Η «Οδύσσεια» του Νόλαν: όταν ο ελληνικός Όμηρος γίνεται αμερικανικός μύθος

Ο Κρίστοφερ Νόλαν δημιούργησε ένα εντυπωσιακό κινηματογραφικό έπος. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, για έναν Έλληνα θεατή δεν είναι εάν η ταινία είναι «πιστή» στις πανοπλίες και στα πρόσωπα, αλλά εάν διατηρεί τον ηθικό, πολιτικό και μεταφυσικό πυρήνα της Οδύσσειας.

Οι πρώτες κριτικές για την Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν είναι σχεδόν θριαμβευτικές. Οι περισσότεροι κριτικοί συμφωνούν ότι πρόκειται για ένα οπτικό και τεχνικό επίτευγμα: μια κινηματογραφική εμπειρία τεράστιας κλίμακας, με επιβλητικά τοπία, πραγματικά πλοία, σωματικές μάχες, τέρατα, θεούς και έναν Οδυσσέα σημαδεμένο από τον πόλεμο.

Ο Guardian μιλά για ένα συγκλονιστικό έπος ανδρών, τεράτων και ηθικής μεταμόρφωσης. Το Vulture τοποθετεί την ταινία στο φυσικό καταληκτικό σημείο ολόκληρης της κινηματογραφικής πορείας του Νόλαν, ενώ η Washington Post υποστηρίζει ότι η ομορφιά της ταινίας κάνει πολλές από τις προηγούμενες αντιπαραθέσεις να μοιάζουν δευτερεύουσες. Την ίδια στιγμή, όμως, ακόμη και οι θετικές κριτικές αναγνωρίζουν ότι ο σκηνοθέτης διατηρεί ορισμένα στοιχεία του Ομήρου και μετασχηματίζει ριζικά άλλα.

Από ελληνική σκοπιά, αυτό ακριβώς είναι το ενδιαφέρον ζήτημα.

Όχι αν ένας ξένος σκηνοθέτης «δικαιούται» να κινηματογραφήσει την Οδύσσεια. Ούτε αν κάθε ηθοποιός έχει την υποτιθέμενη εμφάνιση ενός ανθρώπου της μυκηναϊκής εποχής. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι:

Τι απομένει από τον ελληνικό Όμηρο όταν το έργο περνά μέσα από την κοσμοθεωρία του σύγχρονου Χόλιγουντ;

Ο Όμηρος ήταν Έλληνας — αλλά δεν είναι ιδιοκτησία μας

Ναι, ο Όμηρος ήταν Έλληνας. Ή, ακριβέστερα, το όνομα «Όμηρος» συμπυκνώνει μια μακρά ελληνική επική παράδοση, η οποία διαμορφώθηκε στην ελληνική γλώσσα, μέσα στον θρησκευτικό, κοινωνικό και πολιτικό κόσμο των αρχαίων Ελλήνων.

Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΚΥΛΛΑ ΣΤΗ ΧΑΡΥΒΔΗ

Του Δημήτρη Χονδροκούκη

Πώς το Χόλιγουντ και η θεσμική Εκπαίδευση ακρωτηριάζουν το έπος

Το έπος της Οδύσσειας έχει σήμερα μια θλιβερή τύχη, στενάχωρη για όποιον πραγματικά εκτιμά αυτό το κορυφαίο μνημείο της ανάπτυξης του ανθρώπινου πολιτισμού, το οποίο, όταν κατανοείται επιστημονικά στην ουσία του, μπορεί να προσφέρει και σήμερα και πάντα μια γνώση εξαιρετικής σημασίας για την ουσία της κοινωνίας και του ανθρώπου. Τόσο το Χόλιγουντ όσο και η σχολική και ακαδημαϊκή διδασκαλία ακρωτηριάζουν την Οδύσσεια από αυτό το χαρακτηριστικό της, βαφτίζοντας ως διαχρονικά τα στοιχεία εκείνα που είτε είναι δευτερεύοντα και μη ιδιάζοντα της Οδύσσειας είτε αποτελούν αναχρονιστικές προβολές κατηγοριών του σήμερα στην αρχαιότητα, κατασκευάζοντας έτσι μια ψευδή διαχρονικότητα.  

Από τη μία, το Χόλιγουντ κακοποιεί συστηματικά κάθε στοιχείο παράδοσης οποιουδήποτε πολιτισμού με ιστορικό βάθος και εξαφανίζει κάθε ίχνος της ιδιαίτερης λογικής ραχοκοκκαλιάς των μύθων. Όταν η Οδύσσεια μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη, η περιπέτεια συρρικνώνεται στα ελάχιστα δομικά στοιχεία της περιπέτειας: ο ήρωας αντιμετωπίζει τρομερούς κινδύνους και τέρατα, καταφέρνει να επιστρέψει στην Ιθάκη, φονεύει τους μνηστήρες, επανασυνδέεται με την οικογένειά του και ανακτά την εξουσία. Όμως, αυτά τα δομικά στοιχεία δεν αποτυπώνουν την ιδιαιτερότητα της Οδύσσειας· απλώς την καθιστούν πρόσφορη για εκμετάλλευση από τη βιομηχανία του θεάματος που έχει στερέψει από αξιοπρεπή σενάρια.

Η Οδύσσεια του Νόλαν δεν αναμένεται να πρωτοτυπήσει ως προς τα γενικά χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν. Η πλήρης αποστείρωση του σεναρίου από τα κεντρικά ζητήματα που δομούν το έπος αναμένεται να συνοδεύεται από μερικές πινελιές της τρέχουσας mainstream προπαγάνδας, δηλαδή στοιχεία ρατσιστικού αντιρατσισμού, σεξιστικού αντισεξισμού, μιλιταριστικού πασιφισμού και άλλα. (Συγκεκριμένα για τη νέα ταινία της Οδύσσειας θα γράψω στις επόμενες μέρες, μόλις η ταινία βγει στις αίθουσες, διότι οφείλουμε να είμαστε συγκεκριμένοι στην κριτική μας. Μπορεί το Χόλιγουντ να φαίνεται εύκολος στόχος και, συνεπώς, εύκολη και η κριτική του, όμως εδώ δεν πάμε για την «εύκολη» κριτική που ακούει κανείς από πτυχιούχους youtubers, αλλά για τη συστηματική κριτική που εξετάζει επιστημονικά τόσο το έπος όσο και τη βιομηχανία του θεάματος.)

Ο ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΘΑΡΜΑ ΤΗΣ ΙΘΑΚΗΣ

Του Κώστα Χατζηαντωνίου 

Έτυχε τις ημέρες τούτες να διαβάζω για έναν σπουδαίο άνδρα της ελληνικής μυθολογίας, τον Παλαμήδη. Κι ένιωσα να φωτίζονται τα αίτια μιας πανάρχαιας κακοδαιμονίας που θέλει στον ελληνικό κόσμο να δοξάζονται τόσο συχνά δόλια καθάρματα και απατεώνες και να ζουν (αν ζουν) στο ημίφως μορφές όπως εκείνος ο Παλαμήδης που φημιζόταν για την σοφία και την επινοητικότητά του, ήταν εφευρέτης μερικών από τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου, πλήθους μέσων της ναυτιλίας, των φάρων, των μέτρων, των σταθμών και των νομισμάτων, καθώς και της διαίρεσης του χρόνου σε ώρες, ημέρες και μήνες, αλλά και παιχνιδιών, όσο και στρατηγημάτων. Όμως η μοίρα του Παλαμήδη δεν σφραγίστηκε από την ευφυΐα του αλλά από την παλιανθρωπιά του Οδυσσέα. Ναι, του σπουδαίου αυτού συμβόλου της ελληνικής πονηριάς. Βαριές κουβέντες. Ακούστε όμως την συνέχεια της ζωής και το τέλος του Παλαμήδη κι ίσως με δικαιολογήσετε.

Όταν ο Αγαμέμνων συγκέντρωνε τις δυνάμεις των Αχαιών για την εκστρατεία στην Τροία, έστειλε τον Παλαμήδη στην Ιθάκη για να φέρει τον Οδυσσέα, ο οποίος είχε υποσχεθεί (και αυτός...) να υπερασπιστεί τον γάμο της Ελένης και του Μενελάου. Ο Οδυσσέας καμία όρεξη δεν είχε για εκστρατείες κι ούτε έδινε σημασία σε όρκους και τα συναφή. Προσποιείται λοιπόν (περιμένοντας τον Παλαμήδη) τον τρελλό, οργώνοντας τα χωράφια του με έναν γάιδαρο και ένα βόδι και σπέρνοντας... αλάτι. Ο Παλαμήδης μάντεψε τι συνέβαινε και έβαλε μπροστά στο άροτρο τον νεογέννητο γιο του Οδυσσέα, τον Τηλέμαχο. Ο Οδυσσέας φυσικά σταμάτησε και έτσι αποκαλύφθηκε ότι διατηρούσε πλήρως τα λογικά του. Αναγκάστηκε έτσι με βαριά καρδιά να ακολουθήσει τους Αχαιούς. Αλλά η μνησικακία του δεν έσβησε ποτέ. 

Στην Τροία η συμβολή του Παλαμήδη στην οργάνωση του στρατού και του στόλου των Αχαιών ήταν τεράστια. Σχεδίασε ένα οχυρό που θα προστάτευε τον στρατό από τις επιθέσεις των Τρώων, φρόντιζε για τις ανάγκες του στρατού, είχε εφεύρει τους κύβους, ένα παιχνίδι για να περνούν οι στρατιώτες ευχάριστα την ώρα τους ενώ μια μέρα που έγινε έκλειψη ηλίου και όλοι νόμιζαν ότι αυτό ήταν κακό προμήνυμα, ο Παλαμήδης εξήγησε το φαινόμενο και τους καθησύχασε.

Η Οδύσσεια

Η Οδύσσεια 3D Animation (Ελληνικοί Υπότιτλοι) 

Η Οδύσσεια είναι μια 3D Animation ταινία που έχω φτιάξει βασισμένη στο έπος του Ομήρου. Σκηνοθεσία, παραγωγή και μουσική έχουν γίνει από εμένα. Στο κανάλι μου περιλαμβάνεται και η έκδοση χωρίς ελληνικούς υπότιτλους.

π. Ευάγγελος Παπανικολάου: « Ιλιάδα - Οδύσσεια - Αίνειάδα »

ΛΖ΄ ΠΑΤΡΙΑ 18.10.24 | Αφιέρωμα: «Φως Αρχαίον» π. Ευάγγελος Παπανικολάου: «Ιλιάδα - Οδύσσεια - Αίνειάδα»

Ο αποσυμβολισμός της Οδύσσειας

 Βαγγέλης Παππάς 

Αναμφισβήτητα, η Οδύσσεια αποτελεί ένα πανανθρώπινο εγχειρίδιο αυτογνωσίας το οποίο παραμένει άγνωστο σε πολλούς από εμάς. 

Μια εμπειρία που καθρεφτίζει τον αέναο αγώνα μας για την επιστροφή στην Ιθάκη, δηλαδή την κατάκτηση ίσως του μοναδικού στόχου κάθε ενός από εμάς: την συνάντηση και την ένωση με την ψυχή μας, έπειτα από τις πνευματικές περιπέτειες μιας ολόκληρης ζωής.

Ο εικαστικός Βαγγέλης Παππάς παρουσιάζει το μεγάλο ταξίδι του ανθρώπου πίσω από το κείμενο του Ομήρου.

ΠΗΓΗ: https://antifono.gr/oddysey/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

Σήμερα συμπληρώνονται 100 χρόνια από την έκδοση του «Οδυσσέα»

Ωχ, κι άλλος ελληναράς! Βοήθεια, Καλύβα, Λιάκο, Μπήτον, Ευθυμίου! ¨Ημαρτον, ο Φιάλης, η κεερφα τι θα πούνε; 

Σήμερα συμπληρώνονται 100 χρόνια από την έκδοση του «Οδυσσέα», του διάσημου βιβλίου του Ιρλανδού συγγραφέα Τζέιμς Τζόυς.

Ο Τζέιμς Τζόυς, ένας αφοσιωμένος φιλέλληνας, επέμεινε ότι το εξώφυλλο έπρεπε να ταιριάζει με το μπλε της ελληνικής σημαίας (που ήταν κρεμασμένο στο διαμέρισμά του στο Παρίσι), επισημαίνει, μέσω Twitter, η ιρλανδική πρεσβεία στην Ελλάδα.

Μέχρι την τελευταία του μέρα, ο Τζόυς διατηρούσε ενδιαφέρον για τις ελληνικές υποθέσεις και ήταν γνωστό ότι τελείωνε τους εορτασμούς των γενεθλίων του τραγουδώντας τον ελληνικό εθνικό ύμνο, σημειώνεται στην ίδια ανάρτηση.

    Ο «Οδυσσέας», που εκδόθηκε το 1922 και κυκλοφόρησε στο Παρίσι, αναγνωρίζεται πλέον ευρέως ως αριστούργημα της μοντέρνας γραφής.

Η ιρλανδική πρεσβεία εκφράζει την προτροπή στο ελληνικό κοινό να ακολουθήσει τους λογαριασμούς της πρεσβείας στα κοινωνικά δίκτυα το 2022, «καθώς γιορτάζουμε τα 100 χρόνια του “Οδυσσέα” – “…ναι είπα, ναι θέλω, Ναι”».

    Σήμερα συμπληρώνονται 100 χρόνια από την έκδοση του ‘#Οδυσσέα’ από τον Ιρλανδό συγγραφέα Τζέιμς Τζόυς. Ο #Τζόυς, ένας αφοσιωμένος φιλέλληνας, επέμεινε ότι το εξώφυλλο έπρεπε να ταιριάζει με το μπλε της ελληνικής σημαίας (που κρεμόταν στο διαμέρισμα του στο Παρίσι).🇬🇷 pic.twitter.com/85V6uyVyNm

    — Irish Embassy Athens (@IrlEmbAthens) February 2, 2022