Ο Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου δεν έγραψε ιστορία. Γιατί ήταν ο ίδιος ιστορία. 25/3/1911-10/5/2001
Η ιστορία της ηρωικής Κύπρου από τις παραμονές του 1940 μέχρι την 10ην Μαΐου 2001 που αποχαιρέτησε την Κύπρο του, ευθύς ως άκουσε από το πρωινό δελτίο ειδήσεων την ανάκρουση του Εθνικού μας Ύμνου. Τά βήματα της ενενηντάχρονης ζωής του δεν τα περπάτησε απλώς στα πολύκλαδα σταυροδρόμια της πολύπαθης Κυπριακής Ιστορίας. Όπως γράφει ο ίδιος «… θεώρησα υποχρέωση και καθήκον μου από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου, να στρατευθώ σε τούτον τον αγώνα για την εθνική αποκατάσταση του Κυπριακού Ελληνισμού. Και στρατεύθηκα» [Παπασταύρου Παπαγαθαγγέλου, «Η Μαρτυρία μου», σελ 529]. Καημός και πόθος και σκοπός της προσωπικής του στρατεύσεως είναι το τετράστιχο που σαν επίγραμμα εκφράζεται σ’ αυτή τη στροφή:
«Κύπρο, Πατρίδα μου χρυσή,
τάμα σου κάνω και ευχή
η λευτεριά να ξαναρθεί
απ’ άκρη σ’ άκρη στο Νησί».
Σὰν σήμερα 10/05/2001 ἐκοιμήθη ὁ μεγάλος στρατολόγος τῆς ΕΟΚΑ Πατὴρ Σταῦρος Παπαγαθαγγέλου. […] ἐγεννήθη στὴν Ἁγία Βαρβάρα Λευκωσίας στὶς 25 Μαρτίου 1911. Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου τὸ 1940 λαμβάνει τὴν ἔμπνευση […] γιὰ τὴν συγκρότηση ἀντιστασιακοῦ κινήματος κατὰ τῶν Ἄγγλων. Ἐπὶ τούτῳ, ἐκκινεῖ ἀθόρυβα καὶ μυστικὰ τὸ μεγάλο ἔργο τῆς πνευματικῆς προπαρασκευῆς τοῦ κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ. […] διδάσκει τὰ μικρὰ κυπριόπουλα νὰ θέτουν ὑπεράνω πάντων τὸν Χριστό, συνθέτει πατριωτικὰ τραγούδια πλήρη ἀγάπης πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔκφρασης τοῦ μεγάλου πόθου τῆς ἕνωσης […]. Τὸ χριστιανικὸ κίνημα τοῦ πατρὸς Σταύρου μεγάλωσε καὶ ὀνομάστηκε ΟΧΕΝ (Ὀργάνωσις Χριστιανῶν Ἑλλήνων Νέων/Νεανίδων) […].
Τὸ 1953, ὁ συνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας κατέρχεται στὴν Κύπρο μυστικά, ἐπικοινωνεῖ […] μὲ τὸν πατέρα Σταῦρο. Ἔκτοτε, ὁ φλογερὸς ἱερέας ἐκκινεῖ προσπάθειες μυήσεως νεαρῶν Κυπρίων στὸ μυστικὸ τοῦ ἀγῶνος. Ἡ πίστη τοῦ πατρὸς Σταύρου πὼς οἱ μεγάλοι ἀγῶνες ἀπαιτοῦν βαθεῖα πνευματικὴ προπαρασκευὴ καὶ καλλιέργεια καταφαίνεται ἀπὸ τὸν διάλογο ποὺ εἶχε μὲ τὸν συνταγματάρχη Γρίβα τέλη τοῦ 1954, ὅπου ὁ τελευταῖος, ἀντιδρῶντας στὴν ἀπόφαση τοῦ ἱερέως νὰ μυήσει μέλη στὴν ΕΟΚΑ ἀπὸ τὴν ΟΧΕΝ, τοῦ εἶπε: "Μὰ καλά. Θὰ κάμουμε τὴν ΕΟΚΑ ΟΧΕΝ;" Τότε, ὁ πατὴρ Σταῦρος χωρὶς ἐνδοιασμὸ ἀπάντησε στὸν Διγενῆ: "ἀκριβῶς στρατηγέ μου. Ἡ ΟΧΕΝ θὰ γίνει ΕΟΚΑ." Καὶ δὲν ἔσφαλλε. Οἱ μεγάλοι ἥρωες […] ποὺ στελέχωσαν τὶς τάξεις τῆς ΕΟΚΑ ἦταν πνευματικὰ παιδιὰ τοῦ πατρὸς Σταύρου: Μᾶρκος Δράκος, Μιχαὴλ Γεωργάλλας, Στυλιανὸς Λένας, Χρῖστος Σαμάρας καὶ ἄλλοι πολλοί […].
