Πώς η Ελλάδα κατέλαβε την Ανατολική Θράκη το 1920 – Η συντριβή και η αιχμαλωσία του Τζαφέρ Ταγιάρ - Η Αδριανούπολη σε ελληνικά χέρια μετά το 1354 - Η διοικητική οργάνωση της Ανατολικής Θράκης
Μιχάλης Στούκας-ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
Τον Ιούλιο του 1920 η Στρατιά Θράκης με επικεφαλής τον Στρατηγό Εμμανουήλ Ζυμβρακάκη πέρασε τον Έβρο και έφτασε μέχρι τα προάστια της Κωνσταντινούπολης. Αφορμή γι’ αυτό ήταν το επαναστατικό κίνημα του Συνταγματάρχη Τζαφέρ Ταγιάρ, διοικητή του Α’ Τουρκικού Σώματος. Ο Ταγιάρ ο οποίος διακατεχόταν από τις ίδιες ιδέες με τον Κεμάλ στασίασε κατά του Σουλτάνου τον Απρίλιο του 1920 ώστε να μην δοθεί η Θράκη (Δυτική και Ανατολική) στις νικήτριες Δυνάμεις του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και ειδικότερα στην Ελλάδα.
Στην Αδριανούπολη προσπάθησε να εξαναγκάσει τον Μητροπολίτη Πολύκαρπο να υπογράψει κείμενο εκ μέρους του ποιμνίου του ότι προτιμά την τουρκική διοίκηση. Οι Βούλγαροι υποσχέθηκαν στον Ταγιάρ βοήθεια με 15.000 αξιωματικούς και στρατιώτες. Στις 12 Ιουνίου ο Ταγιάρ κήρυξε την αυτονομία της Ανατολικής Θράκης. Οθωμανοί και Ισραηλίτες ενίσχυσαν οικονομικά την κυβέρνηση που σχημάτισε ο Ταγιάρ στην οποία συμμετείχαν και τρεις Βούλγαροι ως Υπουργοί Εσόδων, Γεωργίας και Ταχυδρομείων – Τηλεγραφείων. Έλληνες και Αρμένιοι αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση και τους επιβλήθηκαν φόροι. Από έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή Ελλήνων στρατιωτικών αποδείχθηκε ότι ο Ταγιάρ βρισκόταν σε συνεννοήσεις τόσο με την Υψηλή Πύλη όσο και με τον Κεμάλ… Να σημειώσουμε ότι ο Τούρκος Συνταγματάρχης είχε επιστρατεύσει δέκα ηλικιακές κλάσεις Μουσουλμάνων της Ανατολικής Θράκης και στα τέλη Μαΐου 1920 ήταν επικεφαλής τριών μεραρχιών με συνολική δύναμη 25.000 ανδρών που είχαν υποστήριξη από 89 πεδινά και 47 βαριά τοπομαχικά πυροβόλα.
