Τα σύνορα μετρούν 2

Γιατί η ανθρωπότητα πρέπει να ανακαλύψει ξανά την τέχνη της χάραξης συνόρων

Frank Furedi

Πρόλογος στην ιταλική έκδοση: Andrea Zhok

Ο έπαινος των συνόρων και ο φιλελεύθερος λόγος

2. Προσωπικά όρια και ιδιωτικοποίηση της πολιτικής

Η ίδια δυναμική της κατάρριψης των ορίων τροφοδοτείται και στο προσωπικό επίπεδο. Ο Furedi εξετάζει αυτή τη διαδικασία με ιδιαίτερη αναφορά στη διάκριση ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια σφαίρα, στο προσωπικό και το πολιτικό. Η οικογένεια, παρατηρεί ο συγγραφέας, ως «εσωτερικός» και «κλειστός» τόπος, υφίσταται εδώ και δεκαετίες έναν συστηματικό δυσφημιστικό βομβαρδισμό. Η οικογένεια παρουσιάζεται εδώ και μισό αιώνα ως τόπος καταπίεσης, κακοποίησης, στενοκεφαλιάς, και αυτό τόσο περισσότερο όσο περισσότερο εμφανίζεται σύμφωνα με «παραδοσιακούς» κανόνες· γίνεται ενδεχομένως αποδεκτή μόνο αν είναι μια ανοιχτή οικογένεια, ορθάνοιχτη, κατά προτίμηση ξεχαρβαλωμένη, δηλαδή όσο το δυνατόν λιγότερο αντιπροσωπεύει μια οντότητα που μπορεί να οριστεί με δική της αυτόνομη ταυτότητα.

Δεν υπάρχει αναφορά για την αστική και οικιακή βία που να μην υπογραμμίζει ότι η βία ασκείται συχνά από «γνωστά πρόσωπα», αν όχι ακόμη και «από μέλη της οικογένειας». Στην πραγματικότητα, σε ένα πλαίσιο ειρήνης, μη πολεμικό, δεν είναι εύκολο να καταλάβει κανείς πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά: μόνο εκεί όπου, βάσει της εγγύτητας, μπορούν να αναπτυχθούν δεσμοί, μόνο εκεί μπορούν να γεννηθούν και αντιπάθειες. Κανείς δεν μισεί τους αγνώστους. Μόνο εκεί όπου υπάρχει η δυνατότητα της αγάπης, της πίστης, της συνεργασίας, της εκτίμησης, θα υπάρξει και η δυνατότητα του μίσους, της ζήλιας, της προδοσίας, της εκδίκησης κ.λπ. Το να εκπλήσσεται κανείς γι’ αυτό, και έτσι να δυσφημεί την εγγύτητα —η οποία ποτέ δεν στερείται τραχύτητας και συγκρούσεων—, είναι ένας τρόπος προώθησης μιας εξουδετερωμένης αντίληψης του ανθρώπινου, όπου οι σχέσεις περιορίζονται στη διαπραγμάτευση που διαμεσολαβείται από έναν επιτηρητή —τον δικαστή, την αγορά.

Στο πολιτικό επίπεδο, το σύνθημα του ’68 ότι «το προσωπικό είναι πολιτικό» μετατράπηκε σε ένα σύστημα αξιολόγησης της πολιτικής που περιστρέφεται γύρω από τις ιδιωτικές αρετές ή κακίες του εκάστοτε πολιτικού υποκειμένου. Και εδώ μπορούμε να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε ένα είδος υπόρρητου επιχειρήματος που διέπει τη μεταμόρφωση που συντελέστηκε στο όριο ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, στο κοινωνικό και το ατομικό. Το επιχείρημα θα μπορούσε να ηχεί ως εξής:

Β) Η κοινωνία είναι απλώς το άθροισμα των ατόμων· επομένως δεν υπάρχει τίποτε ειδικό στο κοινωνικό, στο δημόσιο, που να μην υπάρχει ήδη στο άτομο, στο ιδιωτικό. Γι’ αυτό, όποιος έχει δημόσιο ρόλο πρέπει να επιδεικνύει ιδιωτικές αρετές, και γι’ αυτό η δημόσια συζήτηση πρέπει να έχει ως αντικείμενο τη ζωή των προσώπων, των συγκεκριμένων ατόμων.

Η ελληνική οικογένεια υπό παραίτηση

Βίκτορ Ιβανόφ, Οικογένεια

Οι γονείς σήμερα διστάζουν να πουν στο ανήλικο παιδί τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό, αφού οι ίδιοι αμφιβάλλουν για όλα, κάτι που είναι εντελώς της μόδας. Αν όμως ως γονιός μιμείσαι τους νέους, δεν μπορείς να επιδράσεις πάνω τους. Κι εκεί είναι το πρόβλημα.

του Βασίλη Καραποστόλη από το in.gr

Αλλοτε στην Ελλάδα, ενώ η κοινωνία διαμελιζόταν, μέσα στα σπίτια η συσπείρωση των ατόμων κρατούσε καλά. Την ώρα που τα κόμματα, οι παρατάξεις, τα συμφέροντα συγκρούονταν μεταξύ τους, η οικογένεια μαζεμένη γύρω από το τραπέζι επιβεβαίωνε πως τα μέλη της θα ζούσαν συνασπισμένα και με οδηγό τους ένα ομαδικό ένστικτο επιβίωσης.

Την εγγύηση την έδιναν οι γονείς, και τα παιδιά δεν είχαν παρά να τη δεχτούν. Να όμως που οι καιροί άλλαξαν τόσο πολύ ώστε σήμερα οι γονείς μπροστά στα παιδιά τους μασάνε τα λόγια τους. Φοβούνται μήπως κάνουν κάποιο ασυγχώρητο λάθος.

Μήπως προτείνουν κάτι που θα θυμίζει συμβουλές γιαγιάδων. Διστάζουν να πουν στο ανήλικο τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό, αφού οι ίδιοι αμφιβάλλουν για όλα και αφού βλέπουν πώς στο κάτω κάτω η αμφιβολία είναι εντελώς της μόδας.

Κι όταν είσαι με τη μόδα υποτίθεται ότι είσαι με το μέρος της νεότητας. Ωστόσο, δεν αποφεύγονται τα εμπόδια. Αν ως γονιός μιμείσαι τους νέους, δεν μπορείς να επιδράσεις πάνω τους. Εκεί είναι το πρόβλημα.

Εστω κι έτσι όμως, θα μπορούσαν όλα αυτά τα ετερόκλητα και θορυβώδη να εξεταστούν και να κριθούν.

Προϋπόθεση θα ήταν να μάθουν τα παιδιά από τον πατέρα και τη μητέρα να θέτουν τις κατάλληλες ερωτήσεις απέναντι στις καταστάσεις και στα πράγματα.

Το μικρό παιδί ρωτά συχνά «τι κάνουμε μ’ αυτό;». Ο γονιός πρέπει να το βοηθήσει να προχωρήσει στο «τι χρειάζεται αυτό;» και έπειτα στο σχολείο αναμένεται να κάνει ένα βήμα πιο πέρα ρωτώντας «πού οδηγεί η χρήση του;». Μια σειρά από βήματα πριν φθάσουμε στο αν κάτι είναι καλό ή κακό και για ποιους.

Η Τέχνη στην αγωγή παιδιών και νέων

ό

 π. Σταμάτης Σκλήρης

 -

Εισήγηση του πρωτοπρεσβυτέρου Σταμάτη Σκλήρη, Ιατρού και Αγιογράφου, με θέμα:

«Η Τέχνη και ο Πολιτισμός στην αγωγή παιδιών και νέων» στις Τριήμερες Εκδηλώσεις για την εορτή των Τριών Ιεραρχών του Ιδρύματος Νεότητος και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών με τίτλο: «Η Τέχνη στην Αγωγή Παιδιών και Νέων», 1-3 Φεβρουαρίου 2019 στο Πολιτιστικό Κέντρο Ι. Α. Αθηνών.

Ο καλός δάσκαλος κατά το Χρυσόστομο

Ο καλός δάσκαλος κατά το Χρυσόστομο εμπνέει, προσελκύει και πείθει. Δεν είναι εγωιστής ούτε αλαζόνας, δε διακρίνεται για το εξουσιαστικό του ύφος, έχει πνεύμα μαθητείας, δεν περιαυτολογεί. Είναι ταπεινός έχοντας συναίσθηση των ατελειών και αδυναμιών του. Γνωρίζει καλά «ότι η επιείκεια είναι πιο δυνατή από τη βία» .

Ο παιδαγωγός πρέπει να επιδεικνύει δημοκρατικό πνεύμα και να σέβεται τη γνώμη των μαθητών του . Απέναντι τους να είναι απλός, ειλικρινής, απονήρευτος, άδολος. Να αποφεύγει την ειρωνεία και την υποκρισία. Οι δάσκαλοι κατά τον Άγιο Πατέρα δεν πρέπει να είναι φορτικοί και πιεστικοί αλλά φιλόστοργοι . Οφείλουν να υπερβάλλουν σε φιλοστοργία τους φυσικούς πατέρες. «Ο λόγος (του δασκάλου)», λέει ο Χρυσόστομος πρέπει να είναι «λόγος ανθρώπου που διδάσκει μάλλον παρά ελέγχει, που παιδαγωγεί παρά τιμωρεί, που βάζει τάξη παρά που διαπομπεύει, που διορθώνει παρά που επεμβαίνει στη ζωή του άλλου (του μαθητή)».

Τα βασικά στοιχεία της αληθινής παιδείας για τους Τρεις Ιεράρχες είναι: η αγάπη, η ελευθερία και ο σεβασμός του ανθρώπινου προσώπου. Και οι τρεις τονίζουν πως η σχέση παιδαγωγού μαθητή είναι μια σχέση ελευθερίας και δημιουργίας. Ο διάλογος είναι το καλύτερο μέσο για να επιτευχθεί ο σκοπός της αγωγής. Η εξουσιαστικότητα και ο δογματισμός όχι μόνο δείχνουν έλλειψη αγάπης,αλλά και δε φέρνουν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ο εκπαιδευτικός οφείλει πρώτιστα να σέβεται το δώρο της ελευθερίας που χάρισε ο δημιουργός στα παιδιά και 

να μη φυλακίζει τις ανησυχίες τους, αλλά να ανοίγει δρόμους.

Ανδρέα Χ.Αργυρόπουλου,Το επαναστατικό μήνυμα των Τριών Ιεραρχών,Αθήνα 2009

Γύρω από τη σχέση γλώσσας και σκέψης

του Αύγουστου Μπαγιόνα

«Οι κριτικές πρέπει να προσεχτούν ιδιαίτερα από τους μαρξιστές, που πολλές φορές γοητεύονται από ένα λαμπερό περιτύλιγμα κριτικής, μη δίνοντας τη δέουσα σημασία στην κατεύθυνση αυτής της κριτικής. Το ερώτημα λοιπόν είναι ποιο είναι το περιεχόμενο κάθε φορά της κριτικής»

Αύγουστος Μπαγιόνας

Ο Σελιδοδείκτης αναδημοσιεύει το κείμενο του Αύγουστου Μπαγιόνα για τη σχέση «Γλώσσας και Σκέψης» με βάση το έργο του Λεβ Βιγκότσκι και των σοβιετικών ψυχολόγων Λούρια και Λεοντίεφ.  Ο Αύγουστος Μπαγιόνας αποτελεί έναν από τουςκορυφαίους Έλληνες μαρξιστές φιλοσόφους της μεταπολιτευτικής περιόδου, με ένα πολύπλευρο έργο που καλύπτει την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, το γαλλικό διαφωτισμό, τη διαλεκτική, τον Χέγκελ και τον Μαρξ. Στρατευμένος στοχαστής, με επιμονή στην υπεράσπιση του μαρξιστικού ορθολογισμού, εναντιώθηκε με πάθος, αλλά και τεκμηριωμένες φιλοσοφικές θέσεις στις ποικίλες εκδοχές του σύγχρονου ανορθολογισμού (θρησκευτικός μυστικισμός, νεορθοδοξία, μεταμοντέρνο). Ο Μπαγιόνας πέθανε το 2005 και ως στοχαστής, έξω από τους μηχανισμούς της ακαδημαϊκής εξουσίας, τόσο της επίσημης αστικής, όσο και της «αριστερής», πέρα και σε αντιπαράθεση με τις ποικίλες θεωρητικές μόδες που λειτουργούν ως μέσο κοινωνικής ανέλιξης και καταξίωσης συγκεκριμένων διανοητικών στρωμάτων, ήταν αναπόφευκτο να περάσει στο περιθώριο και στη λήθη. Ήταν μαρξιστής και ήταν και ασυμβίβαστος. Ως Σελιδοδείκτης εκτιμούμε ότι το έργο του διατηρεί την επικαιρότητά του και μπορεί να  συμβάλει στην οικοδόμηση ενός πλατιού μορφωτικού και επιστημονικού ρεύματος των κυριαρχούμενων κοινωνικών ομάδων, που τόσο ανάγκη έχει το εκπαιδευτικό και εργατικό κίνημα του τόπου μας. 

Γύρω από τη σχέση γλώσσας και σκέψης* 

Αντικείμενο της εισήγησης που ακολουθεί1 είναι ορισμένες απόψεις για τη σχέση γλώσσας και σκέψης που αναπτύχθηκαν από τους σοβιετικούς ψυχο­λόγους L.S. Vygotski2, A.R. Luria3 και A. Leontiev4. Οι ψυχολόγοι αυτοί μπο­ρούν να θεωρηθούν ότι αποτελούν ενιαία σχολή, που αναπτύσσεται στη Σοβιετική Ένωση κατά την περίοδο του μεσοπολέμου και την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία. Θα αναφερθώ σε ορισμένες ανθρωπολογικές απόψεις που οι σοβιετικοί ψυχολόγοι που ονόμασα απορρίπτουν, σε ορισμένες νύξεις του Μαρξ και του Έγκελς για τη σχέση γλώσσας, σχέσης και πράξης, στην άποψη του Vygotski για τη γλώσσα ως ολοκληρωμένη μορφή, στήριγμα και εργαλείο της σκέψης, στη θεωρία του Vygotski και του Luria για τη σχέση γλώσσας και αφηρημένης σκέψης και στη θεωρία τους για τη σημασία και το νόημα των σύνθετων και απλών γλωσσικών στοιχείων, λέ­ξεων, φράσεων και προτάσεων. Θα ολοκληρώσω την εισήγησή μου με ορισμένες σκέψεις με αφορμή τις συζητήσεις για την υποτιθέμενη παραφθορά της ελληνικής γλώσσας, που έγιναν τον τελευταίο καιρό στις εφημερίδες και στην τηλεόραση.