από Βασίλης Βιλιάρδος
.
Η ελληνική οικονομία ευρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιστορική πρόκληση – επειδή ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αναδεικνύει ξανά τα δομικά προβλήματα της χώρας. Στην εποχή της Ευρωζώνης, η απώλεια που καταγράφει η ελληνική ανταγωνιστικότητα τείνει να γίνει μόνιμη. Χωρίς τα παραδοσιακά εργαλεία της νομισματικής πολιτικής, το δίλημμα ευρώ vs δραχμή έρχεται ξανά στην επιφάνεια – όχι βέβαια ως τάση επιστροφής, αλλά ως μάθημα για το πώς η έλλειψη ευελιξίας επηρεάζει άμεσα την αγοραστική δύναμη των Πολιτών και το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων. Στο παρελθόν, πριν από την είσοδο στην Ευρωζώνη, όταν η Ελλάδα είχε υψηλό πληθωρισμό, η κυβέρνηση και η Τράπεζα της Ελλάδος μπορούσαν να καταφύγουν στην υποτίμηση της δραχμής – οπότε, υποτιμώντας το εθνικό νόμισμα, τα ελληνικά προϊόντα γίνονταν αυτόματα πιο φθηνά για τους ξένους που είχαν ισχυρότερα νομίσματα «σβήνοντας» έτσι την απώλεια της ανταγωνιστικότητας που είχε προκαλέσει ο πληθωρισμός. Σήμερα όμως, εντός της Ευρωζώνης, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο – αφού η Ελλάδα μοιράζεται το ίδιο νόμισμα με τους βασικούς εμπορικούς της εταίρους και δεν μπορεί να το υποτιμήσει. Επομένως, όταν η χώρα έχει υψηλότερο πληθωρισμό, η απώλεια της ανταγωνιστικότητας γίνεται μόνιμη και συσσωρευτική – με πολύ οδυνηρά επακόλουθα για τους Έλληνες.
Ανάλυση
Οι τρόποι αντιμετώπισης ενός πολύ υψηλού χρέους, τόσο σε απόλυτο μέγεθος, όσο και σε σχέση με το ΑΕΠ, είναι οι εξής τρεις: (α) η διαγραφή μέρους του (= «κούρεμα»), (β) ο πληθωρισμός και (γ) η χρηματοπιστωτική καταστολή – η οποία θα μπορούσε να μεταφρασθεί ως μία σταδιακή συρρίκνωση των πραγματικών αποταμιεύσεων (ανάλυση).
Στην περίπτωση της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, ο πληθωρισμός είναι το μεγαλύτερο δώρο που θα μπορούσε να δοθεί στην κυβέρνηση – αφού συμβαίνουν τα εξής:
(α) Ο πληθωρισμός «διαβρώνει» το χρέος σε απόλυτα νούμερα. Για παράδειγμα, με πληθωρισμό 2%, τα 30.000 € που οφείλονται για το 2041, θα αγοράζουν όσα περίπου 22.300 € σήμερα – ενώ με πληθωρισμό 3%, μόλις 19.250 € (μαθηματικός υπολογισμός στο τέλος).
(β) Ο πληθωρισμός μειώνει τη σχέση χρέος προς ΑΕΠ. Για παράδειγμα, το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε από το 2019 έως το 2025 κατά περίπου 20 δις € στα 204 δις € – ενώ το ονομαστικό, δηλαδή μαζί με τον πληθωρισμό, στα 248 δις €. Με υποθετικά λοιπόν σταθερό δημόσιο χρέος στα 363 δις € (γράφημα), το δημόσιο χρέος ως προς το πραγματικό ΑΕΠ ήταν στο 178% του ΑΕΠ (όσο περίπου το 2019), ενώ ως προς το πληθωριστικό διαμορφώθηκε στο 146% – οπότε η πτώση του κατά τις 32 μονάδες οφειλόταν αποκλειστικά και μόνο στον πληθωρισμό.
