200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου: Η Ανάληψη της μαρτυρικής πόλης!

Θεόδωρος Βρυζάκης: Η Έξοδος του Μεσολογγίου. Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Και όμως το Μεσολόγγι δεν έπεσε!

Ανασηκώθηκε ολόκληρο ως Ανάληψη, όπως, μοιάζει να φανερώνει το γνωστό έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη.

Σ’ αυτό βλέπουμε τους πολεμιστές να μάχονται και να ανοίγουν δρόμο ελευθερίας κατά την Έξοδό τους από το Μεσολόγγι και την Είσοδό τους στην αθανασία. Πάνω από αυτούς παρατηρούμε τους Αγγέλους να τους στεφανώνουν, ενώ ακόμη πιο ψηλά βλέπουμε τον Χριστό να ανοίγει την αγκαλιά Του σε όλους!

Όπως και στα μαρτυρικά γυναικόπαιδα που βρίσκονται, χαμηλά στο έργο, κάτω από την γέφυρα από την οποία εξέρχονται οι πολεμιστές!

Μια ανάληψη κατ’ ευθείαν από την σταύρωση, την εις Άδου κάθοδο της μαρτυρικής πόλης, του μαρτυρικού λαού της και των μαρτυρικών υπερασπιστών της που πρόστρεξαν για συμπαράσταση.

Και όσοι εξήλθαν ηρωικώς, και δεν ήταν λίγοι, όπως ομολόγησαν οι ίδιοι σε επιστολή τους προς την ελληνική διοίκηση της μαχόμενης Ελλάδας: «εφθάσαμεν εις την αθλιωτάτην κατάστασιν». Γιατί έφτασαν σε αθλιότατη κατάσταση θα πούμε πιο κάτω κάτι που, σίγουρα, όλοι ξέρουμε…

Η ελληνική αποκοτιά της Κύπρου την 1η Απριλίου του 1955 – 70 χρόνια από την έναρξη του αγώνα για την ένωση

Τα Φυλακισμένα Μνήματα στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Το 1955, μια ’βδομάδα μετά την επέτειο της έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, δηλαδή την 1η Απριλίου, μια άλλη ελληνική αποκοτιά, κουζουλάδα στην κρητική διάλεκτο και πελλάρα στην κυπριακή μπήκε σε ενέργεια. Η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) είχε, πλέον, την ευθύνη για ότι συνέβαινε στην Κύπρο, ενώ οι μεγαλειώδεις στιγμές του αγώνα της συγκινούσε όλο το πανελλήνιο!

Στόχος της ελληνικής επανάστασης της Κύπρου ήταν η ένωση της με τον λοιπό εθνικό κορμό, όπως έγινε με τις λοιπές περιφέρειες. Ή αν θέλετε, όπως προσπάθησε να κάνει και η ίδια η Ελλάδα ακόμη και με την Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη, ακόμη και την Κωνσταντινούπολη.

Όσο για την κυπριακή επανάσταση επρόκειτο για μια ιδιαίτερα παρακινδυνευμένη εξέγερση η οποία φαινόταν, σχεδόν, χωρίς κανένα νόημα και που η κατάληξη της δεν έμοιαζε άδηλη, αλλά, προφανώς, πρόδηλη. Μια πασίδηλη αποτυχία!

Μια δράκα Έλληνες της περιφέρειας, οι πιο απομονωμένοι Ρωμηοί, τα έβαζαν με την Βρετανική αυτοκρατορία. Ξεσηκώθηκαν εναντίον της! Εναντίον σε μια μεγάλη αποικιοκρατική χώρα η οποία ήταν πλήρως εξοπλισμένη και ανάμεσα στις νικήτριες του Β’ Παγκοσμίου πολέμου.

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Η ανάδυση της λογοτεχνίας μέσα από τον κόσμο του - 175 χρόνια από την γέννησή του

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911).

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Θα μπορούσαμε σήμερα, όπως και κάθε 4 Μαρτίου, να γιορτάζαμε την μέρα της ελληνικής λογοτεχνίας. Θα μπορούσε η μέρα αυτή να αποτελεί μια πολύ μεγάλη γιορτή με επίκεντρο τα σχολεία, τις ποικίλες εταιρείες, συλλόγους και σωματεία λογοτεχνών, συγγραφέων, εκδοτών, βιβλιοπωλών, τις λέσχες ανάγνωσης… Το υπουργείο Πολιτισμού θα μπορούσε να πανηγύριζε και αυτό ανάμεσα στους εν ζωή λογοτέχνες, φιλολόγους και φίλους της λογοτεχνίας. Αυτή θα ήταν και μια έξοχη γιορτή για την υποδοχή της άνοιξης.

Και όλα αυτά γιατί θα μου πείτε στις 4 Μαρτίου;

Μα σαν σήμερα το 1851, δηλαδή πριν 175 χρόνια, γεννήθηκε στην Σκιάθο ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας. Αλλά πώς ένας τόσο μικρός τόπος, σχεδόν «ασήμαντος» έγινε, αίφνης, πρωτεύουσα της λογοτεχνίας μας; Και πώς άνθρωποι κοινοί, το ίδιο θα λέγαμε «ασήμαντοι» σηκώνουν όλο αυτό το πνευματικό βάρος που αποκαλούμε κόσμο του Παπαδιαμάντη;

Παράδοξο δεν είναι;

Είχαμε χαρακτηρίσει παλιότερα τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη ως άτλαντα, αλλά εδώ έχουμε μιαν άλλη, διαφορετική κατάσταση. Ο Αλέξανδρος Παπα-Αδαμαντίου μοιάζει να σηκώνεται από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, ανασηκώνοντας μαζί του όλη την «μικράν πολίχνη», την Σκιάθο, ως μια κοινότητα πνευματικής περιωπής! Οπότε τι τρέχει, τι συμβαίνει εδώ;

Επέτειος ολοκαυτώματος Γρηγόρη Αυξεντίου: Στρατηγέ η Ελλάδα είναι σήμερα εδώ με τα σύγχρονα πολεμικά της σκάφη!

Ο ήρωας Γρηγόρης Αυξεντίου (1928-1957).

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Τα πολεμικά αεροπλάνα της Ελλάδας είναι από χθες, παραμονή της γιορτής του μαρτυρίου σου, στα χώματα της Κύπρου. Όσο και για τα υπερσύγχρονα στρατιωτικά πλοία που εστάλησαν καταφθάνουν από στιγμή σε στιγμή ανήμερα της θυσίας σου!

Τέτοια τιμή για σένα κανένας μας δεν φαντάστηκε!

Και είναι γιορτή το μαρτύριό σου γιατί εσύ μπορούσες να παραδοθείς και δεν το έκανες. Μέχρι τελευταία στιγμή πολεμούσες του βρετανούς στρατιωτικούς. Τα έβαζες με μια αποικιοκρατική δύναμη μόνος και όλοι αυτοί μαζί σου. Η «παράσταση» που είχαν σκηνοθετήσει για την σύλληψή σου κατάλαβαν πως δεν θα είχε «happy end» γι’ αυτούς.

Όσο ζούσες τόσο εξευτελίζονταν! Ήταν ένα αποκαρδιωτικό μαρτύριο γι’ αυτούς η ύπαρξή σου.

Και γι’ αυτό έκαναν το κρησφύγετό σου στον Μαχαιρά, λίγο πιο κάτω από το μοναστήρι της Παναγίας, ένα νέο ναζιστικό Άουσβιτς.

Αυτοί πιθανόν να ήλπιζαν ότι θα παραδοθείς, έστω να σε συλλάβουν και τότε να σε εξαγοράσουν με πολλά, πάρα πολλά χρήματα. Αν γινόταν αυτό όλα θα τέλειωναν, αφού εσύ ήξερες τα πάντα. Ο μεγαλειώδης αγώνας των Ελλήνων της Κύπρου θα τελείωνε άδοξα και θα ήταν μια τεράστια προσβολή για όλο τον ελληνισμό.

Άλλωστε τότε ο λαός της Κύπρου ζούσε το δικό του ’21 την δική του επαναστατική άνοιξη. Βρισκόταν σε μια ανάταση και ήθελε την Ελλάδα και ας έτρωγε πέτρες, όπως έλεγε το σύνθημα.

Και αυτό δεν ήταν αντίστοιχο με το «Ελευθερία ή θάνατος»;

Αλλά οι έφηβοι της Κύπρου ούτε τις πέτρες δεν χαλάλιζαν, αλλά τις έκανα πυρομαχικά για τον δικό τους «ένοπλο» αγώνα. Ξέρεις πολύ καλά σε τι αναφέρομαι!

Τον γνωστό πετροπόλεμο από την Σεβέρειο Βιβλιοθήκη της Λευκωσίας απέναντι από την Αρχιεπισκοπή από τους μαθητές του Παγκυπρίου Γυμνασίου. Εκείνες τις ώρες το Παγκύπριο Γυμνάσιο έγινε Πανελλήνιο και ανακεφαλαίωσε στα πρόσωπα των αμούστακων αγωνιστών την προσφορά των νέων στους αγώνες του Γένους.

Και οι ίδιοι έγιναν παγκυπριονίκες και πανελληνιονίκες, γράφοντας μια ξεχωριστή σελίδα στον αγώνα της Εθνικής Οργάνωσης Ελλήνων Αγωνιστών που άρχισε την 1η Απριλίου του 1955. Αγώνα για την αυτοδιάθεση η οποία δεν ήταν άλλη από την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

«Άγιοι οι Άγιοι Παπα-Τύχων και Χατζη-Γεώργης»!

Οι Άγιοι Τύχων (Παπα-Τύχων) και Γεώργιος (Χατζη-Γεώργης) οι Αγιορείτες.

12.02.2026

Στέλιος Κούκος

Πράγματι μόνον με αυτήν την ταυτολογία του τίτλου θα μπορούσε να εκφράσει έκδηλα κάποιος την μεγάλη του χαρά του για την χθεσινή είδηση της αγιοκατάταξης των Αγιορειτών Ιερομονάχων Χατζη-Γεώργη (1809-1886) και Παπα-Τύχωνος (1884-1968)! (Τολμώ να τους αποκαλέσω και ως φίλους μας και ας μη τους συναντήσαμε ποτέ στην ζωή μας).

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος και η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου ήλθε να βεβαιώσει επίσημα ένα εκκλησιαστικό γεγονός και έτσι μέσα στην καρδιά του χειμώνα ζήσαμε και ζούμε ένα Πάσχα. Ένα Πάσχα Αγιορείτικο!

Και να που το Άγιον Όρος λίγο μετά από την «κηδεία» του, όπως θεώρησαν κάποιοι τις γιορτές για την χιλιετηρίδα της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας (963-1963) -που ταυτίστηκε με τα χίλια χρόνια ολόκληρου του μοναχισμού του Άθω και ας ήταν πολύ περισσότερα- ζούσε εσωτερικά και υποδόρια και ετοίμαζε την αναγέννησή του. Και δεν ήταν μόνο ο Παπα-Τύχων, αλλά και πολλοί άλλοι ασκητές της εποχής αυτής που ήδη έχουν αγιοκαταχθεί. Όπως για παράδειγμα ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής και το πνευματικό του τέκνο ο Άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, ο Άγιος Παΐσιος…

Αλλά, όπως φαίνεται ο μεγάλος δρόμος που ανοίχτηκε από Δάφνη για Καρυές για την έλευση των επισήμων (Πατριάρχη, Ιεραρχών, βασιλιά, υπουργών κτλ.) συμβόλιζε, μάλλον, την εκ βάθρων ανακαίνιση και αναγέννηση του Αγίου Όρους. Των κτιρίων του και κυρίως των μοναστών του. Και έτσι το φως που έκαιγε και δεν φαινόταν με κοσμικά μάτια, έγινε ξανά φως μέγα για την οικουμένη! Αθωνικό φάος! Φως παραμυθίας για όλο τον κόσμο!

Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης και ο υψηλής τάσεως προφητικός του λόγος / 33 χρόνια από την κοίμησή του

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993). Φωτογραφία Γιώργος Πούπης.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Το έργο του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη πέραν από καλλιτεχνικό, λόγου και ζωγραφικής, αλλά και στοχασμού, αποτελεί ταυτόχρονα και μια ιδιότυπη καταγραφή, μαρτυρία, εξομολόγηση, διάλογο και συνάμα ομολογία ζωής που ενίοτε, αν όχι πάντα, προσλαμβάνει χαρακτηριστικά προφητικού λόγου. Προφητικού όχι με την έννοια των προειδοποιήσεων και αποκαλύψεων για σεισμούς, καταποντισμούς, πυρκαγιές, πολέμους και άλλα δεινά που δοκιμάζουν την ανθρωπότητα…

Επίσης, θα πρέπει εξ αρχής να πούμε πως ο προφητικός λόγος για τον οποίο αναφερόμαστε δεν έχει σχέση ούτε και με την ψηφαρίθμηση με την οποία για πολλά χρόνια ο ίδιος «ανέκρινε» ποικίλα κείμενα και ουσιαστικά ανθρώπους. Με τον τρόπο αυτό τους έθετε ενώπιόν του τους λογοτέχνες, «εξαναγκάζοντάς» τους -χωρίς να έχουν καμία δυνατότητα διαφυγής- να εξαγορευτούν, να εξομολογηθούν μέσα από τον λόγο τους τα κείμενά τους. Αυτά ήταν γι’ αυτόν τα αποδεικτικά ντοκουμέντα, τα τεκμήρια της ψυχικής τους κατάστασης και διάθεσης. Ο Πεντζίκης τα αξιοποιούσε ως μια πρώτης τάξεως κατάθεση του εσώτερου τους κόσμου.

Ήξερε, πάντως, και ο ίδιος ότι κάποιοι πίστευαν ή εξελάμβαναν ότι με τον τρόπο αυτό προφήτευε και όταν του το έλεγες γελούσε και σου απαντούσε: το ξέρω!

Ο Πεντζίκης, λοιπόν, δεν ήταν και δεν είναι προφήτης της ανθρωπότητας, αλλά του ανθρώπου. Της ύπαρξης. Του ανθρωπίνου προσώπου. Του μέσα ανθρώπου. Της πορείας του στην προσωπική διακεκαυμένη ζώνη, την έρημο της ψυχής και της «αντιμετώπισης» της κοινωνίας με την έννοια του «εγκλιματισμού» του σ’ αυτήν ως χαρακτήρας.

Ο ακαταμάχητος Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης! Λύνεται ο οίστρος του μεγαλείου του

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993). 

Φωτογραφία Γιάννης Βανίδης

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Ο θεσσαλονικιός συγγραφέας Νίκος Μπακόλας σε μια συνέντευξή του στον ποιητή και συγγραφέα Θανάση Γεωργιάδη είχε πει, πως η «Θεσσαλονίκη έχει μόνο ένα μεγάλο συγγραφέα, τον Πεντζίκη»*.

Η ρηξικέλευθη αυτή άποψη φαίνεται πως αιφνιδίασε τον Θανάση Γεωργιάδη και γι’ αυτό δεν τον ρώτησε τι είναι αυτό που κάνει τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη ακαταμάχητο.

Πάντως για πολλά χρόνια ο Θανάσης Γεωργιάδης, που και αυτός εκτιμούσε ιδιαίτερα τον Πεντζίκη, εντυπωσιασμένος από την παραδοχή αυτή του Νίκου Μπακόλα μού θύμιζε την φράση αυτή.

Ίσως και ως ένα ιδιαίτερο μνημόσυνο για την ταπεινότητά του βραβευμένου συγγραφέα ο οποίος μίλησε τόσο ανοικτά και ξεκάθαρα.

Οι δύο λαμπροί και σεμνοί λογοτέχνες φαίνεται, όμως, πως άφησαν σε μας την ευθύνη να λύσουμε τον γρίφο αυτό. Αλλά και εγώ θα αποφύγω τον… σκόπελο αυτό, αφού όποια λύση και αν δώσω ή προτείνω δεν θα έχει γενική ισχύ και θα είναι, εντελώς, προσωπική.

Αντίστοιχη, πάντως, άποψη με τον Νίκο Μπακόλα έχει και κάποιος άλλος γνωστός και σημαντικός συγγραφέας της πόλης, επίσης βραβευμένος, ο οποίος κατά τα άλλα δεν θα συμφωνούσε σε πολλά με τον Πεντζίκη· πέραν του λογοτεχνικού του οίστρου...

Η συνέχεια εδώ: https://parallaximag.gr/thessaloniki-news/o-akatamachitos-nikos-gavriil-pentzikis-lynetai-o-oistros-toy-megaleioy-toy

Aλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Μια αμφιμαχία για το ροκ του μέλλοντός μας

115 χρόνια από την κοίμηση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

από Στέλιος Κούκος

-4 Ιανουαρίου 2026

Εδώ και μερικά κείμενα προσπαθώ να πω κάποια πράγματα για τον Παπαδιαμάντη και την... αρνητική παπαδιαμαντολογία τα οποία, τελικά, δεν τα λέω γιατί αυτό ουσιαστικά πρέπει να αποτελούν μια εκτεταμένη μελέτη με την παράθεση στοιχείων και ντοκουμέντων.

Έτσι εκεί, λοιπόν, που αρχίζω για να τα πω μένω μετέωρος ωσάν να μην έχω ήχο, να μην έχω υλικό (Δ. Σαββόπουλος). Ή αλλιώς εκεί που πάω να τα πω εν συντομία δεν μπορώ να τα πω πραγματικά. Ή έστω να τα σκιαγραφήσω και από την φούρια μου δεν λέω τίποτα για αυτήν την παπαδιαμαντική, παραπαδιαμαντική ταμπακιέρα που υπερχειλίζει.

Δηλαδή, πως διαβάζοντάς τον ως αναγνώστης, μελετητής, ερευνητής*, έχοντας κατά νουν τους πάλαι ποτέ αρνητές του, γιατί τείνουν να εκλείψουν στις μέρες μας, θα δεις τις τερατώδεις αστοχίες τους, μπορεί και «φάρσες» τους εναντίον ενός ανθρώπου που δεν πείραξε κανένα. (Μήπως και κακόβουλες φάρσες);

Τις περισσότερες φορές οι άστοχες κριτικές τους δεν ξεκινούν από το ίδιο το έργο του Παπαδιαμάντη, ήτοι δεν εδράζονται επί του πραγματικού, όπως θα έλεγε και ο ίδιος ο σερ Παπαδιαμάντης, αλλά εκ του φαντασιακού, αν όχι εκ του φανταστικού. Συνήθως, αν όχι πάντα, ξεκινούν από τις ιδεολογικές αυταπάτες που τους διακατέχουν και μάλιστα όλης της ιδεολογικής κλίμακας από την αριστερή μέχρι την δεξιά. Ιδιότυπη είναι και η αρνητική κριτική από ανθρώπους της Εκκλησίας προς τον κατά τα άλλα «Άγιο των γραμμάτων» -όπως εξίσου για μένα ενοχλητικά τον αποκαλούν μερικοί. Η αρνητική κριτική των ανθρώπων της Εκκλησίας έχει κυρίως ηθικολογικά, ηθικοπλαστικά χαρακτηριστικά.

Πριν προχωρήσουμε θα πρέπει να πούμε και να ομολογήσουμε πως άνθρωποι απ’ όλη την ιδεολογική βεντάλια, από την αριστερά μέχρι την δεξιά, και βεβαίως από την Εκκλησία, θαύμασαν και προσκύνησαν ευλαβικά το έργο Παπαδιαμάντη και την προσωπικότητά του. Του συγγραφέα ο οποίος έζησε ως ένας απλός λαϊκός άνθρωπος και μάλλον στο περιθώριο του κόσμου, ήσυχα, αν όχι «κατανυκτικά», και το έργο του προκάλεσε τόση συγκίνηση, αλλά και τόση ταραχή.

«Εγώ γράφω όπως μου κατεβαίνει»: Ο Παπαδιαμάντης ως ποιητής και το ήθος της έμπνευσης. 115 χρόνια από την κοίμησή του

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911)

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

«Εγώ γράφω όπως μου κατεβαίνει». Τι τραγικό και τι πιο ωραίο! Τραγικό για έναν επαγγελματία του Τύπου όταν του ζητάνε να γράψει ένα άρθρο και αυτός μπλοκάρεται, αποσυντονίζεται, δεν ξέρει από πού να αρχίσει και πού να τελειώσει· και ευλογία όταν πρόκειται για έναν ποιητή τον οποίο θα καθοδηγήσει η έμπνευσή του, να γράψει κάτι μέσα στην προσωπική φόρμα που έχει καθιερώσει για τον εαυτό του.

Αυτό συμβαίνει και για έναν πεζογράφο της τάξεως του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ο οποίος είπε την πιο πάνω φράση. Ήταν ιδιαίτερα τραγικό γι’ αυτόν να του ζητάνε να αυτοσχεδιάσει, κατά κάποιον τρόπο, και επί τόπου πάνω σε ένα επίκαιρο θέμα, γράφοντας κάποιο άρθρο για να δημοσιευτεί στην εφημερίδα. Ουδέν πιο σοκαριστικό για έναν ποιητή, όπως ο μεγάλος σκιαθίτης συγγραφέας! Ακόμη και τον ίδιο άνθρωπο που εργαζόταν μέσα στον Τύπο ως μεταφραστής από τις αγγλικές και γαλλικές εφημερίδες.

Παρ’ όλα αυτά ο Παπαδιαμάντης, μάλλον, εκτέθηκε απέναντι στον εργοδότη του τον θρυλικό Κωνσταντινουπολίτη εκδότη Βλάση Γαβριηλίδη ο οποίος του το ζήτησε ή καλύτερα του το εμπιστεύτηκε. Πίστευε πως αυτός θα ήταν ο πιο κατάλληλος για να το γράψει. Ίσως, μάλιστα να εξέφραζε και την «γραμμή» του εκδότη και της εφημερίδας.

Να πως ο Παύλος Νιρβάνας μας μεταφέρει τα λόγια του Παπαδιαμάντη σχετικά με το γεγονός αυτό ο οποίος του είπε:

Παραμονή Χριστουγέννων: Αφού υπάρχει φάτνη θα έλθει και ο Χριστός! Ένας λογισμός θρίλερ σε ένα οδοιπορικό προς την Γέννηση...

Η Γέννησις». Ιερός ναός Αγίου Αθανασίου Ελάτειας Λοκρίδος (τοιχογραφία).

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Παραμονή Χριστουγέννων και δεν ησύχαζε. Αγωνιούσε. Πρώτη φορά τέτοια μέρα άρχισε να τον ενοχλεί ο εξής λογισμός: Θα γεννηθεί ο Χριστός φέτος ή όχι; Και να, σχεδόν ολόκληρη και πλήρης, η αγωνία του Μεγάλου Σαββάτου για την Ανάσταση να επανάρχεται και να του δημιουργεί βλάβην ένδοθεν λογισμού αμφιβόλου.

Σίγουρα παρηγόρησε τον εαυτό του πως δεν πρόκειται για την αγωνία του Μεγάλου Σαββάτου, πως δηλαδή ο Χριστός πέθανε και βρίσκεται στον Άδη.

Άλλη, όμως, αγωνία εδώ τον τυρραννούσε: Μα εδώ μοιάζει σαν ο Χριστός να μην γεννήθηκε ακόμη. Κακά τα ψέματα, λοιπόν, σήμερα παραμονή Χριστουγέννων περιμένουμε τον Μεσσία. 2025 μετά Χριστόν και τον αναμένουμε! Τι γίνεται και πώς θα το αντιμετωπίσουμε αυτό;

«Παναγίτσα μου», αναφώνησε και κοίταξε μήπως τον άκουσε κανείς! Μήπως αυτό, τελικά, πρόκειται για κάτι χειρότερο από την δοκιμασία του Μεγάλου Σαββάτου; Τι να είναι αυτή η δοκιμασία που τον βρήκε;

Μήπως, όμως, όλο αυτό αποτελεί την πλήρη μας αποτυχία να βάλουμε στην ζωή μας τον Θέανθρωπο ως φίλο καλό, παντοτινό;

Ο ενοχλητικός κύριος Παπαδιαμάντης

από Στέλιος Κούκος

Χρόνια πολλά

Ξέρω ενοχληθήκατε... Αλλά και εγώ θα πρέπει να είμαι συνεπής μέχρι το τέλος του κειμένου για τον ενοχλητικό τίτλο που παρέθεσα χωρίς ιδιαίτερη περίσκεψη επί «Αντιφώνου»! Προφανώς έχετε και εσείς δικαίωμα να... αντιφωνήσετε, σχολιάζοντας τον τίτλο και το κείμενο στα σχόλια κατωτέρω...

Και η ενόχληση από τον κύριο αυτό αρχίζει από την στιγμή που θα πάρεις στα χέρια σου τους τόμους του! Παρ’ όλη την περιποιημένη, κλασικά πεποικιλμένη όψη τους, ήτοι κομψή και απέριττη, μοιάζει σαν να πιάνεις στα χέριά σου μια απασφαλισμένη χειροβομβίδα έτοιμη να εκραγεί.

Ήδη, όμως, πλησιάζοντας την βιβλιοθήκη με τα δικά του βιβλία, και τα σχετικά λοιπά εγχειρίδια προσέγγισής του, έχεις δει ένα... κάρο περόνες ασφαλείας να καγχάζουν για το νέο απονενοημένο διάβημά σου.

Πάντως, ένα ειδικό αίσθημα, ζωή ή θάνατος, σε σπρώχνει να αγκαλιάσεις τον πλήρη κίνδυνο που ελλοχεύει, την αυτοπαράδοσή σου που επίκειται! Είναι δεδομένο, πως κανένας νόμος των πιθανοτήτων δεν σε σώζει, καμία θεωρία των παιγνίων δεν πρόκειται να σου παρατείνει, έστω, την αγωνία της ασφαλούς πλεύσης και προσέγγισης. Ήδη έχεις χάσει, ήδη έχεις χαθεί και επιμένεις!

Κακό του κεφαλιού σου! Αμετανόητε!

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες και ένας ανάλογος θάνατος - (θησαυρός) σε πλημμυρίζει και μυαλό δεν βάζεις! «Και ας φέρουν τα κομμάτιά μου»! Θα τον κρατήσω, λοιπόν, ανά χείρας τον τόμο «κι ας μου βγει και σε κακό»! Και εκεί, η σχάση του θα σε πλημμυρίσει με τον παπαδιαμαντικό κόσμο ο οποίος δεν είναι αλλοτινός και παρωχημένος που δεν είναι ψοφοδεής και αποτελειωμένος και θα σου γκρεμίσει όλη την φαντασία η οποία σε περιέχει.

Άγιος Πορφύριος, Ωδίνες τοκετού του Γερο-Άθωνα, Η γέννηση ενός νέου Αγίου

Πολύκλειτος Ρέγκος: Καυσοκαλύβια (1983). Αγιορειτική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Στις 2 Δεκεμβρίου του 1991 ο Άθωνας βίωσε ωδίνες τοκετού.

Ωδίνες γέννησης ενός νέου μεγάλου Αγίου της Εκκλησίας!

Η οσιακή κοίμηση του Γέροντα Πορφυρίου έφερνε την πλήρη καταλλαγή στην ψυχή του, την ολοκλήρωση της κατά χάριν θέωσής του.

Ο Ιερομόναχος Πορφύριος (Μπαϊρακτάρης) πέθαινε σωματικά για τον κόσμο και αναγεννιόταν πολίτης Άγιος στην βασιλεία των ουρανών.

Η νέκρωση των παθών μέσα του είχε προηγηθεί πριν πάρα πολλά χρόνια αν και η «εισβολή» του στον κόσμο της αγιότητας και της χάριτος από μικρή ηλικία έμοιαζε σαν να μην έζησε ποτέ στο σώμα και στην ψυχή του την επιβολή των παθών και πολύ περισσότερο την κυριαρχία τους στην ζωή του.

Άλλωστε η συλλαβιστή ανάγνωση του βίου του Αγίου Ιωάννη του Καλυβίτη σε πολύ μικρή ηλικία ήταν αυτή που τον μετέτρεψε σχεδόν ταυτόχρονα σε αναχωρητή και λίγο μετά σε Καυσοκαλυβίτη.

Και να που εκείνη την ημέρα, στις 2 Δεκεμβρίου του 1991, τα πυρίκαυστα Καυσοκαλύβια του Αγίου Μαξίμου του Καυσοκαλύβη, θα παραδώσουν φλεγόμενα και πυρπολούμενα από άκτιστο φως στην αιώνια ζωή και στο φως το αληθινό τον πορφυρούν από καύση καρδίας για τον Θεό και τους ανθρώπους Άγιο.

Ήταν όχι μόνον αυτοκράτορας των παθών και των λογισμών, αλλά ζούσε μέσα του ο Χριστός και ουκέτι αυτός! Τι ώρες εκείνες των ωδίνων του τοκετού του νέου μας Αγίου ο Γερο-Άθωνας θυμόταν πως υποδέχτηκε το δεκατετράχρονο αγόρι, τον διά Χριστόν αλήτη και δραπέτη από την οικογένειά του και τον κόσμο στα χώματά του.

Ο Γερο-Άθωνας αναλογιζόταν και τους δύο αδελφούς Γέροντες μοναχούς οι οποίοι έβαλαν παράνομα το παιδί στο Άγιο Όρος, παρουσιάζοντάς το ως παιδί της χήρας αδελφής τους. Θυμήθηκε και τον σερδάρη, τον φουστανελά φύλακα του Όρους που πήρε τον μικρό Ευάγγελο και τον έβαλε στην βάρκα για να τον διώξει. Τα απελπισμένα κλάματα του μικρού Ευάγγελου, (που έγινε αργότερα πνευματικός ευαγγελιστής του σύμπαντος κόσμου).

Στέλιος Κούκος: Άγιοι Δημήτριος και Γρηγόριος Παλαμάς, Το Φως η μεγάλη κληρονομιά του συμπολιούχου στην Θεσσαλονίκη και την οικουμένη

Άγιοι Γρηγόριος Παλαμάς και Δημήτριος Μυροβλύτης.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Αν ο πολιούχος της Θεσσαλονίκης Άγιος Δημήτριος αποτελεί τον στρατηλάτη φρουρό και φύλακα της πόλης από τους εξωτερικούς εχθρούς, ο συμπολιούχος της Θεσσαλονίκης Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς αποτελεί τον άγρυπνο εσωτερικό της φύλακα. Τον μέγα θεολόγο που την διαφυλάσσει με άγρυπνο μάτι, να στέκει και να αμύνεται! Να υπάρχει και να ομολογεί, θεολογικώ τω τρόπω, σαφώς την αλήθεια.

Και βεβαίως ο μέγας δούκας και στρατιωτικός Άγιος, Δημήτριος ο Μυροβλύτης δεν αποτελεί αποκλειστικά σκέπη μόνον της Θεσσαλονίκης, αλλά ούτε η ίδια η πόλη μπορεί να μονοπωλήσει την αγία υπόστασή του ως φύλακά της, αφού πρόκειται για υπέρμαχο της οικουμένης, όπως φανερώνει και αποκαλύπτει το απολυτίκιό του.

Ως αντίστοιχο υπέρμαχο, όμως, της οικουμένης επέλεξαν οι Θεσσαλονικείς και τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά όταν κατάλαβαν ότι κινδύνευε να καταλυθεί η Ορθόδοξη θεολογική αλήθεια των πραγμάτων. Αυτόν κάλεσαν εξ Αγίου Όρους για να την υπερασπιστεί, να αμυνθεί υπέρ της πίστεως που βρισκόταν σε κίνδυνο αφόρητης αλλοίωσης.

Κάτι που δεν αφορούσε μόνον τη Θεσσαλονίκη, αλλά όλη την οικουμένη. Αν «έπεφτε» η Θεσσαλονίκη, ίσως η πόλη να γινόταν η κερκόπορτα, για όλη την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και την Ανατολή, για όλη την Ορθοδοξία.

Στέλιος Κούκος: Άγιος Γεώργιος Καρσλίδης, Σαν ένας τοπικός παντοκράτωρ ουρανός είχε πανοραμική επίβλεψη στον τόπο, στον χρόνο, στις ψυχές των ανθρώπων!

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Άγιος Γεώργιος Καρσλίδης (1901-1959).

Ο Άγιος Γεώργιος Καρσλίδης ήταν μια έκτακτη φωτεινή παρουσία μέσα στον ζόφο που προκάλεσε στον ελληνισμό η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, η μικρασιατική τραγωδία, ο πόλεμος του ’40, η γερμανική προέλαση και κατοχή στην Ελλάδα, η βουλγαρική κατοχή σε περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης, η δολοφονική εμφύλια έριδα του εμφυλίου, αλλά και ο ξενητεμός των Ελλήνων που διέλυσε οικογένειες, χωριά, την χώρα.

Και ο Άγιος ανάμεσα στον φόβο, τον τρόμο και την απόγνωση που συνείχε τον λαό τον καθοδηγούσε πνευματικά και διακριτικά με τον πλήρη χαριτωμένο εσωτερικό του κόσμο.

Ένα παράδοξο φαινόμενο για την εποχή εκείνη που ορισμένες φορές σκανδάλιζε, ακόμη και αρχιερείς, αφού δεν δεν μπορούσαν να καταλάβουν από πού προέρχονταν τα θαυμαστά χαρίσματα που περιέβαλλαν τον Άγιο Γεώργιος Καρσλίδη αλλά και λοιπούς διακριτικούς Γέροντες. Πώς μπορούσαν να γνωρίζουν τα παλαιά, τα σύγχρονα και τα μελλοντικά και τι υπήρχε μέσα στις ψυχές των ανθρώπων και τι σκέφτονταν.

Αντίστοιχη αντιμετώπιση είχε και ο Άγιος Γεώργιος Καρσλίδης από τον οικείο μητροπολίτη. Της Δράμας. Αλλά ο μητροπολίτης, ίσως να είχε δίκαιο από την πλευρά του. Θα μπορούσε να ομολογήσει: μυστήριο ορώ πρωτόγνωρο και παράδοξο!

Στέλιος Κούκος: Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, Μια όαση αγιότητας-αγάπης!

Άγιος Νεκτάριος, (1846-1920), επίσκοπος Πενταπόλεως, ο θαυματουργός.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως αποτελεί το πενταπόσταγμα της αγιότητας του 19ου αιώνος και των αρχών του 20ού αιώνα. Αποτελεί μια ξεχωριστή και ιδιαίτερη περίπτωση η οποία διέπρεψε σε διάφορους τομείς και σφράγισε την εποχή του διά της αγιότητας του.

Και μάλιστα την αγία κοίμησή του διαδέχθηκε η εκ μέρους του Θεού η άμεση αποθέωσή του, η αναγνώριση, η γνωστοποίηση και η προβολή της αγιότητάς του.

Γιατί τι άλλο μαρτυρούν τα κατά συρροήν θαύματά του σε όλη την Ελλάδα και την οικουμένη;

Ο Θεός χάρισε έναν πραγματικό θείο θρίαμβο σ’ αυτόν που αποδοκίμασαν οι άνθρωποι -και ιδιαίτερα από τους εκκλησιαστικούς άρχοντες. Και, όχι μόνον από το πατριαρχείο Αλεξανδρείας από το οποίο διώχτηκε κακήν κακώς, αλλά και από την Ελλαδική Εκκλησία, αφού δεν αποκαταστάθηκε ποτέ σε κάποια αρχιερατική θέση παρ’ όλες τις εκκλήσεις του.

Ζητούσε μια κάποια τακτοποίηση ως αρχιερέας, πράγμα που δεν έγινε και έτσι παρέμεινε εν ζωή και διά παντός ως παρεπιδημών επίσκοπος! (Παρεπιδημών= ξένος, περαστικός, προσωρινά εγκατεστημένος).

Μέχρι, βεβαίως, την 9η Νοεμβρίου του 1920 ημέρα κατά την οποία αποκαταστάθηκε! Αυτήν την φορά εσαεί γιατί δεν μπορούσε να υπάρξει, πλέον, κάτι ενδιάμεσο. Ο μόνος προς μόνον έφτασε στον προορισμό του.

Στέλιος Κούκος: Από τις 26 Οκτωβρίου του 1912 στις 28 Οκτωβρίου του 1940, Θαύματα και τραύματα – Διχασμοί και εμφύλιοι

Έργο του Αλέξανδρου Αλεξανδράκη για το έπος του '40.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Δύο λαμπρές ημερομηνίες ξεχωρίζουν μέσα στο καλαντάρι του ελληνικού 20ού αιώνα. Η 26η Οκτωβρίου του 1912 με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και η 28η Οκτωβρίου κατά την οποία η Ελλάδα αντιτάχθηκε σύσσωμη στις ιταλικές φασιστικές δυνάμεις που επεχείρησαν να προελάσουν στην χώρα μας.

Δυστυχώς, όμως, και οι δύο-κατορθώματα ακολούθησε ο εθνικός διχασμός στην πρώτη περίπτωση και στην δεύτερη ο εμφύλιος πόλεμος.

Και, βεβαίως, ο εθνικός διχασμός δεν ήταν απλά μια πολιτική σύγκρουση μέσα στο κοινοβουλευτικό πολίτευμα, αλλά είχε σχέση και με τις πολιτικές και, κυρίως, με τα στρατιωτικά γεγονότα που διαμόρφωσαν τις πολεμικές εξελίξεις στην Μικρά Ασία.

Όπως είναι γνωστό, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο απελευθερωτής της Θεσσαλονίκης και της λοιπής Βόρειας Ελλάδα έχασε τις εκλογές του 1920 και βρέθηκε στην εξουσία η αντίπαλη παράταξη η οποία υποστηριζόταν από τον Βασιλιά Κωνσταντίνο, έφερε ως επικεφαλής στο μέτωπο μικρασιατικό μέτωπο απειροπόλεμους στρατιωτικούς.

Και έτσι όχι μόνο το μέτωπο κατέρρευσε, αλλά βούτηξε και στο αίμα τον άμαχο πληθυσμό και όσοι σώθηκαν πήραν τον δρόμο του ξεριζωμού.

Τα εγκληματικά παρατράγουδα συνεχίστηκαν και με την άρνηση της ελληνικής κυβερνήσεως να επιτρέψει την έγκαιρη έναρξη της εγκατάλειψης της Ιωνίας από τον ελληνικό πληθυσμό και συνεχίστηκαν όταν οι ξεριζωμένοι έφτασαν χαροκαμένοι, ρακένδυτοι στην Ελλάδα. Σε μια χώρα ηττημένη και εξουθενωμένη και καθόλου έτοιμη να υποδεχτεί τόσους πολλούς ανθρώπους ξαφνικά.

Δολοφονία Καποδίστρια - Τα άγνωστα στοιχεία, τα βρετανικά αρχεία

Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια , οι άγνωστες λεπτομέρειες, το μυστήριο των βρετανικών αρχείων…194 χρόνια μετά από ένα γεγονός που ακόμη η χώρα το πληρώνει…

Ο κ. Ανδρέας Κούκος Καθηγητής Νεότερης Ιστορίας ,Νομικός, Ιδρυτής και Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης Έργου Ιωάννη Καποδίστρια που από το 2018 μετονομάζεται σε Εταιρεία Μελέτης και Έρευνας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, στην εκπομπή «30 Λεπτά Ιστορίας» μιλά για τους ηθικούς και φυσικούς αυτουργούς της δολοφονίας.

 Εξιστορεί τα γεγονότα από την ημέρα που ο Καποδίστριας ανέλαβε να δημιουργήσει ένα σύγχρονο κράτος, μέχρι εκείνο το πρωϊνό του Σεπτεμβρίου το 1891, που το δολοφόνησαν, καταδικάζοντας το ελληνικό κράτος σε σχεδόν μόνιμη παρακμή.

Λόγια τοῦ π. Βασιλείου Ἰβηρίτη (Γοντικάκη) στὴν ἐντατική: «Ο Χριστὸς εἶναι Ζωή, εἶναι τὸ Φῶς, εἶναι Παράδεισος»!

Ιερομόναχος Βασίλειος, Προηγούμενος Ιεράς Μονής Ιβήρων (1936-2025).

(28 Αυγούστου – 17 Σεπτεμβρίου 2025)

— Μὴ μοῦ λέτε νὰ γίνω καλά. Εἶμαι καλά.

Ὁ ἡγούμενος [Ηγούμενος Ναθαναήλ της Ιεράς Μονής Ιβήρων], ὄντας ἀσθενής ἀπὸ τὸ κόβιντ καὶ ὁ Γέροντας στὴν ἐντατική, σὲ τηλεφωνικὴ ἐπικοινωνία τοῦ εἶπε:

«Γέροντα, διάβασα τὰ Ἀποτυπώματα, καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ ἤμουν ἔτσι ζαβλακωμένος, ἄρρωστος, πονεμένος, στεναχωρημένος ἀπ᾿ ὅλ᾿ αὐτὰ τὰ γεγονότα ποὺ συνέβησαν στην πανήγυρη [ὁ π. Ἀθηναγόρας ἀπὸ τὴ μητρόπολη Βεροίας ἀρρώστησε ἐδῶ τὴν προπαραμονή, ὁ Γέροντας τραυματίστηκε τὴν παραμονή, ὁ π. Ἰωακεὶμ τοῦ Μυλοποτάμου ἔσπασε τὸ χέρι του στὴ διάρκεια τῆς ἀγρυπνίας, ὁ μητροπολίτης Θεσσαλονίκης ποὺ προεξῆρχε, ὁ ἡγούμενος κι ἄλλοι τρεῖς πατέρες κόλλησαν κόβιντ] μὲ ἀκούμπησε πολύ.»

Ὅταν πῆγε καὶ τὸν εἶδε στὴν ἐντατική, τοῦ λέει ὁ Γέροντας:

«Μοῦ ᾿πες προχθὲς κάτι, καὶ μὲ κολάκευσε, ὅτι σ᾿ ἀκούμπησαν τ᾿ Ἀποτυπώματα. Καὶ δὲν πρέπει νὰ κολακεύεται κανείς· εἶν᾿ ἁμαρτία. Σὲ ζητῶ νὰ μὲ συγχωρέσεις γι᾿ αὐτὸ τὸν λογισμὸ ποὺ ἔβαλα.»

Προγεύομαι τὴ μέρα τοῦ πανηγυριοῦ, τῆς ἐξόδου μου καὶ τῆς νεκρωσίμου ἀκολουθίας στὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο (τὸν ναὸ τοῦ κοιμητηρίου τῆς Μονῆς. Τὶς τελευταῖες ἡμέρες ἀνέφερε τοὺς Ἁγίους Πάντες, τὸν ναὸ τοῦ κοιμητηρίου τῆς Σκήτης Ἰβήρων, ὅπου ἀσκήτευε ἀπὸ τὸ 1965 ὣς τὸ 1968).

Θὰ εἶμαι ἐκεῖ καὶ θὰ ἀπολαμβάνω. Καὶ τὸ κελί μου θὰ βλέπω καὶ ὅλους σας. (Ἕνα μήνα πρίν, ἔλεγε: «Ἐγὼ θὰ φύγω ἀλλὰ θὰ εἶμαι ἐδῶ. Θὰ παρακολουθῶ τὰ ἔργα. Θὰ τὰ παρακολουθῶ ὅλα. Δὲν θὰ μ᾿ ἐνοχλεῖτε· δὲν θὰ σᾶς ἐνοχλῶ.»)

Καί: Περιμένω τὴ μεγάλη γιορτὴ στὸ κοιμητήριο τῆς Ἰβήρων.

Συνέχεια εδώ

https://www.pemptousia.gr/2025/09/christos-einai-zoi-einai-to-fos-einai-paradeisos-logia-tou-p-vasileiou-iviriti-stin-entatiki-28-8-17-9-2025/


ΠΗΓΗ:https://ologiomofeggari.blogspot.com/2025/09/blog-post_22.html?m=1
Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

Γέροντας Βασίλειος (Γοντικάκης) Ιβηρίτης, Απέσβετο και θείον πυρ;

Αρχιμανδρίτης Βασίλειος (Γοντικάκης), Προηγούμενος Ιεράς Μονής Ιβήρων (1936-2025). Από την Αγιορειτική Φωτοθήκη.

Στέλιος Κούκος

Μια πρώτη κατάθεση σεβασμού, ευγνωμοσύνης, αγάπης

Ας αρχίσουμε με δικά του λόγια:
«Μπορούμε να πούμε πολλά ή και τίποτα».
«Το Άγιον Όρος μιλά με τη σιωπή του».
«Ήθελα να σας πω, πως είσαστε όλοι Αγιορείτες».

Με την τελευταία φράση άρχισε μια ομιλία του ο πατήρ Βασίλειος, ηγούμενος τότε της Μονής Σταυρονικήτα Αγίου Όρους, (κατά κόσμον Γοντικάκης), στο αμφιθέατρο της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Και μάλιστα, μπροστά σε ένα ετερόκλητο φοιτητικό ακροατήριο, αφού, όπως πάντα, στις ομιλίες του συμμετείχαν κυρίως φοιτητές από τους πιο συντηρητικούς μέχρι τους πιο ανήσυχους και ταραχώδεις, αλλά και εξωπανεπιστημιακοί· όπως και μερικές από τις σημαντικότερες μορφές της τέχνης και της διανόησης.

Για παράδειγμα ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης στην Θεσσαλονίκη, ο Διονύσης Σαββόπουλος στην Αθήνα.

Αλλά και η ίδια η φράση του, το «είσαστε όλοι Αγιορείτες» προκάλεσε, αμέσως, ιδιαίτερη εντύπωση στην αίθουσα!

Είχαν προηγηθεί λίγα δευτερόλεπτα αγιορειτικής σιωπής του ομιλητή, δηλαδή προσευχής, μετά την μικρή παρουσίαση που του έγινε.

Και μετά άρχισε τον υπέρ-λογο λόγο του που πάσχιζε, όχι να μας ξεσηκώσει, (δεν είχε ίδιον όφελος, δίκην πολιτευτή ή κομματάρχη), αλλά έμμεσα να μας… ξεκουνήσει. Να μας μεταφέρει σε έναν άλλο κόσμο περίλαμπρο, διαρκούς πνευματικής αίγλης, και με ρητά ρήματα να μας μεταφέρει με θεία, ποιητική και εκστατική έμπνευση τα άρρητα. Και όλο αυτό δεν ήταν ένα μείγμα συγκεκριμένων δόσεων προς τέρψη ή προς… έκσταση του ακροατηρίου, αλλά ο κόσμος του.

Γέροντας Βασίλειος Ιβηρίτης, Εκοιμήθη «ἔμπλεως χαρᾶς καὶ θείου φωτός»!

Του Στέλιου Κούκου

Ὁ π. Βασίλειος γεννήθηκε στὶς 8.2.1936 στὸ Ἡράκλειο τῆς Κρήτης, ὁ δεύτερος ἀπὸ τὰ ὸχτὼ παιδιὰ τοῦ μαθηματικοῦ καὶ διευθυντῆ τοῦ ἐκπαιδευτηρίου «Κοραής» Κωνσταντίνου Γοντικάκη. Ἡ μητέρα του Χρυσῆ ἦταν μικρασιάτισσα.

Σπούδασε θεολογία στὴν Ἀθήνα. Συνδέθηκε μὲ τὴν ἀδελφότητα «Ζωή» ἀπὸ τὰ μαθητικά του χρόνια κι ἔγινε δόκιμο μέλος της. Ἀποχώρησε ὅμως ἀπὸ αὐτὴν λίγο μετὰ τὴν ἀποφοίτησή του, ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὸν Δημήτριο Κουτρουμπῆ ὁ ὁποῖος τὸν μύησε στὴν πατερικὴ καὶ λειτουργικὴ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας.

Οἱ ὑπόλοιποι μαθητὲς τοῦ Κουτρουμπῆ ποὺ ἔφυγαν κι αὐτοὶ ἀπὸ τῆ «Ζωὴ» εἶναι οἱ Ἀναστάσιος Γιαννουλάτος (ὁ μετέπειτα ἀρχιεπίσκοπος Ἀλβανίας), π. Εὐσέβιος Βίττης, π. Γρηγόριος Χατζηεμμανουήλ (τοῦ κουτλουμουσιανοῦ Κελλίου τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου), Χρῆστος Γιανναρᾶς καὶ Παναγιώτης Νέλλας.

Σὲ μιὰν ἐπίσκεψή του στὸ Ἅγιον Ὄρος ὡς τεταρτοετὴς φοιτητὴς τὸ 1958 γνώρισε τὸν ὅσιο Παΐσιο, μὲ τὸν ὁποῖο ἄρχισε νὰ ἀλληλογραφεῖ, κι ἀπὸ τότε ἀγάπησε τὸν Ἄθω. Μετὰ τὴ στρατιωτικὴ θητεία του, ἐκάρη μικρόσχημος μοναχὸς στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίου Γεωργίου Ἐπανωσήφη καὶ χειροτονήθηκε διάκονος καὶ πρεσβύτερος ἀπὸ τὸν ἀρχιεπίσκοπο Κρήτης Εὐγένιο τὸ 1961.

Ἀφοῦ δίδαξε στὴ Μέση Ἐκπαίδευση γιὰ ἕνα χρόνο, τὸ 1962 πῆγε στὸ Παρίσι γιὰ μεταπτυχιακὲς σπουδὲς στὸν ἅγιο Σέργιο ἀλλὰ καὶ στὴ Θεολογικὴ Σχολὴ τῆς Λυών. (Παράλληλα διδάχτηκε καὶ τὴν ἁγιογραφία ἀπὸ τὸν Λεωνίδα Οὐσπένσκι.) Δὲν ὁλοκλήρωσε ὅμως τὴ διδακτορικὴ διατριβή του, γιατὶ τὸν κατέφλεγε ὁ πόθος τῆς ἀναχωρἠσεως.