Του Γιάννη Ταχόπουλου
Ἡ πρόσφατη προσθήκη νέου κομματιοῦ μαρμάρου στὸν Παρθενώνα ὁδήγησε σὲ συζητήσεις σχετικὰ μὲ τὸ ὀρθὸ τῆς ἐνέργειας αὐτῆς (π.χ. βλ. μία στὸ 1ο σχόλιο). Πρέπει νὰ προστεθεῖ μάρμαρο στὸ ἀέτωμα, γιὰ νὰ δοῦμε καλύτερα πῶς ἦταν στὴν ἀρχαιότητα, λὲν μερικοί· ὄχι, δὲν πρέπει γιὰ διάφορους λόγους, λὲν ἄλλοι. Ὡστόσο, ἐκεῖνο ποὺ ἀγνοήθηκε εἶναι ἡ συζήτηση γιὰ τὸ αὐτονόητο: Ἡ ἰδέα τοῦ «μνημείου». Ὁ Παρθενώνας εἶναι ἕνα «μνημεῖο», λένε, καὶ γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τοῦ φερόμαστε ἔτσι, χωρὶς προσθῆκες, κι ὄχι ἀλλιῶς.
Ἡ ἰδέα τοῦ μνημείου, ἢ μᾶλλον τοῦ μουσείου, εἶναι ἕνα ἀκόμη δεῖγμα τῆς ἀξίωσης τῶν Νέων Χρόνων νὰ ὁρίζουν ὡς ἀποστειρωμένο, νεκρὸ παρελθὸν τὴν ἐποχὴ πρὶν ἀπὸ αὐτούς. Εἶναι ἡ προϊστορία τῆς Ἀνθρωπότητας (ὁ κόσμος ξεκίνησε τὸ 1789 καὶ τὸ 1968), τὴν ὁποία βάζουν σὲ ἀεροστεγῶς κλεισμένο βάζο, πίσω ἀπὸ τὴ βιτρίνα, καὶ τὴ μελετᾶνε, τὴν ἀνατέμνουν, τὴν περιγράφουν μὲ ἀντικειμενικότητα.
Οἱ προηγούμενες ἐποχές, ὅμως (δηλαδὴ καὶ ἡ Ἀρχαιότητα), ὅταν ἕνα κτήριο καταστρεφόταν μερικῶς, τὸ ἐπανοικοδομοῦσαν, ἀκριβῶς ἐπειδὴ δὲν ἀρέσκονταν στὴν μυθολογία ποὺ κατασκεύασαν οἱ Νέοι Χρόνοι. Γι' αὐτὸ βλέπουμε καὶ τὰ spolia, κομμάτια παλιότερων κτηρίων τοποθετημένα σὲ νέα. Ὁ ρομαντισμὸς τῶν ἐρειπίων εἶναι μιὰ καινοφανής, νεοτερικὴ θανατόφιλη ἀντίληψη ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὴν χρήση τῶν ἐρειπίων ἀπὸ τοὺς Νέους Χρονους ὡς —ἄσχετου μὲ τοὺς συμβολισμοὺς ὅσων ἀνήγειραν τὰ ἐρείπια— συμβόλων. Σὲ ἀντίθεση πρὸς τὴν ἀντίληψη ὅσων διαμαρτύρονται γιὰ τὴν πρόσφατη «κακοποίηση» τοῦ Παρθενώνα (ἀντίληψη βασιζόμενη στὴν ἀντικλασικὴ ἰδέα ὅτι τὸ ἐρείπιο πρέπει νὰ μείνει ἐρείπιο), στὴν Ἀρχαιότητα ὁ Παρθενώνας δὲν συγκαταλεγόταν στὴ λίστα μὲ τὰ ἑπτὰ θαύματα τοῦ ἀρχαίου κόσμου.
