Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ 13
Να γεμίσουμε το κενό στον καιρό του μηδενισμού
ROBERTO PECCHIOLI
Εκδόσεις IMPRIMERE, 2026ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI
ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ, Η ΜΗΤΕΡΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ
«Δεν υπάρχει κανένα καλό που μπορεί να προσφέρει το ναρκωτικό και δεν μπορεί να το προσφέρει η ζωή».
Ανώνυμος Ισπανός
§1 Στοιχεία και στατιστικές
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η δραματικότερη εξάρτηση, εκείνη που έχει τον μεγαλύτερο κοινωνικό, οικονομικό και συναισθηματικό αντίκτυπο, αφορά τα ναρκωτικά και τις τοξικές ψυχοδραστικές ουσίες που περιγράφηκαν στην §1 του κεφαλαίου Ι. Τα στοιχεία σχετικά με τη χρήση, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα, τον αντίκτυπο στο νοσοκομειακό και σωφρονιστικό σύστημα, στη δημόσια τάξη, καθώς και την επίδραση της εγκληματικής οικονομίας που συνδέεται με τα ναρκωτικά, είναι συντριπτικά, μολονότι σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένα. Περιορίζουμε την ανάλυση στην Ιταλία. Είναι δύσκολο να έχουμε αξιόπιστους αριθμούς, δεδομένου ότι πρόκειται για παράνομη αγορά. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο, για το 2022, για περίπου είκοσι δισεκατομμύρια ευρώ που συνδέονται άμεσα με την αγορά ναρκωτικών. 176 Το κόστος των εξαρτήσεων για το ιταλικό δημόσιο σύστημα ανέρχεται περίπου στα 23 δισεκατομμύρια ετησίως, δηλαδή σε περισσότερο από το 1% του ΑΕΠ, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης, δικαιοσύνης και διαχείρισης της δημόσιας τάξης. Περισσότερα από διακόσιες πενήντα χιλιάδες άτομα —όσα περίπου και οι κάτοικοι της Βερόνας— βρίσκονται υπό τη φροντίδα των υπηρεσιών αντιμετώπισης των εξαρτήσεων. 177
Τα παγκόσμια δεδομένα προκαλούν εντύπωση: η παγκόσμια αγορά ναρκωτικών εκτιμάται ότι διακινεί ποσό μεταξύ χιλίων εκατό και χιλίων τετρακοσίων πενήντα δισεκατομμυρίων δολαρίων. 178 Στην Ιταλία, το 2024, οι θάνατοι που οφείλονταν στη χρήση ναρκωτικών ανήλθαν σε 231, σημειώνοντας αύξηση (+1,76%) σε σχέση με το 2023. Το θλιβερό πρωτείο κατέχουν τα θύματα της κοκαΐνης, τα οποία ξεπέρασαν σε αριθμό τους νεκρούς από ηρωίνη. Δεν υπάρχουν ακριβείς στατιστικές σχετικά με τα θύματα και τις βλάβες —σωματικές και κοινωνικές— που συνδέονται με το σύστημα των ναρκωτικών: ανθρωποκτονίες, θάνατοι ως συνέπεια εγκληματικών πράξεων, ατυχήματα διαφόρων ειδών που προκαλούνται από άτομα υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών· αναμφίβολα, όμως, ο αριθμός τους υπερβαίνει εκείνον όσων πεθαίνουν από υπερβολική δόση ή επειδή ο οργανισμός τους έχει υπονομευθεί από τις ουσίες. Τα θύματα είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα άνδρες (83%)· αυξάνεται η μέση ηλικία των αποθανόντων, αλλά αυξάνεται έντονα και ο αριθμός των νέων που είναι εξαρτημένοι από ναρκωτικά, ψυχοδραστικές ουσίες και ψυχοφάρμακα τα οποία αποκτούν χωρίς ιατρική συνταγή. Η σταθερή τάση είναι η αύξηση των χρηστών. 179
