Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΝΟΗΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΝΟΗΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

17 Οκτωβρίου 2026

«ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΣΚΕΨΗ» Από Πιερλουίτζι Φάγκαν

« Έχω ξεκινήσει μια ακόμη φάση μελέτης σχετικά με την εικόνα του κόσμου»


Εικονογράφηση εξωφύλλου - Beppe Giacobbe

ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΝΕΑ ΣΚΕΨΗ

Έχω ξεκινήσει μια ακόμη φάση μελέτης των σχετικών πτυχών της κοσμοθεωρίας μας, του γενικού συστήματος σκέψης μας. Αυτό το σύστημα σκέψης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη την κοινωνία και το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται ο στοχαστής, το όργανό του ως μέρος ενός σώματος, την εξελικτική ιστορία (τουλάχιστον σε επίπεδο τάξης, τάξης, γένους και είδους) του μακροσυστήματος στο οποίο ανήκει, καθώς και την συγκεκριμένη εξελικτική ιστορία (εθνικότητα, φύλο, κοινωνική τάξη κ.λπ.). Στη συνέχεια διάβασα το "Νους και Εγκέφαλος" (LC) του ιστορικού της επιστήμης Matthew Cobb (Einaudi), το οποίο ανασυνθέτει την ανθρώπινη μελέτη του οργάνου (εγκέφαλος) και της λειτουργίας (νου), από τους Έλληνες μέχρι σήμερα.[(mind)* 

Αν και το υπό έρευνα όργανο ανήκει εκ φύσεως στον τομέα της βιολογίας, η συντριπτική πλειοψηφία των μεταφορών και αναλογιών που καθοδηγούν την έρευνα είναι τεχνολογικής φύσης. Με εξαίρεση μερικούς Γερμανούς φυσιοδίφες του 18ου αιώνα που εξερεύνησαν δάση, δέντρα και ρίζες, η συλλογή μεταφορών περιλαμβάνει μύλους, υδραυλικά συστήματα, μηχανικά συστήματα, ρολόγια, ατμομηχανές, τηλεφωνικά κέντρα, υπολογιστές, το Διαδίκτυο. Όλα νεκρά πράγματα σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε κάτι ζωντανό - την ουσία της ζωντάνιας, θα μπορούσαμε να πούμε.

Αυτή η στροφή προς την μηχανοποίηση εντάχθηκε στη συνέχεια στο πλαίσιο της διχοτομικής λογικής (της απλής διαλεκτικής ή διαλεκτικής δύο όρων), πυροδοτώντας την αντίδραση των πνευματιστών. Μηχανικών και τεχνιτών από τη μία πλευρά, πνευματιστών και μεταφυσικών από την άλλη. Ενδιάμεσα, ένα βιολογικό όργανο, μέσα σε ένα ζωντανό σώμα, με μια σύνθετη εξελικτική ιστορία και πλήρως σχηματισμένο, δρα και αλλάζει συνεχώς (αφού είναι πραγματικά προσαρμοστικό) σε σχέση με ό,τι βρίσκεται έξω από εμάς, είτε πρόκειται για τη φύση είτε για την κοινωνία (στην πραγματικότητα χωρίς «ή», αλλά με «και»).

Ο Cobb αναφέρει κάτι που έχω διαβάσει σε άλλα εγχειρίδια βιολογίας: πόσοι μελετητές επαναστατούν ενάντια στην τεράστια ποσότητα δεδομένων που προέρχονται από ολοένα και πιο μαθηματικά ερευνητικά έργα, μια τεράστια και αρκετά αδρανή μάζα πληροφοριών που γεννιέται από την έμμεση πεποίθηση ότι από μια τέτοια ποσότητα, αργά ή γρήγορα θα προκύψει μια νέα ποιότητα. Αυτό το γεγονός υπάρχει, αλλά δεν είναι απαραίτητα νόμος. Θα μπορούσε να είναι ένας κανόνας με λίγο πολύ περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, δεν γνωρίζουμε πόσο. Και εδώ, αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα των αναλογιών μεταξύ διαφορετικών πεδίων. Συχνά συμβαίνει από την αυξανόμενη ποσότητα να αναδύεται μια νέα ποιότητα, αλλά στις ιστορικές μορφές σκέψης, ίσως ο μηχανισμός να είναι διαφορετικός.