Ανάγκη για όρια στα παιδιά

Ευάγγελος Ορφανιδης -

 κλινικός ψυχολόγος

"Σε ένα κλασικό πείραμα νευροεπιστήμης, ένας πίθηκος μαθαίνει να πατάει ένα κουμπί για να λάβει μια μπανάνα. Αρχικά, όλα είναι προβλέψιμα. Όμως, σε μια συγκεκριμένη φάση, οι κακούργοι ερευνητές αλλάζουν τους κανόνες..το κουμπί δεν βγάζει μπανάνα κάθε φορά. Κάποιες φορές το πατάει και δεν συμβαίνει τίποτα, ενώ άλλες φορές η μπανάνα πέφτει αμέσως. Εκεί συμβαίνει κάτι εντυπωσιακό…

Ο πίθηκος "τρελαίνεται". 

Αντί να απογοητευτεί και να σταματήσει, αρχίζει να πατάει το κουμπί ακατάπαυστα, με μανία. Η συμπεριφορά του γίνεται ψυχαναγκαστική. Το πιο σοκαριστικό εύρημα; Ο σκοπός του δεν είναι πια η ίδια η μπανάνα. Συχνά, όταν τελικά πέφτει η μπανάνα, την αφήνει στην άκρη ή την τρώει μηχανικά. Αυτό που τον έχει κυριεύσει είναι η αγωνία και η προσμονή..

«Πότε θα βγει η επόμενη;»

Παρεπιπτόντως παθαίνω ακριβώς το ίδιο με ανοικτά γυράδικα το βράδυ…ποια είναι ανοιχτά και ποια όχι. Κάποτε παίρνω το τυλιχτό μου και κάποτε όχι . 

Αυτή η "τρέλα" του πιθήκου (και η δική μου με τα πιτόγυρα) εξηγείται από τον τρόπο που λειτουργεί η ντοπαμίνη στον εγκέφαλο. Η ντοπαμίνη δεν εκκρίνεται όταν παίρνουμε απλά την ανταμοιβή, αλλά όταν την περιμένουμε. Όταν η ανταμοιβή είναι αβέβαιη (το λεγόμενο intermittent reinforcement), τα επίπεδα ντοπαμίνης εκτοξεύονται στα ύψη. Ο εγκέφαλος εθίζεται στο κυνήγι, όχι στο αποτέλεσμα. Αυτό είναι το ίδιο κύκλωμα που ενεργοποιείται στον τζόγο, στα "like" στα social media και στα τυχερά παιχνίδια. Αυτό το πείραμα είναι ο καθρέφτης της συμπεριφοράς ενός παιδιού που δεν έχει σταθερά όρια.

ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΤΕ ΕΛΕΥΘΕΡΑ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Πώς μάθαμε να καταναλώνουμε την οργή μας

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τεράστιο απόθεμα αγανάκτησης και, παραδόξως, με ελάχιστη συσσώρευση αγανάκτησης. Θυμώνουμε πολύ. Θυμώνουμε συχνά. Θυμώνουμε δικαιολογημένα. Με τα Τέμπη, με μια υπόθεση διαφθοράς, με μια γυναικοκτονία, με μια αποκάλυψη για τη σπατάλη στο δημόσιο χρήμα, με μια εικόνα αστυνομικής βίας, με έναν πολιτικό που προκαλεί, με μια δικαστική απόφαση που μας εξοργίζει. Για λίγες ημέρες ο δημόσιος χώρος γεμίζει από θυμό. Τα κοινωνικά δίκτυα παίρνουν φωτιά. Αναρτήσεις, βίντεο, hashtags, καταγγελίες, ειρωνείες, οργισμένα σχόλια. Ύστερα έρχεται το επόμενο γεγονός και η προσοχή μετακινείται.

Τα Τέμπη αποτελούν ίσως το ισχυρότερο πρόσφατο αντιπαράδειγμα στην ιδέα ότι οι Έλληνες απλώς «ξεσπούν στο Facebook»: στις 28 Φεβρουαρίου 2025 εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους σε όλη τη χώρα, μαζί με γενική απεργία, ζητώντας δικαιοσύνη για τους 57 νεκρούς. Ακριβώς γι' αυτό έχει ενδιαφέρον η συνέχεια. Τι απομένει όταν αδειάσουν οι πλατείες; Πώς μετατρέπεται μια τεράστια κοινωνική συγκίνηση σε διάρκεια, θεσμική μνήμη, οργάνωση, έλεγχο και σταθερή απαίτηση λογοδοσίας;

Κάπου εδώ διαμορφώνεται αυτό που θα ονομάζαμε                                         κ α τ α ν α λ ω τ ι κ ή    α γ α ν ά κ τ η σ η. 

Η οργή διαθέτει πλέον σχεδόν τον δικό της καταναλωτικό κύκλο. Εμφανίζεται το ερέθισμα. Το βλέπουμε. Θυμώνουμε. Το κοινοποιούμε. Καταγγέλλουμε. Συναντάμε άλλους που θυμώνουν μαζί μας. Αισθανόμαστε για λίγο ότι συμμετέχουμε σε κάτι μεγαλύτερο. Και ύστερα η ένταση υποχωρεί μέχρι να εμφανιστεί το επόμενο προϊόν οργής.

Ερέθισμα → αγανάκτηση → ανάρτηση → ηθική ανακούφιση → επόμενο ερέθισμα.

Προελαύνει ο λειτουργικός αναλφαβητισμός

Ρομπέρτο Πεκιόλι — 3 Σεπτεμβρίου 2026

Η πολεμική ανάμεσα στον Στέφανο Μπονατσίνι και την Τζόρτζια Μελόνι σχετικά με την υποτιθέμενη αμάθεια του μέσου δεξιού ψηφοφόρου μού κόστισε μερικούς εύθικτους φίλους, επειδή αναγνώρισα την αλήθεια της διαπίστωσης του πολιτικού στελέχους με το κομμουνιστικό παρελθόν.

Ο ψηφοφόρος της Δεξιάς σήμερα είναι, «κατά κύριο λόγο, άνθρωπος με λίγες σπουδές, που ζει στις περιοχές της ενδοχώρας, στις περιφερειακές συνοικίες των πόλεων και βρίσκεται σε δυσμενέστερη οικονομική κατάσταση».

Κάθε κοινωνιολογική ανάλυση το επιβεβαιώνει.

Ο Μπονατσίνι θα έπρεπε να είχε προσθέσει, για να ολοκληρώσει το πορτρέτο, ότι η Δεξιά υπερισχύει μεταξύ των ανδρών και μειοψηφεί μεταξύ των γυναικών.

Αντί να προκαλέσει έναν σοβαρό διάλογο γύρω από τους λόγους αυτής της ανθρωπολογικής μεταβολής —αδιανόητης πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια—, η αντίδραση στον χώρο της Δεξιάς υπήρξε οργισμένη.

Τίποτε το παράξενο: σε κανέναν δεν αρέσει να ακούει τους αντιπάλους του να απαριθμούν τις αδυναμίες του. Πολύ περισσότερο όταν η ξιπασιά, η πνευματική υπεροψία, ο σαρκασμός, η περιφρόνηση για τον άλλον και ο νέος ταξικός ελιτισμός συνθέτουν την ανυπόφορη εικόνα μιας Αριστεράς 2.0 αποξενωμένης από τον λαό.

Το ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι όχι μόνο δεν αποτιμάται σοβαρά το μέγεθος των αλλαγών που έχουν συντελεστεί στη σύνθεση του πληθυσμού, στη διαφοροποίηση των συμφερόντων σε σχέση με το παρελθόν και στη δυναμική της συναίνεσης και της διαφωνίας, αλλά αναλωνόμαστε σε μικροκαβγάδες σαν εκείνον ανάμεσα στα καπόνια (ευνουχισμένα νεαρά κοκόρια) του Ρέντσο, τα οποία αλληλοτσιμπούνταν, μολονότι ήταν όλα προορισμένα να καταλήξουν στην κατσαρόλα του δικηγόρου Ατζεκαγκαρμπούλι (ΣτΜ: Πρόκειται για λογοτεχνική αναφορά στους Αρραβωνιασμένους του Αλεσσάντρο Μαντσόνι).

Δεν μπορούμε να φιλοδοξούμε να έχουμε έναν λαό λογίων. Η πραγματικότητα όμως —η οποία επιδεινώνεται από την τυφλή εξάρτηση από το Διαδίκτυο, την Τεχνητή Νοημοσύνη και γενικότερα την τεχνολογία, δηλαδή από τους αφέντες της— είναι ότι η εξουσία διαμορφώνει γενιές αμαθών, ανθρώπων που διολισθαίνουν ξανά στον αναλφαβητισμό, ανεξάρτητα από απολυτήρια, πτυχία και μεταπτυχιακούς τίτλους .

Social media: Πώς ο αλγόριθμος μας κάνει πιο εγωκεντρικούς

Στην εποχή του σύγχρονου ίντερνετ και των προσωποποιημένων αλγορίθμων στα social media, ο άνθρωπος καλείται να ξανα-ανακαλύψει την ατομικότητά του μέσα σε ένα περίπλοκο οικοσύστημα

Ένα απλό βίντεο με συνταγή αποτέλεσε ένα απροσδόκητο παράθυρο σε μια αυξανόμενη συνήθεια στα social media: την ανάγκη να σχετίζεται κάθε περιεχόμενο με τον εαυτό μας.

Όταν μια δημιουργός με το όνομα Κάρα μοιράστηκε μια συνταγή για βίγκαν σούπα φασολιών, σχεδιασμένη να βοηθήσει στην αύξηση των επιπέδων σιδήρου κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας, η ανταπόκριση ήταν ως επί το πλείστον θετική. Η λεζάντα της, «Όλες οι κοπέλες μου που πάσχουν από αναιμία, αυτή η συνταγή είναι για εσάς», προσέλκυσε χιλιάδες «likes» και ενθαρρυντικά σχόλια.

Ωστόσο, ορισμένοι θεατές επικεντρώθηκαν σε αυτό που δεν περιλάμβανε το βίντεο.

«Κι αν δεν μου αρέσουν τα φασόλια;», ρώτησε κάποιος. Ένας άλλος αναρωτήθηκε αν η συνταγή θα μπορούσε να λειτουργήσει με διαφορετικό συστατικό.

Οι ερωτήσεις μπορεί να φαίνονται επιφανειακές, αλλά αντιπροσωπεύουν ένα ευρύτερο διαδικτυακό φαινόμενο: οι άνθρωποι αντιδρούν με απογοήτευση όταν ένα περιεχόμενο δεν ταιριάζει απόλυτα με τις προσωπικές τους περιστάσεις.

Αντί να προχωρήσουν απλά σε μια άλλη συνταγή, ορισμένοι χρήστες αναμένουν από τους δημιουργούς να προβλέπουν κάθε πιθανό περιορισμό, προτίμηση ή εμπειρία ζωής.

Σύμφωνα με το CNN, αυτή η συμπεριφορά έχει γίνει γνωστή ως «θεωρία της φασολάδας», «whataboutism» ή «what about me-ism».

Περιγράφει την τάση να ανταποκρίνεται κανείς σε γενικό περιεχόμενο επισημαίνοντας γιατί αυτό δεν ισχύει για ένα συγκεκριμένο άτομο.

Γιατί η Σουηδία επιστρέφει στα βιβλία και στη γραφή με μολύβι

Κι ενώ στην Γερμανία σύμφωνα με τον Κώστα Κουτσουρέλη: 

«Δέκα χρόνια τώρα παρατηρούμε ραγδαία πτώση στις μαθητικές επιδόσεις. Ταυτόχρονα, επιδεινώνεται η ψυχοκοινωνική κατάσταση πολλών παιδιών και εφήβων. Η κατάθλιψη και η απομόνωση αυξάνονται, όπως και ο αριθμός των αυτοκτονιών. Σε αυτά προστίθενται προβλήματα υγείας, όπως το υπερβολικό βάρος. Πρακτικά, όλοι οι εμπειρικά μετρήσιμοι δείκτες παρουσιάζουν πτωτική τάση. Όταν πια περισσότερο από το ένα τρίτο των παιδιών δεν ανταποκρίνεται στα ελάχιστα απαιτούμενα στην αριθμητική, την ανάγνωση και τη γραφή, δεν μιλάμε πλέον για μικρά προβλήματα. Αυτό έχει άμεσες συνέπειες για την εκπαίδευση, την αγορά εργασίας και την κοινωνία. Γι’ αυτό θεωρώ ότι ο όρος "εκπαιδευτική κατάσταση ανάγκης" είναι κατάλληλος.»

Αυτά συμβαίνουν στη Γερμανία, υποστηρίζει σε σημερινή συνέντευξή του στην εφημερίδα Die Welt ο Κλάους Τσίρερ, καθηγητής της παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο του Άουγκσμπουργκ. Σε τρεις παράγοντες αποδίδει την κρίση: τη μετανάστευση, την ψηφιοποίηση και τον ιδεολογικό εξισωτισμό που οδηγεί στην καθολική πτώση του μορφωτικού επιπέδου. 

Και επισημαίνει το παράδοξο: ενώ όλα τα στοιχεία μαρτυρούν τη ραγδαία υποχώρηση, οι βαθμοί στα σχολεία, όπως φαίνεται στα απολυτήρια, τραβούν την ανηφόρα.

ΤΟΥ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΓΑΡΤΑΝΗ

27 ΙΟΥΛΙΟΥ 2026

Μετά από δύο δεκαετίες επενδύσεων στην ψηφιακή μάθηση, η σκανδιναβική χώρα περιορίζει τις οθόνες στις μικρές ηλικίες.

Για περισσότερα από 20 χρόνια η Σουηδία παρουσιαζόταν ως το πρότυπο της ψηφιακής εκπαίδευσης στην Ευρώπη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα αντικαθιστούσαν σταδιακά τα παραδοσιακά βιβλία με φορητούς υπολογιστές και tablets, ενώ αρκετοί δήμοι υιοθέτησαν το μοντέλο «μία συσκευή για κάθε μαθητή». Σήμερα, όμως, η ίδια χώρα επιχειρεί μια θεαματική αναστροφή, επαναφέροντας στο επίκεντρο της σχολικής τάξης το χαρτί, το βιβλίο και τη χειρόγραφη γραφή.

Ερευνητές υποστηρίζουν ότι η χειρόγραφη γραφή ενεργοποιεί ταυτόχρονα περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όραση, τον κινητικό συντονισμό, τη γλώσσα και τη μνήμη.

Η αλλαγή δεν είναι συμβολική, ούτε περιορίζεται σε μεμονωμένες πρωτοβουλίες. Η σουηδική κυβέρνηση ανακοίνωσε χρηματοδότηση ύψους 685 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών για την αγορά νέων σχολικών βιβλίων μέσα στο 2023, ενώ προέβλεψε επιπλέον 500 εκατομμύρια κορώνες ετησίως για τα επόμενα χρόνια, ώστε κάθε μαθητής να έχει πρόσβαση σε έντυπο εκπαιδευτικό υλικό. Το υπουργείο Παιδείας της Σουηδίας, επίσης, έχει ξεκαθαρίσει ότι τα παιδιά ηλικίας ως 6 ετών θα πρέπει να χρησιμοποιούν ελάχιστα ή και καθόλου ψηφιακές συσκευές κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Ανησυχία για τα μαθησιακά αποτελέσματα

Στη διεθνή έρευνα PIRLS, που αξιολογεί κάθε πέντε χρόνια την αναγνωστική ικανότητα μαθητών της Δ΄ Δημοτικού, η Σουηδία υποχώρησε από τις 555 μονάδες το 2016 στις 544 το 2021. Παρότι η επίδοση εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον διεθνή μέσο όρο των 500 μονάδων, η πτώση θεωρήθηκε αρκετά σημαντική, ώστε να προκαλέσει δημόσιο διάλογο για τις εκπαιδευτικές επιλογές της τελευταίας δεκαετίας. Η εικόνα δεν περιορίζεται μόνο στις διεθνείς εξετάσεις. Σουηδοί εκπαιδευτικοί ανέφεραν ότι ολοένα περισσότεροι μαθητές δυσκολεύονται να διαβάσουν μεγάλα κείμενα χωρίς διακοπές, ενώ η συγκέντρωση μειώνεται αισθητά όταν η μάθηση πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω μιας οθόνης, είτε αυτή είναι ο προσωπικός υπολογιστής των παιδιών, είτε ένα tablet, είτε ακόμα και ο διαδραστικός πίνακας που βρίσκεται σε κάθε αίθουσα. Το φαινόμενο έγινε ακόμη πιο έντονο μετά την πανδημία, όταν εκατομμύρια ώρες διδασκαλίας σε ολόκληρο τον κόσμο μεταφέρθηκαν προσωρινά στο διαδίκτυο.

ΠΩΣ «ΧΑΚΑΡΟΝΤΑΙ» ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ (ΚΑΙ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΟΥ) ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ

Post2post 

Μην φανταστείς σκοτεινούς hackers να μπουκάρουν στα συστήματα του Υπουργείου Εσωτερικών για να αλλάξουν τα αποτελέσματα της κάλπης. Η πραγματική χειραγώγηση σήμερα γίνεται πολύ νωρίτερα — μέσα στο ίδιο το μυαλό του ψηφοφόρου.

Αυτό που είδαμε με τον Τραμπ το 2016, με το Brexit, με τον Μπολσονάρο, τον Ερντογάν και εδω το 23 αλλά και σε πολλές ακόμα χώρες. Δεν ήταν απλώς «καλή επικοινωνία». Ήταν η μετάβαση σε μια νέα εποχή πολιτικής επιρροής: την εποχή του data profiling, των αλγορίθμων και της ψυχολογικής στόχευσης μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Η πρώτη ύλη είναι τα δεδομένα που αφήνουμε καθημερινά πίσω μας:

αναζητήσεις, likes, αγορές, συνομιλίες, τοποθεσίες, πολιτικές και καταναλωτικές προτιμήσεις. Από αυτά δημιουργούνται λεπτομερή «προφίλ» συμπεριφοράς. Όχι μόνο για το τι πιστεύεις, αλλά και για το τι φοβάσαι, τι σε θυμώνει και πόσο εύκολα επηρεάζεσαι.

Στην συνέχεια, εντοπίζονται οι κοινωνικές ομάδες που θεωρούνται πιο κρίσιμες εκλογικά.

Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, δύο τέτοιες ομάδες εμφανίζονται συχνά ως βασικοί στόχοι πολιτικής χειραγώγησης:

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή.

Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας. Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!

Χίλιοι Φειδίες θα συνεχίσουν τον αγώνα του

Του Αλέκου Μιχαηλίδη 

📌 Ένα μαζικό και ανεξέλεγκτο ριάλιτι σόου διεκδικεί δεκαπέντε λεπτά δημοσιότητας και την ψήφο των Κυπρίων πολιτών

Το 1968, στο πλαίσιο έκθεσής του στη Νέα Υόρκη, ο πρωτοπόρος της «pop art» Άντι Γουόρχολ προφήτεψε, με πεντέξι μόνο λέξεις, το μέλλον. Στο μυαλό του μπορεί να είχε κάτι θετικό ή/και τη φιλοσοφία του ότι όλοι μπορούν να είναι «σταρ», αλλά η ατάκα «στο μέλλον ο καθένας θα είναι παγκοσμίως διάσημος για δεκαπέντε λεπτά» αντικατοπτρίζει τελικά το χάος και το τίποτα ενός διαδικτύου που προσπαθεί να αντικαταστήσει την πραγματικότητα.

Στην Κύπρο, που είναι πιο καθυστερημένη από άλλες κοινωνίες ή πολιτείες, μπορεί να έχει καταργηθεί το όριο τεχνολογίας-πραγματικότητας ή διαδικτύου-πραγματικότητας. Τουλάχιστον αυτό μπορεί να συμπεράνει κανείς από την προεκλογική περίοδο που διανύουμε. Τα κόμματα τρέχουν και αντιγράφουν τον Φειδία Παναγιώτου και μια παράφωνη κουστωδία ενοχλεί την καθημερινότητα μας. Καταπίνει, μάλιστα, τις τελευταίες σοβαρές φωνές που μπορεί να υπάρχουν σε αυτό το χάος της κυπριακής πολιτικής σκηνής.

Κομματάρχες, βουλευτές, υποψήφιοι εμφανίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για μερικά δευτερόλεπτα και χωρίς να προτείνουν κάτι ουσιαστικό, έχοντας πείσει τους εαυτούς τους ότι ο «φειδιασμός» είναι το μέλλον και πως θα τους ψηφίσει ο κόσμος επειδή κάνουν βιντεάκια όπου και όποτε τους καπνίσει.

Άρης Χατζηστεφάνου : Προπαγάνδα AI και Παραπληροφόρηση σ

Ζούμε στην εποχή της ελεύθερης πληροφόρησης — ή στον πιο εξελιγμένο μηχανισμό προπαγάνδας που υπήρξε ποτέ;

Σε αυτή τη συζήτηση, ο δημοσιογράφος και δημιουργός του InfoWar Άρης Χατζηστεφάνου αναλύει πώς η πληροφορία οργανώνεται, φιλτράρεται και τελικά μετατρέπεται σε ισχύ στο ψηφιακό περιβάλλον.

Μιλάμε για:

• πώς οι πλατφόρμες και οι αλγόριθμοι διαμορφώνουν το κυρίαρχο αφήγημα
• γιατί το AI δεν είναι ουδέτερο εργαλείο
• πώς η πληροφορία μετατρέπεται σε προϊόν και αντικείμενο ελέγχου
• τι σημαίνει αυτό για τη δημοσιογραφία, τη δημοκρατία και τον δημόσιο λόγο

Μια κουβέντα χωρίς εύκολες απαντήσεις, για ένα θέμα που αφορά όλους μας.

Η ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΤΗΣ ΣΙΛΙΚΟΝ ΒΑΛΕΪ: ΠΟΥΛΑΝ ΕΘΙΣΜΟ, ΑΓΟΡΑΖΟΥΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

από την Ilaria Bifarini

Πηγή: Ιλάρια Μπιφαρίνι

Υπάρχει ένα κραυγαλέο ηθικό παράδοξο πίσω από την αφήγηση των ψηφιακών γκουρού. Οι δημιουργοί των αλγορίθμων που έχουν αποικίσει την προσοχή μας εφαρμόζουν κανόνες στα σπίτια τους που ο υπόλοιπος κόσμος θα θεωρούσε «μεσαιωνικούς». Σχολεία χωρίς οθόνες, όρια στη χρήση του διαδικτύου και απόλυτη προστασία των γνωστικών διαδικασιών των παιδιών τους.

Είναι η υποκρισία της εξουσίας: συσκευάζουν προϊόντα σχεδιασμένα να δημιουργήσουν παγκόσμιο ΕΘΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΝΤΟΠΑΜΙΝΗ, ενώ οι ίδιοι μένουν μακριά.
Ενώ μας πουλάνε το παραμύθι της παγκόσμιας σύνδεσης, στην πραγματικότητα ανοίγουν το δρόμο για μια νέα ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ
. Από τη μία πλευρά είναι η Ελίτ των Δασκάλων της Προσοχής, που φυλάνε ζηλότυπα τις εγκεφαλικές τους συνδέσεις και την ικανότητά τους για σύνθετη ανάλυση. Γνωρίζουν ότι η σιωπή, η αποσύνδεση και η βαθιά προσοχή είναι η αληθινή δύναμη του νου.

Το Κενό του Εαυτού στον Καθρέφτη του Άλλου:

Κυριακή Μερτζάνη

Η Χαρτογράφηση της Ψηφιακής Ιδιοποίησης

Στην ψηφιακή αρένα των καιρών μας, μια νέα μορφή ύπαρξης αναδύεται από τις σκιές, ο άνθρωπος της κλειδαρότρυπας. Πρόκειται για τον αόρατο θεατή που καταναλώνει τις ζωές των άλλων με θρησκευτική ευλάβεια, επιλέγοντας τη σιωπή της απόστασης αντί για τη ζωντάνια της αλληλεπίδρασης. 

Η συμπεριφορά αυτή, όμως, υπερβαίνει την απλή περιέργεια, αγγίζοντας τα όρια μιας βαθιάς ψυχικής αναγκαιότητας.

Η Εξουσία του Αόρατου Βλέμματος

Η πράξη του lurking (της παθητικής παρακολούθησης) αποτελεί μια σύγχρονη έκφραση της επι σκοπού φιλίας.            

Ο παρατηρητής αντλεί ηδονή από την ασυμμετρία της σχέσης, κατέχει τη γνώση για τον Άλλον, διατηρώντας ο ίδιος το προνόμιο του απρόσιτου. Αυτή η θέση του προσφέρει μια ψευδαίσθηση παντοδυναμίας, προστατεύοντας ταυτόχρονα έναν εξαιρετικά εύθραυστο εσωτερικό κόσμο από το ρίσκο της έκθεσης και της πιθανής απόρριψης.

Η κλοπή μιας ανάρτησης και η παρουσίασή της ως προσωπικό επίτευγμα αποκαλύπτει μια εσωτερική ερήμωση. Ο θύτης, στερούμενος δικής του δημιουργικής πνοής, επιχειρεί να ενσωματώσει την ευφυΐα ή την αισθητική του θύματος προκειμένου να στηρίξει ένα «Ψευδές Εγώ».

Σουηδικό πείραμα για επιστροφή στο χαρτί

Η Σουηδία αποφάσισε να περιορίσει τη χρήση οθονών στα σχολεία, με το σκεπτικό ότι η μάθηση αποδίδει καλύτερα με το παραδοσιακό βιβλίο και το μολύβι. Είναι έτσι; Παιδαγωγοί μιλούν στην «Κ»

«Είναι σημαντικό οι μαθητές να εργάζονται με στυλό και χαρτί», δήλωσε πρόσφατα η υπουργός Σχολείων της Σουηδίας Λότα Eντχολμ, σημειώνοντας ότι η επιστροφή στο χαρτί στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, που δείχνουν ότι οι αναλογικές μέθοδοι δημιουργούν «καλύτερες συνθήκες για την ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων όπως η ανάγνωση και η γραφή, σε σύγκριση με τα ψηφιακά εργαλεία». [GETTY IMAGES]

Απόστολος Λακασάς04.03.2025 •

Τα εκπαιδευτικά συστήματα των σκανδιναβικών χωρών που –μέσω των μαθητών– εντυπωσίασαν τις τελευταίες δεκαετίες για τις επιδόσεις τους στον διεθνή διαγωνισμό PISA του ΟΟΣΑ και για την ετοιμότητά τους να δοκιμάσουν νέες τεχνικές διδασκαλίας, κάνουν ένα ακόμη εντυπωσιακό βήμα: επιστρέφουν στο χαρτί και το μολύβι. Ο λόγος είναι οι κίνδυνοι για τους μαθητές από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών μέσων, όπως έχουν εντοπιστεί από εκπαιδευτικούς, παιδιάτρους και νευροεπιστήμονες.

Πρόσφατα η υπουργός Σχολείων της Σουηδίας, Λότα Eντχολμ, ανέφερε ότι η επιστροφή στο χαρτί στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι οι αναλογικές μέθοδοι (γραφή με το χέρι, ανάγνωση από έντυπα βιβλία) δημιουργούν, όπως τόνισε, «καλύτερες συνθήκες για την ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων, όπως η ανάγνωση και η γραφή, σε σύγκριση με τα ψηφιακά εργαλεία. Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι μαθητές να εργάζονται με στιλό και χαρτί και, όχι λιγότερο σημαντικό, να έχουν πρόσβαση σε σχολικά βιβλία και στελεχωμένες σχολικές βιβλιοθήκες». Την ίδια στιγμή στη Φινλανδία, όπου μέχρι πρόσφατα πολλά σχολεία έδιναν δωρεάν φορητούς υπολογιστές στους μαθητές από την ηλικία των 11 ετών, γονείς και δάσκαλοι εκφράζουν όλο και περισσότερο την ανησυχία τους για τον αντίκτυπο που έχει η έκθεση των παιδιών σε οθόνες. Στη χώρα, οι έφηβοι κατά μέσον όρο βρίσκονται μπροστά από μια οθόνη έως και έξι ώρες την ημέρα.

ΣΗΜΕΡΑ Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΦΘΟΝΗ, ΑΛΛΑ Η ΣΟΦΙΑ ΑΠΟΥΣΙΑΖΕΙ.

την Φεβρουαρίου 04, 2026

Προσωποποίηση της σοφίας. Άγαλμα στην Έφεσο.

Καθ. Πέτρος Π. Γρουμπός. Ομότιμος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Πατρών.

Η φράση «Σήμερα η Γνώση είναι άφθονη, αλλά η Σοφία απουσιάζει» αντικατοπτρίζει ένα κοινό συναίσθημα ότι ενώ έχουμε περισσότερες πληροφορίες από ποτέ (ΓΝΩΣΗ), συχνά μας λείπει η διάκριση, η διορατικότητα και η καλή κρίση (ΣΟΦΙΑ) για να τις χρησιμοποιήσουμε σωστά, οδηγώντας σε κρίσεις παρά το γεγονός ότι είμαστε σε υψηλό επίπεδο πληροφόρησης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αναστοχασμό, εφαρμογή και σύνθεση δεδομένων σε ουσιαστική δράση, αντί για απλή συλλογή γεγονότων. Ζούμε σε μια εποχή όπου η ΓΝΩΣΗ είναι πιο προσβάσιμη από ποτέ. Με ένα απλό άγγιγμα στην οθόνη του κινητού μας μπορούμε να βρούμε απαντήσεις για σχεδόν οτιδήποτε: επιστημονικά δεδομένα, ιστορικά γεγονότα, πολιτικές δραστηριότητες, οδηγίες, απόψεις. Η πληροφορία ρέει ασταμάτητα και η ταχύτητα με την οποία διαδίδεται είναι εντυπωσιακή. Κι όμως, παρά αυτή την πρωτοφανή αφθονία γνώσης, η σοφία μοιάζει να σπανίζει.

Έχουμε πληροφορίες για την πλήρη έκταση της ανθρώπινης γνώσης που έχει συγκεντρωθεί μέσα από χιλιετίες προφορικής και γραπτής ιστορίας. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία του ανθρώπου η πρόσβαση στη γνώση δεν ήταν τόσο άμεση, τόσο εκτεταμένη και τόσο κατανοητή. Η γνώση, με την αυστηρή έννοια, είναι πληροφορία οργανωμένη: δεδομένα, θεωρίες, εργαστηριακά αποτελέσματα, τεχνικές, αποδείξεις. Είναι η κατανόηση και η εμπειρία που αποκτά κάποιος μέσω της μάθησης, της ανακάλυψης και της επεξεργασίας ενός «κόσμου» που βασίζεται σε μεγάλα δεδομένα (Big Data World) που αυξάνονται καθημερινά.

Στη σύγχρονη κοινωνία, όμως, η Γνώση συχνά αποσπάται από το αξιακό της πλαίσιο. Η επιστημονική εξειδίκευση οδηγεί σε εντυπωσιακά επιτεύγματα, αλλά ταυτόχρονα σε έναν κατακερματισμό της κατανόησης. Ο ειδικός γνωρίζει «όλο και περισσότερα για όλο και λιγότερα», χωρίς πάντα να μπορεί να εντάξει τη γνώση του στο ευρύτερο ανθρώπινο και κοινωνικό πλαίσιο. Έτσι, η τεχνολογική ισχύς αυξάνεται ταχύτερα από τη συλλογική μας ωριμότητα.
Η Γνώση αφορά το «τι» — τα δεδομένα, τα γεγονότα, τις πληροφορίες. Η Σοφία, όμως, αφορά το «πώς» και το «γιατί». Είναι η ικανότητα να φιλτράρουμε τη γνώση, να τη συνδέουμε με αξίες, εμπειρίες και ηθική κρίση, και να τη χρησιμοποιούμε προς όφελος όχι μόνο του εαυτού μας, αλλά και της κοινωνίας συνολικά. Χωρίς σοφία, η γνώση παραμένει εργαλείο χωρίς κατεύθυνση.

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ 2025

 # 3post2post

ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗΝ  ΑΟΡΑΤΗ ΧΕΊΡΑ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΏΝ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ νο2 ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΤΗΣ

Η πιο κάτω σοκαριστική εικόνα περιγράφει εύγλωττα το τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια και εδώ μέσα,  στο Facebook, στην προσπάθεια να αντικατασταθεί εκείνη η "αόρατος χείρα των αγορών" του νεοφιλελευθερισμού νο1, που τα έπαιξε.  Με μια άλλη "χείρα", για να εδραιωθεί η κυριαρχία της δεύτερης έκδοσης του, ένας νεοφιλελευθερισμός νο2. Έστω και στον μισό πλανήτη, αφού για τον άλλο μισό επιχειρείται η συντήρησή της σημερινής χείρας με όσα αποφασισαν πέρσι οι BRICS+ στο Καζάν. 

✔️Απόδειξη:

Τα άρθρα που διέρρευσαν από το ΔΝΤ και τις λοιπές "δημοκρατικές δυναμεις" επί μιας επερχόμενης νομισματικής μεταρρυθμισης που στηρίζεται στην δεύτερη "Μεγάλη Ιδέα" που αποφασίστηκε από τους G7 στην Κορνουάλη, την περίφημη Ψηφιακή Μετάβαση (αν δεν βαριέσαι, δες ενδεικτικά στα σχόλια #1 και #2 περί αυτού).

 Ποιό είναι αυτό το σχέδιο επί τροχάδην:

🔺️Κατ αρχάς η διασφάλιση της διατήρησης του σημερινού μοντέλου υπερσυγκέντρωσης data προσωπικών δεδομένων επί της σημερινής έκδοσης web2.0 του Internet. Από τις 5 BigTech της Δύσης (Facebook, Amazon, Apple, Netflix, Google), όσο στην Κίνα κάνουν κάτι ανάλογο οι δικοί της τεχνολογικοί κολοσσοί παίζοντας τον ρόλο των predators.

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΧΙΚΙΚΑΜΟΡΙ ΣΤΟ "ΟΧΙ ΣΕΞ, ΜΟΝΟ ΦΙΛΟΙ ΣΤΑ SOCIAL MEDIA" ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΕΝΙΑ ΤΩΝ ΑΣΕΞΟΥΑΛ ΕΦΗΒΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΑ ΑΙ

Post2Post 

Όταν άκουσα για πρώτη φορά τον όρο «Χικικομόρι» πριν 12-15 χρόνια, δεν έδωσα και πολύ σημασία. Οι περισσότερες  λεπτομέρειες για το τι ακριβώς σήμαινε, δύσκολα  τις πιστευες πως αποτελούσαν, τότε, κάποια πραγματικότητα και όχι ένα σενάριο κάποιας ταινίας φαντασίας. Ή έστω κάποια υπερβολή του δημοσιογράφου για να κερδίσει μερικά κλικς παραπάνω.

Οι Χικικομόρι στην Ιαπωνία αποτελούν ένα άκρως ιδιαίτερο κοινωνικό φαινόμενο, που σήμερα ξεπερνάει τα σύνορα της χώρας και προκαλεί ευρύτερο προβληματισμό και στο «δυτικό κόσμο» τα τελευταία χρόνια.

Τα άτομα που ανήκουν στην  ιδιαίτερη αυτή ομάδα των Χικικομόρι, αποτελούσαν ουσιαστικά τους σύγχρονους «αναχωρητές» που πάσχουν από έντονο ψυχοκοινωνικό σύνδρομο απόσυρσης από την κοινωνία. Δηλαδή επιλέγουν συνειδητά να μην εργάζονται, ούτε να σπουδά­ζουν και δεν έχουν γενικά καμία εξωτερική κοινωνική επαφή ή σχέσεις για χρόνια. Αποσύρονται στο παιδικό τους δωμάτιό και ζουν αποκλεισμένοι εκεί, χωρίς να θέλουν να βγουν καθόλου έξω στον κόσμο. Μόνη πιθανή τους ενασχόληση, κάποια ηλεκτρονικά παιχνίδια, διάβαζα τότε.

Ασάνζ: “Καπιταλισμός της παρακολούθησης” ή ψηφιακός ολοκληρωτισμός - Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος

Αναδημοσίευση παλιότερου άρθρου για τον Θαυμαστό Νέο Ψηφιακό μας Κόσμο 

 Πρώτη δημοσίευση 13.04.2019

Τον περασμένο Οκτώβριο είχα γράψει άρθρο για τον Ασάνζ, το οποίο δυστυχώς έγινε σήμερα πιο επίκαιρο από τότε. Η ελευθερία και η ζωή του Ασάνζ είναι ασφαλώς σε μεγάλο κίνδυνο. Μόνο μια πολύ μεγάλη, παγκόσμια κινητοποίηση θα μπορέσει να τον σώσει. Είναι φανερό ότι οι δυνάμεις του ανερχόμενου ολοκληρωτισμού θα επιχειρήσουν, πλήττοντας τον, να τρομοκρατήσουν οποιονδήποτε θελήσει στο μέλλον να αμφισβητήσει το μονοπώλιο της εξαπάτησης που θέλουν να εγκαταστήσουν στο παγκόσμιο πεδίο της πληροφόρησης. Τα παραθέτω:

Οι άνθρωποι που γεννιούνται τώρα είναι η τελευταία γενιά ελεύθερων ανθρώπων στον πλανήτη. Μόνο τεχνικά πολύ ικανοί άνθρωποι θα μπορούν να επιλέγουν μόνοι τους τον δρόμο τους στο μέλλον. Αυτή την απαισιόδοξη εκτίμηση κάνει ο Αυστραλός Τζούλιαν Ασάνζ, ένας από τους ανθρώπους που σφράγισαν, ίσως περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, τα ψηφιακά πράγματα της εποχής μας, με το Wikileaks.

Περιέχεται σε μια μεγάλη, εκ βαθέων συνέντευξη, στην οποία θέτει πολλά ζητήματα που αφορούν το μέλλον της ανθρωπότητας. Κατά την άποψη του ιδρυτή των Wikileaks αυτό που απειλεί τον Άνθρωπο είναι η ταχύτητα της διαδικασίας της πληροφορίας, που έχει πολλαπλασιαστεί εκθετικά την τελευταία επταετία, οδηγώντας κατ’ ανάγκην στην όλο και μεγαλύτερη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Αλγορίθμων, δηλαδή, που εν τέλει θα αποφασίζουν στη θέση των ανθρώπων.

Από αυτό που ορισμένοι ακαδημαϊκοί ήδη ονομάζουν «καπιταλισμό της παρακολούθησης» (Surveillance Capitalism) και όπου οργανισμοί, όπως η αμερικανική NSA, επιδίδονται ήδη σε μαζική παρακολούθηση του παγκόσμιου πληθυσμού, πάμε ήδη στην επικράτηση της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι το τέλος του Ανθρώπου πιστεύει ο Ασάνζ, ένα είδος σχεδόν ολοκληρωτισμού, διαφορετικού όμως στη μορφή από αυτόν που περιγράφουν οι διάφορες δυστοπίες.

Η κρυπτογράφηση θεμέλιο της ελευθερίας

Ο Ασάνζ συζητά, επίσης, στην ίδια συνέντευξη, για την αρχή της αιτιότητας στο ψηφιακό σύμπαν, για τις δυνατότητες μικρών σχετικά εφαρμογών να προκαλέσουν μεγάλα πληροφοριακά αποτελέσματα. Επίσης, για την πολιτιστική δυναμική του Διαδικτύου, εξηγώντας ότι τώρα, οι «μεγάλοι παίκτες» έχουν επικρατήσει στο Διαδίκτυο. Η κρυπτογράφηση είναι το θεμέλιο της ελευθερίας, υποστηρίζει ο ιδρυτής των Wikileaks, που έχει και ο ίδιος εκπαιδευτεί ως μηχανικός κρυπτογράφησης.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ

Post2Post 

«Οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν "θαλάμους αντήχησης" (echo champers), όπου σπάνια συναντώνται διαφορετικές προοπτικές ή προσεγγίσεις, ενισχύοντας έτσι την προκατάληψη επιβεβαίωσης και εμποδίζοντας την ικανότητα να σκεφτόμαστε κριτικά για διαφορετικές απόψεις...

Δημιουργείται έτσι ένας κόσμος όπου προχωράμε πιο πέρα ​​στο όνειρο. Ένα όνειρο μέσα στο όνειρο...όπου φαίνεται να μην υπάρχει πουθενά η αντικειμενική αλήθεια...

Νομίζω ότι έχει νόημα μόνο το να αναζητούμε και να εντοπίζουμε δομές εξουσίας, ιεραρχίας και κυριαρχίας σε κάθε πτυχή της ζωής για να τις αμφισβητήσουμε. Εκτός εάν μπορεί να δοθεί μια αιτιολόγηση, είναι όλες παράνομες και πρέπει να καταργηθούν, για να αυξηθεί το εύρος της ανθρώπινης ελευθερίας».

Noam Chomsky και Edward Herman στο

"Manufacturing consent", (2013).

----------------------

🔺️Δωδεκα χρόνια μετά, έχει γίνει τελείως προφανές ότι τα σημερινά "μέσα κοινωνικής δικτύωσης" ΕΙΝΑΙ  δομές εξουσίας υπό την ιεραρχική εξουσία του ιδιοκτήτη τους, που έχει ως στόχο την κυριαρχία του πάνω σε κάθε πτυχή της ζωής του καθένα/μιας και όλων συνολικά.

✔️Νομίζω ότι έχει φτάσει η στιγμή για να εισάγουμε τα επόμενα που θα τα. αντικαταστήσουν (στο σχόλιο #1 σκιαγραφούνται οι προδιαγραφές τους).

🔺️Από την άλλη, η δημιουργία και συντήρηση ανάλογων echo champers εντός όλων των υφιστάμενων κομματικών ιεραρχιών,  όσο και να δείχνει λυτρωτική για την κάθε μια,  τελικά οδηγεί στην  συνέχιση της απόλυτης κυριαρχίας της οικονομίας επί της πολιτικής. Αλλά και της διαφθοράς τους, που θέτει σε αμφισβήτηση όλο το δημοκρατικό οικοδόμημα και τους θεσμούς του, αφού ακόμα κυριαρχεί το μοντέλο  της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας που επιβλήθηκε από τους περιορισμούς επικοινωνίας που ίσχυαν από τις τεχνολογίες του 18ου αιώνα.

Ο ψηφιακός νέος Κόσμος!

Αυτοϊκανοποίηση με Like. Ντοπαμίνη κά ευτυχιοκρατία! Πληροφοριακό χάος! Ο Νάρκισσος εαυτός σε κατάσταση πανικού και εθελούσιας απομόνωσης σε διαρκή κατάθλιψη!

ΠΗΓΗ -Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

Η βιομηχανία της σιωπηλής υποταγής στα social media

12/10/2025

ΑΒΕΡΗ-ΖΑΪΜΙΔΟΥ ΦΑΙΗ

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που οδήγησαν στο σύστημα που μας έχει εγκλωβίσει σήμερα. Από την δημιουργία των πρώτων φυλών ακόμη, υπήρχαν κάποιοι που λάμβαναν αποφάσεις και κάποιοι που τις ακολουθούσαν. Το ένστικτο της επιβίωσης μας οδηγεί, έκτοτε, να σχηματίζουμε ομάδες και κάποιος να φροντίζει για την συνοχή και εύρυθμη λειτουργία τους. Με άλλα λόγια, δημιουργούνται ιεραρχίες, οι οποίες μπορούν να επιβάλλονται αβίαστα.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει την ικανότητα της νευροπλαστικότητας. Δηλαδή, την δημιουργία νευρικών συνδέσεων, ή την ενίσχυση ή αποδυνάμωση των υπαρχουσών, ως απάντηση σε εμπειρίες – μάθηση ή τραύματα. Κάπως έτσι, και με την βοήθεια των mirror neurons, ξεκίνησαν να πλάθονται οι “κανόνες”, που διέπουν την λειτουργία μας ως ατόμων και ως κοινωνιών. Εξελιχθήκαμε έτσι, ώστε η συνεργασία με τους κανόνες, τις αρχές και την ομάδα να επιβραβεύεται και το αντίθετο να τιμωρείται, με πραγματικές βιολογικές συνέπειες (έκκριση ντοπαμίνης, σεροτονίνης, κορτιζόλης κ.α.).

Αυτό βοήθησε στην ταχύτερη μετάδοση πρακτικών, συμπεριφορών και γνώσεων, στην εγκαθίδρυση ομάδων και στην εξέλιξη της κουλτούρας, μέσω τεχνικών απομίμησης και συμμόρφωσης, δίνοντας μας έτσι εξελικτικό πλεονέκτημα. Ωστόσο, δημιούργησε μια δυναμική, η οποία χρησιμοποιείται εναντίον μας: Την ικανότητα χειραγώγησης της σκέψης. Τα “μεγάλα κεφάλια” δεν χρειάζεται να εφεύρουν νέους τρόπους για να μας ελέγξουν. Αρκεί να χρησιμοποιήσουν ό,τι είναι ήδη εξελικτικά εγκατεστημένο στο λογισμικό μας, εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Οι μηχανισμοί, που αναφέραμε παραπάνω, πλάθουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας, σε καθημερινή βάση. Ξεκίνησαν να χρησιμοποιούνται καταχρηστικά από πολύ νωρίς στην ιστορία. Αλλά, για οικονομία χρόνου, θα αφοσιωθούμε σήμερα αποκλειστικά στην χρήση τους στις δικές μας ζωές.

Όλη η πληροφορία που λαμβάνουμε, είναι σχεδιασμένη, με χειρουργική ακρίβεια, για να μας προκαλεί συναισθήματα. Αυτά που μας ωθούν στο να αλληλεπιδράσουμε παραπάνω με την πληροφορία, είναι εκείνα του θυμού, της απογοήτευσης, της λύπης και του μίσους. Γι’ αυτό, αν παρατηρήσουμε τις ειδήσεις, δεν θα δούμε ποτέ κάτι θετικό, επειδή απλά δεν “κάνει νούμερα”. Πέραν όμως της αρνητικότητας, που προωθείται και μας κρατάει στάσιμους και χωρίς ελπίδα, υπάρχει κάτι πολύ πιο σκοτεινό, στο πως λειτουργούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οἱ νέοι σταματοῦν τὸ ποτό! Γιατί;

  

Οἱ νέοι σταματοῦν τὸ ποτό! Γιατί;

Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος

Πάντοτε ἡ νεανικὴ ἡλικία, καλοί μου φίλοι, ἰδιαίτερα δὲ ἡ ἐφηβεία, ἦταν συνδεδεμένη μὲ τὴν κατανάλωση τοῦ ἀλκοόλ. Στὶς ἐξόδους, στοὺς τόπους διασκέδασης, στὸ ξενύκτι, στὰ πάρτι, στὶς σχολικὲς ἐκδρομὲς καὶ στὶς χοροεσπερίδες. Εἶχε νὰ κάνει ὄχι μόνο μὲ τὴν ψυχαγωγία, ἀλλὰ καὶ μὲ τήν… ἀντίδραση καὶ τὴν ἐπανάσταση! Ὄχι πιὰ σήμερα! Ποὺ τί παρατηρεῖται πλέον; Μὰ τοῦτο τὸ ἀπίστευτο: Μία συνεχὴς μείωση τοῦ ἀλκοὸλ ἀπὸ τὴ νέα γενιά! Εὐχάριστο, θὰ πεῖτε. Ὅμως δὲν εἶναι! Καὶ νὰ γιατί…

*   *   *

  Ἀλλ’ ἂς δοῦμε κατ’ ἀρχὰς τί ἀκριβῶς συμβαίνει…

Πρῶτο. Σύμφωνα μὲ ἔγκυρες στατιστικὲς ἡ κατανάλωση ἀλκοὸλ ἀπὸ τοὺς νέους μειώνεται συν­εχῶς. Τουλάχιστον σὲ εὐρωπαϊκὸ ἐπίπεδο οἱ νέοι ξοδεύουν πλέον λιγότερα χρήματα γιὰ ἀλκοόλ. Σὲ βαθμὸ ποὺ πολλοὶ ἔφθασαν νὰ μιλοῦν «γιὰ μία νέα τάση ποὺ ξεκίνησε πρὸς τὴ ζωὴ μὲ νηφαλιότητα»!

Δεύτερο. Ὑπολογίζεται ὅτι ἡ μείωση αὐτὴ τῆς κατανάλωσης ἀλκοὸλ ἀπὸ τοὺς νέους ἄνω τῶν 15 ἐτῶν, ἔχει ξεκινήσει ἀπὸ τὸ 2000 κι ἐντεῦθεν καὶ μάλιστα παγκοσμίως, σύμφωνα μὲ τὸν Π.Ο.Υ.

Ἰδιαίτερα στὴν Εὐρώπη ἡ κατανάλωση αὐτὴ μειώθηκε ἀπὸ 12 λίτρα ποὺ ἦταν τὸ 2000, σὲ 9,5 λίτρα τὸ 2020 (μείωση 21%). Στὴν Ἑλλάδα ἡ μείωση εἶναι ἀπὸ 8,3 λίτρα σὲ 6,3 λίτρα ἀντίστοιχα, δηλαδὴ 24%, ποὺ εἶναι καὶ ἡ μεγαλύτερη ἀπὸ τὶς ἄλλες εὐρωπαϊκὲς χῶρες!

Τρίτο. Πολλοὶ ἀποδίδουν τὴν μείωση αὐτὴ στὶς δυσχερεῖς οἰκονομικὲς συνθῆκες πού, σύμφωνα μὲ τὸ περιοδικὸ Fortune, «οἱ νέοι τῆς Εὐρώπης δὲν φαίνεται ὅτι θὰ ἐπιστρέψουν στὴν ἔντονη κοινωνικὴ ζωὴ σύντομα». Ὅμως αὐτὸ δὲν ἔχει νὰ κάνει μόνο μὲ τὶς χῶρες ποὺ ἔχουν τὴν ὅποια οἰκονομικὴ ὕφεση, ἀλλὰ καὶ μὲ ἄλλες καθ’ ὅλα ἀνθηρὲς οἰκονομικά. Ἔχει νὰ κάνει ἀκόμη καὶ μὲ τὶς ΗΠΑ, σύμφωνα μὲ ἔρευνα τῶν καταναλωτῶν ἀπὸ τὸ NCSolutions.

Ἄλλοι πάλι κάνουν λόγο στὴ στάση πολλῶν εὐρωπαϊκῶν χωρῶν, οἱ ὁποῖες ἔχουν ἐφαρμόσει μία σειρὰ ἀπὸ πολιτικὲς μείωσης τῆς κατανάλωσης ἀλκοόλ, ὅπως φορολογία, ἀπαγόρευσης διαφημίσεων κ.λπ. Ὅμως, σύμφωνα μὲ τὸν ΟΟΣΑ, ἡ ἀποτελεσματικότητα τῶν μέτρων τους αὐτῶν παρεμποδίζεται ἀπὸ τὴν κακὴ ἐφαρμογή τους καὶ στοὺς περιορισμένους πόρους ποὺ διαθέτουν.

*   *   *

Καὶ τελικά, ποῦ ὀφείλεται τὸ φαινόμενο;

Στὸ ὅτι οἱ νέοι εἶναι πιὸ μόνοι ἢ καλύτερα πιὸ κοινωνικὰ ἀπομονωμένοι ἀπὸ ποτέ. Ναί!

Σύμφωνα μὲ τοὺς εἰδικούς, οἱ νέοι, ἰδιαίτερα στὶς μέρες μας, βιώνουν πλέον μία ἐπιδημία μοναξιᾶς καὶ ἀπομόνωσης. Καὶ τὸ μεγάλο ὄντως αὐτὸ πρόβλημα ὀφείλεται κατὰ κύριο λόγο στὸν ἐθισμό τους στὰ κοινωνικὰ δίκτυα, σὲ ἐκεῖνα δηλαδή, ποὺ ὑποτίθεται ὅτι ἦλθαν στὴ ζωή μας γιὰ νὰ μᾶς… ἑνώσουν καὶ ὄχι γιὰ νὰ μᾶς ἀπομονώσουν!

Μάλιστα, πάντα κατὰ τοὺς εἰδικούς, ἡ ἐπιδημία αὐτῆς ἀκριβῶς τῆς μοναξιᾶς, ἔχει διπλασιάσει τὰ ποσοστὰ τῶν (ἀπομονωμένων) νέων!

Ἔκθεση τοῦ The Cigna Group γράφει ὅτι, τὸ 79% τῶν νέων 18-24 ἐτῶν ἀναφέρουν ὅτι αἰσθάνονται μοναξιά, ὅταν οἱ ἄνω τῶν 65 ἐτῶν ἀναφέρουν ὅτι τοὺς συμβαίνει αὐτὸ σὲ πολὺ μικρότερο ποσοστό, δηλαδὴ 41%!!

Ὁπωσδήποτε θὰ ἔπρεπε νὰ συμβαίνει τὸ ἀντίθετο, ἂν σκεφτοῦμε ὅτι οἱ εὐκαιρίες τῶν νέων γιὰ πραγματικὴ συντροφιὰ μὲ τοὺς συνομήλικους εἶναι κατὰ πολὺ περισσότερες.

Ἔτσι ἡ ἀποχὴ ἢ ἔστω ὁ περιορισμὸς τῶν νέων ἀπὸ τὸ ἀλκοόλ, τελικὰ δὲν προέρχεται ἀπὸ συνειδητή τους ἐπιλογή, ἀλλὰ ἀποτελεῖ τὸ σύμπτωμα ἢ καλύτερα τὸ τίμημα τῆς ἔλλειψης κοινωνικῶν συναναστροφῶν.

*   *   *

Δὲν τὸ συζητᾶμε! Ἡ κατανάλωση ἀλκοὸλ καὶ μάλιστα ἢ χωρὶς μέτρο, λογικὴ καὶ ὅρια, ἀσφαλῶς βλάπτει. «Κανένα ἐπίπεδο κατανάλωσης ἀλκοὸλ δὲν εἶναι ἀσφαλὲς γιὰ τὴν ὑγεία μας», ἀναφέρει ὁ Π.Ο.Υ.