αυτός δεν είναι ορθολογικός - αφού ο δανεισμός με repos έχει σκοπό την κάλυψη βραχυπρόθεσμων αναγκών σε ρευστότητα.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 7ΕΤΙΑΣ ΝΔ:

Χρήστος Αναστασιάδης 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2023, οι δημόσιες δαπάνες για την Εκπαίδευση,σε όλες τις βαθμίδες,στην ΕΕ-27,

αναλογούν κατά μέσο όρο σε 4,7% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα έρχεται προτελευταία στους 27, περνάει μόνο τη Ρουμανία, με δημόσιες δαπάνες για την Εκπαίδευση μόλις 3,3% του ΑΕΠ. Με πρώτες χώρες σε δαπάνες:

Σουηδία: 6,8% του ΑΕΠ (1η θέση στην Ε.Ε.)

Φινλανδία: 6,3% του ΑΕΠ (2η θέση στην Ε.Ε.)

Βέλγιο: 6,2% του ΑΕΠ (3η θέση στην Ε.Ε.).

Η χαμηλή χρηματοδότηση της Ελλάδας για την παιδεία  κατά 30% από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο εξηγεί και τα χαμηλά εκπαιδευτικά αποτελέσματα στον ΟΟΣΑ ενώ ο βουλευτής της ΝΔ Καβάλας Μακάριος Λαζαρίδης  ο "άριστος" πτυχιούχος Λυκείου με αμοιβή  που υπήρξε σύμβουλος του υπ. Παιδείας  δεν μπόρεσε δυστυχώς  να κάνει τη διαφορά.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ  7ΕΤΙΑΣ ΝΔ:

Οι 10 Χειρότεροι Δείκτες της Ελλάδας στην Ε.Ε. Παρόλα αυτά έχουν το θράσος να βγαίνουν οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης της δεξιάς και να  προσπαθούν να μετατρέψουν το κυριολεκτικά  το μαύρο σε άσπρο. 

Η κυβέρνηση του 2015 ισχυρίζεται δημόσια ότι, βρήκε άδεια ταμεία από τη ΝΔ. Ποια είναι η αλήθεια;

Βασίλης Βιλιάρδος

Σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, τα ταμειακά διαθέσιμα της κεντρικής κυβέρνησης στα τέλη του 2014, ήταν στα 2,574 δις € – ενώ τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, στα 13,4 δις € (πηγή: minfin.gov.gr/wp-content/upl… ). Επομένως, συνολικά στα 16 δις € περίπου – γεγονός που σημαίνει πως η επόμενη κυβέρνηση ασφαλώς δεν παρέλαβε άδεια ταμεία, όπως ισχυρίσθηκε τότε και συνεχίζει σήμερα.

Απλά, μάλλον δεν ήξερε να χρησιμοποιήσει τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης - σημειώνοντας πως η Γενική Κυβέρνηση αποτελείται από το Κεντρικό Κράτος, τους ΟΤΑ και τους ΟΚΑ. 

Υπενθυμίζουμε δε ότι, αναγκάσθηκε να επιστρέψει ομόλογα 10,93 δις € του ΤΧΣ, με απόφαση του Eurogroup από τις 20.02.15 - τα οποία είχαν δοθεί για τις τράπεζες

Τον Αύγουστο τώρα του 2017, το τότε υπουργείο οικονομικών άνοιξε έναν ειδικό λογαριασμό στην ΤτΕ, με τον τίτλο «Ελληνικό δημόσιο, λογαριασμός δημιουργίας αποθεματικού προσόδων, από τις αγορές κεφαλαίου» – έχοντας υποχρεωθεί από την Τρόικα και με στόχο να αποτελέσει ένα μαξιλάρι ασφαλείας.

Αυτό το μαξιλάρι ασφαλείας ήταν ύψους 15,7 δις € – εκ των οποίων τα 9 δις € από τη δόση του 3ου μνημονίου του ESM, τα 3 δις € από εκδόσεις ομολόγων και μόλις τα 3,7 δις € από τα υπερπλεονάσματα. Το σύνολο τώρα των 15,7 δις € «κλειδώθηκε» από την Τρόικα και δεν επιτρεπόταν να αγγιχθεί.

Αυτό ήταν στην ουσία το μαξιλάρι που παρέδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ - τα 15,7 δις € που όμως δεν μπορούσε να τα αγγίξει η επόμενη κυβέρνηση, αφού το απαγόρευε η Τρόικα (πρόσφατα το επέτρεψε, για να χρησιμοποιηθεί όμως για την πρόωρη εξόφληση των ευρωπαϊκών δανείων).

Περαιτέρω, τα συνολικά ταμειακά διαθέσιμα κεντρικού κράτους και φορέων της Γενικής Κυβέρνησης τον Ιούλιο του 2019, όπου άλλαξε η κυβέρνηση, ανέρχονταν στα 27 δις €, συν το μαξιλάρι ασφαλείας – με βάση τα οποία ο ΣΥΡΙΖΑ ισχυρίσθηκε πως παρέδωσε στη ΝΔ γεμάτα ταμεία, ενώ παρέλαβε άδεια.

Στην ουσία όμως παρέδωσε μόνο τα αποθεματικά των ασφαλιστικών και λοιπών ταμείων που είχε συγκεντρώσει και ασφαλώς δεν του ανήκαν, συν κάποια χαμηλά ταμειακά διαθέσιμα - αφού τα μνημονιακά 15,7 δις € του μαξιλαριού δεν μπορούσαν να αγγιχθούν.

Παραγωγικότητα

από Βασίλης Βιλιάρδος

Η παραγωγικότητα, η ορθολογική και όχι η σκοτεινή πλευρά της, είναι το νούμερο ένα θέμα, με το οποίο πρέπει να ασχολείται η κυβέρνηση μίας χώρας – επίσης βέβαια η οικονομική έρευνα, με στόχο να βοηθηθεί η εκάστοτε κυβερνητική πολιτική. Δυστυχώς όμως, διαπιστώνεται ότι δεν δίνεται σχεδόν καμία σημασία στο θέμα, παρά την τεράστια σπουδαιότητα του – ενώ σε ελάχιστα κράτη υπάρχουν οικονομικοί δείκτες που εκτιμούν τις άλλες μορφές της παραγωγικότητας, όπως σε σχέση με την κατανάλωση πόρων, με τα περισσότερα να επικεντρώνονται στην παραγωγικότητα της εργασίας. Ένα από τα ουσιαστικότερα ερωτήματα πάντως που οφείλει να απαντηθεί είναι το εξής: Είναι όλα τα προϊόντα, για τα οποία δαπανούμε σήμερα πραγματικούς πόρους, όπως ενέργεια, πράγματι απαραίτητα για την ευημερία μας; Μια ορθολογική κυβερνητική βιομηχανική πολιτική, δεν θα μπορούσε να συμβάλει σε μία σημαντικά πιο αποτελεσματική παραγωγή;
.

Ανάλυση

Η ελληνική κοινωνία γηράσκει, ενώ το δημογραφικό έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο πρόβλημα της – από οικονομικής πλευράς, επειδή όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι θα πρέπει να στηρίζουν όλο και περισσότερους συνταξιούχους στο μέλλον. Μπορεί δε να συμβαίνει σχεδόν σε όλες τις χώρες του πλανήτη, αλλά στην Ελλάδα το πρόβλημα είναι κατά πολύ μεγαλύτερο (γράφημα) – ενώ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες καταστροφικές συνέπειες των μνημονίων που μας επιβλήθηκαν, σημειώνοντας ότι το ΑΕΠ, μεταξύ άλλων, εξαρτάται και από τον αριθμό των εργαζομένων.

Ποια είναι η λύση στο πρόβλημα; Η άνοδος των μισθών που αυξάνει τις εισφορές και της παραγωγικότητας που όμως ευρίσκεται στην Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ, τουλάχιστον όσον αφορά την παραγωγικότητα της εργασίας, από την οποία εξαρτώνται οι μισθοί – αποτελώντας μία ακόμη συνέπεια των μνημονίων, όπως φαίνεται από την τεράστια απόκλιση σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ μετά το 2010.

Οι αιτίες του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών και άλλα κείμενα

8 Αυγούστου 2026

από Βασίλης Βιλιάρδος

Λόγω του ξεπουλήματος των δημοσίων επιχειρήσεων και του αφελληνισμού των ιδιωτικών, όπως των τραπεζών, αυξήθηκε το έλλειμμα στο ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων – σημειώνοντας πως όταν οι ξένες πολυεθνικές ή οι ξένοι στρατηγικοί επενδυτές στην Ελλάδα, όπως σε τράπεζες, τηλεπικοινωνίες ή ενέργεια, καταγράφουν κέρδη, ένα μεγάλο μέρος αυτών των κερδών μεταφέρεται στο εξωτερικό ως μέρισμα. Σε συνδυασμό δε με τις πληρωμές τόκων προς το εξωτερικό για τα δάνεια μας, διευρύνεται άμεσα το έλλειμμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων – επειδή αποτελούν καθαρές εκροές κεφαλαίων από την ελληνική οικονομία. Επομένως, όλες οι προσπάθειες αύξησης των εξαγωγών και μείωσης των εισαγωγών, στην ουσία ακυρώνονται – ενώ αυτοί που θεωρούν πως το ξεπούλημα είναι ορθολογική ξένη επένδυση, απλά δεν καταλαβαίνουν τίποτα από Οικονομία. Με απλά λόγια, για να καλύψουμε τα 3 δις € περίπου μόνο των μερισμάτων που έδωσαν οι τράπεζες, θα πρέπει να αυξήσουμε ανάλογα τις εξαγωγές μας ή να μειώσουμε τις εισαγωγές – καταλήγοντας έτσι στη θέση του Σίσυφου!

Η εξέλιξη του ελλείμματος

«Εκτόξευση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στα 8,9 δις € στο πεντάμηνο του 2026»

Τι απαντάει η κυβέρνηση για τα εξωτερικά ελλείμματα που αυξάνουν τα εξωτερικά χρέη (ήδη πάνω από 597 δις €), μειώνουν την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας και καθιστούν αδύνατες τις αυξήσεις μισθών; Ότι είναι πρόβλημα του παραγωγικού μας μοντέλου – χωρίς όμως να το εξειδικεύει, ή να κάνει κάτι τα τελευταία 7 χρόνια για να το αλλάξει.

Αντίθετα, από έλλειμμα 2,6 δις € ολόκληρο το 2019, στο πεντάμηνο του 2026 εκτινάχθηκε στα 8,9 δις € – ενώ το 2025 έφτασε στα 14,1 δις, το 2024 στα 15,9 δις κοκ. Τι δεν καταλαβαίνει;

Πως όταν μια χώρα έχει εξωτερικό έλλειμμα και δημοσιονομικό πλεόνασμα, το σύνολο τους επιβαρύνει τον ιδιωτικό τομέα (ανάλυση) – εν προκειμένω, με την υπερφορολόγηση της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων, αφού τα καρτέλ όπως των τραπεζών πληρώνουν ελάχιστους ή καθόλου φόρους.