ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ...

Κώστας Κουτσουρέλης

Έγραφα χθες ότι η ιδέα πως υπάρχουν δικαιώματα απαρασάλευτα, τα οποία ούτε η κυρίαρχη απόφαση της πλειοψηφίας δεν μπορεί να καταργήσει (!), είναι εντελώς μεταφυσική. Διαψεύδεται πανηγυρικά σε κάθε σχεδόν σελίδα της ιστορίας. Και λυπάμαι που βλέπω νομοδιδασκάλους που ιδιαιτέρως εκτιμώ, με αφορμή τη συζήτηση για τις αμβλώσεις, να την επαναλαμβάνουν ως συνταγματικό, τρόπον τινά, θέσφατο.

 
Δεν είναι τίποτε τέτοιο. Η ανιστορική, εξωπραγματική αυτή αντίληψη εμπεδώθηκε και στους νομικούς μας κύκλους πρωτίστως μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Η πίστη ότι ο δυτικός φιλελευθερισμός είναι η τελευταία λέξη της ιστορίας, το ποθητό πέρας κάθε κοινωνικής εξέλιξης, οδήγησε και στην ανατίμηση της φιλελεύθερης διδασκαλίας περί δικαιώματων. Αυτά τα τελευταία έπαψαν να αντιμετωπίζονται ως συμβατικές εγγυήσεις, ως συμφωνημένες δεσμεύσεις του κράτους προς τα άτομα, όπως πράγματι είναι, και έγιναν "ιδέες", καντιανού τύπου κατηγορικές επιταγές ή αρχές ενός φυσικού τάχα δικαίου.

 
Είχαμε δηλαδή μια ραγδαία οπισθοδρόμηση από την ρεαλιστική κοσμοαντίληψη του νομικού θετικισμού (pacta sunt servanda, οι συνθήκες, δηλαδή οι εκάστοτε θετοί από την πολιτική εξουσία κανόνες, πρέπει να τηρούνται) στη νομική θεολογία, στην δοξασία ότι υπάρχουν "άνωθεν" και δοσμένοι κανόνες, τηρητέοι και ισχύοντες πέραν και ερήμην της πολιτικής βούλησης κυβερνώντων και κυβερνωμένων!

Δεν θα υπεισέλθω εδώ στο (μέγα) ζήτημα, τι πολιτικό καπνό φουμάρει αυτή η φιλελεύθερη νομική θεολογία, τίνων τα συμφέροντα δηλαδή εντέλει εξυπηρετεί. Ότι πρόκειται για ιδεολογία καθαρά ολιγαρχική, πιστεύω πάντως ότι φαίνεται αρκούντως από τις εξακτινώσεις της στο πεδίο των οικονομικών και εργασιακών σχέσεων. Αλλά και από το ποιόν και ποσόν της κύριας μάζας των υποστηρικτών της.

 
Προσωπικά πιστεύω ότι ζήτημα αμβλώσεων αυτή τη στιγμή δεν τίθεται. Η στάση της πλειοψηφίας υπέρ της διατήρησης του παρόντος καθεστώτος είναι δεδομένη. Το να αξιώνουν όμως μερικοί να θέσουν υπό απαγόρευση και τη διαβούλευση πάνω στο θέμα, τον πολιτικό και νομικό στοχασμό δηλαδή, το θεωρώ απόπειρα φίμωσης του αντίπαλου λόγου, πράξη αντιδημοκρατική.

Αυταπάτες της Ε.Ε.

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Δέκα χρόνια μετά το "Θα τα καταφέρουμε!" και την πολιτική ανοιχτών θυρών της Μέρκελ, το 81% των Γερμανών θεωρούν ότι η χώρα τους φιλοξενεί υπερβολικά πολλούς παράνομους μετανάστες. Το 57% πιστεύει ότι και οι νόμιμοι μετανάστες είναι υπερβολικά πολλοί, μόνο ασήμαντα ποσοστά (3 και 8%, αντίστοιχα) θα καλοδέχονταν περισσότερους.

Τα νούμερα αυτά είναι παρόμοια σε όλη την Ευρώπη και αντικατοπτρίζονται και στη δημόσια ρητορική των κομμάτων. Οι αριστερώνυμες υπέρ της μετανάστευσης δυνάμεις δεν επικαλούνται πλέον τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις προσφυγικές κρίσεις κατά κύριο λόγο, αλλά επιχειρηματολογούν κι αυτές οικονομικά, δηλαδή νεοφιλελεύθερα: η Υπέργηρη Ήπειρός μας χρειάζεται επειγόντως εργατικά χέρια, η Ευρώπη ΑΕ δεν κάνει χωρίς.

Στα χείλη των νεοφιλελεύθερων, το επιχείρημα αυτό δεν είναι ανακόλουθο. Αν βλέπεις μια χώρα πρωτίστως ως "έδρα επιχειρήσεων", αν μετράς το έχει της επί τη βάσει του ΑΕΠ, τότε το ποιοι την κατοικούν (δεν μπορεί παρά να) σού είναι ψυχρά αδιάφορο. Γερμανοί, Πακιστανοί, Τανζανοί, εξωγήινοι - σημασία έχει η δουλειά να βγαίνει. Ο Σύνδεσμος Γερμανών Βιομηχάνων ακολουθεί εδώ και δεκαετίες αυτή τη γραμμή.

Αντιθέτως, αν λες ότι είσαι Πράσινος ή Αριστερός, το πράγμα αλλάζει. Διότι δεν γίνεται να κατανοείς την χώρα σου πρωτίστως ως θεματοφύλακα των δικαιωμάτων, της διαφορετικότητας και της "ανοιχτής κοινωνίας", ως φορέα συγκεκριμένων πολιτισμικών αξιών δηλονότι, και συνάμα να ανοίγεις τις θύρες σε μάζες που όχι μόνο δεν συμμερίζονται τα ιδανικά σου αυτά, αλλά τουναντίον, τα περιφρονούν και τα εχθρεύονται.

«ΤΑΡΙΧΕΥΤΗΡΙΟ ΕΥΡΩΠΗ»

Του Κώστα Χατζηαντωνίου 

Μια εικόνα στριφογυρίζει επίμονα στον νου μου από τη στιγμή που περάτωσα την ανάγνωση της ποιητικής συλλογής του Κώστα Κουτσουρέλη. Η ιερή διαδικασία της ταρίχευσης για τους επιφανείς νεκρούς. Ο ποιητής ως ιερέας που αναλάμβανε τον εξαγνισμό του νεκρού σώματος, ώστε να επιβραδύνει και ει δυνατόν να παρεμποδίσει τη σήψη, αρωματίζοντας με την ποίηση και βαλσαμώνοντας με στίχους μια μούμια που -προσοχή- δεν πρέπει να έρθει ξανά στο φως γιατί θα διαλυθεί.

 Η υλική αθανασία προϋποθέτει απόκρυψη, αφαίρεση του εγκεφάλου και των εσωτερικών οργάνων, περιτύλιξη με ύφασμα ειδικό και επίδεση προσωπείων. Την ταριχευτική διαδικασία ολοκληρώνει η τελετουργική πομπή κατά την οποία το νεκρό σώμα μεταφέρεται συνοδεία ύμνων και θρήνων, όχι πένθιμου χαρακτήρα αλλά αποχαιρετισμού.

 Αποχαιρετισμού, εν προκειμένω, σε έναν πολιτισμό και μια ήπειρο που αγαπήσαμε και της οποίας υπήρξαμε (αρέσει- δεν αρέσει σε κάποιους) παιδιά της. Ειδικά ο έξοχος ποιητής για τον οποίο μιλούμε. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Τὸ βιβλίο «Ταριχευτήριο Εὐρώπη» (από τις εκδόσεις Κίχλη) αποτελεί σύνθεση τριών ανεξάρτητων μεταξύ τους έργων, γραμμένων τη διετία 2022-2023. Κυκλοφόρησε σχεδόν πριν από ένα χρόνο. Το πρώτο μέρος («Καμιά φωνή») απαρτίζεται από 102 ελεγειακά, σατιρικά και ερωτικά «ρουμπαγιάτ», τετράστιχα που επαναφέρουν στη μνήμη τον πολυπράγμονα ποιητή και φιλόσοφο Ομάρ Χαγιάμ. Με το ποτήρι του Χαγιάμ στο χέρι ο Κουτσουρέλης ξεκινά χωρίς αυταπάτες:

 «Σε κάποια ακτή απ’ όλους ξεχασμένη/ σε γλώσσα τώρα γράφω που πεθαίνει./ Κανείς δεν πρόκειται να με διαβάσει·/ το μέλλον μου δεν με καταλαβαίνει».

Όμως η θάλασσα που σβήνει σ’ αυτή την ακτή είναι τόσο καλή: καθώς καταβροχθίζει τὸ κορμί και το ταλέντο του, τον ανεβάζει στη σκηνή του κόσμου που πεθαίνει. Εκεί μπορεί να δει και να μας μεταφέρει τη φρικτή αλήθεια του καιρού μας.

«Στίφη κι αγέλες, Οίκοι, γένη, φάρες/ γονίδια, του Αίματος οι οξείες φανφάρες./ Και η ιστορία και η βιολογία/ για το Εγώ δεν δίνουν δυο δεκάρες».

Τρεις υποσχέσεις είχαν λάβει οι Έλληνες, τρεις θετικές εξελίξεις προσδοκούσαν από την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Τρεις υποσχέσεις είχαν λάβει οι Έλληνες, τρεις θετικές εξελίξεις προσδοκούσαν από την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΟΚ τότε) το 1981. Η πρώτη ήταν η βελτίωση του βιοτικού τους επιπέδου, η ενδυνάμωση της οικονομίας και των εισοδημάτων. Η δεύτερη, η στήριξη της διεθνούς θέσης της χώρας, ιδίως έναντι του αναθεωρητισμού της Τουρκίας, που ελάχιστα χρόνια πριν είχε καταλάβει τη βόρεια Κύπρο. Τέλος, πράγμα αυτονόητο, οι μνήμες της Χούντας ήταν ακόμη νωπές, οι Έλληνες προσδοκούσαν την εμπέδωση του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Και οι τρεις αυτές προσδοκίες αποδείχτηκαν φρούδες. Οικονομικά, η Ελλάδα είναι σήμερα πολύ φτωχότερη από το 1981, συγκρινόμενη με τις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες. Τότε ήμασταν πιο εύποροι από τους Ισπανούς λ.χ., πολύ πιο ευκατάστατοι από τους Πορτογάλους, ενώ απείχαμε παρασάγγες από τις, κομμουνιστικές ακόμη, χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Σήμερα, οι μετρήσεις μάς φέρνουν έσχατους σε αγοραστική δύναμη, κυριολεκτικά στον πάτο. Και αυτό δεν είναι το μόνο. Το 1981 είχαμε ακόμη ισχυρή αγροτική παραγωγή, αξιόλογη βιομηχανία, ελάχιστο δημόσιο χρέος. Σήμερα είμαστε μια καταχρεωμένη χώρα εξαρτημένη από την μονοκαλλιέργεια του τουρισμού.

Ανάλογα ισχύουν για την ασφάλεια της χώρας. Από το 1981 και εντεύθεν, οι τουρκικές διεκδικήσεις όχι μόνο δεν διακόπηκαν, αλλά γιγαντώθηκαν κιόλας, φέρνοντάς μας στα πρόθυρα του πολέμου τουλάχιστον τρεις φορές. Η μεν Κύπρος μπήκε και αυτή στην Ένωση, ωστόσο αυτό δεν έβλαψε καθόλου το διαρκές φλερτ των εταίρων μας με την Άγκυρα. Εμείς υποχρεωθήκαμε να πάρουμε πίσω κάθε βέτο και ένσταση σχετική με τις ευρωτουρκικές σχέσεις, οι Τούρκοι δεν εξαναγκάστηκαν στην παραμικρή υποχώρηση. Στην πράξη, οι ευρωπαϊκοί θεσμικοί μηχανισμοί (τελευταίο παράδειγμα τα επιχειρούμενα, έστω, περί ευρωάμυνας) έγιναν προνομιακό πεδίο της γείτονος διά των οποίων ενισχύουν την πίεση που μας ασκούν. 

Το δίλημμα του Ζελένσκι...

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Σε τρομερό δίλημμα βρίσκεται λέει, κατά τον πρόεδρό της, η Ουκρανία: ή να θυσιάσει "την τιμή και την αξιοπρέπειά της", αποδεχόμενη την ταπεινωτική συνθηκολόγηση που οι Αμερικανοί τής προτείνουν ως σχέδιο ειρήνευσης, ή να χάσει "τον κύριό της εταίρο".

Το μόνο τρομερό εν προκειμένω είναι άλλο. Ότι ο Ζελένσκι μετά από 12 χρόνια ερειπίων και καταστροφών, εξακολουθεί να αποκαλεί τους Αμερικανούς... εταίρους της έρμης της χώρας του! 

Όμως οι ΗΠΑ του Τραμπ, όπως προηγούμενως οι ΗΠΑ του Μπάιντεν ή του Ομπάμα ή των Μπους, δεν είναι εταίροι κανενός, ούτε ποτέ υπήρξαν εταίροι της Ουκρανίας ή όποιου άλλου. Αυτά είναι ιδεαλιστικές ονειροφαντασίες. «Τα κράτη», λέει μια περίφημη ρήση του λόρδου Πάλμερστον από τα μέσα του 19ου αιώνα, «δεν έχουν μόνιμους φίλους ή μόνιμους εχθρούς, έχουν μόνιμα συμφέροντα». Είδαμε πώς φέρθηκε ο Σαρκοζί στο συνεταιράκι του Καντάφι, άπαξ και το κόμμα του ενθυλάκωσε τις μίζες της εκ Λιβύης. Είδαμε πώς φέρθηκαν οι ΗΠΑ στον Σαντάμ, όταν έπαψαν να τους είναι χρήσιμος στην αντιιρανική εκστρατεία τους. Είδαμε πώς εγκατέλειψαν οι Δυτικοί τους Αφγανούς, τους Κούρδους, τους Γεωργιανούς. Είδαμε τους Ρώσσους πόσο εύκολα παράτησαν τον Άσσαντ ή τους Αρμένιους όταν ο κόμπος έφτασε στο χτένι. Και είδαμε, φυσικά, πόσο φιλικά φέρθηκαν σ' εμάς κατά τη διάρκεια της ελληνικής οικονομικής κρίσης οι καλοί μας εταίροι, οι Γερμανοί και οι λοιποί Βρυξελλαίοι..

Αλλά δεν είναι μόνο ο Ζελένσκι και οι ψευδαισθήσεις του, που τόσο ακριβά τις πλήρωσαν και τις πληρώνουν οι λαοί της Ουκρανίας. Είναι και όλοι εκείνοι που διαρρηγνύουν σήμερα τα ιμάτιά τους και εξακολουθούν να ανεμίζουν υπερηφάνως τα καταρρακωμένα γαλανοκίτρινα σημαιάκια τους αναθεματίζοντας τον Τραμπ και τον Πούτιν. Σε ποιον κόσμο ζουν αλήθεια όλοι αυτοί; Είναι δυνατόν, τώρα μετά από όλες τις πανηγυρικές διαψεύσεις τους, τώρα που και μικρό παιδί έχει δει ότι αυτοί και όμοιοί τους έπεσαν έξω σε όλα, να παριστάνουν τους υποστηρικτές των Ουκρανών και του δύσμοιρου κράτους τους; Ολετήρες τους υπήρξαν, κατά το μικροσκοπικό βέβαια μερίδιο του ολέθρου που τους αναλογεί. 

Ο ποιητής Διονύσης Σαββόπουλος

Του Δημοσθένη Κούρτοβικ 

Επιστρέφοντας από το εξωτερικό, όπου βρισκόμουν τις μέρες που πέθανε ο Διονύσης Σαββόπουλος, είδα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μου μια παραπομπή στο πιο κάτω κείμενο του Κώστα Κουτσουρέλη, τον οποίο εκτιμώ ως έναν από τους ελάχιστους κριτικούς με πρωτότυπη σκέψη και αιχμηρό λόγο που έχουμε σήμερα. Το κείμενο, ενδιαφέρον όπως όλες οι παρεμβάσεις του, δίνει το ερέθισμα σ’ εμένα τον μια γενιά μεγαλύτερο, επομένως της γενιάς του Σαββόπουλου, να πω με τη σειρά μου μια-δυο κάπως «λοξές» κουβέντες για τον μεταστάντα βάρδο.

 Ήταν ο Σαββόπουλος αριστερός ή δεξιός; Ήταν ένας αριστερός που έγινε δεξιός; Τέτοια ερωτήματα δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα, τουλάχιστον στην τέχνη, είναι όμως χαρακτηριστικά για την παραμόρφωση της καλλιτεχνικής δημιουργίας με τον τρόπο που προσλαμβάνεται και σχολιάζεται κατ’ εμμονή στην Ελλάδα. Αλλά ούτε με αυτή τη στενοκέφαλη αντίληψη, την τόσο συγγενική με τα μυαλά του κράτους των πιστοποιητικών πολιτικών φρονημάτων, έχουν νόημα στην προκειμένη περίπτωση. 

Αριστερός ο Σαββόπουλος δεν υπήρξε ποτέ, ούτε άλλωστε δήλωσε ποτέ ότι ήταν (απ’ όσο ξέρω). Δεν ήταν καν ιδεολόγος. Το παροδικό φλερτ του, τη δεκαετία του 1980, με τη νεορθοδοξία και τον μυθοποιημένο ελληνικό κοινοτισμό ήταν τόσο αφελές και επιπόλαιο ώστε πολύ γρήγορα, από τον ένα δίσκο στον επόμενο, πέρασε από το «των Ελλήνων οι κοινότητες φτιάχνουν άλλον γαλαξία» στο «Κωλοέλληνες». 

Αποικία...

«Ο πλούτος είναι ισχύς, και η ισχύς χωρίς έλεγχο οδηγεί χώρες στην εξάρτηση. Η Ελλάδα δεν μπορεί να επιβιώσει ως κυρίαρχο κράτος αν χάσει τον έλεγχο των πηγών ενέργειας, των επικοινωνιών, των μεταφορών και των υποδομών της. 

Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά βαθιά πολιτικό και δημοκρατικό. 

Οταν οι αποφάσεις λαμβάνονται από μετόχους στο εξωτερικό, η ψήφος των πολιτών χάνει το πρακτικό της νόημα. Πολλώ δε μάλλον όταν οι μέτοχοι αυτοί έχουν διασπορά συμφερόντων και σε χώρες που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή για εθνικούς λόγους.»

Μιχάλης Σάλλας 

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Ο Μιχάλης Σάλλας ο τραπεζίτης αυτά. Τη στιγμή που το 70% της αξίας των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών ανήκει σε ξένους. Τη στιγμή που οι μεγαλύτερες ελληνικές επιχειρήσεις γδύνονται ακόμη και λεκτικά από τα τελευταία ίχνη της ελληνικότητάς τους (ο ΟΤΕ-Cosmote γίνεται Telekom, o ΟΠΑΠ γίνεται Allwyn, η Μυτιληναίος γίνεται... Metlen κ.ο.κ., κ.ο.κ.) με την κυβέρνησή μας όχι μόνο να μην κάνει το παραμικρό για να ανακόψει τον αφελληνισμό τους αλλά να χειροκροτεί και από πάνω για την... εμπιστοσύνη που μας δείχνουν λέει οι ξένοι επενδυτές. 

Τη στιγμή που οι ξένοι εξαγοράζουν en mass ξενοδοχεία, αστικά ακίνητα, παραθεριστικές κατοικίες και ό,τι άλλο αξίας μας έχει απομείνει - ακόμη και ιδιωτικά σχολικά συγκροτήματα!

 Τη στιγμή που συμβαίνει το πρωτοφανές (και αναρωτιέμαι πόσο σύννομο), η Pziizer να διαφημίζει στο μετρό το νέο της εμβόλιο (τι άλλο!), κατά τα αμερικανικά ειωθότα!...

Ένας σκοτεινός, δυστοπικός κόσμος πλησιάζει γρήγορα - ενώ εμείς κοιμόμαστε.

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

«Αυτό που κάποτε ήταν η επαγγελία της ελεύθερης ανταλλαγής πληροφοριών μετατρέπεται στο κύριο μέσο ελέγχου. Χώρες που κάποτε ήταν ελεύθερες εισάγουν δυστοπικά μέτρα όπως ψηφιακές ταυτότητες (Ηνωμένο Βασίλειο ), ηλεκτρονική επαλήθευση ηλικίας (Αυστραλία) και μαζική σάρωση των ιδιωτικών μηνυμάτων (ΕΕ).

Η Γερμανία διώκει όποιον τολμά να επικρίνει αξιωματούχους της στο διαδίκτυο. Το Ηνωμένο Βασίλειο φυλακίζει χιλιάδες για τα tweets τους. Η Γαλλία διεξάγει ποινικές έρευνες εναντίον ηγετών της τεχνολογίας που υπερασπίζονται την ελευθερία και την ιδιωτικότητα.

Ένας σκοτεινός, δυστοπικός κόσμος πλησιάζει γρήγορα - ενώ εμείς κοιμόμαστε. Η γενιά μας κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία ως η τελευταία που είχε ελευθερίες - και να επιτρέψει να μας τις αφαιρέσουν.

Μας βομβαρδίζουν με ψεύδη. Μας έχουν κάνει να πιστεύουμε ότι η μεγαλύτερη αποστολή της γενιάς μας είναι να καταστρέψει όλα όσα μας άφησαν οι πρόγονοί μας: την παράδοση, την ιδιωτικότητα, την κυριαρχία, την ελεύθερη αγορά και την ελευθερία του λόγου.

Προδίδοντας την κληρονομιά των προγόνων μας, έχουμε επιλέξει το δρόμο της αυτοκαταστροφής - ηθικά, πνευματικά, οικονομικά και εντέλει βιολογικά.»

Λεκτικά πολεμοφόδια, θεολογικές γομώσεις

*
ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ & ΠΑΡΑΜΟΝΙΜΑ | 09:

Καιρικά σχόλια από τον ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Τι σημαίνει ιδεολογική ηγεμονία; Να εξαναγκάζεις και τον εχθρό σου ακόμη να χρησιμοποιεί τη δική σου γλώσσα, τις δικές σου έννοιες, τη δική σου ρητορική.

Ο Παναγιώτης Κονδύλης εντοπίζει την συμβολική οριστικοποίηση της ήττας του Ancien Régime στην υιοθέτηση από τους αριστοκράτες απολογητές του της γλώσσας του κοσμικού διαφωτισμού. Γύρω στα 1800, ακόμη και οι οπαδοί της ελέω θεού μοναρχίας επιχειρηματολογούν κοσμικά και πεφωτισμένα. Αν θέλουν να ακουστούν, δεν μπορούν να κάνουν κι αλλιώς…

Η εξαέρωση της αριστεράς δηλώνεται καθαρά μετά το 1989 με τη νέα ρητορική των σοσιαλιστικών και εργατικών κομμάτων:

 εγκαταλείποντας την ταξική ανάλυση και την κριτική κατά του πλούτου, οι διάφοροι Μπλαιρ αρχίζουν να πιθηκίζουν το φιλελεύθερο ζαργκόν περί «ευκαιριών» και «ατελεύτητων δυνατοτήτων» του καπιταλισμού.

Σήμερα, ζούμε μια παρόμοια ιστορική στιγμή. Σε μια κυκλική κίνηση, το φιλελεύθερο ζαργκόν ξαναδίνει τη θέση του στην ωμή θεολογία. Δεν υπάρχει θέση για πολιτική λεπτολογία και ανάλυση. Στην κονίστρα δεν πολεμούν πλέον σκληρά συμφέροντα ή εξωραϊσμένες προσδοκίες: γιγαντομαχούν αυτοπροσώπως το Αγαθό και το Πονηρό, οι μάρτυρες και οι εγκληματίες, ο Θεός και οι εχθροί του.

Φυσικά οι ΗΠΑ, η Δύση ολόκληρη, έχουν μακρά παράδοση στην εκκοσμίκευση της θεολογικής γλώσσας του μεσσιανισμού. Όλα τα πολιτικά κινήματα των Νέων Χρόνων είναι μασκαρεμένες θρησκείες. Όμως αυτή η νέα πολιτική η ασκούμενη ουσιαστικά από του άμβωνος είναι ποιοτικά ένα σημείο καμπής.

Ήδη ο γουοκισμός και η πολιτική ορθοέπεια άνοιξαν τον δρόμο προς αυτή την αποκοσμίκευση της πολιτικής και έγιναν άθελά τους η Κερκόπορτα για την εν θριάμβω επιστροφή των ιεροκηρύκων. Οι δικαιωματιστές, μεθυσμένοι από την ισχύ τους, έφτιαξαν μια γλωσσική Ιερά Εξέταση όπου, κατά το πρότυπο της παλαιάς βλασφημίας των θείων, μια και μόνο λέξη κάποτε αρκούσε για να στείλει κάποιον απευθείας στο κολαστήριο. Θυμίζω το προφητικό Ανθρώπινο στίγμα του Φίλιπ Ροθ.

Τώρα λαμβάνουν τα επίχειρα. Διότι τα λεκτικά τους πολεμοφόδια όσο κι αν είναι θεολογικής γομώσεως, απέναντι στην γνήσια, την γυμνή, την φωναχτή θεολογία είναι ανίσχυρα. Τι να σου κάνει η διαρκής δαιμονολογία κατά της «ακροδεξιάς», όταν οι άλλοι σου μιλούν ευθέως για τον Σατανά τον ίδιο;

Ὁ Μπιροττώ, ὁ Μπόρκμαν κι ἐμεῖς

*

τοῦ ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

~.~

Τὸν homo oeconomicus, τὸν ἄνθρωπο τῆς οἰκονομίας καὶ τοὺς τρόπους του, ἡ λογοτεχνία τὸν εἶδε ἐξ ἀρχῆς κριτικά. Μοτίβα σὰν κι αὐτὰ τῆς φιλοχρηματίας, τῆς κερδοσκοπίας, τῆς πλουτοθηρίας ἐπανέρχονται διαρκῶς στὶς σελίδες της. Νὰ νουθετήσουν, νὰ διαφωτίσουν τὸν ἀναγνώστη γιὰ τὶς ὀλέθριες συνέπειές τους ζητοῦν ἀνὰ τοὺς αἰῶνες στὰ γραφτά τους ποιητὲς τόσο διαφορετικοὶ ὅσο ὁ Ὁράτιος ἢ ὁ Καισάριος Δαπόντες. Ἀπαράμιλλα περιγράφει ὁ Πετράρχης τὴν καθηλωτικὴ δύναμη τοῦ χρυσοῦ:

«Σέ μας, φίλε, εἶναι τὰ πάντα ἀπὸ χρυσό: οἱ ἀσπίδες καὶ τὰ δόρατα, οἱ ἁλυσίδες καὶ τὰ στέμματα. Ὁ χρυσὸς μᾶς συνέχει καὶ μᾶς συγκρατεῖ. Ὁ χρυσὸς μᾶς κάνει πλούσιους καὶ φτωχούς, ἐλεεινοὺς καὶ εὐδαίμονες.

 Ὁ χρυσὸς ἐξανδραποδίζει τοὺς ἐλεύθερους καὶ ἀπελευθερώνει τοὺς ἡττημένους. Καταδικάζει τοὺς ἀθώους καὶ ἀπαλλάσσει τοὺς ἐνόχους. Δίνει μιλιὰ στοὺς μουγγοὺς καὶ βουβαίνει τοὺς εὐφραδέστερους ρήτορες… Συμφιλιώνει θεοὺς ἤ –ὅπως μερικοὶ διατείνονται– καὶ ἀνθρώπους ἀκόμη. Τίποτα δὲν τοῦ ἀντιστέκεται. Τίποτα δὲν εἶναι γιὰ ἐκεῖνον ἀνέφικτο.»

Ἀμίμητοι εἶναι οἱ στίχοι τοῦ Ἀχιλλέα Παράσχου μὲ τοὺς ὁποίους τὴ δεκαετία τοῦ 1870 κατακεραυνώνει τὴν παντοδυναμία τοῦ κεφαλαίου στὴν Εὐρώπη:

Κ’ ἔπεσαν, ὅλα ἔπεσαν! Τὸ πᾶν εἰς τέφραν κεῖται!
Ὑψοῦνται μόνον τράπεζαι καὶ μόνον τραπεζῖται…

Ὁ Παράσχος ἀνήκει ἀκόμη στοὺς νοσταλγούς. Θρηνεῖ τὸν χαμὸ τοῦ παλιοῦ κόσμου τοῦ πνεύματος καὶ τῆς πίστης. Σὲ τραπεζίτες καὶ τράπεζες βλέπει τοὺς ἀποστόλους τῆς νέας ὑλοφροσύνης, σατανικὲς μηχανὲς ποὺ ἐξαργυρώνουν τὶς ἀνθρώπινες σχέσεις.

Στην άκρη άκρη ενός χάρτη απίθανου

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Και ο Πούτιν και ο Τραμπ πήραν αυτό ήθελαν στην Αλάσκα. 

Ο πρώτος ανέβασε και συμβολικά τη Ρωσσία στο βάθρο των Μεγάλων Δυνάμεων εκ νέου, αφού βεβαίως πρώτα επικράτησε στο ουκρανικό μέτωπο κατά του ΝΑΤΟ.

 Ο δεύτερος απέσυρε έξυπνα τις ΗΠΑ από έναν πόλεμο που εκείνες άρχισαν και τις αποσύνδεσε από τη ρετσινιά του ηττημένου, υιοθετώντας τον ρόλο του... ειρηνοποιού. Η ήττα στη χώρα του Δνείπερου ανήκει πλέον αποκλειστικά στο Κίεβο και στους Ευρωπαίους. Αν δεν τους αρέσει η συμφωνία που θα τους παρουσιάσουν οι μεγάλοι, πρόβλημά τους...

Τη σημερινή θέση της Ευρώπης στα παγκόσμια πράγματα την καταλαβαίνει κανείς καλά και από το γεωγραφικό σημείο της συνόδου. Το Άνκορατζ βρίσκεται στον αρκτικό Βορρά της λεκάνης του Ειρηνικού, και αυτή η τελευταία αποτελεί το νέο γεωπολιτικό κέντρο της υφηλίου. Η Ευρώπη -εν μέρει λόγω της ιστορικής κίνησης, εν μέρει από δική της υπαιτιότητα- έχει πλέον μετατεθεί «στην άκρη άκρη ενός χάρτη απίθανου», όπως θα έλεγε ο Οδυσσέας Ελύτης. Με άλλα λόγια, στο περιθώριο. 

Ο κατ' επάγγελμα αντι-αντισημίτης (αφελής ή ιδιοτελής, αδιάφορο) είναι πρώτα και πάνω απ' όλα απολογητής του Ισραήλ.

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Ο αντισημιτισμός είναι μια ιστορική παθογένεια με φρικαλέες συνέπειες, πασίγνωστες και εν εκτάσει μελετημένες. Ο σημερινός αντι-αντισημιτισμός είναι -φευ, πολύ συχνά- ένα "επάγγελμα". 

Ο κατ' επάγγελμα αντι-αντισημίτης (αφελής ή ιδιοτελής, αδιάφορο) είναι πρώτα και πάνω απ' όλα απολογητής του Ισραήλ. Σκοπός του δεν είναι να φωτίσει τα ιστορικά αίτια του αντισημιτισμού και τις σημερινές του επιβιώσεις, αλλά να αστυνομεύσει τον δημόσιο διάλογο. Και αυτό το κάνει λογοκρίνοντας ή και φιμώνοντας εκείνες τις φωνές που ασκούν κριτική κατά της γενοκτονικής πολιτικής του ισραηλινού κράτους στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Τα κίνητρα του κατ' επάγγελμα αντι-αντισημίτη ποικίλλουν. Κάποιοι καθοδηγούνται από προθέσεις ευλογοφανείς. Πιστεύουν λ.χ. ότι το Ισραήλ αποτελεί ανάχωμα στον ζηλωτικό ισλαμισμό, προπύργιο των αξιών του πολιτισμένου δικαιωματικού μας κόσμου. Ορισμένοι Έλληνες ιδίως, νομίζουν ότι το Ισραήλ είναι δυνάμει φίλος της Ελλάδας επειδή έχει εχθρικές σχέσεις με την Τουρκία, μάλιστα αναζητούν στο Τελ Αβίβ τον "προστάτη"  που δεν βρίσκουν στην Ουάσιγκτον ή τις Βρυξέλλες. Κάποιοι άλλοι είναι της γραμμής του "ανήκομεν εις την Δύσιν" πάση θυσία και με όποιες συνέπειες και αυτή η "Δύσις" (θεωρούν ότι) περιλαμβάνει και το Ισραήλ. Άλλοι διαβλέπουν σε κάθε δήλωση συμπάθειας προς τον παλαιστινιακό αγώνα την επάρατο "αριστερά" και νομίζουν ότι υποστηρίζοντας τον Νετανιάχου ξορκίζουν το... φάντασμα του κομμουνισμού που περιφέρεται ανά την Ευρώπη. 

Απέναντι στα παιδιά τους...

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Εξακολουθούν να πιστεύουν στο αδέκαστο των θεσμών, επιμένουν να παρακολουθούν τα καθιερωμένα ΜΜΕ, ιδίως την τηλεόραση, εμπιστεύονται ακόμη το κράτος και τις ανακοινώσεις του. Και ψηφίζουν αναλόγως - χαρίζοντας θηριώδεις πλειοψηφίες είτε στον Φρήντριχ Μερτς στη Γερμανία, είτε στον Κυριάκο Μητσοτάκη εδώ σε μας, είτε σε κάποιον ομογάλακτό τους σε κάποια άλλη χώρα.

Ο λόγος είναι για τους ηλικιώμενους ψηφοφόρους, χονδρικά για τους 65άρηδες και άνω. Είτε επειδή συνεχίζουν να βλέπουν την πραγματικότητα με τα γυαλιά της, ανέφελης ακόμη, νεότητας και ωριμότητάς τους, είτε επειδή έχουν την ψευδαίσθηση ότι έτσι δεν θα διακυβεύσουν τις συντάξεις τους, είτε επειδή λόγω ηλικίας και μόνον αποστρέφονται τους "ριζοσπαστισμούς" και τις "περιπέτειες", στην πράξη πρόκειται για την τελευταία πληθυσμιακή ομάδα που στηρίζει το υφιστάμενο πολιτικό status quo. 

«Δεν είναι έργο της στιγμής / το ρήμαγμα, μια κι έξω».

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

Θα γεμίσουν πάλι τα ΜΜΕ με δηλώσεις αρμοδίων και ιθυνόντων που στηθοδέρνονται για το "δράμα" της Κύπρου. Την ίδια ώρα, οι ίδιοι αυτοί με πράξεις και παραλείψεις εγκαταλείπουν αμαχητί το Αιγαίο και το Λιβυκό, όπως ακριβώς η χούντα του Ιωαννίδη εγκατέλειψε ανυπεράσπιστη την Κύπρο. 

Γιατί, βέβαια, ο Αττίλας δεν σταμάτησε στην Πράσινη Γραμμή το 1974. Συνέχισε αδιάλειπτα με την κήρυξη του casus belli, με τα Ίμια, με τον εξευτελισμό της παράδοσης του Οτσαλάν και της απόσυρσης των S-300, με το τουρκολιβυκό σύμφωνο, με την παρωδία αντίστασης το καλοκαίρι του 2020, με, με, με...

Η ιστορική παρακμή συνήθως εκτυλίσσεται αργά και ανεπαίσθητα, ιδίως αν τη συνοδεύει η επίφαση της ευημερίας. Όπως το λέει και η Ντίκινσον: 

«Δεν είναι έργο της στιγμής / το ρήμαγμα, μια κι έξω». 

Η μεταπολιτευτική παρακμή της Ελλάδας είναι μια τέτοια μακρά, ηδονική και μαυλιστική παρακμή. Όμως το τέλος της δεν θα 'ναι.

Ὁ θεὸς τῆς σφαγῆς

τοῦ ΚΩΣΤΑ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗ

Ξαναδιαβάζοντας κάπου γιὰ τὶς δυσκολίες ποὺ ἀντιμετώπισαν οἱ ἀρχὲς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπὶ κορωνοϊοῦ, ὅταν οἱ ζηλωτὲς Ἰουδαῖοι δὲν ἔλεγαν νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὶς ἀπαγορεύσεις, ξαναγυρίζω στὴν παλιὰ σκέψη: στὴν ἀμιγῆ της μορφή, ἡ πίστη εἶναι ἀντικοινωνική.

Ὁ κομμισσάριος τοῦ Κόμματος ποὺ ἐγκαλεῖ ὡς προδότες ὅσους ζητοῦν νὰ ἐκκενωθεῖ τὸ Τσερνόμπιλ· ὁ δικαιωματολόγος ποὺ πιστεύει στὰ σοβαρά ὅτι οἱ ἀναξιοπαθεῖς καὶ οἱ μειονοτικοὶ ἔχουν πάντα δίκιο· ὁ θρησκευόμενος ποὺ τό ’δεσε κόμπο ὅτι τὸ κακὸ ἐκεῖνον δὲν τὸν ἀγγίζει ἐπειδὴ κατέχει τὴ μόνη καὶ ἀποκλειστικὴ ἀλήθεια – ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν κοινὴ τὴν ἀφοσίωση σ’ ἕνα ἀπόμακρο ἰδεῶδες, σὲ ἕνα ὅραμα ποὺ δὲν εἶναι ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. Ὁ ἄνθρωπος ὁ συγκεκριμένος, ὁ πραγματικὸς δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει, εἶναι ἀναλώσιμος. Τὸ πέραν τοῦ ἀνθρώπου προσδοκοῦν, στὸ ὑπεράνθρωπο ἀποβλέπουν. Γι’ αὐτὸ καὶ τόσο συχνὰ καταλήγουν, ποῦ ἀλλοῦ, στὸ ἀπάνθρωπο.

Ὅσο πιὸ «καθαρὸ» καὶ ἀσυμβίβαστο εἶναι ἕνα πιστεύω θρησκευτικό, ἕνα πολιτικὸ ἰδανικό, ἕνα ὅραμα ἠθικό, ἕνα δόγμα αἰσθητικό, τόσο περισσότερο ὁδηγεῖ στὸν φανατισμό. Εἶναι ἡ λατρεία πρὸς τὸν ἕνα καὶ μόνο Θεό, οἱ παρακλητικὲς δεήσεις γιὰ τὸν ἕναν καὶ μόνο Κόσμο τὸν τέλειο καὶ ὁριστικό, ἡ προσκύνηση τῶν ἱερῶν καὶ ἀπαρασάλευτων Ἐλευθεριῶν ποὺ μᾶς κάνει μισαλλόδοξους. Ἐμπρὸς στὸν μεγαλειώδη Σκοπό, κάθε ἀμφισβητίας, κάθε ἄπιστος ἀναπόφευκτα γίνεται ἐχθρός, ἐμπόδιο ὀχληρὸ ποὺ πρέπει νὰ βγεῖ πάσῃ θυσίᾳ ἀπ’ τὴ μέση. Κι αὐτὸ ἤδη ἀπὸ τοὺς χρόνους τοῦ Ἀχαάβ.

«Καὶ εἶπεν Ἠλιοὺ πρὸς τὸν λαόν· συλλάβετε τοὺς προφήτας τοῦ Βάαλ, μηδεὶς σωθήτω ἐξ αὐτῶν· καὶ συνέλαβον αὐτούς, καὶ κατάγει αὐτοὺς ᾿Ηλιοὺ εἰς τὸν χειμάρρουν Κισσῶν καὶ ἔσφαξεν αὐτοὺς ἐκεῖ».

Τα στίφη των τουριστών.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Η φωτογραφία χθεσινή από τη Μαγιόρκα. Οι κάτοικοι του νησιού διαδηλώνουν κατά των τουριστών ζητώντας τη ζωή τους πίσω. Στη Βαρκελώνη σύμβολο των διαμαρτυριών είναι το νεροπίστολο με το οποίο καταβρέχουν τους εισβολείς. 

Λέω "εισβολείς" και δεν έχω την αίσθηση ότι υπερβάλλω. Ο μαζικός τουρισμός του καιρού μας είναι μια μορφή ύπουλης αποικιοκρατίας. Οι ξένοι εκτοπίζουν τους ντόπιους, τα χούγια και οι απαιτήσεις τους επιβάλλονται με το έτσι θέλω, το κόστος της διαβίωσης πρεκαριοποιεί όλο και περισσότερους, η στέγη γίνεται απλησίαστη, ο δάσκαλος, ο γιατρός, ο φοιτητής δεν μπορούν να σταθούν πουθενά. 

Παντού όπου περνούν τα τουριστικά φουσάτα, σαν τον λίβα αφήνουν πίσω τους καμένα σπαρτά. Πολιτισμοί, παραδόσεις, γειτονιές, μνημεία, τοπία, πατρίδες, τρόποι ζωής: ό,τι γνήσιο, αναστημένο με θυσίες και κόπους αιώνων, αμέσως ψευτίζει, μασκαρεύεται, το μεγαλείο της ιστορίας και της φύσης μετατρέπεται σε μισθωμένο σκηνικό για να καδράρει ο έπηλυς του 24ώρου την ακατάδεχτη φάτσα του, και για να κορδωθεί στους δικούς του ότι, ναι, ήταν κι εκείνος ΕΚΕΙ. 

Εκεί όμως πού; Τι έχει προλάβει να δει και να νιώσει, πόσο μάλλον να γνωρίσει και να καταλάβει, ο πακετοδίαιτος και ο κρουαζιεροφερμένος; Και τι είναι αυτό το εκεί μετά τη δική του επιδρομή, τι έχει απομείνει τώρα πια ζωντανό; 

ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ ΓΙΑ Ε.Ε.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Τέτοια μέρα δεκαπέντε χρόνια πριν. Αμερικανοί στρατιώτες παρελαύνουν στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας στις εκδηλώσεις της 9ης Μαΐου για τη Μέρα της Νίκης κατά του Άξονα. 

Και όχι μόνο Αμερικανοί παρέλασαν τότε, αλλά και Γάλλοι και Βρετανοί και Πολωνοί... Σήμερα, στη Μόσχα παρελαύνουν τόσοι άλλοι (Κινέζοι, Βιετναμέζοι, Αιγύπτιοι κ.ο.κ.) και οι Δυτικοί όχι απλώς απουσιάζουν, αλλά επιχειρούν να απαλείψουν εντελώς τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε η Σοβιετική Ένωση στη συντριβή του χιτλερισμού. Μετατρέπουν έτσι μια Ημέρα Μνήμης σε Ημέρα Λήθης, μασκαρεύοντας όχι το παρελθόν, που δεν αλλάζει, αλλά το μίζερό τους παρόν.

ΠΗΓΗ:https://www.facebook.com/share/p/189s3r1CJ6/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

__ Επιστρέφουν οι νέοι στον Χριστιανισμό; __

            του Κώστας Κουτσουρέλης 

«Κάποιες πρόσφατες έρευνες στις ΗΠΑ και στο ΗΒ (βλ. σχόλια) αυτό φαίνεται να υποδεικνύουν ή, έστω, την ανάσχεση της στροφής του γενικού πληθυσμού προς τον αγνωστικισμό και την αθεΐα. Και εδώ σε μας, εμπειρικά κρίνοντας, κάτι ανάλογο πρέπει να τεκταίνεται. Μετά τον κορωνοϊό, λ.χ., οι εκκλησιαζόμενοι τις Κυριακές και τις γιορτές είναι αρκετά περισσότεροι.

Τι τρέφει αυτή την τάση; Τρία πράγματα νομίζω. Το πρώτο είναι η ραγδαία υποχώρηση της πίστης προς την Πρόοδο. Πλατιά στρώματα του πληθυσμού πλέον γνωρίζουν καλά, το έχουν νιώσει στο πετσί τους μισό αιώνα τώρα, ότι η επαγγελία της ευημερίας, η υπόσχεση ότι εκείνα και τα παιδιά τους θα δουν καλύτερες μέρες, δεν ισχύει. Κάποιοι ολίγιστοι, ναι, εξακολουθούν να πλουτίζουν ακατάπαυστα, για την πλειονότητα όμως των Αμερικανών και των Ευρωπαίων, η διαβίωση έγινε πιο δύσκολη, και το μέλλον τους προμηνύεται ακόμη πιο θολό. Η καταφυγή στην χριστιανική καρτερία είναι εδώ μέσο ψυχικής αυτοπροστασίας απέναντι στην αυξανόμενη αβεβαιότητα.

Το δεύτερο είναι η βαθιά δυσπιστία που η ίδια αυτή πλειονότητα αισθάνεται κατά του κοσμικού υποκαταστάτου της θρησκείας, της επιστήμης. Σε ένα πλήθος ζητήματα, από την πανδημία ώς το κλίμα και από την γουόκ κουλτούρα ώς τη βιομηχανία του υγιεινισμού, οι ειδήμονες έχουν τόσο απαξιώσει τον εαυτό τους ώστε για πολλούς οι βεβαιώσεις τους να είναι πλέον σημείο αντιπροσανατολισμού: για να το λένε εκείνοι, σίγουρα δεν αληθεύει! Η επιστροφή στη θρησκεία λειτουργεί εδώ ως αναπλήρωση, ως αναζήτηση καθοδήγησης και παραμυθίας από μιαν άλλη, λιγότερο φθαρμένη, αυθεντία.

Το τρίτο είναι η διαπίστωση των συνεπειών του ατομικισμού. Του ψυχικού και κοινωνικού κόστους δηλαδή της αντίληψης ότι η ευτυχία ταυτίζεται με την αυτοπραγμάτωση, την αυτοέκφραση, την αυτοδιάθεση κλπ., και όχι με τα συλλογικά τους αντίστοιχα, την αλληλεγγύη, τον κοινοτισμό, την ομαδικότητα κ.ο.κ. Παρά την πανταχού παρούσα και τα πάντα πληρούσα ψηφιόσφαιρα, τις επικοινωνιακές υπερδιασυνδέσεις και τη ρητορική της καθολικής προσβασιμότητας, οι άνθρωποι αισθάνονται σήμερα περισσότερο μόνοι. Και αυτό τους οδηγεί, δειλά έστω, πίσω στους περιβόλους των ναών.

Φυσικά είναι πολύ νωρίς ακόμη για να εξαγάγουμε οριστικά συμπεράσματα. Όμως οι έως τώρα ενδείξεις είναι σημαντικές. Και πάντως έχουν ήδη αντίκτυπο στα πολιτικά και τα κοινωνικά πράγματα. Αν πλάι σ' αυτήν τη μερική ανάκαμψη του χριστιανισμού βάλουμε και τις ανάλογες τάσεις στους κόλπους του ισλάμ, του ιουδαϊσμού, του ινδοϊσμού κλπ., μπορούμε να μιλήσουμε ίσως για ένα γενικό, περίπου οικουμενικό ρεύμα. Τις θρησκείες πολλοί κήρυκες του Λόγου στο παρελθόν θέλησαν να τις ξεγράψουν και διαψεύστηκαν. Το πιθανότερο είναι να διαψευστούν και τώρα.»

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΥΤΣΟΥΡΕΛΗΣ 

_____________________________

εικόνα Λάζαρος Πάντος

ΠΗΓΗ: https://www.facebook.com/share/p/1C3f6vdNHN/

 Ανάρτηση

 από:geromorias.blogspot.com

Κώστας Κουτσουρέλης: «Παπαδιαμάντης και Σολωμός»

Ομιλία του ποιητή και δοκιμιογράφου κ. Κώστα Κουτσουρέλη, με τίτλο «Παπαδιαμάντης και Σολωμός».

 Συντόνισε η ομότιμη καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας και πρόεδρος της Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών, κ. Ερασμία-Λουίζα Σταυροπούλου.

Στέλιος Καζαντζίδης

Κώστας Κουτσουρέλης

Από τη συζήτησή μας για τον Στέλιο Καζαντζίδη στην Ανοιχτή Τέχνη το Σάββατο που μας πέρασε. Η δική μου παρέμβαση από το 11:00 περίπου.