Του Δημήτρη Μπελαντή
Ante Ciliga 1898-1992
Μπορεί, από ιστορική άποψη, το Αντιαυταρχικό Μαρξιστικό Ρεύμα, να μην κατάφερε να επικρατήσει στα πλαίσια της ιστορικής εξέλιξης του μαρξισμού, καθώς οι κρατιστικές μορφές της κλασσικής σοσιαλδημοκρατίας και του γραφειοκρατικού σοβιετικού μαρξισμού αντιστοιχήθηκαν πολύ «αποτελεσματικότερα» στην σύζευξη του μαρξισμού με την κυρίαρχη ιδεολογία και με τις «αναπτυξιακές ανάγκες», αλλά τελικά και με την κοινωνική πραγματικότητα, όπως αυτή εν τοις πράγμασι εξελίχθηκε. Ήταν αυτό, όμως, που παρέμεινε συνεπές με την επαγγελία του Μαρξ ότι η χειραφέτηση της εργατικής τάξης θα ήταν έργο της ίδιας και μόνο.
Το ΑΜΡ δεν υπήρξε ποτέ ένα ρεύμα απολύτως ενιαίο, αυτοπροσδιορισμένο και συνεκτικό, ούτε διαμόρφωσε κάποιαν διεθνή οργάνωση ούτε διαχωρίσθηκε ποτέ καθαρά οργανωτικά από τα υπόλοιπα σοσιαλιστικά ή κομμουνιστικά ρεύματα. Υπήρξε ένα ρεύμα, όμως, πολύ επιδραστικό στην κοινωνική φαντασία και την πράξη του εργατικού κινήματος ιδίως κατά τον εικοστό αιώνα. Υπήρξε πιο πολύ ένας αστερισμός συγγενικών ιδεολογικών και πολιτικών ρευμάτων και τάσεων, κοινωνικών κατευθύνσεων, ευαισθησιών, οργανώσεων ή τάσεων μέσα σε ευρύτερες πολιτικές οργανώσεις και κοινωνικά κινήματα. Αναφερόμαστε ειδικότερα στις επαναστατικές του πηγές και αναγνώσεις και όχι σε σοσιαλδημοκρατικές, ευρωκομμουνιστικές ή αριστεροφιλελεύθερες προσλήψεις περί του βαθμιαίου «δημοκρατικού σοσιαλισμού». Στον αντιαυταρχισμό δηλαδή εντός του πλαισίου του επαναστατικού μαρξισμού.
Ορισμένοι πολύ γενικοί αυτοπροσδιορισμοί του και ετεροπροσδιορισμοί του βοηθούν να οριοθετήσουμε αυτό το ιδεολογικό και αξιακό ρεύμα εντός του ιστορικού επαναστατικού μαρξισμού. Βασικά του ενοποιητικά και προσδιοριστικά χαρακτηριστικά υπήρξαν:
