Καπετάν Νικηφόρος - ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ - Παρασκευή 24 Ιουλίου 1942

Εφέτος 24 Ιουλίου πέφτει ημέρα Παρασκευή! Όπως τότε, το 1942, που στο χάσιμο της ημέρας ξεκίνησε η Ανταρτοομάδα ΕΛΑΣ Παρνασσίδας!

ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ «ΑΝΤΑΡΤΗΣ ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΕΛΗΣ»

8η (1η) Ομάδα Ανταρτών ΕΛΑΣ Παρνασσού

ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ - Παρασκευή 24 Ιουλίου 1942

"Έστειλα και ειδοποίησα το Σουραβλή νάρθει. Έφτασε αμέσως. Το κατάλαβε, πηδούσε από τη χαρά του. Κανονίσαμε όλα τα καθέκαστα και έφυγε να ετοιμαστεί.

Ξεσηκώθηκα σιγά-σιγά κι εγώ. Άρχισα τη δική μου προετοιμασία, με βαθειές εισπνοές προκαλώντας τον πόνο να τσακιστεί να φύγει από τα πλευρά μου. Πήγαινα ως έξω στο μπαλκόνι και ξαναγύριζα στο κρεβάτι μου. Ύστερα η βόλτα μου έγινε ως τον κήπο. Δούλευε και το μυαλό μου, τι πράγματα να πάρω μαζί μου κι ανάμεσα στ’ άλλα, αποφάσισα να πάρω και μια αλλαξιά καθαρά εσώρουχα και μια πετσέτα προσώπου. Ερχόταν και ξαναρχόταν ο Σουραβλής «να πάρουμε και τούτο; να πάρουμε κι εκείνο;». Αυτός θάπαιρνε και την παλαιική σπάθα, κι εγώ τη βουλγάρικη χλαίνη, το λάφυρο.

Οι χωριανοί, εξακολουθούσαν τον καθημερινό μόχθο τους, όπως και πριν. Τους έβλεπα ξαφνικά με αλλοιώτικο μάτι, πιο φτωχούς, πιο αξιολύπητους, ήμουν ο ευνοημένος εγώ, ενώ αυτοί, συνέχιζαν να ζουν άχαρα. Αισθανόμουν κι ένα σφίξιμο στην καρδιά μου, ότι μια ολόκληρη ζωή, τελείωνε οριστικά.

Την επόμενη ημέρα, έκαμα μακρύτερους περιπάτους. Συνερχόμουν γοργά. Από ώρα σε ώρα, η ευχάριστη διαφορά. Την Τετάρτη το βράδυ, πήγαμε στη Βριζόραχη και κρύψαμε τα όπλα μας, τις σφαίρες, τη χλαίνη, τη σπάθα. Διαλέξαμε ένα παχύ πουρνάρι, και τα χώσαμε μέσα. Κάμαμε χίλιες φορές έλεγχο, αν είναι καλά κρυμμένα, να μην πάθουμε κι εδώ, κανένα καινούριο ρεζιλίκι. Την Πέμπτη, από το δειλινό αφήσαμε το χωριό. 

Τι γλυκός, τι πονεμένος αποχαιρετισμός… Εμείς ξέραμε ότι φεύγουμε, οι δικοί μας δεν ήξεραν… Ήταν και η πικρή σκέψη, ότι τους άφινες πίσω ανυποψίαστους, σε νέους μεγαλύτερους κινδύνους. Ο πατέρας μου κάπου έλειπε πάλι. Τον πήρα θρονιασμένον στη σκέψη μου, έτσι όπως τον έβλεπα ταχτικά, τον τελευταίο καιρό, όλο βιαστικόν, συλλογισμένον, απογοητευμένον. Αγκάλιασα με τρόπο και τα μικρότερα αδέρφια μου και καίγανε τα μάτια μου. Έβαλα τα δυνατά μου, να μην καταλάβουν την ταραχή μου. Από τ’ αμπέλια σταθήκαμε λίγο και κυττάξαμε το χωριό, κι αυτό ήταν ο τελευταίος μας αποχαιρετισμός. Προχωρήσαμε σταθεροί, στη νέα μας ζωή.

Δήμητρα Πέτρουλα. Έζησε τη σφαγή της οικογένειάς της από συνεργάτες των Γερμανών όταν ήταν τριών ετών. 69 χρόνια μετά ψάχνει μια φωτογραφία του πατέρα της, καπετάνιου του ΕΛΑΣ, που δεν γνώρισε

 «Η Δήμητρα Πέτρουλα αναζητά μέσω της εφημερίδας φωτογραφία του πατέρα της Σωτήρη, αντάρτη του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ στη Λακωνία, από σύντροφο ή συναγωνιστή του, γιατί η ίδια δεν έχει καμία φωτογραφία του. 

Η τελευταία φορά που η κ. Πέτρουλα αντίκρισε τον πατέρα της Σωτήρη Πέτρουλα ήταν τον παγωμένο Γενάρη του 1946, όταν κοριτσάκι τριάμισι ετών, πέρασε δύο μέρες τριγυρίζοντας μόνη και νηστική ανάμεσα στα πτώματα της μάνας, των αδελφών της και άλλων τεσσάρων συγγενών που είχαν βασανιστεί και δολοφονηθεί μπροστά της, στην αυλή του σπιτιού τους στο Μοναστήρι Λακωνίας. Δράστες ήταν ντόπιοι Χίτες, πρώην συνεργάτες των γερμανών και μετέπειτα διώκτες των κομμουνιστών που έλαβαν μέρος στην αντίσταση. 

Η αγγελία στον «Ριζοσπάστη» μέσω της οποίας η κ. Δήμητρα αναζητά φωτογραφία του αντάρτη πατέρα της, ο οποίος δολοφονήθηκε το 1948 στις φυλακές Σπάρτης 

«Τότε κατέβηκε από το βουνό ο πατέρας μου με τον αδελφό μου τον Βασίλη. Έβαλαν στην κουζίνα τη δωδεκάχρονη αδελφή μου που δεν είχε πεθάνει ακόμη για να μην τη φάνε ζωντανή τα κοράκια. Αυτό το ελάχιστο μπόρεσαν να κάνουν. Κανείς από το χωριό δεν τόλμησε να πλησιάσει. Λίγες μέρες αργότερα τον θυμάμαι στο μισοσκόταδο να μου φτιάχνει μια φέτα ψωμί με λίγο λάδι και να κυλούν δάκρυα στο μάγουλό του. Έκτοτε δεν τον ξαναείδα», διηγείται στο «Εθνος» η κ. Πέτρουλα.

19 Ιουλίου 1944: Η μάχη στους Μανούσου το Γεφύρι

 0

Σαν σήμερα

 Η μάχη αυτή, συνέβη στις 19 Ιουλίου του 1944 μεταξύ Ελλήνων αντιστασιακών του ΕΛΑΣ και Γερμανών κατακτητών. Στην τοποθεσία “κορδέλες”, στον ποταμό Σέλα, μεταξύ Αμπελοφύτου (Αγορέλιτσα) και Χώρας, αντάρτες του ΕΛΑΣ έστησαν ενέδρα σε γερμανικό στρατιωτικό κομβόι, όπου και νίκησαν κατά κράτος.

Η ιστορική αυτή μάχη δόθηκε από το 1ο τάγμα του 9ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Στρατιωτικός Διοικητής ήταν ο μόνιμος ταγματάρχης Ηλίας Σφακιανάκης, άλλως «Μπαρμπαλιάς», ενώ Καπετάνιος του Τάγματος ο Δημ. Καλδής.

Ο τόπος της μάχης

Ακολουθεί απόσπασμα από το ιστορικό της μάχης, που γράφτηκε από τον Νίκο Μέλιο, μόνιμο αξιωματικό, Διοικητή του 2ου Λόχου του 19ου τάγματος του ΕΛΑΣ.

 «17 Ιούλη 1944, η πολιτική οργάνωση της περιοχής δίνει την πληροφορία ότι η γερμανική φάλαγγα αυτοκινήτων θ’ αποχωρήσει τις προσεχείς μέρες από την Πύλο, με κατεύθυνση Γαργαλιάνους – Κυπαρισσία.

18 Ιούλη 1944 και πριν καλά καλά ξημερώσει, τα τμήματα του τάγματος προωθούνται και καταλαμβάνουν τις θέσεις που προκαθορίστηκαν κατά την αναγνώριση. Έτσι, ο 1ος και 2ος λόχος έλαβαν θέσεις μάχης μέσα στο χώρο της ενέδρας και τα πολυβόλα τοποθετήθηκαν σε θέσεις κατάλληλες για να εκτελέσουν αξονικά πυρά στο δημόσιο δρόμο, και αν χρειαστεί, να υποστηρίξουν τα τμήματά μας της ενέδρας. Η όλη διάταξη καλύφθηκε από την κατεύθυνση της Κυπαρισσίας από μια Διμοιρία του 2ου Λόχου, από την κατεύθυνση της Πύλου από μια ομάδα του 1ου Λόχου.

ΕΛΑΣ: Χάρτης με την ανάπτυξη του ένοπλου αγώνα

ΕΛΑΣ: Χάρτης με την ανάπτυξη του ένοπλου αγώνα

Από το βιβλίο του Σαράφη για τον ΕΛΑΣ

Ο επίσημος “Ορκος του Ελασίτη”, όπως καθιερώθηκε με απόφαση της ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης) – “Κυβέρνησης του Βουνού”, το 1944 είναι ο εξής:

Ορκίζομαι ότι θα αγωνιστώ έως την τελευταία σταγόνα του αίματός μου για την πλήρη απελευθέρωση, ακεραιότητα και ανεξαρτησία της πατρίδας.
Για την περιφρούρηση των συμφερόντων του ελληνικού λαού και την αποκατάσταση και κατοχύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του. Για τον σκοπό αυτό θα υπακούω στις πράξεις και αποφάσεις της ΠΕΕΑ και θα εκτελώευσυνείδητα και πειθαρχικά τις εντολές και οδηγίες των ανωτέρων μου και θα αποφεύγω κάθε πράξη που θα με ατιμάζει σαν άτομο και σαν αγωνιστή του ελληνικού λαού.

«Από την ταινία το κόκκινο τρένο»

ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥΣΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ... Ο ΟΡΚΟΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ

Προσθήκη λεζάντας

Στις 16 Φλεβάρη του 1942, κυκλοφόρησε σε όλη την Ελλάδα η ιδρυτική προκήρυξη του ΕΛΑΣ, στην οποία διατυπώνονταν με σαφήνεια οι σκοποί του:

1. Ενοπλος αγώνας για την απελευθέρωση της πατρίδας από το ζυγό της τριπλής κατοχής (γερμανική, ιταλική, βουλγαρική).

2. Περιφρούρηση των καταχτήσεων και των ελευθεριών του λαού από κάθε επιβουλή.

3. Εξασφάλιση της τάξης ως τη διεξαγωγή των εκλογών, ώστε να μπορεί ο λαός να εκφράσει πραγματικά ελεύθερα τη θέλησή του. 

Ο ΕΛΑΣ, το ένοπλο τμήμα του ΕΑΜ έγραψε απαράμιλλες σελίδες ηρωισμού στον αγώνα κατά της τριπλής φασιστικής κατοχή της χώρας μας. Τα παλικάρια και οι κοπελιές του ΕΛΑΣ, αγωνίστηκαν με αυτοθυσία για τα ιδανικά της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.

Η ίδρυση του ΕΛ.Α.Σ ήταν υλοποίηση απόφασης της 8ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, που έγινε τον Γενάρη του '42 και ανάμεσα στα άλλα σημείωνε : 

«Ο εθνικοαπελευθερωτικός μας ανταρτοπόλεμος έχει πρωτεύουσα σημασία για την απελευθέρωση της χώρας από τον ξενικό ζυγό. Οι κομμουνιστές πρέπει να οργανώσουν, να μαζικοποιήσουν και να επεκτείνουν το ανταρτικό κίνημα στην ύπαιθρο, να περιφρουρήσουν τον εθνικοαπελευθερωτικό του χαρακτήρα και να καταπολεμήσουν αποφασιστικά κάθε τάση που θα οδηγούσε σε αντιλαϊκούς σκοπούς, σε ληστείες και πλιατσικολογήματα».

Ο Ορκος του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ

Αγωνιστές της Αντίστασης αλλά και άλλοι αναγνώστες ρωτάνε ποιος είναι ο όρκος του ΕΛΑΣ και γιατί σε διάφορα κείμενα είναι διαφορετικά διατυπωμένος. Εύλογη η απορία. Απαντάμε παραθέτοντας τα ίδια τα κείμενα.

Δημοσιεύουμε και τον όρκο του ΔΣΕ.

1.Οεπίσημος "Ορκος του Ελασίτη",καθιερωμένος με απόφαση της ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης) - "Κυβέρνησης του Βουνού", το 1944 είναι ο εξής:

"Ορκίζομαι ότι θα αγωνιστώ έως την τελευταία σταγόνα του αίματός μου

για την πλήρη απελευθέρωση, ακεραιότητα και ανεξαρτησία της πατρίδας.

Για την περιφρούρηση των συμφερόντων του ελληνικού λαού και την αποκατάσταση και κατοχύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του. Για τον

σκοπό αυτό θα υπακούω στις πράξεις και αποφάσεις της ΠΕΕΑ και θα εκτελώευσυνείδητα και πειθαρχικά τις εντολές και οδηγίες των ανωτέρων μου καιθα αποφεύγω κάθε πράξη που θα με ατιμάζει σαν άτομο και σαν αγωνιστή

του ελληνικού λαού".

• (Από τα βιβλία: Σπύρου Κωτσάκη "Εισφορά" σελ. 189, και "Στ' άρματα,

Στ' άρματα" σελ. 157).

2. Ο Ορκος της πρώτης αντάρτικης ομάδας στη Ρούμελη που έγραψε ο Αρης Βελουχιώτης και δόθηκε το 1942 στη Γραμμένη Οξιά είναι:

"Εγώ παιδί του ελληνικού λαού, ορκίζομαι να αγωνιστώ πιστά από τις τάξεις του ΕΛΑΣ, χύνοντας και την τελευταία ρανίδα του αίματός μου, σαν γνήσιος πατριώτης για το διώξιμο του εχθρού από τον τόπο μας, για τις ελευθερίες του λαού μας, κι ακόμα να είμαι πιστός και άγρυπνος φρουρός προστασίας στην περιουσία και το βιος του αγρότη. Δέχομαι προκαταβολικά την ποινή του θανάτου αν ατιμάσω την ιδιότητά μου ως πολεμιστής του Εθνους και του λαού και υπόσχομαι να δοξάσω και να τιμήσω το όπλο που κρατώ και να μην το παραδώσω αν δεν ξεσκλαβωθεί η Πατρίδα μου και δε γίνει ο λαός νοικοκύρης στον τόπο του".

• (Από το βιβλίο του Γιάννη Μαρρέ).

Οι κινηματογραφιστές του ΕΛΑΣ – Ολα τα φιλμ-ντοκουμέντα

Πρόκειται για το σύνολο της παραγωγής σε φιλμ από το κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ, (ή ορθότερα, το φωτοκινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ), που έχει διασωθεί. Κάτι λιγότερο από 11 λεπτά. Δόθηκαν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας από την Ολυμπία και τον Κώστα Παπαδούκα, αδερφό του Θανάση Παπαδούκα, του οπερατέρ του κινηματογραφικού συνεργείου του ΕΛΑΣ, από το φθινόπωρο του 1944 μέχρι λίγο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Πριν από τον Θανάση Παπαδούκα, την δουλειά αυτή έκανε ο οπερατέρ Ιωάννης Νισυρίου, με μία μηχανή που είχαν βρει «σε κάτι κιβώτια γερμανικά μαζί με φιλμ, τραβηγμένα και ατράβηχτα», όπως διηγείται ο Θανάσης Παπαδούκας.

Ισως η πιο κλασική φωτογραφία με αντάρτες του ΕΛΑΣ. Οκτώβριος 1944, στα βουνά κοντά στην Αθήνα. Ο πρώτος άνδρας δεξιά είναι ο Σαλβατόρ Μπακόλας, 1922-2012, ή ‘Σωτήρης’, ο μοναδικός από την οικογένειά του που επέζησε από το Ολοκαύτωμα.

Το συνεργείο, υπό την εποπτεία του ζωγράφου Δημήτρη Μεγαλίδη, και με τη συμμετοχή του Κώστα Μακρή, γύρισε αρκετά μέτρα φιλμ, από τα οποία έχουν διασωθεί αυτά τα αποσπάσματα που μπορείτε να δείτε παρακάτω στο βίντεο.

Τα μέλη του συνεργείου:

• Δημήτρης Μεγαλίδης, προϊστάμενος
• Ιωάννης Νισυρίου, οπερατέρ
• Θανάσης Παπαδούκας, οπερατέρ
• Κώστας Μακρής

Περιγραφή των σκηνών:

• Συνεδρίαση της ΠΕΕΑ στην Ευρυτανία, άνοιξη του 1944. Διακρίνεται ο Σπύρος Μελετζής, φωτογράφος του αγώνα [Οι φωτογραφίες των μελών του συνεργείου, στους τίτλους στην αρχή είναι του Σπύρου Μελετζή].
• Ο Αρης Βελουχιώτης και οι Μαυροσκούφηδες, έφιπποι, τέλη του 1944 ή αρχές του 1945
• Η Ταξιαρχία Ιππικού στη Λάρισα, με τα άλογα που ο ΕΛΑΣ είχε πάρει λάφυρα από τους Ιταλούς, τέλη του 1944 ή αρχές του 1945, επίσης.
• Ο Στέφανος Σαράφης και ο Αρης Βελουχιώτης με τους Μαυροσκούφηδες του, όλοι έφιπποι, πιθανόν στα Ιωάννινα, φθινόπωρο του 1944.
• Ο Στέφανος Σαράφης και ο Αρης Βελουχιώτης με τα στελέχη του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ ποζάρουν στην έδρα του ΓΣ.

Κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ 1943 1945 – Ολα τα φιλμ

Μαρτίου 27, 2013 από seisaxthiablog

Πρόκειται για το σύνολο της παραγωγής σε φιλμ από το κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ, (ή ορθότερα, το φωτοκινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ), που έχει διασωθεί. Κάτι λιγότερο από 11 λεπτά. Δόθηκαν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας από την Ολυμπία και τον Κώστα Παπαδούκα, αδερφό του Θανάση Παπαδούκα, του οπερατέρ του κινηματογραφικού συνεργείου του ΕΛΑΣ, από το φθινόπωρο του 1944 μέχρι λίγο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Πριν από τον Θανάση Παπαδούκα, την δουλειά αυτή έκανε ο οπερατέρ Ιωάννης Νισυρίου, με μία μηχανή που είχαν βρει «σε κάτι κιβώτια γερμανικά μαζί με φιλμ, τραβηγμένα και ατράβηχτα», όπως διηγείται ο Θανάσης Παπαδούκας.

Το συνεργείο, υπό την εποπτεία του ζωγράφου Δημήτρη Μεγαλίδη, και με τη συμμετοχή του Κώστα Μακρή, γύρισε αρκετά μέτρα φιλμ, από τα οποία έχουν διασωθεί αυτά τα αποσπάσματα που μπορείτε να δείτε παρακάτω στο βίντεο.

Τα μέλη του συνεργείου: * Δημήτρης Μεγαλίδης, προϊστάμενος * Ιωάννης Νισυρίου, οπερατέρ * Θανάσης Παπαδούκας, οπερατέρ * Κώστας Μακρής

Περιγραφή των σκηνών: * Συνεδρίαση της ΠΕΕΑ στην Ευρυτανία, άνοιξη του 1944. Διακρίνεται ο Σπύρος Μελετζής, φωτογράφος του αγώνα [Οι φωτογραφίες των μελών του συνεργείου, στους τίτλους στην αρχή είναι του Σπύρου Μελετζή]. * Ο Αρης Βελουχιώτης και οι Μαυροσκούφηδες, έφιπποι, τέλη του 1944 ή αρχές του 1945 * Η Ταξιαρχία Ιππικού στη Λάρισα, με τα άλογα που ο ΕΛΑΣ είχε πάρει λάφυρα από τους Ιταλούς, τέλη του 1944 ή αρχές του 1945, επίσης. * Ο Στέφανος Σαράφης και ο Αρης Βελουχιώτης με τους Μαυροσκούφηδες του, όλοι έφιπποι, πιθανόν στα Ιωάννινα, φθινόπωρο του 1944. * Ο Στέφανος Σαράφης και ο Αρης Βελουχιώτης με τα στελέχη του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ ποζάρουν στην έδρα του ΓΣ. * Πορεία ανταρτών μέσα στο χιόνι, μετά από μάχη με του Γερμανούς. Κουβαλάνε τραυματισμένους συντρόφους τους. Οταν ο ένας πεθαίνει, τον θάβουν στο χιόνι, χειμώνας 1943-1944. * Αντάρτες έπειτα από πορεία φτάνουν σε ορεινό χωριό, όπου οι γυναίκες του χωριού τους κερνούν και τους φιλεύουν. * Σκηνοθετημένη μάχη-ναυμαχία του ΕΛΑΝ. Οι Γερμανοί “ηθοποιοί” είναι πραγματικοί αιχμάλωτοι, που μάλιστα, μη γνωρίζοντας για τη σκηνοθεσία, νόμιζαν ότι οι ΕΛΑΝίτες επρόκειτο να τους εξοντώσουν. * Θεατρική παράσταση από ερασιτέχνες ηθοποιούς των πολιτιστικών ομάδων των ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΕΠΟΝ στην πλατεία του χωριού. Παρακολουθούν αξιωματικοί και οπλίτες του ΕΛΑΣ, και όλος ο πληθυσμός του χωριού, που μάλλον βλέπει για πρώτη φορά θέατρο. * Σκηνές απελευθέρωσης της Πάτρας. * Παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ, μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. Διακρίνονται και Βρετανοί ένστολοι που επιτηρούν την παράδοση των όπλων. * Στο κλείσιμο, οι τραγικές σκηνές με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ να κλαίνε την στιγμή που παραδίδουν τα τιμημένα άρματά τους.

Κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ 1943 1945 - Ολα τα φιλμ

ΝΈΑ

Κινηματογραφικό συνεργείο του ΕΛΑΣ 1943 1945 - Ολα τα φιλμ