Όταν η γνώση μεταφέρθηκε στην Ευρώπη

«Η Μεταφορά Γνώσης (Ι)» Από Σύνταξη Inchiostronero

«Η Μεταφορά Γνώσης (Ι)»

Πώς η Ιταλία της Αναγέννησης έχασε την πρωτοκαθεδρία της, ανοίγοντας άθελά της το δρόμο για τη γέννηση της ευρωπαϊκής νεωτερικότητας.

Σύνταξη Inchiostronero

Συντακτικό σημείωμα

Για πάνω από έναν αιώνα, η Ιταλία ήταν το πνευματικό εργαστήριο της Ευρώπης. Ιδέες, μέθοδοι και ανακαλύψεις που άλλαξαν τον κόσμο γεννήθηκαν εδώ. Στη συνέχεια, σχεδόν ανεπαίσθητα, το κέντρο της γνώσης άρχισε να μετατοπίζεται προς τη Βόρεια Ευρώπη. Αυτό δεν ήταν αποτέλεσμα ενός μεμονωμένου γεγονότος, ούτε η απλή συνέπεια της καταδίκης του Γαλιλαίου. Ήταν η αρχή ενός μετασχηματισμού που προοριζόταν να αναδιαμορφώσει τη γεωγραφία της δυτικής γνώσης.

Σε αυτό το πρώτο μέρος ανασυνθέτουμε την πρωτοκαθεδρία της Αναγεννησιακής Ιταλίας, το ρήγμα που προκάλεσε ο δέκατος έβδομος αιώνας και την αργή μεταφορά της έρευνας πέρα ​​από τις Άλπεις.

Περιεχόμενο

• Η ιταλική πρωτοκαθεδρία.
• Η ρήξη του δέκατου έβδομου αιώνα.
• Το πέρασμα πέρα ​​από τις Άλπεις. Ιταλία, το πρώτο εργαστήριο του σύγχρονου κόσμου
  

Η ρήξη του δέκατου έβδομου αιώνα.

Το πέρασμα πέρα ​​από τις Άλπεις. Ιταλία, το πρώτο εργαστήριο του σύγχρονου κόσμου

Από την Ιταλία στον Βορρά: Ένα ταξίδι ευρωπαϊκής καινοτομίας
Για όσους κοιτάζουν έναν χάρτη της Ευρώπης σήμερα, μπορεί να φαίνεται φυσικό να συνδέσουν τη γέννηση της νεωτερικότητας με το Λονδίνο, το Άμστερνταμ ή το Παρίσι. Ωστόσο, για πάνω από έναν αιώνα, η καρδιά της ευρωπαϊκής καινοτομίας χτυπούσε αλλού. Ανάμεσα στη Φλωρεντία, τη Βενετία, την Πάντοβα, την Μπολόνια, την Πίζα και τη Ρώμη, διαμορφώθηκε ένας νέος τρόπος θεώρησης του κόσμου, βασισμένος όχι μόνο στην αυθεντία των αρχαίων κειμένων, αλλά και στην άμεση παρατήρηση, την εμπειρία και την εμπιστοσύνη στη λογική. Πριν η γνώση μετακινηθεί, η πατρίδα της ήταν η Ιταλία.
Η Αναγέννηση δεν ήταν απλώς μια αναγέννηση της κλασικής αρχαιότητας. Ήταν μια πολιτιστική επανάσταση που επηρέασε κάθε τομέα της γνώσης. Η ανθρωπότητα επέστρεψε στο επίκεντρο του φιλοσοφικού στοχασμού, η φύση έγινε αντικείμενο συστηματικής έρευνας και τα ιταλικά πανεπιστήμια έγιναν τα κύρια κέντρα εκπαίδευσης για την ευρωπαϊκή ελίτ. Η Μπολόνια παρέμεινε το σημείο αναφοράς για τις νομικές σπουδές. Η Πάντοβα έγινε το σημαντικότερο ευρωπαϊκό κέντρο για την ιατρική, την ανατομία και τις φυσικές επιστήμες. Η Πίζα συνέβαλε στην εκπαίδευση μιας νέας γενιάς μαθηματικών και φυσικών.

Η συμβολή των Ελλήνων του Βυζαντίου στην Αναγέννηση

ΑΠΟ ΞΕΝΟΦΩΝ Α. ΜΠΡΟΥΝΤΖΑΚΗΣ

Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ
τεύχος 1910
31-03-2016

«…Οι σοφοί άνδρες της Ελλάδος κατέφυγαν διά την ασφάλειάν των προς τους ηγεμόνες της Ευρώπης φέρνοντας μαζί τους όλους τους αρχαίους συγγραφείς, χωρίς τους οποίους καμιά πρόοδος δεν είναι δυνατή».

 Αυτά έγραφε ο Philippe de Commines (1447-1511), συγγραφέας και διπλωμάτης, ο οποίος δεν ήταν ούτε χρονογράφος ούτε ιστορικός με την ακριβή έννοια του όρου, αλλά ένας εμβριθής αναλυτής της εποχής του, πράγμα που τον έκανε ευρύτερα γνωστό.

«…Οι σοφοί άνδρες της Ελλάδος κατέφυγαν διά την ασφάλειάν των προς τους ηγεμόνες της Ευρώπης φέρνοντας μαζί τους όλους τους αρχαίους συγγραφείς, χωρίς τους οποίους καμιά πρόοδος δεν είναι δυνατή». Αυτά έγραφε ο Philippe de Commines (1447-1511), συγγραφέας και διπλωμάτης, ο οποίος δεν ήταν ούτε χρονογράφος ούτε ιστορικός με την ακριβή έννοια του όρου, αλλά ένας εμβριθής αναλυτής της εποχής του, πράγμα που τον έκανε ευρύτερα γνωστό.

Ο Philippe de Commines υπήρξε ιστορικός των βασιλέων Λουδοβίκου ΙΑ’ και Καρόλου Η’. Σύμφωνα με την άποψη αυτού του Γάλλου ιστορικού, αν δεν είχε συμβεί η πτώση του Βυζαντίου, δεν θα ήταν δυνατόν να συντελεστεί η Αναγέννηση στον χώρο των γραμμάτων και γενικότερα της παιδείας στον δυτικό κόσμο. Πολλές παρόμοιες απόψεις σχετικά με την ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος κυκλοφορούσαν εκείνη την περίοδο, οι οποίες μεταλαμπαδεύτηκαν από γενιά σε γενιά.

Σε γενικές γραμμές, είχε αρχικά υιοθετηθεί ότι οι λόγιοι Έλληνες του Βυζαντίου εγκαταλείποντας την Κωνσταντινούπολη και άλλες ελληνικές περιοχές πριν και μετά την Άλωση από του Οθωμανούς, μετέφεραν στη Δύση μαζί με τα χειρόγραφα των αρχαίων και βυζαντινών συγγραφών και τη γνώση της κλασικής παιδείας και της βυζαντινής γραμματείας. Την άποψη αυτήν υποστήριζαν εξίσου Έλληνες και Δυτικοί συγγραφείς, όπως ο Φραγκίσκος Φίλελφος, ο οποίος γεννήθηκε το 1398 στην Πικεντία της Ιταλίας. Στην Κωνσταντινούπολη σπούδασε κοντά στον Ιωάννη Χρυσολωρά και αργότερα στον Χρυσοκόκκη και διακρίθηκε για την καθαρή και δόκιμη αττική γλώσσα του, για τη γνώση της ελληνικής φιλολογίας ενώ διέπρεψε στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας. Το 1454 διακηρύσσει σε επιστολές του προς τον Σουλτάνο τις ελπίδες του για τον εκχριστιανισμό του Πορθητή και για την ενδεχόμενη πολιτική συνεργασία της χριστιανικής Δύσης με τη μουσουλμανική Ανατολή. Ανάλογες απόψεις διατυπώθηκαν από τους Guarini, Petrus Crinitus, Marsiglio Ficino κ.ά. Έκτοτε, οι συγγραφείς των νεότερων χρονών, από τον Hodius ώς τον Tirabosci και από τον Γίββωνα και τον Villemain ώς τον Brunet de Presles, τον Voigt και τον Alexander Alexandrovich Vasiliev «εξήραν την ελληνικήν συμβολήν εις την Αναγγένησιν της κλασικής παιδείας και του ανθρωπισμού».

Μια συμπληρωματική προσέγγιση