από Francesco Petrone - 09/10/2026
Πηγή: Φραντσέσκο Πετρόνε
Μεταξύ των πιο αντισυμβατικών στοχαστών, μια κριτική του καπιταλισμού που ονομάζεται μετα-μαρξιστική εξαπλώνεται, ανακαλύπτοντας ξανά το έθνος. Ονομάζεται μετα-μαρξιστική επειδή χρησιμοποιεί τη λογική της σύγκρουσης του Μαρξ, αλλά καταλήγει σε διαφορετικά συμπεράσματα. Ενώ η ανάλυσή της μπορεί να φαινόταν ορθολογική τον 19ο αιώνα, δεν έχει αντέξει τη μεταμόρφωση του καπιταλισμού. Αν η λύση στην υπεραξία κάποτε φαινόταν να είναι η πιο δίκαιη αναδιανομή, μετά το σημείο καμπής του 1989, αυτή η κριτική δεν στέκει πλέον. Ο καπιταλισμός όχι μόνο δεν κατέρρευσε, αλλά κέρδισε την ταξική πάλη, νικώντας τους αντιπάλους του.
Από εκείνη τη στιγμή και μετά, έκανε αυτό που ο Μαρξ δεν είχε προβλέψει. Η εκμετάλλευση δεν συμβαίνει πλέον μόνο στο εργοστάσιο, αλλά διαλύεται με έναν ολοκληρωτικό τρόπο εκτός εργασίας. Δεν θέλει μόνο τον χαμηλόμισθο εργαζόμενο, αλλά θέλει να αποδομήσει τον πολίτη διαβρώνοντας την πόλη. Ο νεοκαπιταλισμός θέλει άτομα χωρίς να ανήκουν, επειδή χωρίς να ανήκουν, είναι κανείς ιδανικός καταναλωτής και τέλειος εργάτης: κινητός, προσαρμόσιμος, χωρίς αντίσταση.
Οι μετα-μαρξιστές έχουν κατανοήσει ότι το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο την εκμετάλλευση, αλλά η αποξένωση προκύπτει όταν ένα άτομο χάνει τις πολιτιστικές, κοινωνικές και εδαφικές του ρίζες, χάνει την ταυτότητά του και αισθάνεται αποξενωμένο από τον εαυτό του και τον κόσμο λόγω του ξεριζωμού του.
