Η οικονομία στην αρχαία Ελλάδα

από Ευάγγελος Κοροβίνης

-5 Ιουνίου 2026

Η οικονομία της αρχαίας Ελλάδας παραμένει αινιγματική σε έναν βαθμό. Τα υπάρχοντα στοιχεία και ευρήματα είναι σχετικά περιορισμένα και η ερμηνεία τους δύσκολη. Το δίκτυο των αρχαίων ελληνικών πόλεων απλώνονταν σε όλη την έκταση των ακτών της Μεσογείου, στην αρχαϊκή (776-500 π.Χ.),την κλασσική (500-323 π.Χ.) και την ελληνιστική εποχή (323-30 π.Χ.) με αυξανόμενη πυκνότητα με την παρέλευση του χρόνου. Μέχρι τις παρεμβάσεις του Max Weber και του Karl Polanyi η οικονομία των αρχαίων ελληνικών πόλεων εθεωρείτο πρωτο-καπιταλιστική. Διαστέλλονταν από την οικονομία των μεγάλων βασιλείων της Εγγύς Ανατολής, των Ασσυρίων αρχικά, των Βαβυλωνίων στην συνέχεια και των Περσών αργότερα, όπου κυριαρχούσε η κρατική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Στις αρχαίες ελληνικές πόλεις, αντίθετα, ο κρατικός έλεγχος επί της οικονομίας ήταν περιορισμένος και αυτό αρκούσε-υποτίθεται-για να χαρακτηρισθούν καπιταλιστικές.

Η θεώρηση της αρχαίας οικονομίας ως πρωτο-καπιταλιστικής αποτελεί μια απλοϊκή προβολή του σήμερα στο χθες καθώς, όπως θα φανεί παρακάτω, στην ελληνική αρχαιότητα η οικονομία δεν ήταν μια ξεχωριστή και αυτορρυθμιζόμενη σφαίρα της συλλογικής ζωής, ένας τομέας του επιστητού δηλαδή προσανατολισμένος στην αύξηση της παραγωγικότητας και την ανάπτυξη. Ούτε οι τιμές των αγαθών,εξάλλου,καθορίζονταν από τις απρόσωπες δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης.Ποσδιορίζονταν,αντιθετα,με βάση τις προσωπικές σχέσεις, το παζάρεμα και την κρατική παρέμβαση (η τελευταία εκδηλώνονταν κυρίως στην διαμόρφωση της τιμής των σιτηρών).

Το πιο αποδεκτό μοντέλο για την προσέγγιση της αρχαίας οικονομίας είναι αυτό που κατέθεσε ο Moses Finley το 1973. Η προσέγγιση αυτή οφείλει πολλά στον Weber και τον Polanyi. Κατά τον Finley η αρχαία οικονομία δεν ήταν κατά κανένα τρόπο καπιταλιστική. Ούτε όμως ο χαρακτηρισμός της ως δουλοκτητικής την διαυγάζει πλήρως. Δεν ήταν μόνον μικρότερής κλίμακας από την νεωτερική αλλά διέφερε από αυτήν και ποιοτικά, όπως διέφερε επίσης και από άλλες οικονομίες που χρησιμοποιούσαν δούλους.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ: [Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόκευτος...]

ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ

[Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόκευτος...]

Ανάλυση της φράσης του:

«Βίος ανεόρταστος»: Ζωή χωρίς γιορτές (ανέορτος = αυτός που δεν έχει γιορτές).

«Μακρά οδός»: Μακρύς, επίπονος δρόμος.

«Απανδόκευτος»: Χωρίς πανδοχείο/σταθμό για ξεκούραση (πανδόκευτο = αυτό που δέχεται όλους, πανδοχείο/ξενοδοχείο).

[...] Για τον Δημόκριτο σκοπός της ζωής είναι η ψυχική γαλήνη (τέλος δ᾽ εἶναι τὴν εὐθυμίαν), η οποία δεν ταυτίζεται με την ηδονή, όπως πιστεύουν κάποιοι που παρανόησαν τα διδάγματά του, αλλά η κατάσταση κατά την οποία η ψυχή ζει με γαλήνη και σταθερότητα, χωρίς να ταράζεται από κανέναν φόβο ή δεισιδαιμονία ή από κάποιο άλλο πάθος»

[Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 9.7.45]

Ο Δημόκριτος αποτελεί μία ιδιάζουσα περίπτωση στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Εμφανίζεται στο προσκήνιο χάρη στην ατομική του θεωρία, μία εξαιρετική σύλληψη της δομής του κόσμου από «άτομα και κενό». 

Αλλά, αυτή δεν είναι η μοναδική του συμβολή στη φιλοσοφία. Πέρα από την έρευνα της φύσης, ο Δημόκριτος ασχολήθηκε με την Ηθική, ξεκινώντας πρώτος τη συζήτηση για τον σκοπό της ζωής. Υπήρξε πολυγραφότατος, αν και τα βιβλία που δημοσίευσε, ακολουθώντας την «τύχη» των περισσότερων έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, έχουν χαθεί.

 Εντούτοις, η θεωρία του αναμφίβολα ήταν γνωστή και παρέμεινε δημοφιλής, όπως δείχνουν οι πηγές, κατά τα ελληνιστικά χρόνια, ενώ φαίνεται ότι άσκησε την επιρροή της σε όλες τις θεωρίες βίου που ακολούθησαν (Κυνισμός, Στωικισμός, Επικουρισμός). 

Ο Αβδηρίτης φιλόσοφος δε θα προβεί σε γενικόλογες παρατηρήσεις, αλλά θα διαμορφώσει έναν συμβουλευτικό λόγο που βρίθει πρακτικών συμβουλών. 

Γεωργία Παπαδάκη. Από τη χλωρίδα του αρχαίου Ελληνικού Κόσμου. Μέρος Α΄Post

Στο παρόν άρθρο παραθέτουμε φυτά τα ονόματα των οποίων διασώζονται στη νέα Ελληνική αυτούσια ή παραλλαγμένα.

Ἡ ἀμυγδαλέα-ῆ= η αμυγδαλιά.

Ὁ ἄρακος= ο αρακάς. Οι ανασκαφές στη Θήρα έχουν δείξει ότι το διαιτολόγιο των Θηρέων περιελάμβανε κριθάρι, σιτάρι, φακές και αρακά, είδη που καλλιεργούσαν.

Ἡ ἀνδράχνη, ἀνδράχλη= η αντράκλα ή γλιστρίδα.

 Στον Γαληνό, στο Περὶ τῶν ἐν τροφαῖς δυνάμεων διαβάζουμε ότι (634): ὡς φάρμακον δ’ αἱμωδίαν ἰᾶται, ως φάρμακο θεραπεύει το μούδιασμα των ούλων.

Ἡ ἄμπελος= το αμπέλι (← μεσαιων. ἀμπέλιν ← ἀμπέλιον, υποκοριστικό τού ἄμπελος). 

Στον Πίνδαρο ο οίνος αποκαλείται (Ο. 7. 3.) δρόσος ἀμπέλου. Ἡ σταφυλή= το σταφύλι (← μεταγενέστερο σταφύλιον, υποκοριστικό τού σταφυλή), και ἡ σταφίς/ἀσταφίς → η σταφίδα. Σε ένα χαριτωμένο ερωτικό επίγραμμα ο άγνωστος ποιητής του γράφει (Παλατινή Ἀνθολογία V, 304):

Ναός του Απόλλωνα, ένα συλλεκτικό ντοκιμαντέρ πριν ο ναός σκεπαστεί

Η ταινία που γυρίστηκε το 1964 βραβεύτηκε στη Μπιενάλε Παρισίων αλλά δεν προβλήθηκε ποτέ στις κινηματογραφικές αίθουσες..(Εικόνες & Βίντεο)

Δείτε την ταινία 

Είναι το πρώτο φιλμ για το ναό του επικούρειου Απόλλωνα που έχτισε ο Ικτίνος στην κορυφή ενός βουνού.

Ο σκηνοθέτης (Jean-Daniel Pollet) μαγεύτηκε και είπε ότι αυτός ο ναός υπήρξε το κέντρο του κόσμου για κείνον. Έτσι λοιπόν τον κινηματογράφησε με ρυθμό ιερής τελετουργίας και το αποτέλεσμα αντάμειψε τις προσπάθειες του.

Ο ναός είναι κτισμένος κυρίως με ασβεστολιθική πέτρα και είναι χωρίς το άγαλμα του θεού Απόλλωνα.

«Εδώ μπορείς να υπάρξεις»

Εντυπωσιασμένος από τη γοητεία του αρχαιολογικού χώρου των Βασσών ο εξαιρετικός σκηνοθέτης Jean-Daniel Pollet, μόλις τον ανακάλυψε βρήκε ένα υπαρξιακό καταφύγιο λέγοντας «Εδώ μπορείς να υπάρξεις».

Χαρακτήρισε τον τόπο ως άκρον άωτον της μαγείας και για μια δεκαετία τον θεωρούσε το κέντρο του κόσμου. Τον επισκέφθηκε πολλές φορές και τρεις ταινίες του έχουν αναφορές στο ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Η μία από αυτές «Βάσσες» είναι αφιερωμένη στο ναό. Πρόκειται για ένα κινηματογραφικό ποίημα. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης έχει περιγράψει ως εξής τη σχέση του με τις Βάσσες:

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων -

Μια σκουριασμένη συσκευή από το βυθό της θάλασσας μόλις αποκάλυψε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρώπινης ιστορίας.

 Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων — ο πρώτος αρχαίος υπολογιστής — δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό εύρημα της αρχαιολογίας, αλλά απόδειξη ότι η αρχαία Ελλάδα διέθετε τεχνολογία που ξεπερνούσε τη φαντασία. Πώς ήταν δυνατόν να προβλέπουν εκλείψεις, να χαρτογραφούν άστρα και να κατασκευάζουν τόσο ακριβείς μηχανισμούς πριν από 2.000 χρόνια;

Σε αυτό το βίντεο αποκαλύπτουμε όσα ανακάλυψαν οι επιστήμονες, τις συγκλονιστικές λεπτομέρειες που εξέπληξαν τον Τζο Ρόγκαν και τον Γκράχαμ Χάνκοκ, και την αλήθεια που μας κάνει να αναρωτιόμαστε αν χάσαμε μια ολόκληρη εποχή προόδου.

Θεοδόσιος Τάσιος: Η αρχαία ελληνική τεχνολογία - Χιλιάδες χρόνια μπροστά

Στην συνέντευξή μας (06-06-2024) ο Πολιτικός Μηχανικός, Ομότιμος Καθηγητής Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, Επίτιμος Πρόεδρος Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, Πρόεδρος της Εταιρείας Διερεύνησης Αρχαιοελληνικής και Βυζαντινής Τεχνολογίας περιγράφει συνοπτικά τα επιτεύγματα της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας αλλά και την οραματική σκέψη που είχαν οι Έλληνες για την εξέλιξη της τεχνολογίας, διατυπώνοντας σε διάφορα έργα τεχνολογικές λειτουργίες και εφευρέσεις οι οποίες άρχισαν να υλοποιούνται χιλιάδες χρόνια αργότερα.

Συνεισφορά στον κόσμο από τους αρχαίους Έλληνες:

Του Ανδρέα Σταλίδη

Φιλοσοφία & Πολιτική Θεωρία

Σωκράτης – Ιδρυτής της Δυτικής φιλοσοφίας, Σωκρατική μέθοδος (διαλεκτική αμφισβήτηση).

Πλάτωνας - Πολιτική φιλοσοφία (Δημοκρατία), θεωρία Μορφών, Ακαδημία Αθηνών.

Αριστοτέλης – Λογική, επιστημονική σκέψη, ηθική, μεταφυσική, πολιτική φιλοσοφία (Πολιτική).

Ζήνωνας του Κιτίου – Ιδρυτής του Στωικισμού, της φιλοσοφίας της αρετής και του αυτοελέγχου.

Γıατί ο Παρθενώνας μένει όρθιος επί 2.500 χρόνια ενώ δεν έχει θεμέλια (Βίντεο)

Το μυστικό αποκαλύπτεται μετά από μελέτες που δείχνουν ότι, παρά το γεγονός πως ο ναός του Παρθενώνα στην Ακρόπολη δεν έχει καν θεμέλια, έχει τριπλή αντισεισμική θωράκιση.

Σύμφωνα με την πολιτικό μηχανικό Νίκη Τιμοθέου, μελέτες της αρχιτεκτονικής και δομικής του φόρμας κατέδειξαν πως οι Αρχαίοι είχαν από τότε ανακαλύψει αυτό που σήμερα ονομάζουμε «σεισμική μόνωση». Ο ναός, σύμφωνα με την κυρία Τιμοθέου, κοντράρει επιτυχώς τη θεωρία της σύγχρονης πολιτικής μηχανικής, διότι χωρίς να έχει καν θεμέλια, είναι τριπλά μονωμένος σεισμικά.
Αυτή η τριπλή μόνωση, όπως μας εξήγησε, εντοπίζεται σε διαφορετικά σημεία του οικοδομήματος. Το πρώτο σημείο βρίσκεται στις στρώσεις τεράστιων οριζόντιων και εξαιρετικά λείων μαρμάρων, πάνω στα οποία πατάει ο Παρθενώνας.

Το δεύτερο παρατηρείται στους μεταλλικούς ελαστικούς συνδέσμους οι οποίοι συνδέουν τις πλάκες κάθε στρώματος, και που στο κέντρο τους εντοπίζονται μικροί σιδηροπάσσαλοι, γύρω από τους οποίους έχει χυθεί μολύβι (το μολύβι έχει την ιδιότητα να προστατεύει τον σίδηρο από τη σκουριά και να εξασθενεί με την ελαστικότητά του το όποιο κύμα, αφού μέρος της κινητικής του αυτής ενέργειας μετατρέπεται σε θερμική).

Και το τρίτο εντοπίζεται στις κολώνες του κτίσματος, οι οποίες δεν τοποθετήθηκαν μονοκόμματες, αφού οι αρχαίοι Έλληνες ήξεραν πως για να αντέξουν στους κραδασμούς της γης, θα έπρεπε να τοποθετηθούν σε φέτες, τέλεια εφαρμοσμένες η μία πάνω στην άλλη.

ΣΠΑΝΙΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΓΑΙΕΣ

Περιδιάβαση στην αρχαία ελληνική ιστορία την καταγωγή των Ελλήνων μέσα από κείμενα.

Mια συγκλονιστική ομιλία του σπουδαίου Παναγιώτη Μητροπέτρου 

Είχαν θρησκεία οι αρχαίοι Έλληνες; | Βασίλης Κάλφας |

Τι σήμαινε για τους αρχαίους Έλληνες η πίστη στους θεούς; Δεχόντουσαν άραγε τη μετά θάνατον ζωή; Υπήρχαν θρησκευτικές διώξεις και τι ρόλο έπαιζαν οι θρησκευτικές τελετές;

Ο Γιάννης Ταχόπουλος συμπληρώνει:

Συνήθως ὑπερτονίζεται ἡ σωστὴ ἄποψη ὅτι ἡ ἀρχαιοελληνικὴ θρησκεία δὲν εἶχε δόγματα, ὅπου ὡς δόγμα νοεῖται —ἀπὸ ὅσους ἰσχυρίζονται τὸ παραπάνω— κάτι αὐτονόητα κακό, ἀφοῦ «τὸ δόγμα ἐντέλει σκοτώνει τοὺς ἀντιφρονοῦντες σὲ αὐτό», μὲ ἀπώτερο σκοπὸ νὰ καταδειχτεῖ ὅτι ἡ ἀρχαία θρησκεία «δὲν σκότωσε τόσους πολλοὺς ὅσο ἄλλες θρησκεῖες», οἱ μονοθεϊστικές.

 Ὅμως, ὅσον ἀφορὰ τοὺς «σκοτωμούς», ἁπλῶς δὲν ὑπῆρχε ἀρχαιοελληνικὴ θρησκεία· ὑπῆρχε ἀθηναϊκὴ θρησκεία, σπαρτιατική, κ.λπ., καί, γι' αὐτό, σὲ μιὰ πόλη-χωριό (κι ὄχι πόλη-κράτος) ὅπου ὅλοι γνώριζαν ὅλους, ἡ ὀργάνωση γενικότερα ἦταν ἕνα σπάνιο ἢ περιττὸ φαινόμενο, πόσο μᾶλλον ἡ ὀργάνωση ποὺ ἀπαιτεῖται γιὰ τὴν δίωξη θρησκευτικὰ ἀντιφρονούντων, ποὺ (σὲ ἕνα χωριό) ἦταν λίγοι. 

Ὅταν λέμε σπαρτιατικὴ καὶ ὄχι ἀθηναϊκὴ θρησκεία, οὔτε «ἀρχαιοελληνική», ἐννοοῦμε κυριολεκτικὰ ὅτι ὄχι μόνο εἶχαν ἄλλο ἱερατεῖο οἱ πόλεις, ἀλλὰ π.χ. και ὅτι μόνο οἱ πολίτες μιὰς πόλης εἶχαν τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέρχονται στοὺς ναούς (τοὺς κυριότερους τουλάχιστον) τῆς πόλης, καὶ ὄχι ἄλλοι Ἕλληνες, σὰ νὰ ἦταν διαφορετικὴ θεότητα ἡ Ἥρα τοῦ Ἄργους ἀπὸ τὴν Ἥρα τῆς Σπάρτης. Ἐπιπλέον, κάποιος Ἕλληνας τοῦ ὁποίου ἡ πόλη λάτρευε π.χ. τὸν ἥρωα Ἀλάβανδο, μποροῦσε νὰ πεῖ σὲ ἄλλον Ἕλληνα ἄλλης πόλης: «Ὁ Ἀλάβανδος εἶναι θεός, ἐνῶ ὁ Ἡρακλῆς ὄχι» (ὁ Ἡρακλῆς τῆς ἄλλης πόλης, προφανῶς).

Ο εξαίρετος ήχος της Επιδαύρου οφείλεται στην μοναδικότητα της Ελληνικής γλώσσας

Η εξαίρετη ακουστική για την οποία το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου είναι διάσημο, οφείλεται στα πέτρινα εδώλια του (στα καθίσματα των θεατών), καθώς το σχήμα και η διάταξή τους είναι ιδανικά για το φιλτράρισμα των θορύβων χαμηλής συχνότητας, καταδεικνύει η έρευνα ειδικών επιστημόνων.

Ήδη από τον 1ο π.Χ αιώνα, ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας Βιτρούβιος θαύμαζε το πώς οι αρχαίοι Ελληνες είχαν διαρυθμίσει τα καθίσματα της Επιδαύρου «σύμφωνα με την επιστήμη της αρμονίας» για να ακούγονται καθαρότερα οι φωνές των ηθοποιών. Ακόμα και ο παραμικρότερος ψίθυρος στη σκηνή του θεάτρου ακούγεται πεντακάθαρα στις τελευταίες θέσεις σε απόσταση 60 μέτρων.

Εκτός από τις αρχαίες πηγές, «σύγχρονες ακουστικές έρευνες αποδεικνύουν ότι στα αρχαία θέατρα έχουν εφαρμοστεί βασικές αρχές σχεδιασμού που εξασφαλίζουν ηχοπροστασία, ακουστική ζωντάνια, διαύγεια και καταληπτότητα του θεατρικού λόγου. Μια από τις βασικότερες αρχές είναι η ενίσχυση της φωνής με έγκαιρες, θετικές ηχοανακλάσεις επάνω σε στοιχεία του θεάτρου (δάπεδο ορχήστρας, πρόσοψη κτιρίου σκηνής, λογείο), για την εξασφάλιση ενός φυσικού, αυτοδύναμου (παθητικού) μεγαφώνου, που αναπληρώνει τις ενεργειακές απώλειες, κυρίως στα υψηλότερα καθίσματα του κοίλου».

Oι υπολογισμοί τους έδειξαν ότι οι κλιμακωτές θέσεις του θεάτρου λειτουργούν ως ηχητικό φίλτρο, καθώς το σχήμα τους είναι ιδανικό για να καταστέλλει τους ήχους χαμηλής συχνότητας, κύριο συστατικό του θορύβου. Η διάταξη των θέσεων, που θυμίζει τα πάνελ ηχομόνωσης σε σχήμα αβγοθήκης, φιλτράρει τις συχνότητες κάτω από 500 Hertz, όπως το μουρμούρισμα του κοινού και το θρόισμα των φύλλων. Η εξασθένιση των χαμηλών συχνοτήτων επιτρέπει να ακούγονται πλουσιότερες οι φωνές των ηθοποιών, που αποτελούνται κυρίως από υψηλές συχνότητες. Η αφαίρεση των χαμηλών τόνων από τις φωνές δεν δημιουργεί πρόβλημα, καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να συμπληρώνει τις συχνότητες που λείπουν – ένα φαινόμενο που αξιοποιείται σε ηχεία μικρού όγκου τα οποία ακούγονται στο αφτί πολύ μεγαλύτερα.

H μαθηματική ακρίβεια με την οποία έχουν υπολογιστεί οι θέσεις των αρχαίων πόλεων

Τη σοφία των Αρχαίων Ελλήνων πολλοί λαοί «ζήλεψαν» και σε αυτή στήριξαν τους δικούς τους πολιτισμούς. Αξιοζήλευτη όσο και ασύλληπτη είναι η μαθηματική ακρίβεια με την οποία έχουν υπολογιστεί οι θέσεις των αρχαίων πόλεων και μνημείων.

Το πρώτο πράγμα που σκέφτεται κανείς είναι ότι πρόκειται για κάτι το ασύλληπτο. Ποιος ανθρώπινος νους θα μπορούσε να κάνει ανάλογους υπολογισμούς; Ποιο μυαλό θα μπορούσε να τοποθετήσει με τέτοια ακρίβεια ένα χάρτη ναών και πόλεων επάνω στη χερσόνησο της Αρχαίας Ελλάδας και, το σημαντικότερο, πώς κατάφεραν να ιδρύσουν και να χτίσουν αυτούς τους ναούς και αυτές τις πόλεις-κράτη υπακούοντας με ευλάβεια τις προσταγές αυτού του ασύλληπτου χάρτη; Τι εξυπηρετούσε η μυστική αυτή γεωγραφία; Και κατά προέκταση, γιατί αυτά τα καταπληκτικά επιτεύγματα του αρχαίου ελληνικού πνεύματος δεν τα διδαχτήκαμε ποτέ στα σχολεία μας;

Πριν από κάποια χρόνια, ο Γάλλος ερευνητής Ζαν Ρισσέν προσπάθησε να αποδείξει ότι η Ελλάδα είναι ο χάρτης του νοητού σύμπαντος χάρη στους ναούς, τα ιερά και τις πόλεις της. Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Θεοφάνης Μάνιας, επανεξέτασε πιο διεξοδικά το θέμα, καταλήγοντας μέσα από τα βιβλία του «Τα Άγνωστα Μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων» και «Ο Ελληνικό Πνεύμα στις Πυραμίδες της Αιγύπτου» σε εκπληκτικά και ασύλληπτα συμπεράσματα. Παραθέτουμε κάποια από τα σημαντικότερα εξ αυτών:

Η Δήλος απέχει:
-1020 στάδια από το Ασκληπιείο της Κω, όσο ακριβώς και από το Ασκληπιείο Επιδαύρου.
-1080 στάδια από το Ιδαίον Άντρον, όσο ακριβώς και από το Τροφώνιο μαντείο.
-1296 στάδια από τη Σμύρνη, όσο ακριβώς και από τη Θήβα.
-1460 στάδια από τους Δελφούς, όσο ακριβώς και από την Αλεξάνδρεια Τρωάδος.
-1460 στάδια από τη Σπάρτη, όσο ακριβώς και από την Πέργαμο.
-1530 στάδια από τη Ρόδο, όσο ακριβώς και από τη Φυγαλεία Πελοποννήσου.
-800 στάδια από την Αθήνα, όσο ακριβώς και από την Καρδαμύλη Χίου.

"Τι σχέση έχουμε εμείς με τους αρχαίους;"

Ρωτάνε συνεχώς: 

"Τι σχέση έχουμε εμείς με τους αρχαίους;" 

Πέρασαν 3.000 χρόνια το λιγότερο (και 4 μη σου πω)

 και ακόμα ομιλείται η ίδια γλώσσα χωρίς να το ξέρετε.

 Δεν συμβαίνει σε καμία άλλη γλώσσα αυτό παγκοσμίως.

☀️Στην καθημερινότητα σου λες :

 

🏛️1. Ένα χελιδόνι (ή ένας κούκος) δεν φέρνει την άνοιξη.

Μία χελιδὼν ἔαρ οὐ ποιεἶ - Ειπώθηκε απο τον Αίσωπο και έμεινε ως παροιμία που χρησιμοποιούσαν συχνά ο Αριστοτέλης, ο Στοβαίος και ο Αριστοφάνης. Επικράτησε η εκδοχή με τον κούκο.

🏛️2. Το ένα χέρι νίβει το άλλο

ἁ δὲ χεὶρ τὰν χεῖρα νίζει - στίχος του Πυθαγόρειου φιλόσοφου και ποιητή Επίχαρμου

🏛️3. Ό,τι σπείρεις θα θερίσεις

Εί κακά τις σπείραι κακά κέρδια αμήσειν - Ησίοδος

🏛️4. Κάλλιο να σε ζηλεύουνε παρά να σε λυπούνται

κρέσσον γὰρ οἰκτιρμοῦ φθόνος- Πίνδαρος

🏛️5. Η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει

Ἡ γλῶττα ἀνόστεος μὲν ὀστέα θραύει- Σόλων

🏛️6. Έπαθε και έμαθε

τὸν πάθει μάθος- Αισχύλος, Αγαμέμνων

🏛️7. Σηκώθηκαν οι τρίχες μου

τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵσταται - Αισχύλος, Επτά επί Θήβας

🏛️8. Ο άνδρας είναι η κολώνα του σπιτιού

Ανήρ, στέγης στῦλον - Αισχύλος, Αγαμέμνων

🏛️9. Χτύπα ξύλο

Ἅπτεσθαι ξύλου - Αριστοφάνης

🏛️10. Έπεσαν κάτω απο τα γέλια

ώστε υπτίους υπό του γέλωτος καταπεσείν - Αθήναιος

Ὦ ξεῖν᾿, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε κείμεθα τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι.

Ὦ ξεῖν᾿, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε
κείμεθα τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι.

Μια απο τις πολλές επιγραφές που δημιουργήθηκαν για τους Μηδικούς πολέμους και την ανδρεία των Ελλήνων. Πολλοί όμως την αποδίδουν λανθασμένα. Διότι απαιτούνται φιλολογικές γνώσεις και μια εκτεταμένη μελέτη των αρχαίων συγγραφικών εργών ώστε να κατανοήσει κάποιος το βαθύτερο νόημα.

Ο Σιμωνίδης εδώ χρησιμοποιεί το "αγγέλλειν". Απαρέμφατο ενεστώτα του ἀγγέλλω δηλαδή χρόνος στο διηνεκές. Θα εξηγήσω.

Ο τύπος "ρήμασι" δηλώνει την ρητή διαταγή, τους λακωνικούς νόμους όπως λέμε, η οποία είχε δοθεί δια στόματος. Στην Σπάρτη απαγορευόταν η γραφή με νόμο του Λυκούργου ώστε να εξασκείται η μνήμη. Έτσι λοιπόν οι νόμοι δίνονταν δια λόγου και για τους Σπαρτιάτες η διαταγές ήταν "προαιώνιος Νόμος".

“ὣς δὲ καὶ Λακεδαιμόνιοι κατὰ μὲν ἕνα μαχόμενοι οὐδαμῶν εἰσι κακίονες ἀνδρῶν, ἀλέες δὲ ἄριστοι ἀνδρῶν ἁπάντων. ἐλεύθεροι γὰρ ἐόντες οὐ πάντα ἐλεύθεροί εἰσι· ἔπεστι γάρ σφι δεσπότης νόμος, τὸν ὑποδειμαίνουσι πολλῷ ἔτι μᾶλλον ἢ οἱ σοὶ σέ. [7.104.5] ποιεῦσι γῶν τὰ ἂν ἐκεῖνος ἀνώγῃ· ἀνώγει δὲ τὠυτὸ αἰεί, οὐκ ἐῶν φεύγειν οὐδὲν πλῆθος ἀνθρώπων ἐκ μάχης, ἀλλὰ μένοντας ἐν τῇ τάξι ἐπικρατέειν ἢ ἀπόλλυσθαι. σοὶ δὲ εἰ φαίνομαι ταῦτα λέγων φλυηρέειν, ἀλλὰ σιγᾶν θέλω τὸ λοιπόν· νῦν δὲ ἀναγκασθεὶς ἔλεξα. γένοιτο μέντοι κατὰ νόον τοι, βασιλεῦ.”. 
~ Ηροδότου Ιστορία, 7, 104, 16-24

Δηλαδή :

Ἡ ἀλλοτρίωση τοῦ συγχρόνου ἀθλητισμοῦ ἐν σχέσει πρός τό ἀρχαῖο ἑλληνικό ἀθλητικό ἰδεῶδες

από Φώτης Σχοινάς

 Ὁ ἀθλητισμός εἶναι τό σύγρονο ὅπιο τῶν λαῶν

Ἰονέσκo

Μέ τό παρόν σημείωμα θέλω νά σκιαγραφήσω σέ γενικώτατες καί ἁδρές γραμμές πῶς ἀντιλαμβανόταν ἡ ἀρχαία ἑλληνική σκέψη τόν ἀθλητισμό, γιά νά καταδειχθεῖ σαφῶς ἡ ἀπόκλιση τοῦ συγχρόνου ἀθλητισμοῦ ἀπό τό αὐθεντικό ἀρχαῖο ἀθλητικό πνεῦμα, ὅπως εἶναι ἐκπεφρασμένο ἀπό τούς ἐπιφανεστέρους ἐκπροσώπους τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς διανοήσεως. Χάριν τῆς ἱστορίας νά σημειώσουμε ὅτι οἱ ἀρχαῖοι Ὀλυμπιακοί ἀγῶνες ἐτελέσθησαν τό πρῶτον τό 776 π.Χ. στήν Ὀλυμπία τῆς Ἠλείας καί καταργήθηκαν τό 393 μ.Χ. ἀπό τόν Μέγα Θεοδόσιο ὡς ἀπάδοντες πρός τό πνεῦμα τοῦ Χριστιανισμοῦ.

Ὅμηρος καί ἀθλητισμός

Ἤδη ἀπό τόν Ὅμηρο, «τόν ἡγεμόνα τῆς ἑλληνικῆς παιδείας», ἔχουμε τήν πρώτη νύξη γιά τήν ἀσχολία καί ἐπίδοση τῶν Ἑλλήνων σέ ἀθλητικές δραστηριότητες (Βλ. Ὀδύσσεια θ στιχ. 110-130) Ὅμως, ὅπως σαφῶς καταφαίνεται ἀπό τήν προσβλητική πρός τόν Ὀδυσσέα ἀπάντηση τοῦ Εὐρυάλου ἡ ἀθλητική δραστηριότητα ἀντιδιαστέλλεται πρός κάθε ἐμποροναυτική δραστηριότητα πού ἀποσκοπεῖ στήν κτήση κέρδους: «Καί τοῦ ἀπάντησε τότε ὁ Εὐρύαλος μέ λόγια προσβλητικά: Ναί, ναί, ξένε, γιατί δέν μοιάζεις μέ ἄνθρωπο πού ἔχει ἐμπειρία στούς ἀγῶνες, πού ξέρει ὁ κόσμος, ἀλλά μοῦ φαίνεσαι ἕνας ἀπό κείνους, πού, περιπλανώμενοι μέ πολύκοπα πλοῖα, ἐπιβλέπουν τούς ναῦτες, πού εἶναι ἔμποροι καί καταγράφουν τά φορτία κι ὁ νοῦς τους εἶναι στά ἐμπορεύματα καί στά ἀποταμιευμένα κέρδη. Καθόλου δέν μοιάζεις μέ ἀθλητή». (Ὁμήρου, Ὀδύσσεια θ στιχ. 158-164, μετάφραση Παναγιώτης Γιαννακόπουλος, τόμος 2, ἐκδ. Κάκτος, Ἀθήνα 1992, σελ. 125). Τώρα κατά πόσον ἡ ὅλη σύγχρονη ἀθλητική δραστηριότητα εἶναι ἀμέτοχη καί δέν ἀποβλέπει σέ χρηματικό κέρδος εἶναι ζήτημα ἐκτός πάσης συζητήσεως.

Ὁ Πλάτων καί ὁ ἀθλητισμός

Είναι ο Ελληνικός πολιτισμός ο πιο παλιός;

Πόσες φορές τα "φυσικά φαινόμενα" κατέστρεψαν την Ελλάδα απο την προϊστορία μέχρι την ιστορία και τα αρχαία χρόνια ; Τι μας λένε οι Αιγύπτιοι❗️

Κριτίας : "Σωκράτη, άκου μια πολύ παράδοξη παράδοση αλλά βέβαια απόλυτα αληθινή, όπως τη διηγήθηκε κάποτε ο Σόλωνας, ο σοφότερος απ' τους επτά σοφούς. Ο Σόλωνας ήταν συγγενής και πολύ στενός φίλος του προπάππου μου Δρωπίδη, όπως λέει ο ίδιος σε πολλά ποήματα του. Στον παππού μου τον Κριτία είπε, όπως με τη σειρά του ο γέροντας έλεγε σε μας, ότι παλαιά κατορθώματα αυτής της πολής, σημαντικά και αξιοθαύμαστα, έχουν ξεχαστεί, επειδή πέρασε πάρα πολύς καιρός και πέθαναν οι άνθρωποι. Απ' όλα σημαντικότερο ήταν ένα που , αφου το θυμηθούμε, πρέπει σε σένα να το προσφέρουμε σαν αναταπόδοση και συνάμα προς τη θεά την πανήγυρη δίκαια κι αληθινά, σαν ακριβώς να της ψέλναμε το εγκώμιο."

Σωκράτης : "Σωστά μιλάς. Αλλά ποιο είναι αυτό το κατόρθωμα που διηγήθηκε ο Κριτίας, όπως το άκουσε απο τον Σόλωνα, όχι σαν απλή παράδοση αλλά σαν πραγματικό γεγονός, που το έκανε η πόλη αυτή πριν απο πολύ καιρό;"

Κριτίας : Θα σας πω παλιά ιστορία που την άκουσα όχι απο νέο άνθρωπο, αφού τότε ο Κριτίας, όπως είπε, ήταν σχεδόν ενενήντα χρονών, ενώ εγώ ήμουν δέκα. Έτυχε να έχουμε τότε την Κουρεώτιδα ημέρα των Απατουρίων και απαγγέλθηκαν ποιήματα και ιστορίες. Ο Αμύνανδρος τον ρώτησε "Ποια είναι αυτή η παράδοση Κριτία (παππούς του Κριτία που μιλάει) για το πολύ μεγάλο και ονομαστό κατόρθωμα που έχει κάνει αυτή η πολιτεία, αλλά απο τον πολύ χρόνο που πέρασε και τον θάνατο εκείνων που το πραγματοποίησαν δεν διατηρήθηκε στη μνήμη μας μέχρι σήμερα; Πες μας απο την αρχή απο ποιους το άκουσε ο Σόλωνας και το έλεγε αληθινό;"
Τους απαντάει ο Κριτίας : "Υπάρχει στην Αίγυπτο, στο Δέλτα, εκεί που χωρίζεται στην κορυφή του το ρεύμα του Νείλου, μια περιοχή που λέγεται Σαϊτική. Μεγαλύτερη πολιτεία αυτής της περιοχής είναι η Σάις, απο την οποία καταγόταν ο βασιλιάς 'Αμασις. Σύμφωνα με εκείνους, ιδρυτής της πόλης ήταν μια θεά που στα Αιγυπτιακά ονομάζεται Νήιθ, και όπως λένε οι ίδιοι, Αθηνά στα Ελληνικά. Οι κάτοικοι της αγαπούν πολύ τους Αθηναίους και ισχυρίζονται ότι, κατά κάποιο τρόπο, είναι συγγενείς τους. Όταν λοιπόν πήγε εκεί ο Σόλωνας, τον τίμησαν, είπε, εξαιρετικά. Όταν ζήτησε πληροφορίες για την αρχαία ιστορία τους απο τους ιερείς, που κατ' εξοχήν γνώριζαν αυτά τα πράγματα, διαπίστωσε πως ούτε ο ίδιος ούτε κανένας άλλος Έλληνας, όπως λέγεται, γνώριζε τίποτα σχετικά μ' αυτά. Κι όταν σε κάποια περίπτωση θέλησε να τους παρασύρει σε συζήτηση σχετικά με την αρχαία ιστορία , τους μίλησε για τις παλιές Αθηναϊκές παραδόσεις, για τον Φορωνέα που θεωρείται ο πρώτος άνθρωπος, για τη Νιόβη, για τον Δευκαλίωνα επίσης και την Πύρρα, για τον τρόπο που σώθηκαν απο τον κατακλυσμό και για τη γενεαλογία των απογόνων τους, και προσπάθησε να υπολογίσει το χρονικό διάστημα που πέρασε απο τότε μετρώντας τα χρόνια.

Ναός του Επικούρειου Απόλλωνα -Ένας συνηθισμένος Ναός, ή ένα αστρονομικό ρολόι;

Από τον 5ο αιώνα π.Χ. δεν έχει χάσει ούτε ένα ραντεβού με τον Πολικό Αστέρα. Ο Ναός που ακολουθεί τις κινήσεις των άστρων, που συσσωρεύει τις ενέργειες 3 αρχιτεκτονικών ρυθμών και κοιτάζει πάντα προς το βορρά, περιμένει να μας ξεναγήσει στα μυστικά του…

Συχνά επισκεπτόμαστε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους της πατρίδας μας και αισθανόμαστε μεγάλη περηφάνια για τα οικοδομήματα που κάποτε στέκονταν αγέρωχα εκεί. Σπάνια όμως γνωρίζουμε τις βαθύτερες προεκτάσεις και τη σκοπιμότητά τους.

Η αλήθεια είναι πως οι αρχαίοι ναοί δεν ήταν απλώς σημεία συγκέντρωσης των πιστών, για να λατρέψουν δουλοπρεπώς τον τρομερό θεό τους αλλά λειτουργούσαν και σαν μηχανές αναζήτησης του Πνεύματος!

Οι άνθρωποι αυτοί χρησιμοποιούσαν κάθε μέσο, ώστε να συσσωρεύσουν την πνευματική ενέργεια και να τη μεταφέρουν στους πιστούς, με σκοπό να τους διαποτίσουν μ’ αυτήν, ώστε να φύγουν από την τελετή έχοντας εισπνεύσει λίγο περισσότερο Θεό…

Τέτοιες τεχνικές φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν και από τον Ικτίνο, κατασκευαστή του Ναού του Επικούρειου Απόλλωνα (Επικούρειος= βοηθός, συμπαραστάτης σε πόλεμο ή αρρώστια).

Η κατασκευή

Είναι χτισμένος σ’ ένα απόμερο σημείο στο βουνό Κωτίλιο, μεταξύ Ηλείας, Αρκαδίας και Μεσσηνίας, στην περιοχή Βάσσες Φιγαλείας, σε υψόμετρο 1.130 μέτρων. Έχει αντέξει πάνω από 25 αιώνες (χτίστηκε γύρω στο 420-410 π.Χ.) και τα σημάδια του χρόνου είναι ορατά πάνω του. Για να τον προστατέψουν από περαιτέρω φθορές, οι αρχαιολόγοι τον σκέπασαν με μια τέντα.

ΑΓΙΟΝ ΦΩΣ - ΦΩΣ ΙΛΑΡΟΝ

"Το Άγιο Φως είναι το Ιερό Φως των Αρχαίων Ελλήνων.

του Στέφανος Αλεξίου 

"Το άσβεστο ιερό πυρ, και το άγιο φως είναι κοινό αρχετυπικό μοτίβο και παρουσιάζεται πολύ συχνά στην Αρχαία Ελλάδα πολύ πριν την εμφάνιση του Χριστιανισμού.

Η Πασχαλινή λαμπάδα συμβολίζει επίσης τον ήλιο της Άνοιξης και την αναγέννηση της φύσης, ένα κοινό αρχετυπικό μοτίβο, που συναντάμε σε όλες τις αρχαίες Θρησκείες.

1.

Ο συμβολισμός και η χρήση της φλόγας στην Αρχαία Ελλάδα.

Στην αρχαία Ελλάδα, η Εστία είναι η θεά της φωτιάς, είναι η ζωντανή φλόγα που καίει ασταμάτητα στο κέντρο του σπιτιού, του ναού, της πόλης. 

Υπήρχε σε κάθε πόλη κοινός βωμός στο κέντρο της , το πρυτανείο, που έσβηνε μόνο όταν η πόλη βρισκόταν σε κίνδυνο, ήταν άσυλο ιερό των Ικετών και τόπος υποδοχής δια τους ξένους. 

Στον Παρθενώνα μπροστά στο άγαλμα της Αθηνάς, έκαιγε λυχνία άσβεστη, αναφέρει ο Παυσανίας. 

Η Εστία είναι η ιερή φωτιά που δημιουργεί το φως, τη θερμότητα και εξαγνίζει τον τόπο όπου καίει αυτή η φωτιά, ο συμβολισμός της οποίας συνδέεται με τη γνώση και τη συνειδητοποίηση.

Η Εστία καθαγίαζε ναούς και κατοικίες και μόνον με την παρουσία της. Η εστία στους ναούς, που ήταν η απεικόνιση της θεάς Εστίας, άναβε πάντα από το φως του Ηλίου, άρα έχει σχέση με τις τροπές του Ηλίου και μάλιστα με την χειμερινή τροπή όπου θεωρείται ότι γεννιέται ο Ήλιος. 

Η φωτιά είναι το κατεξοχήν μεταπλαστικό στοιχείο, κάτι πολύ σημαντικό, διότι ένα από τα πρωτεύοντα καθήκοντα του ανθρώπου είναι η μεταμόρφωσή του.

Στη Δήλο αλλά και στους Δελφούς, υπήρχε ειδικός μυσταγωγός, ο οποίος είχε υπό την επίβλεψη του την συντήρηση της ιερής αιώνιας φλόγας.

2.

Το Ιλαρό Φως ή Άγιο Φως των Ελευσινίων Μυστηρίων.

Κατά την τέλεση των Ελευσινίων μυστηρίων, την ημέρα κατά την οποίαν όπου «αναστήνοντο» τα φυτά του ναού, προς ένδειξη της εμφανίσεως – επανόδου της Περσεφόνης επάνω εις την γη από τα παλάτια του Πλούτωνος. 

Εμφανίζετο φως εις το ιερό της Δήμητρος, ως σημείο αναφοράς της εμφανίσεως της Κόρης.

OI AΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΙΡΛΑΝΔΙΑ

OI AΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΙΡΛΑΝΔΙΑ

Του Ρένου Θ. ΚυριακΙδη, Φυσιογνώστη

Τον Αύγουστο του 1956 έξι κατάδικοι, αγωνιστές της ΕΟΚΑ, μεταφέρθηκαν από τους Άγγλους, από τις φυλακές της

Κύπρου στις φυλακές Wormwood Scrubs του Λονδίνου. Τους μετέφεραν την ώρα του δείπνου και τους έβαλαν μέσα σ’ ένα από τα έξι Halls της φυλακής, Κάθε Hall είχε περίπου χίλιους φυλακισμένους. Οι Άγγλοι ποινικοί κατάδικοι μας υποδέχτηκαν με το χειρότερο τρόπο. Μέσα από τις βρισιές που ξεστόμιζαν εναντίον μας ξεχώριζαν οι λέξεις «Μπάσταρδοι, Δολοφόνοι, Τρομοκράτες».

Μας έβαλαν και καθήσαμε σ’ ένα τραπέζι στη μέση του Hall. Δίπλα μας, σε ένα άλλο τραπέζι κάθονταν τρεις φυλακισμένοι που μας έβλεπαν με χαμόγελο. Δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε που οφειλόταν αυτή τους η συμπεριφορά. Σαν τελειώσαμε

το δείπνο ένας από τους τρεις μας πλησίασε και μας είπε «Εμείς είμαστε Ιρλανδοί. Μη φοβάστε. Εσείς θα αντιμετωπίσετε τους πεντακόσιους που είναι στη μεριά σας και εμείς θα αναλάβουμε τους άλλους πεντακόσιους που είναι στη μεριά μας».

Συγκινηθήκαμε πολύ από τη συμπεριφορά των Ιρλανδών αλλά τους είπαμε να αφήσουν το θέμα και θα το χειρισθούμε εμείς με το δικό μας τρόπο.

Το θέμα το ρυθμίσαμε σε μερικές εβδομάδες και από τότε οι Άγγλοι φυλακισμένοι μας ανέχονταν Οι τρεις Ιρλανδοί αγωνιστές του IRA Seamus MacStiofain - Manus Canning και Donal O’Marcadu γίναν στο μεταξύ αδελφοί μας και ένα με μας.

Πολύ μας απασχόλησε η συμπεριφορά των Ιρλανδών γιατί με τη συμπεριφορά τους έδειξαν ότι και τη ζωή τους θα έδιδαν για την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των Κυπρίων Αγωνιστών.

Τι σκέφτονταν οι αρχαίοι Έλληνες για το χιόνι; – Η άποψη του Αναξαγόρα

Τι σκέφτονταν οι αρχαίοι Έλληνες για το χιόνι; – Η άποψη του Αναξαγόρα

Έφη Αλεβίζου

5 Φεβρουαρίου 2023, 18:05
Ο Όμηρος το χρησιμοποίησε ως βάση για αρκετές μεταφορές και παρομοιώσεις στα επικά του ποιήματα. Ποια ήταν λοιπόν η πραγματική γνώμη των Ελλήνων για το χιόνι; Όπως συμβαίνει, υπάρχουν διάφοροι μύθοι που σχετίζονται με το χιόνι, όπως η προέλευση και οι αιτίες του. Υπάρχουν επίσης σχόλια αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων σχετικά με το θέμα.

Σε πολλά μέρη του κόσμου, ο χειμώνας είναι η εποχή που φέρνει το χιόνι. Αν και αυτό είναι λιγότερο συνηθισμένο στην Ελλάδα από ό,τι στη βόρεια Ευρώπη, συμβαίνει όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια –ειδικά τον μήνα Φεβρουάριο. Οι αρχαίοι Έλληνες σίγουρα δεν ήταν ξένοι προς το χιόνι.

Ο Όμηρος το χρησιμοποίησε ως βάση για αρκετές μεταφορές και παρομοιώσεις στα επικά του ποιήματα. Ποια ήταν λοιπόν η πραγματική γνώμη των Ελλήνων για το χιόνι; Όπως συμβαίνει, υπάρχουν διάφοροι μύθοι που σχετίζονται με το χιόνι, όπως η προέλευση και οι αιτίες του. Υπάρχουν επίσης σχόλια αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων σχετικά με το θέμα.

Άρεσε στους Έλληνες το χιόνι;

Οι αναφορές του Ομήρου στο χιόνι στα επικά του ποιήματα αποκαλύπτουν πώς το έβλεπαν γενικά οι Έλληνες. Στην Οδύσσεια, υπάρχει μια περιγραφή των Ηλύσιων Πεδίων*, τα οποία είναι ταυτισμένα με την μεταθανάτια ζωή στην ελληνική μυθολογία που προορίζεται για όσους έχουν την έγκριση των θεών. Υποτίθεται ότι ήταν ένα είδος παραδείσου. Ο Όμηρος την περιγράφει ως «όπου η ζωή είναι πιο εύκολη για τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει εκεί χιόνι, ούτε δυνατή καταιγίδα, ούτε βροχή».