Τα σύνορα μετρούν 2

Γιατί η ανθρωπότητα πρέπει να ανακαλύψει ξανά την τέχνη της χάραξης συνόρων

Frank Furedi

Πρόλογος στην ιταλική έκδοση: Andrea Zhok

Ο έπαινος των συνόρων και ο φιλελεύθερος λόγος

2. Προσωπικά όρια και ιδιωτικοποίηση της πολιτικής

Η ίδια δυναμική της κατάρριψης των ορίων τροφοδοτείται και στο προσωπικό επίπεδο. Ο Furedi εξετάζει αυτή τη διαδικασία με ιδιαίτερη αναφορά στη διάκριση ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια σφαίρα, στο προσωπικό και το πολιτικό. Η οικογένεια, παρατηρεί ο συγγραφέας, ως «εσωτερικός» και «κλειστός» τόπος, υφίσταται εδώ και δεκαετίες έναν συστηματικό δυσφημιστικό βομβαρδισμό. Η οικογένεια παρουσιάζεται εδώ και μισό αιώνα ως τόπος καταπίεσης, κακοποίησης, στενοκεφαλιάς, και αυτό τόσο περισσότερο όσο περισσότερο εμφανίζεται σύμφωνα με «παραδοσιακούς» κανόνες· γίνεται ενδεχομένως αποδεκτή μόνο αν είναι μια ανοιχτή οικογένεια, ορθάνοιχτη, κατά προτίμηση ξεχαρβαλωμένη, δηλαδή όσο το δυνατόν λιγότερο αντιπροσωπεύει μια οντότητα που μπορεί να οριστεί με δική της αυτόνομη ταυτότητα.

Δεν υπάρχει αναφορά για την αστική και οικιακή βία που να μην υπογραμμίζει ότι η βία ασκείται συχνά από «γνωστά πρόσωπα», αν όχι ακόμη και «από μέλη της οικογένειας». Στην πραγματικότητα, σε ένα πλαίσιο ειρήνης, μη πολεμικό, δεν είναι εύκολο να καταλάβει κανείς πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά: μόνο εκεί όπου, βάσει της εγγύτητας, μπορούν να αναπτυχθούν δεσμοί, μόνο εκεί μπορούν να γεννηθούν και αντιπάθειες. Κανείς δεν μισεί τους αγνώστους. Μόνο εκεί όπου υπάρχει η δυνατότητα της αγάπης, της πίστης, της συνεργασίας, της εκτίμησης, θα υπάρξει και η δυνατότητα του μίσους, της ζήλιας, της προδοσίας, της εκδίκησης κ.λπ. Το να εκπλήσσεται κανείς γι’ αυτό, και έτσι να δυσφημεί την εγγύτητα —η οποία ποτέ δεν στερείται τραχύτητας και συγκρούσεων—, είναι ένας τρόπος προώθησης μιας εξουδετερωμένης αντίληψης του ανθρώπινου, όπου οι σχέσεις περιορίζονται στη διαπραγμάτευση που διαμεσολαβείται από έναν επιτηρητή —τον δικαστή, την αγορά.

Στο πολιτικό επίπεδο, το σύνθημα του ’68 ότι «το προσωπικό είναι πολιτικό» μετατράπηκε σε ένα σύστημα αξιολόγησης της πολιτικής που περιστρέφεται γύρω από τις ιδιωτικές αρετές ή κακίες του εκάστοτε πολιτικού υποκειμένου. Και εδώ μπορούμε να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε ένα είδος υπόρρητου επιχειρήματος που διέπει τη μεταμόρφωση που συντελέστηκε στο όριο ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, στο κοινωνικό και το ατομικό. Το επιχείρημα θα μπορούσε να ηχεί ως εξής:

Β) Η κοινωνία είναι απλώς το άθροισμα των ατόμων· επομένως δεν υπάρχει τίποτε ειδικό στο κοινωνικό, στο δημόσιο, που να μην υπάρχει ήδη στο άτομο, στο ιδιωτικό. Γι’ αυτό, όποιος έχει δημόσιο ρόλο πρέπει να επιδεικνύει ιδιωτικές αρετές, και γι’ αυτό η δημόσια συζήτηση πρέπει να έχει ως αντικείμενο τη ζωή των προσώπων, των συγκεκριμένων ατόμων.

Γιατί έχουν σημασία τα σύνορα

Andrea Zhok - 24 Ιουνίου 2026

Πηγή: L'Adige

Ο Federico Dal Cortivo πήρε συνέντευξη από τον καθηγητή Andrea Zhok , ακαδημαϊκό φιλόσοφο, καθηγητή φιλοσοφικής ανθρωπολογίας και ηθικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, ερευνητή και δοκιμιογράφο, για την καθημερινή εφημερίδα της Βερόνας l'Adige. Έγραψε τον πρόλογο στο δοκίμιο του Frank Furedi, με τίτλο «Τα σύνορα έχουν σημασία: Γιατί η ανθρωπότητα πρέπει να ανακαλύψει ξανά την τέχνη της σχεδίασης συνόρων » , καθηγητή κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ στο Καντέρμπουρι.

Καθηγητά Zhok, Ο Ούγγρος κοινωνιολόγος Frank Furedi, σε ένα βιβλίο που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε πολιτικά μη ορθό, τονίζει τη σημασία των συνόρων, αυτών που οι Ρωμαίοι θα ονόμαζαν Limes. Θα θέλατε να μας μιλήσετε γι' αυτό;

Ειλικρινά , δεν θα έλεγα ότι το βιβλίο του Φουρέντι είναι «πολιτικά μη ορθό», εκτός αν κάποιος θέλει να χρησιμοποιήσει αυτή την έκφραση για οποιαδήποτε μη προφανή ιδέα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια πολύ πλούσια ανάλυση, που παρέχει παραδείγματα μιας μακροπρόθεσμης πολιτισμικής διαδικασίας. Όταν ο υπότιτλος του βιβλίου μιλά για την «τέχνη της χάραξης συνόρων», η λέξη «σύνορα» μεταφράζεται ως «όρια», που στην πραγματικότητα είναι οποιοδήποτε οριοθετημένο όριο. Η λέξη «σύνορα» παραπέμπει στη γεωγραφία, αλλά αυτό που επισημαίνει ο Φουρέντι είναι μια εκτεταμένη πολιτισμική υποτίμηση της αξίας που αποδίδεται στα όρια , η οποία επηρεάζει την πολιτική όσο και την ψυχολογία, την παιδαγωγική και την κοινωνιολογία.

Φρανκ Φουρέντι: Η ιδέα του «ορίου»

Το θέμα της εχθρότητας προς τα όρια αναδύεται στο πλαίσιο ενός πολύ βαθυστόχαστου ερωτήματος, ενός ερωτήματος που σε κάποιο βαθμό καλύπτει ολόκληρη τη σύγχρονη εποχή. Στον αρχαίο κόσμο, η ιδέα του «ορίου» ήταν θεμελιώδης επειδή συνδεόταν με την ιδέα της δίκαιης αναλογίας, της φυσικής ισορροπίας, του μέτρου και της ομορφιάς. Το άπειρο αναδύθηκε ως μια διάσταση που γενικά θεωρούνταν θετική μόνο στη σύγχρονη εποχή, και μάλιστα μόνο τον 19ο αιώνα. Και μόνο πολύ πρόσφατα - ας πούμε τα τελευταία πενήντα χρόνια - έχει αναδυθεί η ιδέα ότι η «υπέρβαση των ορίων» θα μπορούσε να έχει μια θετική χροιά ως τέτοια.

Η ιδέα του «ορίου» δεν συνδέεται πλέον με την ισορροπία, την αρμονία ή τη φύση, αλλά με ένα κλουβί, μια επιβολή ή μια καταπίεση. Αυτή η προοπτική έχει τροφοδοτηθεί ιδιαίτερα από το όραμα που είναι γνωστό ως «προοδευτισμός», το οποίο προσδιορίζει κάθε «υπέρβαση» ως εγγενώς καλό.

Το βιβλίο του Furedi δεν ασχολείται μόνο με τα εδαφικά όρια, αλλά συζητά επίσης κάθε μορφή ορίου , ορίου ή περιγράμματος, και επομένως και με την αναλογία, την ισορροπία και τη φύση.

Αυτό που παρατηρεί, κατά την άποψή μου άψογα, είναι ακριβώς αυτή η διαδικασία βαθιάς παρανόησης της έννοιας των ορίων και των συνόρων, η οποία συμβαδίζει με διαδικασίες διάλυσης κάθε προσδιορισμού, κάθε σταθερότητας, κάθε νοήματος.

Η διανοητική πυρά!

από την Andrea Zhok - 19 Ιουνίου 2026

Πηγή: Άντρεα Ζοκ

Χθες, μετά τη δημοσίευση των ερωτήσεων για τις τελικές εξετάσεις, η λεγόμενη «ριζοσπαστική αριστερά» εξαπέλυσε μια εικονοκλαστική οργή.

 Πρώτον, ο Christian Raimo εξαπέλυσε μια σφοδρή επίθεση στα επιλεγμένα ερωτήματα, κατηγορώντας το υπουργείο ότι «κήρυξε τον πόλεμο στους νέους» (ρε Raimo, τι συμβαίνει με αυτόν τον υπερβολικά εκτεταμένο αρσενικό πληθυντικό; Δεν σου λειτούργησε το κουμπί με τον αστερίσκο;). Λίγο
αργότερα, η Sinistra Italiana χρησιμοποίησε ξανά την ανάρτηση του Raimo, μεταφράζοντάς την στα ιταλικά, για να πει ακριβώς το ίδιο πράγμα.
Δεν θα επιχειρήσω καν να εμβαθύνω στις λεπτομέρειες της κριτικής, επειδή -όπως πάντα- δεν πρόκειται για επιχειρηματολογικές λεπτομέρειες, αλλά μάλλον για συναισθηματική αποστροφή που κρύβεται μέσα σε λέξεις.
Ένα απόσπασμα, ωστόσο, μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, και είναι αυτό στο οποίο διαμαρτύρονται για το ίδιο το γεγονός της παράθεσης ενός βιβλίου του κοινωνιολόγου Frank Furedi σε μια ερώτηση. Για να κατανοήσουμε τη δραματική φύση της κατηγορίας, για τον Raimo είναι σαν να είχε εμφανιστεί ένα απόσπασμα από το "Passage to the Woods" σε ένα απόσπασμα, και παραθέτω: "ένα απόσπασμα από τον Charlie Kirk ή ένα απόσπασμα από ένα βιβλίο του Passage to the Woods".

Ας σημειώσουμε τον μηχανισμό.
Για τον Raimo (και για τη σημερινή "αριστερή" διανόηση), το πρόβλημα δεν είναι ποτέ το περιεχόμενο που προτείνεται, αλλά η προέλευσή του. Το περιεχόμενο είναι πάντα αδιάφορο, δεν αξιολογείται καν, δεν ρέει μέσω νευρωνικών κυκλωμάτων αλλά συναντά ένα προκαταρκτικό φράγμα. Υπάρχουν συγγραφείς, εκδότες, άνθρωποι που "δεν είναι κοσέρ", ακάθαρτοι, απόκληροι, στους οποίους δεν πρέπει να δοθεί η ευκαιρία να "διαφθείρουν τη νεολαία" (η περίφημη κατηγορία κατά του Σωκράτη).
Το διανοητικό κάψιμο των βιβλίων ως δεύτερη φύση.

Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΙΩΝ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΙΩΝ

του Κώστα Χατζηαντωνίου

Το θυμάστε φαντάζομαι το σύνθημα: το σώμα μου ανήκει μόνο σε μένα. Να όμως που αυτός ο σκληρός κόσμος αποδεικνύει πως το σώμα σου δεν ανήκει μόνο σε σένα όταν μπορείς δι’ αυτού να προκαλέσεις κακό σε μιαν άλλη ανθρώπινη ύπαρξη και τούτο αναγκάζονται πια να το δεχθούν και οι πιο φιλελεύθερες πολιτείες. Παράξενο πράγμα η ιστορία, είναι πάντα ανοιχτή και απρόβλεπτη. Θα λάβουμε ωστόσο το μάθημα αυτής της πανδημίας; Τις βραχυπρόθεσμες συνέπειες τις βλέπουμε ήδη. Τις μακροπρόθεσμες ουδείς μπορεί να προβλέψει αφού κάποιοι κλείνουν τα αυτιά στην καμπάνα που ακούγεται για την παγκοσμιοποίηση και την κυρίαρχη προοδευτική ιδεολογία και δεν βλέπουν πως αν σωθήκαμε από τον παγκόσμιο όλεθρο, σωθήκαμε επειδή κυρίαρχο παραμένει (και ευτυχώς) το εθνικό κράτος. Η περίφημη φράση «κυρίαρχος είναι όποιος αποφασίζει στις έκτακτες καταστάσεις», έλαβε το πλήρες νόημά της: το κλείσιμο των συνόρων, ο αποκλεισμός του πληθυσμού, η επιβολή περιοριστικών μέτρων, η κινητοποίηση ιδιωτικών και δημόσιων πόρων, ο έλεγχος της παραγωγής και της κατανάλωσης, είναι πολιτικές αποφάσεις των οποίων μόνο η εθνική νομιμοποίηση των κυβερνήσεων κατέστησε δυνατές.

Να λοιπόν που η «ανοιχτή κοινωνία», και η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των ανθρώπων, των αγαθών και των κεφαλαίων, η οποία συνοψίζεται στον τύπο «Laissez faire, laissez passer» ανεστάλη. Η γη δεν είναι ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο χωρίς σύνορα και χωρίς ταυτότητες όπου, όπως κάποιοι ήθελαν οι χώρες θα γίνονταν απλώς χώροι. Η συνειδητοποίηση πως οι μετεγκαταστάσεις και οι διεθνείς συμβάσεις υπεργολαβίας, οδήγησαν σε πρωτοφανή αποβιομηχάνιση της Δύσης που δεν παράγει πια ούτε… μάσκες, ούτε ένα γραμμάριο παρακεταμόλης και έχει παραδοθεί στο έλεος της Κίνας (παράνοια που ομολόγησε ο ίδιος ο Μακρόν λέγοντας πως «το να μεταβιβάσουμε ό,τι αφορά τα βασικά τρόφιμά μας, την προστασία μας, την υγεία μας, το περιβάλλον διαβίωσης μας σε άλλους, ήταν μια τρέλα»), η συνειδητοποίηση πως είμαστε έρμαια ιών (ο ιός των υπολογιστών, ο ιός της επιδημίας, ο ιός της χρηματιστηριακής αγοράς, ο ιός της τρομοκρατίας, η ιογενής κυκλοφορία των ψηφιακών πληροφοριών, ως και ο ημεδαπός ιός του εθνομηδενισμού… γνωστής εφημερίδας), είναι βέβαιο πως θα δρομολογήσει απρόβλεπτες εξελίξεις. 

Επίτροπος Χαν: Με τη συμφωνία Ελλάδας-Αλβανίας θα υπάρξει αλλαγή συνόρων!

Σύνορα ελληνικά ή ευρωπαϊκά;

Του Νίκου Ιγγλέση

Κάθε κράτος ασκεί κυριαρχία εντός των συνόρων του. Υπάρχουν σύνορα στο έδαφος, στη θάλασσα (χωρικά ύδατα, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη – ΑΟΖ) και στον αέρα (εναέριος χώρος). 

Τα εδαφικά σύνορα της χώρας μας αμφισβητούνται από την Τουρκία που διεκδικεί σημαντικό αριθμό νησιών και νησίδων του Ανατολικού Αιγαίου, χωρίς να λησμονούμε τις επιδιώξεις της στη Δυτική Θράκη που, με μοχλό τη μουσουλμανική  μειονότητα, επιδιώκει συν-κυριαρχία. 


Τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας  επεκτείνονται  σε έξι ναυτικά μίλια  (11,1 χιλιόμετρα) από τις ακτές και μπορούν να αυξηθούν στα δώδεκα μίλια σύμφωνα με τη διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS  III) που υπογράφτηκε το 1982  στο Montego Bay της  Ιαμαϊκής. 

Θυμίζουμε ότι η Τουρκία, με ψήφισμα της εθνοσυνέλευσής της (1995), απειλεί τη χώρα μας με casus belli (αιτία πολέμου) αν επεκτείνουμε τα χωρικά ύδατά μας στα δώδεκα ναυτικά μίλια.

Οι ελληνικές φοβικές κυβερνήσεις  δεν έχουν τολμήσει μέχρι σήμερα, σε αντίθεση με τη μικρή και αδύναμη Κύπρο, να ανακηρύξουν ΑΟΖ  η οποία μπορεί να φθάνει μέχρι τα 200 ναυτικά μίλια ή μέχρι τη μέση γραμμή αν η απέναντι  ακτή  είναι  πλησιέστερα  από  400  μίλια.  

Όλα τα νησιά, μικρά ή μεγάλα, που μπορούν να διατηρούν οικονομική δραστηριότητα, δικαιούνται ΑΟΖ, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, κάτι που αμφισβητεί η Τουρκία. 
Τέλος, η Ελλάδα έχει εναέριο χώρο δέκα μιλίων που μπορεί να αυξηθεί στα δώδεκα, ακολουθώντας την επέκταση των χωρικών υδάτων. Τον εναέριο χώρο της πατρίδας μας παραβιάζουν καθημερινά τα τουρκικά μαχητικά.

Να ντύνεστε καλά, φυσάει υποκρισία

Φωτεινή Μαστρογιάννη

Οικονομολόγος, καθ. ΜΒΑ

«Τί σημαίνει η «μέθοδος» της σοσιαλιστικής επανάστασης υπό το σύνθημα «Κάτω τα σύνορα»; Υποστηρίζουμε ότι το κράτος είναι απαραίτητο, και ένα κράτος προϋποθέτει σύνορα. Το κράτος, φυσικά, μπορεί να έχει κυβέρνηση αστική, όμως εμείς χρειαζόμαστε τα Σοβιέτ. Ωστόσο, ακόμη και με τα Σοβιέτ, τίθεται το ζήτημα των συνόρων. Τι σημαίνει «Κάτω τα σύνορα»; (…) Η «μέθοδος» της σοσιαλιστικής επανάστασης υπό το σύνθημα «Κάτω τα σύνορα» είναι απλώς ένα μπέρδεμα. Μόνο όταν η σοσιαλιστική επανάσταση γίνει πραγματικότητα και πάψει να είναι μέθοδος, το σύνθημα «Κάτω τα σύνορα» θα είναι ένα ορθό σύνθημα. Τότε θα πούμε: Σύντροφοι ελάτε σε εμάς…»

Βλαδίμηρος Ιλίτς Λένιν

Εάν ζούσε ο Λένιν σήμερα, πιθανόν οι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης και των ανοικτών συνόρων να τον αποκαλούσαν ακροδεξιό. Είναι κι αυτό μία ένδειξη του παραλογισμού των καιρών που ζούμε.

Η παγκοσμιοποίηση μαζί με την ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων έφερε και την σχεδόν ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων. Στην Ευρώπη, οι οπαδοί των ανοικτών συνόρων δέχονται άκριτα την αθρόα εισαγωγή μεταναστών, προσφύγων και παράτυπων μεταναστών υπό το πέπλο του ανθρωπισμού. Πολλοί δε υποστηρίζουν κάτι τέτοιο υπό το πέπλο του ανθρωπισμού και της ανεκτικότητας στο διαφορετικό. Είναι όμως έτσι; 

Κατ’αρχάς, το ίδιο επίπεδο ανθρωπισμού δεν επιδεικνύεται για τους γηγενείς. Βλέπουμε λοιπόν το παράδοξο δηλαδή ότι δεν επιδεικνύεται καμία σχεδόν μέριμνα για τους γηγενείς ενώ η ΕΕ σε συνεργασία με τις εθνικές κυβερνήσεις να δίνει άφθονα επιδόματα ακόμα και σύνδεσης με το Διαδίκτυο (!) στους μετανάστες που πολλοί από αυτούς είναι παράτυποι. Όταν δε κάποιος γηγενής θελήσει να διαμαρτυρηθεί για την κατάσταση αυτή, τότε μπαίνει αυτόματα η ταμπέλα του ρατσιστή και του φασίστα. Στους γηγενείς δηλαδή φερόμαστε με βαναυσότητα ενώ επιδεικνύουμε συμπόνια στους ξένους. 

Στην περίπτωση των Ευρωπαίων, η υποκρισία φτάνει στο έπακρο. Δέχονται με μοχθηρότητα την εξαθλίωση του πιο ιστορικού λαού της Ευρώπης,των Ελλήνων, χωρίς κανέναν ενδοιασμό, ενώ από την άλλη επιδεικνύουν «καλοσύνη» στους εισαγόμενους ξένους, πολλοί δε εξ αυτών δεν έχουν καμία σχέση με τον δυτικό πολιτισμό και ούτε θέλουν να έχουν όπως φαίνεται από τα αμέτρητα επεισόδια βίας και τους βιασμούς γυναικών στη Σουηδία, στη Γαλλία κτλ.