Επισκεφθείτε τους Απ’ Έκει!

Προτάσεις για οδοιπορικά στους τόπους των αυτοχθόνων Ελλήνων της Αλβανίας

Από δρόμος

Ή αρχαία πόλη της Αντιγόνειας έξω από το Αργυρόκαστρο

Του Γιώργου Κυριακού

Ηκαλύτερη γνωριμία με την περιοχή της Βορείου Ηπείρου είναι η ζωντανή παρουσία και η γονιμοποίηση σχέσεων με τους αυτόχθονες Έλληνες της Αλβανίας, που αποτελούν τον ευαίσθητο κρίκο επαφής και φιλίας με τους Αλβανούς. Εκεί έχουν τα χωριά, τα σπίτια, τα κοιμητήρια και τις εκκλησιές, τον πόνο και τις χαρές τους. Συνδυάζοντας με την αναψυχή και την περιήγηση αυτήν την εμπειρία σχέσεων, η επίσκεψη και σε ιστορικούς, λατρευτικούς ή φυσικούς προορισμούς, που δεν ανήκουν στο έδαφος της επίσημης Μειονότητας, εμπλουτίζεται με τα στοιχεία αυτής της ταυτότητας. «Τουριστικοί οδηγοί» είναι οι ίδιοι οι «απ’ έκει» που συναντώνται στα ανταμώματα του Αυγούστου για όσους και όσες σμίξουν μαζί τους…

Α. Δρόπολη-Πωγώνι-Αργυρόκαστρο-Πρεμετή, Αργυρόκαστρο-Μπεράτι

Ερχόμενοι από τον Νομό Ιωαννίνων, μετά το συνοριακό φυλάκιο της Κακκαβιάς (Kakavijë), δύο είναι οι βασικές διαδρομές:

α) Στα Βρυσερά (Vrisera), αριστερά, ένας δύσκολος δρόμος προς την Άνω Δρόπολη, σας πηγαίνει στα δασώδη χωριά της με τα κρύα νερά, το φημισμένο «τσαπανιώτικο» κρασί και τη σιλίρα, ένα ντόπιο τυρί. Όπου και να ρωτήσετε, θα βρείτε μνημεία της Φύσης και της Ιστορίας. Ξεχωριστή σημασία έχουν το «Έλατο της Σωτήρας» και τα φαράγγια «Τσιόκλι» στο Σελλειό (Selo), του «Χάβου» στη Σωτήρα (Sotira) και της Κοσσιοβίτσας (Kosovitsa).

β) Στον κύριο οδικό άξονα Κακκαβιάς-Αργυροκάστρου (Gjirokastër) μπορείτε να επισκεφθείτε το αρχαίο θέατρο και το Παλαιόκαστρο, χτισμένο επί Ιουστινιανού, στα Σωφράτικα (Sofratikë). Παντού θα βρείτε ιστορικές μονές, εκκλησίες μέχρι και το Αργυρόκαστρο, όπως και στο δύσβατο Πωγώνι (Pogon) με τα πολυφωνικά του. Ξεχωρίζουν οι εκκλησίες της Παναγιάς στο Λάμποβο-«του Σταυρού» (Labova e Kryqet) και στην Επισκοπή (Peshkopi). Στην Καλογοραντζή (Goranxi) της Κάτω Δρόπολης βρίσκεται η ανεξερεύνητη σπηλιά της Σκοτεινής. Το Αργυρόκαστρο έχει το εμβληματικό του κάστρο με τα μουσεία, και το Σταυροπάζαρο το ιστορικό του κέντρο. Στο Κεστοράτι Αργυροκάστρου (Qestorat), γενέτειρα του ευεργέτη Ζωγράφου, το μουσείο στεγάζεται στα Ζωγράφεια Διδασκαλεία και στο άλλο Λάμποβο-«του Ζάππα» (Labova e Madhe ή Labova e Zhapës) βρίσκονται τα αρχοντικά της οικογένειας των ευεργετών. Η αρχαία πόλη της Αντιγόνειας (Antigoneia) έξω από το Αργυρόκαστρο είναι ένας προορισμός που ολοκληρώνει μια σύντομη σχετικά διαδρομή.

Η σημασία των πόλεων στην παγκόσμια ιστορία

Γνωρίστε την ιστορική διαδρομή και εξέλιξη των πόλεων. Ένα ταξίδι απο τη συνύπαρξη των πρώτων ανθρώπων, μέχρι τις μεγάλες μητροπόλεις του κόσμου.

Ο Νίκος Παππάς έχει σπουδάσει Πολιτική Επιστήμη & Ιστορία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και Ιστορία & Αρχαιολογία στο ΕΚΠΑ με ειδίκευση στην Αρχαιολογία. Επιπλέον, είναι μεταπτυχιακός φοιτητής στην Πολιτική Επιστήμη με ειδίκευση στην Πολιτική Κοινωνιολογία & Συγκριτική Πολιτική στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Ο Μάριος Νοβακόπουλος έχει σπουδάσει στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου Βυζαντινής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Jared Diamond – Οι επιπτώσεις της γεωγραφίας είναι κυρίαρχες στην εξέλιξη των εθνών

Συνέντευξη του βραβευμένου με Pulitzer συγγραφέα και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (UCLA) Jared Diamond, στην Οικονομική Επιθεώρηση

Tα μαθήματα της ιστορίας

Πόσο σοφό, πόσο χρήσιμο είναι να προσπαθούμε να σκεφτούμε το μέλλον των εθνών βασιζόμενοι σε διδασκαλίες και εμπειρίες του παρελθόντος;

Τι μπορούμε να μάθουμε από το παρελθόν για να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε το μέλλον; Ρεαλιστικά, μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα αντλήσουμε γενικά μαθήματα, όχι συγκεκριμένα. Για παράδειγμα, η ανάγνωση της ιστορίας του Πελοποννησιακού πολέμου, που έγραψε ο μεγάλος Έλληνας ιστορικός Θουκυδίδης πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια, δεν θα μας βοηθούσε να προβλέψουμε την έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη τον Ιούλιο του 1944.

Στις 20 Ιουλίου 1944, ο αξιωματικός του γερμανικού στρατού Κλάους φον Στάουφενμπεργκ επιχείρησε να σκοτώσει τον Χίτλερ, τοποθετώντας μια βόμβα σε έναν χαρτοφύλακα κάτω από το κάθισμά του σε ένα τραπέζι συσκέψεων. Ο Φον Στάουφενμπεργκ έσπρωξε τον χαρτοφύλακα με το πόδι του κάτω από το τραπέζι προς τον Χίτλερ, αλλά το πόδι του δεν ήταν αρκετά μακρύ. Η βόμβα εξερράγη, σκότωσε τρεις άλλους Γερμανούς στο τραπέζι, τραυμάτισε τον Χίτλερ, αλλά δεν τον σκότωσε. Το αποτέλεσμα ήταν ο Χίτλερ να παραμείνει στην εξουσία, ο παγκόσμιος πόλεμος να συνεχιστεί για σχεδόν ένα χρόνο ακόμα, και τουλάχιστον 10 εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι να πεθάνουν. Αν το πόδι του Φον Στάουφενμπεργκ ήταν μερικά εκατοστά μακρύτερο, ο Χίτλερ θα είχε πεθάνει και αυτά τα 10 εκατομμύρια άνθρωποι θα είχαν ζήσει.

Ο Θουκυδίδης δεν μπορούσε να προβλέψει το μήκος του ποδιού του Φον Στάουφενμπεργκ, οπότε δεν μπορούσε και να προβλέψει την επιβίωση 10 εκατομμυρίων ανθρώπων. Αντίθετα, ένας από τους πολλούς λόγους για τους οποίους εξακολουθούμε να διαβάζουμε τον Θουκυδίδη σήμερα, και βρίσκουμε το έργο του τόσο συγκλονιστικό, είναι ότι περιέγραψε πώς μια τοπική σύγκρουση στην απομακρυσμένη και ασήμαντη πόλη της Επιδάμνου προκάλεσε μια συζήτηση στη λιγότερο ασήμαντη πόλη της Κέρκυρας, η οποία προκάλεσε με τη σειρά της μια συζήτηση στην πιο σημαντική πόλη της Κορίνθου, που προκάλεσε πόλεμο μεταξύ της Αθήνας και της Σπάρτης, των δύο ισχυρότερων αυτοκρατοριών εκείνης της εποχής.

Ο Θουκυδίδης μάς διδάσκει έτσι ένα γενικό μάθημα, που περιέχει μια αλήθεια πιο καθολική από το μήκος του ποδιού του Φον Στάουφενμπεργκ: τουτέστιν, ότι τα προβλήματα σε φαινομενικά απομακρυσμένα μέρη, όπως η Γάζα, το Σουδάν, η Ουκρανία και η Ταϊβάν, μπορούν να πυροδοτήσουν πολέμους μεταξύ των πιο ισχυρών σύγχρονων αυτοκρατοριών, όπως η Ρωσία, η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Γι’ αυτό εξακολουθούμε να διαβάζουμε τον Θουκυδίδη, γι’ αυτό εξακολουθούμε να βρίσκουμε το βιβλίο του συγκλονιστικό, και γι’ αυτό μπορούμε ακόμα να μάθουμε από αυτό.
Η καθοριστική επίδραση της γεωγραφίας

Ποιοι είναι οι βαθύτεροι λόγοι για τις παρατηρούμενες ανισότητες στον ρυθμό της κοινωνικής ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της ιστορίας; Είναι «η γεωγραφική τύχη» το βασικό μυστικό της άνισης εξέλιξης; Ανησυχείτε μήπως το επιχείρημά σας μπορεί να καλλιεργήσει ακούσια μια αίσθηση μοιρολατρίας, υποδηλώνοντας ότι το οικονομικό μας μέλλον είναι προκαθορισμένο και πέρα από την επιρροή μας;

Ο ξεχασμένος ρόλος της γεωγραφίας

Θάνος Ντόκος – 03/04/2022 – ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ο ρόλος του φυσικού περιβάλλοντος και του… χάρτη στις αποφάσεις των ηγετών μικρών ή μεγάλων χωρών

TIM MARSHALL, Αιχμάλωτοι της Γεωγραφίας, εκδ. Διόπτρα, σελ. 359

TIM MARSHALL, Η δύναμη της γεωγραφίας, εκδ. Διόπτρα, σελ. 440

ROBERT KAPLAN, Η εκδίκηση της Γεωγραφίας, εκδ. Μελάνι, σελ. 403

MICHEL FOUCHER, Η Μάχη των Χαρτών. Κριτική ανάλυση των αναπαραστάσεων του κόσμου, εκδ. Εconomic publishing, σελ. 221

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΑΛΤΑΣ (επιμ.), Η Γεωγραφία στις Διεθνείς Σπουδές. Μια γεωγραφική προσέγγιση της σύγχρονης διεθνούς κοινότητας, εκδ. Ι. Σιδέρης, σελ. 311

ΓΕΩΡΓΙΟΣ-ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΡΕΒΕΛΑΚΗΣ, Τα Ξύλινα Τείχη. Γεωπολιτική των ελληνικών δικτύων, εκδ. Εconomia, σελ. 244

Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται ο αριθμός των βιβλίων που (ξανα)ανακαλύπτουν τη σημασία της γεωγραφίας στο πλαίσιο της διεθνούς πολιτικής. Με δεδομένο τον ρόλο της γεωγραφίας στο τρίγωνο Ελλάδας – Κύπρου – Τουρκίας, το ζήτημα του Αιγαίου και των νησιών του σε σχέση με τον ηπειρωτικό όγκο της Ανατολίας, τα θαλάσσια στενά (chokepoints) της Μεσογείου και τη σημασία τους για τη μεταφορά ενεργειακών προϊόντων και το παγκόσμιο εμπόριο (όπως έδειξε η πρόσφατη «κρίση» στη διώρυγα του Σουέζ και η επαναφορά του φαραωνικού σχεδίου για τη «διώρυγα της Κωνσταντινούπολης», σε σχέση με τα Στενά Βοσπόρου και Δαρδανελλίων), η συζήτηση καθίσταται εξαιρετικά ενδιαφέρουσα για την Ελλάδα.

Η (υποχρεωτική) σταχυολόγηση και οι εξαιρετικά συνοπτικές αναφορές ασφαλώς αδικούν αυτά τα σημαντικά βιβλία, αλλά δίδεται, ελπίζουμε, μια χρήσιμη εικόνα τής όλης συζήτησης περί «επιστροφής της γεωγραφίας».