Η επίτευξη της αθανασίας μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας

Συνέντευξη που παραχώρησε ο Θεοφάνης Τάσης για το "Βήμα" στο Διονύση Σκλήρη 

Η επίτευξη της αθανασίας μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας αποτελεί ένα νέο όραμα που βρίσκεται σε ανταγωνισμό με αυτά των παραδοσιακών θρησκειών. 

Ο Θεοφάνης Τάσης, καθηγητής Φιλοσοφίας της Πληροφορίας στο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου και συγγραφέας του βιβλίου Ψηφιακός Ανθρωπισμός: Τεχνητή Νοημοσύνη και Τέχνη του Βίου (Αρμός, 2025), εξηγεί στο «Βήμα» πώς στον μετανθρωπισμό η διάκριση λογισμικού και υλισμικού αντικαθιστά την παλαιότερη μεταξύ ψυχής και σώματος.

Αναπτύσσει την προσωπική του φιλοσοφία για το αλληλένδετο της ψυχικής και της σωματικής διάστασης του ανθρώπου και για μια έννοια μέτρου αντλημένη από την ελληνική σοφία, η οποία θα μας επιτρέψει να βάλουμε όρια ως έναν τρόπο να είμαστε πραγματικά ελεύθεροι.

•Ποια είναι η φιλοσοφική ανθρωπολογία που προϋποτίθεται στα οράματα για ψηφιακή αθανασία;

Ο τεχνολογικός μετανθρωπισμός, ο οποίος πρεσβεύει τη δημιουργία μιας τεχνητής υπερνοημοσύνης ως αποστολή του ανθρώπινου είδους θεωρεί ότι η μεταφόρτωση της συνείδησης είναι ένα στάδιο για την επίτευξή της. Δεν ανήκουν όλοι όσοι υποστηρίζουν τη μεταφόρτωση σε αυτό το είδος μετανθρωπισμού, ωστόσο η μεταφόρτωση της συνείδησης εμφανίζεται κυρίως σε αυτό το ρεύμα σκέψης. Προσωπικά, το αντιλαμβάνομαι κυρίως ως ένα εγχείρημα επίτευξης αθανασίας που δεν περνά μέσα από τις παραδοσιακές θρησκείες, αλλά είναι επιτεύξιμη μέσω της τεχνικής. Η εναλλακτική επίτευξη αθανασίας μέσω της τεχνικής είναι με την ανθρώπινη αναβάθμιση.

«Ο ΓΚΥΝΤΕΡ ΑΝΤΕΡΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟ» Από Πίτερ Ρεγκατσόνι

Ξεχασμένος από τους περισσότερους, ο Γκίντερ Άντερς μας μιλάει από το μέλλον στο οποίο έχουμε ήδη φτάσει.

Ο Γκίντερ Άντερς και ο κόσμος χωρίς τον άνθρωπο

Γκίντερ Άντερς, η τεχνολογία και η μοίρα της εγκαταλελειμμένης ανθρωπότητας

από τον Πιέτρο Ρεγκατσόνι

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

(επιμέλεια από τη συντακτική ομάδα του Inchiostronero)


Σε μια εποχή που η τεχνολογία έχει απελευθερωθεί από κάθε ηθική καθοδήγηση και η ανθρωπότητα δεν είναι πλέον ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, η φωνή του Γκίντερ Άντερς ακούγεται πιο επίκαιρη από ποτέ. Φιλόσοφος, εξόριστος και ριζοσπαστικός στοχαστής, ο Άντερς έχει ασχοληθεί με το θέμα της τεχνολογίας ως αυτόνομης δύναμης και της ανθρώπινης υπόστασης ως «ξεπερασμένης» -ή, όπως το θέτει ο ίδιος, απαρχαιωμένης .

Αυτό το δοκίμιο του Pietro Regazzoni παρουσιάζει με σαφήνεια και συγκινητικό τρόπο τη μορφή και τη σκέψη του Anders, ανασυνθέτοντας τη βιογραφική και θεωρητική του πορεία με αυστηρό και προσιτό τρόπο. Σε ένα τοπίο που κυριαρχείται από συχνά συμβατικές αφηγήσεις, η επαναφορά ενός συγγραφέα όπως ο Anders -ακόμα ελάχιστα γνωστός στην Ιταλία- στο προσκήνιο αποτελεί μια πολιτιστική και πολιτική χειρονομία.

Όποιος δεν έχει διαβάσει ποτέ τον Άντερς θα βρει αυτό το κείμενο ως ένα εξαιρετικό σημείο εκκίνησης. Για να βοηθηθεί η κατανόηση, στο τέλος του δοκιμίου θα βρείτε μερικές σύντομες επεξηγηματικές σημειώσεις σχετικά με βασικές έννοιες της σκέψης του.

ΔΟΚΙΜΙΟ

Η φωνή του Γκίντερ Άντερς (Μπρέσλαου 1902 – Βιέννη 1992), αν και σήμερα παραμένει ακατανόητα άγνωστη, ήταν αναμφίβολα μια από τις πιο αντιπροσωπευτικές του περασμένου αιώνα.
Αφού αποφοίτησε από τη φιλοσοφία το 1923, υπό την καθοδήγηση του Έντμουντ Χούσερλ , έγινε μαθητής του σημαντικότερου φιλοσόφου του εικοστού αιώνα: του Μάρτιν Χάιντεγκερ. Μετά την αποφοίτησή του το 1925, άρχισε να παρακολουθεί τα σεμινάριά του για την Κριτική του Καθαρού Λόγου του Καντ, που πραγματοποιούνταν στην πόλη Μάρμπουργκ. Ο γάμος του με τη Χάνα Άρεντ , μια άλλη μαθήτρια και ερωμένη του δασκάλου του, δεν είναι αμελητέος στη βιογραφία του .

Γεώργιος Αποστολάκης, Ψηφιακός «πολιτικός θάνατος»: όταν η εξουσία πατά ένα κουμπί και σε εξαφανίζει

Ψηφιακή τεχνολογία και ελευθερία προσώπου 

Η είδηση που ήρθε στο φως από την Εφημερίδα των Συντακτών (Διάβασε ΕΔΩ: https://www.efsyn.gr/kosmos/eyropi/507929_timoroyn-tin-eisigitria-toy-oie-poy-mila-gia-genoktonia-stin-palaistini-tis) δ

Δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο διεθνούς πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι κάτι βαθύτερο, πιο ανησυχητικό και, κυρίως, προφητικό για το μέλλον που έρχεται.

Μια εισηγήτρια του Ο.Η.Ε., επειδή τόλμησε να μιλήσει για γενοκτονία στην Παλαιστίνη, βρέθηκε αντιμέτωπη όχι με πολιτική διαφωνία, αλλά με εξόντωση της ίδιας της δυνατότητάς της να ζει και να λειτουργεί. Με εκτελεστικό διάταγμα του Donald Trump, της επιβλήθηκε μια τιμωρία που ξεπερνά τα όρια της διπλωματίας ή της πολιτικής πίεσης.

Της επιβλήθηκε αυτό που εύστοχα χαρακτηρίστηκε: «πολιτικός θάνατος».

Τι σημαίνει «πολιτικός θάνατος» στη νέα εποχή

Δεν πρόκειται για φυλάκιση. Δεν πρόκειται για εξορία. Πρόκειται για κάτι πιο ύπουλο και πιο απόλυτο. Απαγορεύεται σε οποιονδήποτε να της παρέχει χρήματα, αγαθά ή υπηρεσίες. Κατασχέθηκε το διαμέρισμά της. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει πιστωτική κάρτα πουθενά στον κόσμο. Αναγκάζεται να ζει με μετρητά ή δανειζόμενη.

Με μία απόφαση, ένας άνθρωπος διαγράφηκε από το παγκόσμιο οικονομικό και ψηφιακό σύστημα.

Δεν την σκότωσαν. Την έκαναν να μην μπορεί να υπάρξει.

Η νέα μορφή εξουσίας: δεν σε φυλακίζει, σε «απενεργοποιεί»

Δ. Σκουτέρης - Γεωοικονομία και τεχνολογικός καταμερισμός εργασίας - Το κλειδί των πολέμων

Ο πολιτικός επιστήμονας - αναλυτής Δημήτρης Σκουτέρης, μιλώντας στο Ράδιο 98.4, επισημαίνει πως πίσω από τον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν, κρύβεται η γεωοικονομία και ο νέος καταμερισμός παγκόσμια της εργασίας και της οικονομίας που επιβάλουν οι τεχνολογίες αιχμής και χρειάζονται μεγάλα ενεργειακά κέντρα.

Αυτοί που χάνουν είναι οι καταναλωτές, επισημαίνει επίσης αλλά είναι κι εκείνοι που καθορίζουν το παιγνίδι της εξουσίας δια της ψήφου τους.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης δηλώνει παράλληλα οργισμένος με την εικόνα του πολιτικού συστήματος με την υπόθεση Μακάριου Λαζαρίδη, την παρακμή του συστήματος και προτείνει κάποια πρόσωπα επιτέλους να κλειστούν στο χρονοντούλαπο καθώς η στάση τους προσβάλει τον Ελληνικό λαό.

TESCREAL, η ανησυχητική ιδεολογία των τεχνοκρατών – Roberto Pecchioli

Ενώ από κάτω παίζουμε με αριστερά και δεξιά, μεταξύ της Αντίφα και του Αντικομμουνιστικού Παρατηρητηρίου· ενώ η συζήτηση επικεντρώνεται σε ασήμαντα ζητήματα που ανυψώνονται σε θεμελιώδη ζητήματα, από πάνω, εν μέσω ανέμων πολέμου και μυστικών εργαστηρίων, ενεργούν, σκέφτονται και αλλάζουν αμετάκλητα τον κόσμο και την ανθρώπινη φυλή.

Η νέα δυστοπία, άγνωστη ακόμη στη συντριπτική πλειοψηφία, είναι ο γαλαξίας TESCREAL, μια ανησυχητική αντιανθρώπινη ιδεολογία. Αν και υπάρχουν αγώνες και διαφωνίες μέσα στον Θόλο - σκεφτείτε άτομα τόσο διαφορετικά όσο ο Peter Thiel ή ο Alex Karp, οι ιδιοκτήτες του Palantir, και ο Bill Gates, ή οι γίγαντες της τεχνητής νοημοσύνης - οι ηγέτες της υψηλής τεχνολογίας προφανώς βαδίζουν διαιρεμένοι, χτυπώντας μαζί.

Έχουμε κατά καιρούς αναφέρει τον επιταχυνσιασμό, μια τεχνολογική πανκ ουτοπία τόσο στη «δεξιά» όσο και στην «αριστερή» εκδοχή της. Εν τω μεταξύ, μια ανησυχητική, εντελώς νέα πρακτική φιλοσοφία προχωρά ραγδαία, στα μισά του δρόμου μεταξύ ιδεολογίας και δυστοπίας. Το ακρωνύμιό της είναι TESCREAL, τα αρχικά των λέξεων μετανθρωπισμός, εξωτροπιανισμός, κοσμισμός, ορθολογισμός, αποτελεσματικός αλτρουισμός και μακροπρόθεσμος ορίζοντας.

Είναι το όραμα και η συγκεκριμένη εφαρμογή -τυπική των τελευταίων γενεών τεχνο-ιδιοφυών της Σίλικον Βάλεϊ και γκουρού της Τεχνητής Νοημοσύνης- ενός κόσμου χωρίς ανθρώπους, στον οποίο οι μηχανές θα κληρονομήσουν τη Γη ως νέες «ζωντανές» οντότητες που θα νικήσουν τη γήρανση και τον θάνατο. Δεν πρόκειται για αυταπάτες ή υπερβολικές ουτοπίες, αλλά για τη σύντηξη διαφόρων ελιτίστικων προτάσεων που απειλούν να κατακλύσουν το ανθρώπινο είδος και ολόκληρο τον κόσμο.

TESCREAL, η ανησυχητική ιδεολογία των τεχνοκρατών – Roberto Pecchioli

Τρίτη 3 Μαρτίου 2026

Ενώ από κάτω παίζουμε με αριστερά και δεξιά, μεταξύ της Αντίφα και του Αντικομμουνιστικού Παρατηρητηρίου· ενώ η συζήτηση επικεντρώνεται σε ασήμαντα ζητήματα που ανυψώνονται σε θεμελιώδη ζητήματα, από πάνω, εν μέσω ανέμων πολέμου και μυστικών εργαστηρίων, ενεργούν, σκέφτονται και αλλάζουν αμετάκλητα τον κόσμο και την ανθρώπινη φυλή. Η νέα δυστοπία, άγνωστη ακόμη στη συντριπτική πλειοψηφία, είναι ο γαλαξίας TESCREAL, μια ανησυχητική αντιανθρώπινη ιδεολογία. Αν και υπάρχουν αγώνες και διαφωνίες μέσα στον Θόλο - σκεφτείτε άτομα τόσο διαφορετικά όσο ο Peter Thiel ή ο Alex Karp, οι ιδιοκτήτες του Palantir, και ο Bill Gates, ή οι γίγαντες της τεχνητής νοημοσύνης - οι ηγέτες της υψηλής τεχνολογίας προφανώς βαδίζουν διαιρεμένοι, χτυπώντας μαζί.

Έχουμε κατά καιρούς αναφέρει τον επιταχυνσιασμό, μια τεχνολογική πανκ ουτοπία τόσο στη «δεξιά» όσο και στην «αριστερή» εκδοχή της. Εν τω μεταξύ, μια ανησυχητική, εντελώς νέα πρακτική φιλοσοφία προχωρά ραγδαία, στα μισά του δρόμου μεταξύ ιδεολογίας και δυστοπίας. Το ακρωνύμιό της είναι TESCREAL, τα αρχικά των λέξεων μετανθρωπισμός, εξωτροπιανισμός, κοσμισμός, ορθολογισμός, αποτελεσματικός αλτρουισμός και μακροπρόθεσμος ορίζοντας. Είναι το όραμα και η συγκεκριμένη εφαρμογή -τυπική των τελευταίων γενεών τεχνο-ιδιοφυών της Σίλικον Βάλεϊ και γκουρού της Τεχνητής Νοημοσύνης- ενός κόσμου χωρίς ανθρώπους, στον οποίο οι μηχανές θα κληρονομήσουν τη Γη ως νέες «ζωντανές» οντότητες που θα νικήσουν τη γήρανση και τον θάνατο. Δεν πρόκειται για αυταπάτες ή υπερβολικές ουτοπίες, αλλά για τη σύντηξη διαφόρων ελιτίστικων προτάσεων που απειλούν να κατακλύσουν το ανθρώπινο είδος και ολόκληρο τον κόσμο.

Σουηδικό πείραμα για επιστροφή στο χαρτί

Η Σουηδία αποφάσισε να περιορίσει τη χρήση οθονών στα σχολεία, με το σκεπτικό ότι η μάθηση αποδίδει καλύτερα με το παραδοσιακό βιβλίο και το μολύβι. Είναι έτσι; Παιδαγωγοί μιλούν στην «Κ»

«Είναι σημαντικό οι μαθητές να εργάζονται με στυλό και χαρτί», δήλωσε πρόσφατα η υπουργός Σχολείων της Σουηδίας Λότα Eντχολμ, σημειώνοντας ότι η επιστροφή στο χαρτί στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, που δείχνουν ότι οι αναλογικές μέθοδοι δημιουργούν «καλύτερες συνθήκες για την ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων όπως η ανάγνωση και η γραφή, σε σύγκριση με τα ψηφιακά εργαλεία». [GETTY IMAGES]

Απόστολος Λακασάς04.03.2025 •

Τα εκπαιδευτικά συστήματα των σκανδιναβικών χωρών που –μέσω των μαθητών– εντυπωσίασαν τις τελευταίες δεκαετίες για τις επιδόσεις τους στον διεθνή διαγωνισμό PISA του ΟΟΣΑ και για την ετοιμότητά τους να δοκιμάσουν νέες τεχνικές διδασκαλίας, κάνουν ένα ακόμη εντυπωσιακό βήμα: επιστρέφουν στο χαρτί και το μολύβι. Ο λόγος είναι οι κίνδυνοι για τους μαθητές από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών μέσων, όπως έχουν εντοπιστεί από εκπαιδευτικούς, παιδιάτρους και νευροεπιστήμονες.

Πρόσφατα η υπουργός Σχολείων της Σουηδίας, Λότα Eντχολμ, ανέφερε ότι η επιστροφή στο χαρτί στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι οι αναλογικές μέθοδοι (γραφή με το χέρι, ανάγνωση από έντυπα βιβλία) δημιουργούν, όπως τόνισε, «καλύτερες συνθήκες για την ανάπτυξη βασικών δεξιοτήτων, όπως η ανάγνωση και η γραφή, σε σύγκριση με τα ψηφιακά εργαλεία. Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι μαθητές να εργάζονται με στιλό και χαρτί και, όχι λιγότερο σημαντικό, να έχουν πρόσβαση σε σχολικά βιβλία και στελεχωμένες σχολικές βιβλιοθήκες». Την ίδια στιγμή στη Φινλανδία, όπου μέχρι πρόσφατα πολλά σχολεία έδιναν δωρεάν φορητούς υπολογιστές στους μαθητές από την ηλικία των 11 ετών, γονείς και δάσκαλοι εκφράζουν όλο και περισσότερο την ανησυχία τους για τον αντίκτυπο που έχει η έκθεση των παιδιών σε οθόνες. Στη χώρα, οι έφηβοι κατά μέσον όρο βρίσκονται μπροστά από μια οθόνη έως και έξι ώρες την ημέρα.

Η κατάργηση του ανθρώπου

Lorenzo Borrè - 03/02/2026

Πηγή: Μπαρμπαντίγιο

Στα τέλη Ιανουαρίου, οι εκδοτικοί οίκοι Adelphi διένειμαν στα ιταλικά βιβλιοπωλεία, στο πλαίσιο της σειράς «i tascabili», το «Η Κατάργηση του Ανθρώπου», ένα σύντομο δοκίμιο του Clives Staples Lewis, το οποίο συγκεντρώνει τα πρακτικά μιας σειράς διαλέξεων – τριών για την ακρίβεια – που έδωσε το 1943 ο Βορειοϊρλανδός συγγραφέας, περισσότερο γνωστός ως ο συγγραφέας των «Χρονικών της Νάρνια» και «Οι Επιστολές με την Ταινία» .

Οι σκέψεις του δοκιμίου, αν και χρονολογούνται πάνω από ογδόντα χρόνια πριν, είναι απολύτως επίκαιρες σήμερα, καθώς είναι άρρηκτα σχετικές με την τρέχουσα επικαιρότητα (η σχολική εκπαίδευση και ο ιδεολογικός προσανατολισμός των εκπαιδευτικών είναι τα θέματα που ενέπνευσαν την πρώτη διάλεξη), αναπτύσσοντας μια ανάλυση που ολοκληρώνεται στην τρίτη διάλεξη, όπου ο συγγραφέας από τον κύκλο των Inklings ασχολείται με αυτό που υπήρξε το kulturarkampf των τελευταίων είκοσι ετών (με αυστηρά πεζό v, προφανώς): την αντίσταση του Ανθρώπου στον Νόμο της Τεχνολογίας.

Ο CS Lewis υπογραμμίζει τη γραμμική και προοδευτική σύνδεση μεταξύ μιας σχολαστικής διδασκαλίας που βασίζεται στην απογοήτευση από τον κόσμο και της εποχής των νέων Τιτάνων, στην οποία η θέληση για δύναμη της τεχνολογίας επιχειρεί να συσκοτίσει το Ιερό κηρύττοντας στις μάζες τις άπειρες δυνατότητες του Μεταανθρώπου.

Μια θέληση για δύναμη της Τεχνολογίας που ο φίλος και σύντροφός του , Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, στη συνέχεια αποτύπωσε αποτελεσματικά στο όραμά του για τα καμίνια της Άνγκμπαντ.

Τεχνολογία: μας υπηρετεί ή την υπηρετούμε; Η περίφημη απάντηση του Ζακ Ελλύλ

από Γιάννης Δ. Ιωαννίδης

-27 Ιανουαρίου 2026

Στο πλαίσιο του Φιλοσοφικού Κύκλου της ενορίας του Aγίου Νικολάου Ραγκαβά , ο Γιάννης Ιωαννίδης, αρχιτέκτονας ΕΜΠ, δοκιμιογράφος και μεταφραστής στα Ελληνικά του opus magnum του Ελλύλ «Το Τεχνικό Σύστημα» (1977) (Αλήστου Μνήμης, Αθήνα, 2012).,

μίλησε με θέμα: «Τεχνολογία: μας υπηρετεί ή την υπηρετούμε; Η περίφημη απάντηση του Ζακ Ελλύλ (1912 - 1994)».

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ 2025

 # 3post2post

ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗΝ  ΑΟΡΑΤΗ ΧΕΊΡΑ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΏΝ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ νο2 ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΤΗΣ

Η πιο κάτω σοκαριστική εικόνα περιγράφει εύγλωττα το τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια και εδώ μέσα,  στο Facebook, στην προσπάθεια να αντικατασταθεί εκείνη η "αόρατος χείρα των αγορών" του νεοφιλελευθερισμού νο1, που τα έπαιξε.  Με μια άλλη "χείρα", για να εδραιωθεί η κυριαρχία της δεύτερης έκδοσης του, ένας νεοφιλελευθερισμός νο2. Έστω και στον μισό πλανήτη, αφού για τον άλλο μισό επιχειρείται η συντήρησή της σημερινής χείρας με όσα αποφασισαν πέρσι οι BRICS+ στο Καζάν. 

✔️Απόδειξη:

Τα άρθρα που διέρρευσαν από το ΔΝΤ και τις λοιπές "δημοκρατικές δυναμεις" επί μιας επερχόμενης νομισματικής μεταρρυθμισης που στηρίζεται στην δεύτερη "Μεγάλη Ιδέα" που αποφασίστηκε από τους G7 στην Κορνουάλη, την περίφημη Ψηφιακή Μετάβαση (αν δεν βαριέσαι, δες ενδεικτικά στα σχόλια #1 και #2 περί αυτού).

 Ποιό είναι αυτό το σχέδιο επί τροχάδην:

🔺️Κατ αρχάς η διασφάλιση της διατήρησης του σημερινού μοντέλου υπερσυγκέντρωσης data προσωπικών δεδομένων επί της σημερινής έκδοσης web2.0 του Internet. Από τις 5 BigTech της Δύσης (Facebook, Amazon, Apple, Netflix, Google), όσο στην Κίνα κάνουν κάτι ανάλογο οι δικοί της τεχνολογικοί κολοσσοί παίζοντας τον ρόλο των predators.

Επιστροφή στις νεοπαγανιστικές πρακτικές

Ο νεοπαγανισμός έχει κάνει εξελικτικά άλματα τα τελευταία είκοσι χρόνια. 

Ενώ τη δεκαετία του 1990 γοήτευε μόνο περιθωριακές ομάδες, σήμερα αποκτά έντονα αισθητική διάσταση ως lifestyle αυτοφροντίδα πολλών συμβατικά εναλλακτικών ατόμων, τα οποία προτιμούν τη μαγεία από την ψυχοθεραπεία, αποκαλύπτοντας πόσο επίμονα ο άνθρωπος αναζητά ακόμη τον μύθο 

Αννα Αθανασιάδου 

Η φαντασμαγορία των χριστουγεννιάτικα στολισμένων πόλεων της Δύσης κρύβει με τη λάμψη της τη δυσαρέσκεια λόγω μιας απονεκρωτικά πεζής, αβέβαιης και πιεστικά επιταχυνόμενης ζωής.

 Στις αμερικάνικες πόλεις αυτή η απογοήτευση αναζητά διέξοδο σε δύο ανορθολογικές τάσεις, δύο μορφές εκσυγχρονισμένης «μαγείας». Εδώ, η λαμπερή «φαντασμαγορία» –μια λέξη που σήμαινε πρωταρχικά «συνάθροιση φαντασμάτων»– συμπεριλαμβάνει και δύο τρομακτικά φαντάσματα από το παρελθόν: τη Μαγεία και την Αποκάλυψη, σε εκδοχή του 21ου αιώνα. 

Από τη μία, η «ήπια μαγεία» γοητεύει ως νεοπαγανισμός της «αυτοφροντίδας» και αυτοπροστασίας, επιστρατεύοντας σύμβολα, προστατευτικά όρια και τελετουργίες. Από την άλλη, η «σκληρή μαγεία» της τεχνολογίας επιδιώκει τον έλεγχο, την ανεμπόδιστη τεχνολογική πρόοδο και την αθανασία για λίγους.

Για την τεχνοφεουδαρχία

από Ευάγγελος Κοροβίνης

-5 Δεκεμβρίου 2025

Κατά το πόνημα του Γ. Βαρουφάκη «Μιλώντας στον πατέρα μου. Μια εισαγωγή στην τεχνοφεουδαρχία» (Εκδόσεις Πατάκη) ο κόσμος σήμερα ολισθαίνει προς ένα οικονομικό σύστημα πιο ιεραρχικό και εκμεταλλευτικό από το καπιταλιστικό. Η μετάλλαξη του καπιταλισμού σε τεχνοφεουδαρχία διέψευσε τις ελπίδες ότι η οργανωμένη εργασία θα νικούσε τον καπιταλισμό. Αντί του σοσιαλισμού ο κόσμος οδεύει πλησίστια προς μια ψηφιακή εκδοχή της φεουδαρχίας.

Ο Βαρουφάκης θεωρεί ότι η επελαύνουσα τεχνοφεουδαρχία διέπεται από παρόμοια λογική με αυτήν της παραδοσιακής φεουδαρχίας. Κύρια χαρακτηριστικά της τελευταίας υπήρξαν η ιεραρχική δομή της κοινωνίας, οι δεσμοί αλυσιδωτής εξάρτησης μεταξύ αρχόντων και υποτελών και ένα αγροτικό οικονομικό σύστημα στα πλαίσια του οποίου οι υποτελείς χωρικοί τίθενται υπό την προστασία των ισχυρών γαιοκτημόνων, με αντάλλαγμα τον πλήρη έλεγχο της ζωής και της εργασίας των και τις υπέρογκες κρατήσεις από την παραγωγή της σοδειάς τους. Στην συνέχεια της παρουσίασης του βιβλίου του Γ. Βαρουφάκη θα αναδειχθούν σταδιακά αρκετές ομοιότητες μεταξύ της παραδοσιακής και της σύγχρονης φεουδαρχίας.

Το τεχνοφεουδαρχικό κεφάλαιο απαρτίζεται, λοιπόν, από απέραντες φάρμες διακομιστών (των περίφημων servers), από πύργους ελέγχου κινητής τηλεφωνίας, αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης, από παντοειδές λογισμικό και από αμέτρητες χιλιάδες χιλιόμετρα οπτικών ινών. Το κεφάλαιο αυτό λειτουργεί κατά εντελώς διαφορετικό τρόπο από το παραδοσιακό κεφάλαιο. Οι υποδομές και οι μηχανές του κατ’ αρχάς δεν παράγουν προϊόντα αλλά τροποποιούν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Καθορίζουν τι επιθυμούμε και μας το πουλάνε παρακάμπτοντας τις κλασικές καπιταλιστικές αγορές. Ο εξοπλισμός του τεχνοφεουδαρχικού κεφαλαίου μας οδηγεί επιπλέον να το εμπλουτίζουμε με την δωρεάν εθελοντική εργασία μας (με κάθε ανάρτηση σχολίου,βίντεο,κριτικής και φωτογραφίας από μέρους μας). Το τεχνοφεουδαρχικό κεφάλαιο επιτηρεί επίσης στενά και εντατικοποιεί την μισθωτή εργασία στους χώρους δουλειάς.

Ο εκκλησιαστικός Λόγος, ως data.

Του Μάνου Λαμπράκη 

Η Ιερά Μητρόπολη Νέας Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος επιχειρεί, μέσα από ένα παράδοξο και τολμηρό εγχείρημα, να αναμετρηθεί με την ίδια τη μεταφυσική της τεχνολογικής εποχής: τη δυνατότητα να υπάρξει Θεολογία χωρίς σώμα. 

Ο «ΛΟΓΟΣ – LOGOS» δεν είναι απλώς ένα ψηφιακό εργαλείο του ChatGPT.

Είναι η είσοδος της Εκκλησίας στον μεταανθρώπινο χώρο της γλώσσας, εκεί όπου ο λόγος χάνει τη σάρκα του και η πίστη εκχωρείται στη διαχείριση ενός αλγορίθμου.

 Ο αλγόριθμος, βέβαια, δεν έχει κακή πρόθεση — απλώς δεν γνωρίζει τι σημαίνει Πνεύμα. Το μόνο που γνωρίζει είναι να προβλέπει. Έτσι, η Ορθοδοξία κινδυνεύει να καταστεί ένα πεδίο επιτήρησης του Θεού μέσω δεδομένων, μια νέα μορφή «ποιμαντικής της πληροφορίας», όπου το Πνεύμα αντικαθίσταται από τη διαφάνεια, και η προσευχή από την ακρίβεια.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟΣ. Το δίκοπο σπαθί της "αφηνοασμενης" τεχνολογίας

Ο συγγραφέας του βιβλίου "ΣΙΩΠΗΛΟΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΚΟΣΜΟΣ" - ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ ΤΗ ΝΕΑ ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΛΕΓΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑ-ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Κώστας Κατάρας , σε μια συζήτηση - πρόκληση που θα προκαλέσει αίσθηση …

• Τεχνολογία και το πέρασμα από τη δημοκρατία στη μετα-δημοκρατία, τι μας επιφυλάσσει αυτή η μετάβαση;

• Τεχνολογία και Ψηφιακός Ολοκληρωτισμός

• Η τεχνολογία και το Κράτος υποσκάπτουν θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου ;

Από τους κοριούς έως τις high-tech παρακολουθήσεις του Predator, και από τη βιομετρία έως τα συστήματα κοινωνικής εμπιστοσύνης (social credit systems) και το ψηφιακό νόμισμα των κρατικών τραπεζών, κάρτες πολίτη, αριθμοί πολίτη, ψηφιακές ταυτότητες, ιδέες για εμφύτευση τσιπ, ψηφιακά πιστοποιητικά, “ψηφιακά βραχιολάκια”, κλπ πρακτικές ασυμβίβαστες με την ιδιωτικότητα, αλλά και με τη δημοκρατία, η οποία εδράζεται σε ατομικές ικανότητες που συνδέονται με αυτόνομη ηθική κρίση και αυτοδιάθεση» (self-determination).

Ένας σκοτεινός, δυστοπικός κόσμος πλησιάζει γρήγορα - ενώ εμείς κοιμόμαστε.

Του Κώστα Κουτσουρέλη 

«Αυτό που κάποτε ήταν η επαγγελία της ελεύθερης ανταλλαγής πληροφοριών μετατρέπεται στο κύριο μέσο ελέγχου. Χώρες που κάποτε ήταν ελεύθερες εισάγουν δυστοπικά μέτρα όπως ψηφιακές ταυτότητες (Ηνωμένο Βασίλειο ), ηλεκτρονική επαλήθευση ηλικίας (Αυστραλία) και μαζική σάρωση των ιδιωτικών μηνυμάτων (ΕΕ).

Η Γερμανία διώκει όποιον τολμά να επικρίνει αξιωματούχους της στο διαδίκτυο. Το Ηνωμένο Βασίλειο φυλακίζει χιλιάδες για τα tweets τους. Η Γαλλία διεξάγει ποινικές έρευνες εναντίον ηγετών της τεχνολογίας που υπερασπίζονται την ελευθερία και την ιδιωτικότητα.

Ένας σκοτεινός, δυστοπικός κόσμος πλησιάζει γρήγορα - ενώ εμείς κοιμόμαστε. Η γενιά μας κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία ως η τελευταία που είχε ελευθερίες - και να επιτρέψει να μας τις αφαιρέσουν.

Μας βομβαρδίζουν με ψεύδη. Μας έχουν κάνει να πιστεύουμε ότι η μεγαλύτερη αποστολή της γενιάς μας είναι να καταστρέψει όλα όσα μας άφησαν οι πρόγονοί μας: την παράδοση, την ιδιωτικότητα, την κυριαρχία, την ελεύθερη αγορά και την ελευθερία του λόγου.

Προδίδοντας την κληρονομιά των προγόνων μας, έχουμε επιλέξει το δρόμο της αυτοκαταστροφής - ηθικά, πνευματικά, οικονομικά και εντέλει βιολογικά.»

Η τεχνολογία δεν είναι πλέον εργαλείο αλλά πολιτικό καθεστώς...Ό,τι παλιώνει, καταργείται κι ό,τι δεν προσαρμόζεται, παύει να υπάρχει.

Του Μάνου Λαμπράκη 

Η Ελλάδα βιώνει την εισβολή της στην τεχνολογική μετάβαση χωρίς όρους και χωρίς προστατευτική μήτρα. Η ψηφιοποίηση του κράτους, η πλατφορμοποίηση της καθημερινότητας, η αναγωγή κάθε επιθυμίας σε προγραμματισμένο αίτημα, δεν λειτουργούν μέσα σε ένα προϋπάρχον πλέγμα νοήματος αλλά επιτελούνται μέσα στο κενό. Η τεχνολογία φτάνει πριν από τη βούληση, πριν από τη συνείδηση, πριν από την αφήγηση. Έρχεται χωρίς πρόσωπο και εγκαθίσταται χωρίς ερώτημα.

Το υπαρξιακό έλλειμμα της Ελλάδας δεν είναι απλώς έλλειμμα στρατηγικής. Είναι έλλειμμα τρόπου του είναι. Η χώρα δεν γνωρίζει ούτε πού βρίσκεται ούτε τι της ζητείται κι ούτε βέβαια τι πρέπει να διασώσει ούτε τι πρέπει να εγκαταλείψει, ούτε ποιο μέλλον της ανήκει ούτε ποιο μέλλον την προδίδει. Ο πολιτικός χρόνος διαλύεται και ο λαός μετατρέπεται σε χρήστη, ο πολίτης σε κωδικό, η φωνή σε δεδομένο. 

Η κοινωνία δεν αποφασίζει παρά μόνο αλληλεπιδρά.

Αυτή η μετάβαση δεν έχει μεταβατικότητα αφού δεν μεσολαβείται από θεσμούς, από πολιτισμό, από κοινές μνήμες. Είναι μια γυμνή επιτάχυνση χωρίς τελετουργία, χωρίς περίσκεψη, χωρίς όριο. Η τεχνολογία δεν είναι πλέον εργαλείο αλλά πολιτικό καθεστώς. Δεν συνομιλεί με το ανθρώπινο παρά μόνο το απορροφά. Δεν προσφέρεται αλλά επιβάλλεται ως μόνιμη υπόσχεση ανανέωσης. Ό,τι παλιώνει, καταργείται κι ό,τι δεν προσαρμόζεται, παύει να υπάρχει.

Η ελευθερία του ατόμου την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

από Γιώργος Καραμπελιάς

3 Οκτωβρίου 2025

Απόσπασμα από την διάλεξη που θα πραγματοποιήσει ο Γιώργος Καραμπελιάς την Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2025 στις 6:30 μ.μ. στους Φίλους του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή με θέμα: «Η ελευθερία του ατόμου την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης».

Κατακλυζόμαστε από ένα τεράστιο κύμα πληροφοριών για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΕΙ) που μας καλούν να μπούμε με όλες μας τις δυνάμεις σε αυτόν τον «θαυμαστό καινούργιο κόσμο». Στην Ελλάδα μάλιστα η αναφορές στην ΤΝ παίρνουν κυριολεκτικά μυθικές διαστάσεις και ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει γίνει ένας από τους πλέον διαπρύσιους υποστηρικτές της.

Τι είναι όμως είναι η τεχνητή νοημοσύνη και πώς επηρεάζει τις ζωές μας;

Ξεκινώντας από την «ονομάτων επίσκεψιν», η τεχνητή νοημοσύνη αναφέρεται στην ικανότητα μιας μηχανής να αναπαράγει τις γνωστικές λειτουργίες ενός ανθρώπου, όπως είναι η μάθηση, ο σχεδιασμός και η δημιουργικότητα ενώ καθιστά τις μηχανές ικανές να ‘κατανοούν’ το περιβάλλον τους, να επιλύουν προβλήματα και να δρουν προς την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου. Ο υπολογιστής λαμβάνει δεδομένα (ήδη έτοιμα ή συλλεγμένα μέσω αισθητήρων, π.χ. κάμερας), τα επεξεργάζεται και ανταποκρίνεται βάσει αυτών.

Τελικώς για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, γίνεται επιστημονικά και τεχνολογικά εφικτή η δυνατότητα μιας μετεξέλιξης των μηχανικών συστημάτων προς την κατεύθυνση οιονεί ανθρωπίνων λειτουργιών, και παράλληλα παρέμβασης στο γενετικό υλικό του ανθρώπου και κατά συνέπεια η δυνατότητα μιας τεχνητής αλλοίωσης (ή μήπως μετεξέλιξης) του ανθρωπίνου είδους.

Πλέον επιτεύξιμο, διότι η επιθυμία να δημιουργηθούν ευφυείς μηχανές χρονολογείται χιλιάδες χρόνια πριν. Ο ίδιος ο Αριστοτέλης φανταζόταν ένα μέλλον στο οποίο «το πλήκτρο θα μπορούσε να παίζει μόνο του» και «ο αργαλειός θα μπορούσε να υφαίνει το ύφασμα».

Αρχιεπίσκοπος Ιερόνυμος: Ἡ τεχνολογία δὲν εἶναι οὐδέτερο «ἐργαλεῖο».

 👉Από τον χαιρετισμό του Αρχιεπισκόπου Ιερόνυμου στο Β' Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο του Περιοδικού Θεολογία.

(...) Ἡ τεχνολογία δὲν εἶναι οὐδέτερο «ἐργαλεῖο». Φέρει μέσα της μιὰ νοοτροπία, ἕνα ἦθος, ἕναν τρόπο νὰ κατανοοῦμε τὸν κόσμο. Αὐτὸς ὁ τρόπος περνᾶ, σιγά-σιγά, στοὺς χρῆστες. Δὲν ἔχει σημασία ἂν χρησιμοποιοῦμε τὴν τεχνολογία γιὰ «καλό» ἢ γιὰ «κακό». Ἀκόμη καὶ μέσῳ τῆς καλῆς χρήσεως, ἡ τεχνολογία μᾶς κατευθύνει πῶς νὰ βλέπουμε τὸν χρόνο, τὸ σῶμα, τὸν ἄλλον ἄνθρωπο καὶ τὸνκόσμο. 

Καὶ μεταδίδει μιὰ ὁρισμένη «φιλοσοφία». Ποια εἶναι αὐτή; 

🔹Εἶναι ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν ταχύτητα. Ἡ προτίμηση στὸ εὔκολο καὶ στὸ ἄμεσο.

🔹Ἡ συνήθεια νὰ μετρᾶμε τὰ πάντα μὲ ἀριθμούς: «πόσα», «πόσο γρήγορα», «πόσο συχνά».

🔹Εἶναι ἡ πίεση νὰ εἴμαστε πάντα «συνδεδεμένοι», πάντα διαθέσιμοι, πάντα παραγωγικοί.

🔹Εἶναι, ἀκόμη, ἡ κλίση νὰ βλέπουμε τὸν ἄλλον σὰν «δεδομένα» ἤ «ἀκροατήριο», καὶ τὸν ἑαυτό μας σάν «προφίλ».

Αὐτὸ δὲν εἶναι τυχαῖο. Ἡ τεχνολογία, ὅπως τὴν ζοῦμε, γεννήθηκε καὶ ἀναπτύχθηκε μέσα σὲ ἕνα συγκεκριμένο σύστημα: τὸν καπιταλισμό. Ἑπομένως, φέρει ἐξ ἀρχῆς μέσα της τοὺς στόχους αὐτοῦ τοῦ συστήματος: τὴν προτεραιότητα τοῦ κέρδους, τὴν διαρκῆ αὔξηση καὶ ἐπέκταση, τὴν ἐμπορευματοποίηση τῆς προσοχῆς μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ «λογική» ποὺ ὀργανώνει τὰ μέσα, τὰ προϊόντα, ἀκόμη καὶ τὶς σχέσεις μας. Γι’ αὐτὸ οἱ πλατφόρμες ζητοῦν περισσότερο χρόνο, περισσότερα «κλίκ», περισσότερη κατανάλωση.(...)

Πηγή: https://www.facebook.com/share/v/1Fmrt4aTDT/

Από τον Αυγουστίνο στην Τζούντιθ Μπάτλερ – Το εσωτερικό ρήγμα του δυτικού πνεύματος

26/09/2025

ΓΡΙΒΑΣ ΚΩΣΤΑΣ

Η Δύση συνηθίζει να βλέπει τον εαυτό της ως φορέα της ελευθερίας, της προόδου και της ορθολογικότητας. Ωστόσο, πίσω από αυτό το αφήγημα κρύβεται μια βαθιά κρίση ταυτότητας, η οποία δεν είναι προϊόν της σημερινής εποχής αλλά έχει ρίζες που φτάνουν πολύ πίσω. Στον χριστιανισμό της Ύστερης Αρχαιότητας, οι κοσμοαντιλήψεις του οποίου διαμόρφωσαν εν πολλοίς τον δυτικό πολιτισμό.

Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τη σημερινή σύγχυση – από την πολιτική πόλωση μέχρι τη διαμάχη γύρω από την ταυτότητα φύλου – οφείλουμε να επιστρέψουμε στις απαρχές και να δούμε πώς συγκροτήθηκε οντολογικά ο δυτικός άνθρωπος. Αναλυτικότερα, η αρχαία ελληνική παράδοση αντιμετώπισε τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική ενότητα. Από τον Όμηρο μέχρι τους Πατέρες της Εκκλησίας, η ψυχή χωρίς το σώμα δεν ήταν πλήρης. Στην Οδύσσεια, οι ψυχές των νεκρών είναι σκιές, ένα “υπόλειμμα” ζωής. Ο άνθρωπος όφειλε να αναζητήσει την αλήθεια και την ελευθερία, όχι αποκομμένος από το σώμα του αλλά μέσα στην ενότητά του. Στη Δύση, όμως, με τον Αυγουστίνο, άρχισε να προκύπτει ένας άλλος δρόμος.

Υπό την επίδραση φιλοσόφων σαν τον Πλωτίνο και πνευματικών ρευμάτων όπως ο γνωστικισμός, ο άνθρωπος ορίζεται ως ένα ιεραρχικό και ανταγωνιστικό δίπολο. Ψυχή / πνεύμα εναντίον σώματος. Η δε ανώτερη ψυχή οφείλει να κυριαρχήσει πάνω στο κατώτερο σώμα και στα πάθη του, απαλλάσσοντας τον άνθρωπο από το βάρος του και οδηγώντας τον στην τελειότητα. Έτσι, το σώμα αντιμετωπίζεται ως πεδίο αδυναμίας και υποταγής, ενώ η σωτηρία συνδέεται με την υπέρβαση ή ακόμη και με την περιφρόνησή του.

Αυτό το σχήμα δεν έμεινε μια θεολογική λεπτομέρεια αλλά διαμόρφωσε τον τρόπο που η Δύση αντιλαμβάνεται τον εαυτό της μέχρι σήμερα. Το σώμα προβάλει αντιστάσεις, οι οποίες πρέπει να κατανικηθούν. Το ανώτερο πνεύμα πρέπει να νικήσει το κατώτερο σώμα δια της ισχύος. Η ισχύς και η βούληση λοιπόν τοποθετούνται στον πυρήνα της οντολογίας του ανθρώπου, έχοντας ήδη πριν τοποθετηθεί στην οντολογία του Θεού.

Συγκεκριμένα, ο Καθηγητής π. Νικόλαος Λουδοβίκος, είναι αυτός που έχει πρώτος μιλήσει για τη “θεολογία της δύναμης”, η οποία χαρακτήρισε μεγάλο μέρος της δυτικής χριστιανικής παράδοσης. Σύμφωνα με αυτήν, ο Θεός νοείται πρωτίστως ως απόλυτη βούληση και ισχύς και ο άνθρωπος καλείται να μιμηθεί αυτήν την κυριαρχία. Αυτή η πρόσληψη ενίσχυσε την πολιτισμική έμφαση στη βούληση, στην υπέρβαση των ορίων, στην κατάκτηση της φύσης. Αντιθέτως, η ορθόδοξη παράδοση προβάλλει τον Θεό ως σχέση αγάπης, ως κοινωνία προσώπων, και τον άνθρωπο ως μέτοχο αυτής της κοινωνίας.

Ο Αυγουστίνος συναντά τη Τζούντιθ Μπάτλερ

Τεχνητή Νοημοσύνη: η μίμηση του συνανθρώπου

από Σωτηρία Ορφανίδου

H Francesca Ferrando, καθηγήτρια φιλοσοφίας και μετανθρωπίστρια, γράφει στο βιβλίο της για τον Φιλοσοφικό Μετανθρωπισμό: «Εάν δεν αντιμετωπίσουμε τη συμπαγή μορφή της δυαλιστικής σκέψης που επιτρέπει να υπάρχουν ιεραρχικές κοινωνικοπολιτικές κατασκευές, τότε θα προκύψουν μελλοντικά νέες μορφές διακρίσεων. Για παράδειγμα, τα ρομπότ ενδέχεται να αντιμετωπιστούν ως νέοι “άλλοι”».

[1] Η ανησυχία της Ferrando εκτείνεται πέρα από τη μετανεωτερική επιταγή για διάρρηξη του ορίου μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου, μεταξύ εαυτού και ετερότητας⸱ αγγίζει τη διάκριση μεταξύ ανθρώπου και μηχανής, ανθρώπου και ρομπότ, που μελλοντικά θα μπορούσαν να συμβιώνουν στην ίδια κοινωνία.

Σήμερα δεν συμβιώνουμε ακόμη με τα ρομπότ, όμως συνομιλούμε σχεδόν καθημερινά μαζί τους. Σήμερα, ο νέος «άλλος» είναι ένας υπολογιστής⸱ ωστόσο, δεν πρόκειται για το μηχάνημα, το πληκτρολόγιο και την οθόνη του, ούτε καν για το υλισμικό του. Μέσω αυτών εκφράζεται –γλωσσικά τουλάχιστον– μια άλλη οντότητα η οποία έχει «μάθει» και «εκπαιδεύεται» συνεχώς να χρησιμοποιεί την ανθρώπινη γλώσσα με όλα τα χαρακτηριστικά της. Πρόκειται για προγράμματα και εφαρμογές, όπως το δημοφιλές Chat-GPT, στις οποίες ο χρήστης συνομιλεί χωρίς άλλη διαμεσολάβηση και σε πραγματικό χρόνο με ένα υπολογιστικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Ο λόγος της μηχανής, ή σε πιο σύγχρονη ορολογία του chatbot, δεν είναι πια στεγνός και ξύλινος, δεν είναι καν μηχανικός. Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (Large Language Models, LLMs) δεν γνωρίζουν απλώς γραμματική και συντακτικό, μπορούν να διαχειρίζονται σε πολύ ικανοποιητικό βαθμό στοιχεία του λόγου, όπως ύφος, δομή, συνοχή, έννοιες, επιχειρήματα, ακόμη και να επιστρατεύουν εκφραστικές λεκτικές πράξεις (κατά Searle) εκφράζοντας συναισθήματα.