Βρέθηκε μπροστά στην τραγικότερη στιγμή της ζωής του: να κοινωνήσει τον γιο του Άγγελο, λίγο πριν τον απαγχονίσουν οι Γερμανοί.

Γράφει ο Παναγιώτης Ρεπούσης

«Στις 24 Οκτωβρίου 1943, στα Φαρακλάτα, ο ιερέας Διονύσιος Κωνσταντάκης βρέθηκε μπροστά στην τραγικότερη στιγμή της ζωής του: να κοινωνήσει τον γιο του Άγγελο, λίγο πριν τον απαγχονίσουν οι Γερμανοί. 

Μια ιστορία ανθρωπιάς, αντίστασης και θυσίας, που συνδέεται με τη διάσωση ενός Ιταλού αξιωματικού μετά τη σφαγή της Μεραρχίας Acqui.

Φαρακλάτα, 24 Οκτωβρίου 1943: Mια φιλία ποτισμένη με αίμα…

Τα τραγικά γεγονότα της Κεφαλονιάς τον Σεπτέμβριο του 1943, καθορίζουν, σε μεγάλο βαθμό, την συλλογική μνήμη στο ομορφο νησί του Ιονίου. 

Η απόκρυψη και η σωτηρία Ιταλών στρατιωτικών, από τους κατοίκους του νησιού, μετά την παράδοση με το σύμφωνο των Κεραμειών, αποτελεί μια ξεχωριστή σελίδα τιμής για την ΕΑΜική Αντίσταση στην οποία ανήκε η πλειονότητα των κατοίκων της Κεφαλονιάς. 

Πρωταγωνιστής της αντίστασης κατά των Γερμανών, είναι ο λοχαγός Πυροβολικού Αmos Pampaloni.

Ο Amos Pampaloni συνιστά μια ιδιαίτερη περίπτωση Ιταλού αξιωματικού. Γεννήθηκε στη Φλωρεντία το 1910. Σπούδασε μηχανικός και το 1939 κατετάγη στο στρατό με τον βαθμό του υπολοχαγού. 

Ευγενής προς τους υφισταμένους του και τους Έλληνες, προερχόταν από μια πόλη που διακρίνεται για τον πολιτισμό της. Τοποθετήθηκε στο πυροβολικό, όπλο το οποίο απαιτούσε άριστη γνώση μαθηματικών και τοπογραφίας, για την επιτυχή διεύθυνση του πυρός. 

Έδωσε πρώτος την διαταγή να βληθούν τα γερμανικά μεταγωγικά πλοία, τα οποία προσπάθησαν να προσεγγίσουν το Αργοστόλι στις 13 Σεπτεμβρίου 1943 (Βεντούρι, 2000:182).

Η Πυροβολαρχία του Pampaloni μετακινήθηκε κοντά στο χωριό Διλινάτα το βράδυ της 21ης Σεπτεμβρίου και εκεί αιχμαλωτίστηκαν από τους Γερμανούς. 

Πάρτε τον Έλληνα χωρίς τα ελαττώματά του και τότε θα έχετε τον τιμημένο Τσίγκο Ησίοδο.

Λαμπόγλου Βασίλης fb

Η χιονισμένη κορυφή ,αυτή που κρύβεται μέσα στα σύννεφα ,είναι η ανθρωποφάγος Τρεμπεσίνα, Υψόμετρο 1924.

Γενάρης του 41.

 Χιονοθύελλα .

Οι Κρητικοί του 14ου Συντάγματος της 5ης Μεραρχίας είναι στα πόδια του βουνού.

.Στην κορυφή οι  Ιταλοί αλπινοι. 

Κάθετη βουνοπλαγιά..

ΑΠΑΡΤΗ 

«Αδύνατον» αναφωνεί ο Νικόλαος Σπένδος ,ο Συνταγματάρχης ,στην εντολή «προχωρείτε!».

Πώς να στείλεις τους στρατιώτες στη σίγουρη σφαγή;

Πώς να ανεβάσεις 1500 παγωμένους  στρατιώτες ακάλυπτους ,στην κάθετη ,κρυσταλωμένη  βουνοπλαγιά ,εκεί που δεν γαντζώνει μήτε σίδερο και που τη γαζώνουν τα πολυβόλα ;

Ναι είναι «Αδύνατον».

«Εγώ παιδιά θα πάω .

Κι όποιος θέλει έρχεται.

Αμα παγώνουμε εμείς εδώ κάτω ,αυτοί εκεί πάνω θα χουν γίνει κούτσουρα»

Τον λένε Ησίοδο.

Ησίοδο Τσίγκο.

Μικρασιάτης από τα Βουρλά.

Το μόνο αγόρι της  οικογένειας που γλίτωσε από τους Τσέτες ,χάρη σε ένα Τούρκο γείτονα που έκρυψε αυτόν και τη μάνα του σ ένα κάρο.

Και βγήκαν στα Χανιά .

Εκεί μεγάλωσε.

Τώρα ,έφεδρος ανθυπολοχαγός ,ελλείψει μονίμων ,διοικεί τον 11ο Λόχο.

Ύψωμα 731. Χαμήλωσε 5 μέτρα από τους βομβαρδισμούς εκείνων των ημερών.

Του Βασίλη Λαμπόγλου 

Τον Μάρτη του '41,ο  Μουσολίνι προσέβλεπε σε μια  επιτυχία πριν τον Απρίλιο, οπότε και αναμενόταν η γερμανική επίθεση. 

Σε μυστική του έκθεση προς τον βασιλιά της Ιταλίας, έγραφε πως «οφείλουμε να έχουμε τουλάχιστον μια στρατιωτική επιτυχία, προ της εξαπολύσεως της επίθεσης κατά τις αρχές Απριλίου από τους Γερμανούς».                                                                 

Οπότε ανέλαβαν πέντε ιταλικές μεραρχίες, συν μια λεγεώνα μελανοχιτώνων, τρεις μεραρχίες σε δεύτερη φάση και δύο μεραρχίες σε εφεδρεία στην περιοχή του Τεπελενίου για την δικαίωση των προθεσεών του Ντούτσε.

Οι δυνάμεις αυτές υποστηρίζονταν από 400 πυροβόλα και ισχυρές αεροπορικές δυνάμεις. Ιταλική επιδίωξη αποτελούσε η επίτευξη συντριπτικής υπεροπλίας στην περιοχή, προκειμένου η αποτυχία να καθίσταται «αδύνατη»- και τις επιχειρήσεις παρακολουθούσε ο ίδιος ο Μουσολίνι.

Το Ύψωμα 731 βρίσκεται περί τα 20 χλμ. βόρεια της Κλεισούρας, στην Αλβανία.

Ήταν ένα από τα ισχυρότερα ερείσματα που κατέλαβε ο Ελληνικός Στρατός κατά τις μάχες της περιόδου 6-11 Ιανουαρίου 1941 και κλειδί της όλης τοποθεσίας, στον κεντρικό τομέα του αλβανικού μετώπου.

 Η αρχή της ιταλικής επίθεσης έγινε νωρίς το πρωί της 9ης Μαρτίου 1941, με σφοδρή δράση του πυροβολικού, με όλμους και αεροπορικό βομβαρδισμό των ελληνικών θέσεων.

Να λέμε και κὰνα ΟΧΙ που και που σε αυτή τη ζωή...

Άννυ Λιγνού 

Κάθε χρόνο την παραμονή της 28ης Οκτωβρίου, τα Καρδάμυλα της Χίου, το χωριό του πατέρα μου, στέλνουν το δικό τους μήνυμα υπερηφάνειας, άρνησης της επιβολής και τιμής. 

Σε αυτό το ιστορικό έθιμο συμμετείχε ενεργά και ο πατέρας μου, από τότε που ήταν ένα παιδί 10-12 χρόνων, κουβαλώντας στουπιά και καύσιμη ύλη, κυρίως πετρέλαιο στις απότομες πλαγιές μαζί με τους φίλους του και τα άλλα παιδιά απο το Μάρμαρο και τις γύρω γειτονιές. 

Πρόκειται για μια συγκλονιστική παράδοση που ξεκίνησε το 1948. Οι Γερμανοί, χαρούμενοι για την νικη τους και την ισοπέδωση της περιοχής, σχημάτισαν ενα τεράστιο "V" για να φαίνεται από το λιμάνι το κατόρθωμά τους. 

Έτσι, οι νέοι του χωριού αποφάσισαν να σβήσουν το γερμανικό «V» της Κατοχής, αντικαθιστώντας το με ενα τεράστιο, φλογισμένο, ελληνικό «ΟΧΙ». Παράλληλα, πιτσιρικάδες με κοντά παντελονὰκια, έτρεχαν στα σοκάκια των Καρδάμυλων με αναμμένους πυρσούς φωνάζοντας ΟΧΙ! 

🇬🇷ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ «ΟΧΙ» ΔΕΝ ΧΩΡΑΕΙ ΣΕ ΠΑΡΕΛΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥΣ. ΧΩΡΑΕΙ ΜΟΝΟ ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ!

28η Οκτωβρίου 1940. Τότε ένα «ΟΧΙ» έγινε κραυγή ελευθερίας. Σήμερα, η ιστορία μάς ρωτά: εμείς σε τι λέμε «ΟΧΙ»;

Λέμε ΟΧΙ σε μια Ελλάδα που αδειάζει από ανθρώπους, που βλέπει τα χωριά της να σβήνουν, τα σχολεία της να κλείνουν και τους νέους της να φεύγουν αναζητώντας αλλού το μέλλον που τους στερούν στον τόπο τους.

Λέμε ΟΧΙ σε μια Στερεά Ελλάδα που παραδίδει τα βουνά και τη γη της σε ενεργειακούς κολοσσούς, που αγωνιά για το νερό της, που μετρά τις πληγές από φωτιές και πλημμύρες, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι επαγγελματίες και οι αγρότες παλεύουν να επιβιώσουν.

Λέμε ΟΧΙ στην ακρίβεια που γονατίζει τα νοικοκυριά, στην εγκατάλειψη της δημόσιας υγείας, στην υποβάθμιση της παιδείας και σε μια ανάπτυξη που μπορεί να μετρά μεγαβάτ και επενδύσεις, αλλά αδυνατεί να εγγυηθεί αξιοπρεπή ζωή για τους ανθρώπους αυτού του τόπου.

Λέμε ΟΧΙ στην πολιτική που εξαντλείται σε επετειακούς λόγους, καταθέσεις στεφάνων και φωτογραφίες. Γιατί η τιμή στους αγωνιστές του 1940 δεν αποδεικνύεται μπροστά στις εξέδρες των επισήμων. Αποδεικνύεται καθημερινά, με πράξεις, με ευθύνη, με αγώνα για την κοινωνία και τον τόπο.

Παρέδωσαν τους κρατούμενους στους ναζί κατακτητές

«Στις 6 του Απρίλη 1941 εισβάλλουν στην Ελλάδα οι χιτλερικές ορδές... Οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας περιμέναμε αυτήν την επίθεση και δε μας ξάφνιασε. Γίνονταν στην Ακροναυπλία συζητήσεις, αν ο λαός και ο στρατός μας θα μπορούσαν να αντέξουν στη φοβερή επίθεση των χιτλερικών με τα άρματα μάχης, τα μηχανοκίνητα στρατεύματα και τις εκατοντάδες αεροπλάνα. Σ' αυτές τις τραγικές στιγμές, οι ξενόδουλοι στρατηγοί του δικτάτορα Μεταξά και του βασιλιά Γλίξμπουργκ, ενώ ο στρατός με συγκρατημένη την ανάσα και ματωμένος πολεμούσε, προδίνουν στρατό και λαό και διευκολύνουν την υποδούλωση της χώρας στους Χίτλερ και Μουσολίνι. 

Οι προδότες στρατηγοί Τσολάκογλου, Μπάκος, Δεμέστιχας, Πολύζος και άλλοι, που διηύθυναν τις ελληνικές μεραρχίες στην Ηπειρο, συνθηκολόγησαν. Ανοιξαν τα σύνορα στις στρατιές του Χίτλερ και του Μουσολίνι. Τα χιτλερικά τανκς προχωρούν χωρίς αντίσταση για να καταλάβουν την Αθήνα, την πρωτεύουσα της Ελλάδας. Οι αγγλικές μεραρχίες του στρατηγού Ουίνστον υποχωρούν χωρίς να δώσουν καμιά μάχη. Το μόνο που ενδιαφέρονται είναι πώς να σώσουν τον εαυτό τους, αδιαφορώντας για την Ελλάδα και το λαό της...

Η χιτλερική αεροπορία βομβαρδίζει το κάτεργο της Ακροναυπλίας. Απ' τις 21 έως τις 25 του Απρίλη 1941 οι δεσμώτες της Ακροναυπλίας περνούν εφιαλτικές μέρες. Επί πέντε μέρες από τις 6 η ώρα το πρωί, μέχρι τις 6 η ώρα το βράδυ χιτλερικά αεροπλάνα τύπου Στούκας βομβαρδίζουν κατά κύματα την Ακροναυπλία και τα αγγλικά καράβια στον Αργολικό Κόλπο.

...Σφυρίζουν τα Στούκας και πέφτουν σαν το χαλάζι οι χιτλερικές βόμβες. Και το βράδυ σαν βασίλευε ο ήλιος, κουρασμένοι και ανάστατοι, πέφταμε να κοιμηθούμε. Πόσο βαρύς ήταν αυτός ο ύπνος! Στα όνειρά μας βλέπαμε, πως μας βομβαρδίζουν τα Στούκας...

Οι χιτλερικοί αεροπόροι βομβάρδιζαν τα αγγλικά καράβια, αλλά είχαν, επίσης, για στόχο τους και την Ακροναυπλία, όπως μας είπαν οι ίδιοι οι Γερμανοί, όταν κατέλαβαν το Ναύπλιο:

-- Ακόμη ζείτε! Ηταν οι πρώτες λέξεις των χιτλερικών αξιωματικών, όταν μπήκαν στην Ακροναυπλία. Εμείς σας ρίξαμε εκατοντάδες βόμβες...

Σωθήκαμε μόνο στην τύχη. Μα και γιατί, όπως ήταν κωνικός ο βράχος της Ακροναυπλίας, οι βόμβες έπεφταν ξυστά και παρασύρονταν στη θάλασσα. Μια δέσμη από βόμβες, που έπεσαν δίπλα στο κτίριο της Ακροναυπλίας, δεν έσκασαν. Ισως κάποιο σαμποτάζ πατριώτη της Γερμανίας να έσωσε τη ζωή εκατοντάδων κρατουμένων.

Δίστομο, 10 Ιουνίου 1944: Μνήμη και Δικαιοσύνη

του Θεοφάνη Μαλκίδη

«Στη μνήμη της γιαγιάς μου Αικατερίνης Μαλκίδου, η οποία πέθανε από τα βασανιστήρια που υπέστη από τους Γερμανούς.

 Έβρος 1941».

«Αντίκρισα στη μέση του σπιτιού την αδελφή μου ανάσκελα, γυμνή από τη μέση και κάτω. Το φουστάνι της ήταν γυρισμένο προς τα πάνω και σκέπαζε το σχισμένο και κομματιασμένο στήθος της, το πρόσωπό της ήταν παραμορφωμένο, όλο το σώμα της κατακομματιασμένο. Μα το χειρότερο και φρικαλεότερο θέαμα ήταν, όταν από τη στάση του σώματός της κατάλαβα ότι οι Γερμανοί είχαν βιάσει το άψυχο κορμί της.
Δίπλα της βρισκόταν το τεσσάρων μηνών κοριτσάκι της λογχισμένο, με σπασμένο το κεφαλάκι του, και στο στόμα του είχε τη ρώγα του στήθους της μάνας του που είχαν κόψει εκείνοι οι κανίβαλοι. Το άλλο κοριτσάκι της, η 6χρονη Ελένη, βρισκόταν στο κατώφλι του σπιτιού μέσα σε μια λίμνη αίματος με βγαλμένα τα σπλάχνα του. Το είχαν ξεκοιλιάσει με μαχαίρι.
Το αγόρι της, ο 3χρονος Γιάννης, το βρήκα νεκρό στην αυλή με λιωμένο κεφάλι»

(αφήγηση διασωθέντα από το ολοκαύτωμα του Διστόμου)

Με αφορμή την ημέρα μνήμης του Ναζιστικού ολοκαυτώματος στο Δίστομο την 10η Ιουνίου 1944, είναι πλέον ξεκάθαρο πως όταν οι θύτες δεν τιμωρούνται τα εγκλήματα επαναλαμβάνονται και μάλιστα πολύ πιο σκληρά.
Η έρευνα στο δυτικό κόσμο, στην Ελλάδα απουσιάζει η σχετική ανάλυση λόγω του «εξαγνισμού» του Μουσταφά Κεμάλ, δείχνει ότι υπήρξε εξάρτηση του Χίτλερ από τον Κεμάλ, έχει αποδειχθεί ότι σημειώθηκε αντιγραφή του Ναζισμού από τον Κεμαλισμό ως προτύπου κατάκτησης της εξουσίας με μέσο τα διαστροφικά εγκλήματα. Είναι πλέον σαφές ότι ο Ναζισμός άντλησε τις οργανωμένους μεθόδους εξαφάνισης των λαών από καθεστώτα και πρόσωπα όπως ο Κεμαλισμός και ο Κεμάλ, όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Στέφαν Ίχριγκ στο έργο του «Ο Ατατούρκ στον κόσμο των Ναζί» (εκδόσεις Πανεπιστημίου Χάρβαρντ).

«Βαράτε.... είμαι Έλληνας Παπάς. Πεθαίνω για το Χριστό και την Πατρίδα» - π. Ιωακείμ Λιούλιας

Σε μία Ευρώπη που αγωνίσθηκε κατά του ναζισμού, σε μία Ελλάδα που αντιστάθηκε στον φασισμό, η Εκκλησία αναλαμβάνει το χρέος της έναντι της ιστορία... και σαν Στρατευομένη που είναι, ένα καθήκον έχει: Να θυσιά­ζεται... Κι αυτό έκανε στο μεγάλο ΕΠΟΣ του ΣΑΡΑΝΤΑ και της γερμανικής κατοχής.

«Βαράτε.... είμαι Έλληνας Παπάς. Πεθαίνω για το Χριστό και την Πατρίδα» - π. Ιωακείμ Λιούλιας

† Αιωνία η Μνήμη των Ηρώων του 1940 και της Εθνικής Αντίστασης †

🛑 ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Το ΟΧΙ του κλήρου της ορθόδοξης Εκκλησίας στην Γερμανική Κατοχή 1940 - 1944 »»»

 

Όλη η ανάρτηση ΕΔΩ...

Καιροί αλλοτινοι, Άνθρωποι αλλοτινοι...

Του Βασίλη Λαμπόγλου 

Σαν σήμερα 6 Ιουνίου του 1944, η Θεσσαλονίκη  βιώνει το  δικο της μαρτυρικό "Σκοπευτήριο της Καισαριανής" .                         

101 πατριώτες, εκτελούνται με συνοπτικές διαδικασίες στα Διαβατά(Ντουντουλαρ) καθώς τους αποδιδεται η κατηγορία συμμετοχής σε δολιοφθορες  των τραίνων και άλλες "εκνομες" πράξεις.                                                 

Ο Κώστας Πλωμαριτης (από το Πλωμάρι και την Περγαμο της Μ. Ασίας, εθελοντής στη μάχη του Μπιζανιου στον Α βαλκανικό) υπήρξε ένας από τους 101 εκτελεσθεντες και η ιστορία και ο χρόνος μας διεσωσαν το τελευταίο γράμμα του προς τον μεγαλύτερο γιο του ο οποίος παρέλαβε και τα πράγματα του.                                                                               

  Η  παραίνεση του βιοπαλαιστη πατέρα - χωρίς καμία ιδιαίτερη μόρφωση - προς τον γιο του για το διάβασμα και την γραφή,συγκινει ιδιαίτερα και αναδεικνύει το εύρος της Ψυχής αλλά και την "καλλιέπεια" των απλών ανθρώπων του τόπου μας. 

Έγραφε στην επιστολή εκείνη ο μελλοθάνατος:

"Εν στρατοπέδω Παύλου Μελά Θεσσαλονίκης

Δευτέρα 5-6-1944

Αγαπημένο μου παιδί Γιάννη,

Τώρα που παύω να σε κηδεμονεύω, σαν φυσικός πατέρας, και του λοιπού θα σε κηδεμονεύει η καλή σου μαμά, έχω να σου προτείνω τα κάτωθι, που θα είναι τρόπον τινά και η διαθήκη μου.

Το αύριο θα είναι αξημέρωτο για μένα.

Ο αρχιεπίσκοπος της Κατοχής

Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος αρνήθηκε να παραδώσει την πόλη στον εχθρό

Στις 27 Απριλίου 1941 τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής εισέρχονταν στην Αθήνα με τον Φρούραρχο, Υποστράτηγο Χρήστο Καβράκο, να παραδίδει την πρωτεύουσα στον Γερμανό επικεφαλής Φον Σέϊμπεν, στο καφενείο “Λουξ” επί της οδού της Κηφισίας 4 στην περιοχή των Αμπελοκήπων.

Ξεκινούσε μια αξημέρωτη μέρα για τη λευτεριά η οποία θα ερχόταν τρία χρόνια μετά, στις 12 Οκτωβρίου 1944. Στη πορεία για να κατέβει η σβάστικα από την Ακρόπολη και να κυματίσει ξανά η γαλανόλευκη σημαία, οι θυσίες του ελληνικού λαού υπήρξαν τεράστιες. Οι ιστορικές και συνάμα κρίσιμες εκείνες ώρες, όμως, σημαδεύτηκαν από τη γενναία στάση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρύσανθου (Φιλιππίδη), του από Τραπεζούντος, ο οποίος αρνήθηκε να αναγνωρίσει τις γερμανικές αρχές κατοχής, δηλώνοντας: 

“Οι Έλληνες Ιεράρχες δεν παραδίδουν τας πόλεις εις τον εχθρόν, αλλά καθήκον των είναι να εργασθούν για την απελευθέρωσιν αυτών”.

Αρνείται να τελέσει Δοξολογία

Αρνείται να μεταβεί στο ναό για δοξολογία λέγοντας:

«Δοξολογία δεν έχει θέσιν επί τη υποδουλώσει της Πατρίδος μας. Η ώρα της Δοξολογίας θα είναι άλλη». Αρνείται, επίσης, να ορκίσει την κυβέρνηση Τσολάκογλου ξεκαθαρίζοντας: «Δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνησιν προβληθείσαν υπό του εχθρού. Ημείς γνωρίζωμεν ότι τας Κυβερνήσεις ορίζει ο λαός και ο Βασιλεύς. Εδώ τώρα, ούτε ο λαός εψήφισεν την Κυβέρνησιν ούτε ο Βασιλεύς την όρισεν».

Μετά και από αυτό, παύεται από το θρόνο του στις 2 Ιουλίου του 1941. Αποσύρεται στο σπίτι του στην Κυψέλη παρακολουθώντας τα γεγονότα, ενώ συγχρόνως λειτουργεί και παράνομο ραδιοφωνικό σταθμό.

Λίγους μήνες πριν, κατά την ιταλική επίθεση εναντίον της Ελλάδας, σε διάγγελμά του προς το λαό, είχε αναφέρει τα εξής:

 «Η Εκκλησία ευλογεί τα όπλα τα ιερά και πέποιθεν ότι όλα τα τέκνα της Πατρίδος, ευπειθή εις το κέλευσμα αυτής και του Θεού, θα σπεύσωσιν εν μια ψυχή και καρδία να αγωνισθώσιν υπέρ βωμών και εστιών και της ελευθερίας και της τιμής και θα συνεχίσωσιν ούτως την απ’ αιώνων πολλών αδιάκοπον σειράν των τιμίων και ενδόξων αγώνων και θα προτιμήσωσι τον ωραίον θάνατον από την άσχημην ζωήν της δουλείας…».

Οι θυσίες του ελληνικού λαού στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Για το πώς εκτίμησαν οι Σύμμαχοί μας τις ανείπωτες θυσίες του ελληνικού λαού στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο η αφήγηση του Οδυσσέα Ελύτη τα λέει όλα: 

«Όσο κι αν μπορεί να φανεί παράξενο, την αρχική αφορμή να γράψω το ποίημα μου [το Άξιον Εστί] την έδωσε η διαμονή μου στην Ευρώπη τα χρόνια του ’48 με ’51. Ηταν τα φοβερά χρόνια όπου όλα τα δεινά μαζί – πόλεμος, κατοχή, κίνημα, εμφύλιος – δεν είχανε αφήσει πέτρα πάνω στη πέτρα. Θυμάμαι την μέρα που κατέβαινα να μπω στο αεροπλάνο, ένα τσούρμο παιδιά που παίζανε σε ένα ανοιχτό οικόπεδο. Το αυτοκίνητό μας αναγκάστηκε να σταματήσει για μια στιγμή και βάλθηκα να τα παρατηρώ. Ητανε κυριολεκτικά μες τα κουρέλια. Χλωμά, βρώμικα, σκελετωμένα με γόνατα παραμορφωμένα, με ρουφηγμένα πρόσωπα. Τριγυρίζανε μέσα στις τσουκνίδες του οικοπέδου ανάμεσα σε τρύπιες λεκάνες και σωρούς σκουπιδιών. Αυτή ήταν η τελευταία εικόνα που έπαιρνα από την Ελλάδα. Και αυτή, σκεπτόμουνα, ήταν η μοίρα του Γένους που ακολούθησε το δρόμο της Αρετής και πάλαιψε αιώνες για να υπάρξει. Πριν περάσουν 24 ώρες περιδιάβαζα στο Ουσί της Λωζάννης, στο μικρό δάσος πλάι στη λίμνη. Και ξαφνικά άκουσα καλπασμούς και χαρούμενες φωνές. Ήταν τα Ελβετόπαιδα που έβγαιναν να κάνουν την καθημερινή τους ιππασία. Αυτά που από πέντε γενεές και πλέον, δεν ήξεραν τι θα πει αγώνας, πείνα, θυσία. Ροδοκόκκινα, γελαστά, ντυμένα σαν πριγκηπόπουλα, με συνοδούς που φορούσαν στολές με χρυσά κουμπιά, περάσανε από μπροστά μου και μ” άφησαν σε μια κατάσταση που ξεπερνούσε την αγανάκτηση.

9 Απριλίου 1941: Η Θεσσαλονίκη υπό τον αγκυλωτό σταυρό.Διαρκής αγώνας για Δικαιοσύνη!

Άρθρο του Αριστομένη Ι. Συγγελάκη

 (δημοσιεύθηκε ακριβώς πριν 10 χρόνια στο TVXS αλλά παραμένει επίκαιρο!).

«Η μαχητική δύναμη της ομάδας φραγμού του Ρούπελ ήταν ανέπαφη τη στιγμή που υπογράφηκε η ανακωχή. Οι Έλληνες αμύνθηκαν με λύσσα και το ηθικό τους ήταν ακλόνητο». A. Buchner, Γερμανός στρατιωτικός ειδικός, 1957[1].

 

Μετά την αποτυχία του Μουσολίνι να καταλάβει την Ελλάδα, λόγω της ηρωικής αντίστασης του ελληνικού στρατού, το Γ’ Ράιχ επιτέθηκε στην Ελλάδα: την Κυριακή των Βαΐων, 6 Απριλίου 1941, στις 5.15 τα ξημερώματα, 11 γερμανικές μεραρχίες εφορμούν εναντίον της χώρας μας (ταυτόχρονα άλλες 15 μεραρχίες εφορμούν εναντίον της Γιουγκοσλαβίας), ενώ παράλληλα σφυροκοπούν με πυροβολικό και αεροπορία τις ελληνικές θέσεις. Το ίδιο βράδυ και την επόμενη μέρα η Λουφτβάφε σφυροκοπά αλύπητα τον Πειραιά, βυθίζοντας 11 ελληνικά και συμμαχικά πλοία. Έτσι, η Ελλάδα, όπως επισημαίνει ο Μανώλης Γλέζος, γίνεται το μόνο ευρωπαϊκό έθνος που υποχρεώνεται να πολεμήσει ταυτόχρονα εναντίον δύο μεγάλων δυνάμεων, που διαθέτουν φοβερή υπεροπλία.[2]

Παρά τον σχετικό αιφνιδιασμό, η αντίσταση των Ελλήνων, ιδίως στα ισχυρά οχυρά της λεγόμενης Γραμμής Μεταξά, είναι τόσο γενναία, που καταπλήσσει όλη την ανθρωπότητα. Όμως η απροσδόκητα γρήγορη κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας, η πλημμελής πολεμική προετοιμασία, καίρια λάθη στην πολεμική τακτική (όπως ο εγκλωβισμός μεγάλων δυνάμεων στο αλβανικό μέτωπο), τα πισωγυρίσματα των Συμμάχων και η καταφανής στρατιωτική υπεροπλία του Γ’ Ράιχ, είχαν ως αποτέλεσμα την επικράτηση των Γερμανών. Στις 8 Απριλίου οι Γερμανοί παρακάμπτουν τα οχυρά και δια της ελληνογιουγκοσλαβικής μεθορίου εισέρχονται σε ελληνικό έδαφος. Οι δύο τεθωρακισμένες μεραρχίες περνούν αστραπιαία από την όχθη της λίμνης Δοϊράνη και την αφύλακτη κοιλάδα του Αξιού, πριν καν οι Βρετανοί προλάβουν να ανατινάξουν την τελευταία γέφυρα, και στις 9 Απριλίου καταλαμβάνουν τη Θεσσαλονίκη.

Τους κατακτητές υποδέχεται στην Πλατεία Βαρδαρίου μία «ανήμπορη και θλιβερή αντιπροσωπεία»[3], στην οποία συμμετείχαν ο δήμαρχος Κωνσταντίνος Μερκουρίου, ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος και ο γερμανοσπουδασμένος και εθνικοσοσιαλιστικών απόψεων, Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Περικλής Βιζουκίδης. Για λόγους ιστορικής αλήθειας και δικαιοσύνης οφείλουμε να διαχωρίσουμε από τους θλιβερούς Μερκουρίου και Βιζουκίδη, τον Μητροπολίτη Γεννάδιο, αναγνωρίζοντας τις συνεπείς του προσπάθειες και διαβήματα εναντίον των διακρίσεων και διώξεων των Εβραίων της Θεσσαλονίκης[4]. Οι προσπάθειες αυτές κορυφώθηκαν στις 23.3.1943 με την συνυπογραφή από κοινού με τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και 29 προέδρους οργανώσεων (της Ακαδημίας Αθηνών συμπεριλαμβανομένης) ενός εξαιρετικά σημαντικού εγγράφου, που τόνιζε τους ακατάλυτους δεσμούς Ελλήνων Χριστιανών Ορθόδοξων και Ελλήνων Εβραίων και ζητούσε να σταματήσουν οι διώξεις των Εβραίων. Πρόκειται για μια ενέργεια που δεν αποτολμήθηκε σε καμιά άλλη κατεχόμενη χώρα[5]!

Λευτέρης Αναστασιάδης, εκ των εκτελεσθέντων της Καισαριανής: “Ειδοποιήστε την μητέρα μου ότι πεθαίνω για την Ελλάδα”

March 4, 2026 

Ο Λευτέρης Αναστασιάδης με τον Μανώλη Ανδρόνικο

της κ. Στέφης Κόντη,

Με το θέμα των φωτογραφιών τών εκτελεσμένων της Καισαρινής που προέκυψε τελευταία, θα ήθελα να καταθέσω κάποια στοιχεία για τον ένα εξ αυτών, τον θείο μου Λευτέρη Αναστασιάδη.

Ο Λευτέρης Αναστασιάδης γεννήθηκε στο Αιδίνι της Μ. Ασίας το 1917. Πατέρας του ήταν ο Κώστας Αναστασιάδης και μητέρα του η Κατίνα Πέρρου, μια από τις οκτώ κόρες του Μιχαήλ Πέρρου. (Η μεγαλύτεη ήταν η γιαγιά μου Καλυψώ.) 

Ο Μιχαήλ Πέρρος ήταν γιος του Πέτρου-Πέρρου Μαυρομιχάλη, από την ιστορική οικογένεια των Μαυρομιχαλαίων της Μάνης που εγκαταστάθηκε στο Αιδίνι μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια αλλάζοντας το όνομά του ως Πέρρος Πέρρου.

Κόρη του ήταν και η Κυριακούλα, μητέρα του μετέπειτα αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσοστόμου Β.

Ο πατέρας του Λευτέρη πέθανε από τη γρίπη το 1918, αφήνοντας χήρα την Κατίνα και ορφανό το παιδί του.

Μετά την Καταστροφή του 1922 η Κατίνα κατέφυγε στη Θεσσαλονίκη με τον μοναχογιό της, τον «Μπέμπο» της, όπως τον έλεγε, τον πατέρα της Μιχαήλ, τις τρεις αδελφές της που δεν είχαν παντρευτεί και μια αδελφή χήρα επίσης με δυο κοριτσάκια.

Η Κατίνα ήξερε καλά γράμματα και διορίστηκε δασκάλα στο δημόσιο, παρόλο που δεν είχε τα σχετικά διπλώματα, όπως γινόταν εκείνη την εποχή που υπήρχε ανάγκη για δασκάλες. 

Με τoν μισθό της κρατούσε τον πατέρα (πέθανε το 1927) και τις αδελφές της, μαζί με τη μικρότερη αδελφή της Θάλεια, επίσης δασκάλα, και μεγάλωνε τον Λευτέρη χωρίς να του λείψει τίποτα.

Τον έβαλε να μάθει βιολί και όταν τελείωσε το γυμνάσιο, μπήκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Με την έναρξη του πολέμου κατατάχτηκε στο στρατό. Στον πόλεμο έπαθε κρυοπαγήματα και ακρωτηριάστηκε και στα δυο του πόδια.

Νοσηλευόταν στη «Σωτηρία», από όπου τον πήραν οι Γερμανοί για εκτέλεση, προφανώς ύστερα από καταγγελία. Ηταν 27 ετών.

Δεν γνωρίζω αν ο Λευτέρης ήταν οργανωμένος κομμουνιστής ή απλώς ιδεολόγος.

Λίγο πριν τον εκτελέσουν έγραψε στο ξύλινο πόδι του «Eιδοποιήστε τη χήρα μητέρα μου, Κατίνα Αναστασιάδου, οδός Λομβάρδου 2 Αθήναι, ότι πεθαίνω για την Ελλάδα μας».

Η μητέρα του μαζί με την αδελφή της Θάλεια τον είχαν ακολουθήσει στην Αθήνα και επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη μετά την εκτέλεση.

Τότε και τώρα απέναντι στους Ναζί...

Του Φοίβου Οικονομίδη 

Το 146π.χ.  οι Έλληνες έδωσαν την τελική τους μάχη αντιστεκόμενοι στη ρωμαϊκή κατάκτηση στη Λευκόπετρα τηςΚορίνθου. Ο νέος στρατηγός της ΑχαΪκής Συμπολιτείας στρατηγός Δίαιος απελευθέρωσε περί τις 12 χιλιάδες δούλους για να ενισχύσει την ελληνική αντίσταση απέναντι στις υπέρτερες δυνάμεις των Ρωμαίων του στρατηγού Μόμμιου.  Οι Έλληνες πολέμησαν γενναία αλλά νικήθηκαν τελικά.

Τον Απρίλιο του 1941 οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Ελλάδα.  Στις 23 Απριλίου, ο νέος πρωθυπουργός της δοτής κυβέρνησης του Γεώργιου Β', Εμμανουήλ Τσουδερός, σε διάγγελμα του προς τον ελληνικό λαό πριν να εγκαταλείψει την Αθήνα κατέληξε δηλώνοντας ''Έλληνες καρτερέιτε'', αντί να απελευθερώσει όλους τους φυλακισμένους και να καλέσει σε παλλαΪκή αντισταση τον ελληνικό λαό.Όσοι από τους κρατούμενουςαπό το δικτατορικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου, κομμουνιστές, αριστεροί, δημοκράτες, δεν κατόρθωσαν να δραπετεύσουν,παραδόθηκαν στους Γερμανούς. 

Αν και ο γραμματέας του ΚΚΕ Ν.Ζαχαριάδης με γράμμα του μετα την ιταλική επίθεση του Μουσολίνι κατά της Ελλάδας στις  28 Οκτωβρίου 1940,που δημοσιεύθηκε,στον ελληνικό Τύπο, τόνιζε ότι ''ο λαός της Ελλάδας διεξάγει σήμερα έναν πόλεμο εθνικοαπελευθερωτικό ενάντια στο φασισμό του Μουσολίνι''και ότι ''στον πόλεμο αυτό που τον διευθύνει η κυβέρνηση Μεταξά όλοι μας πρέπει να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις''.

ΑΧ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ! ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΥΚΟΥΡΙΝΟΣ, ετών 14

Ο ήρωας του γνωστού τραγουδιού του Ζαμπέτα
έχει όνομα και επώνυμο:


ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΥΚΟΥΡΙΝΟΣ, ετών 14
Όταν τον πήγαν στην Καισαριανή για εκτέλεση, στα 14 του χρόνια, το Σεπτέμβρη του 1944, έστησε όρθιο το μικρό κορμί του κι επειδή αντιλήφθηκε ότι τα πολυβόλα της εκτέλεσης ήταν ρυθμισμένα στο ύψος ενός ενήλικα, σηκώθηκε στις μύτες των ποδιών του, για να μην αστοχήσουν οι ναζί δήμιοι.

Ο 14χρονος Ανδρέας ήταν γνωστός στους ναζί κατακτητές και τους ταγματασφαλίτες συνεργάτες τους, ως «ο επικίνδυνος μικρός», ένα από τα πιο νέα μέλη της ΕΠΟΝ!
Ήταν επιδέξιος σαλταδόρος. Μαζί με συνομηλίκους του, ανέβαινε κρυφά στα γερμανικά καμιόνια και άρπαζε ψωμί και τρόφιμα για να αντέξει ο λαός τη μάχη της πείνας.
Μέσα σε μπάλες, μετέφερε πυρομαχικά στον ΕΛΑΣ και είχε, πάλι μαζί με συνομήλικούς του, καταφέρει να αφοπλίσει πολλούς ταγμαλήτες!


ΟΙ ΣΤΊΧΟΙ:


Αχ αυτό το πιτσιρίκι έχει βάλει σε μπελάδες,
έχει βάλει σε σκοτούρα όλη τη κομμαντατούρα.
Μέρα νύχτα το γυρεύουν να το πιάσουν για να μιλήσει
είκοσ’ πέντε με τα κράνη, μάτι πια δεν έχουν κλείσει.

Τι φυτρες είχαμε και πως ο σπόρος σάπισε...

Μια μέρα του Σεπτέμβρη του 1944 βρήκαν στους δρόμους της Αθήνας το σημείωμά του νεαρού Ανδρέα Λυκουρίνου: «Μπαμπά. Με πάνε για εκτέλεση στην Καισαριανή, μαζί με άλλους εφτά κρατούμενους (τα ονόματα γράφονταν). Ειδοποίησε σε παρακαλώ πολύ τα σπίτια τους! Μη λυπάσαι. Πεθαίνω για τη λευτεριά και την πατρίδα. Αντρέας».

Η ιστορία του Ανδρέα Λυκουρίνου δημοσιεύτηκε μετά την Κατοχή στο περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα» από τον Θέμο Κορνάρο.

Ο Αντρέας Λυκουρίνος γεννήθηκε στα 1931. Κι ο κατακλυσμός της σκλαβιάς τον βρίσκει έντεκα χρονώ.

Πήρε ενεργό μέρος στην πρώτη φάση του αγώνα: Στην επίθεση πείνας. Το ελληνικό φρούριο κράτησε άμυνα γερή ένα χρόνο.

Πήρε ενεργό μέρος στην πρώτη φάση του αγώνα: Στην επίθεση πείνας. Το ελληνικό φρούριο κράτησε άμυνα γερή ένα χρόνο. Σύνθημα ήτανε, η επιβίωση του Λαού. Η ζωή κι η υγεία μας θα χρειάζονταν στη φάση της εθνικής εξόρμησης που σίμωνε.

Ο Αντρέας Λυκουρίνος έπρεπε να διαλέξει μεταξύ του σχολικού βαθμολογίου και του ανοιχτού αγώνα της Πατρίδας του. Ητανε ο πρώτος μαθητής. Αυτό δεν τον εμπόδισε καθόλου να βρει τα πόστα του παράνομου τύπου. Και ν’ ακούει απ’ ευθείας τη φωνή και τις εντολές του μαχόμενου έθνους. Δεν έκαμε λάθος. Διάβασε και ξαναδιάβασε το σύνθημα της στιγμής: Κρατηθείτε ζωντανοί! Σε λίγο, η ζωή μας θα είναι το πολύτιμο υλικό για την εξόρμηση και για τη ΝΙΚΗ.

ΓΙΑ ΟΣΑ ΣΑΣ ΧΡΩΣΤΑΜΕ…

Μάριος Διονέλλης·16 Φεβρουαρίου 2026

Οι φωτογραφίες των ανθρώπων που πηγαίνουν για εκτέλεση την Πρωτομαγιά του ’44 είναι συγκλονιστικές. Τα πρόσωπα ήδη άρχισαν να αναγνωρίζονται, η δημοπρασία στο ebay σταμάτησε. Και οι φασίστες έσπασαν το μνημείο στην Καισαριανή.

Η μνήμη είναι εδώ και μας στοιχειώνει.

Μια μουσική αναφορά για περίπου μία ώρα σε εκείνους που είδαμε για πρώτη φορά τα πρόσωπά τους. Ελάχιστος φόρος τιμής για όσα τους χρωστάμε.

ΚΛΙΚ στην εικόνα που ακολουθεί ή ΕΔΏ 

Τα πλοία άραξαν στην όχθη της καρδιάς μας…

του Δημήτρη Δαμασκηνού

Λογοτεχνικό αφιέρωμα

(Μέρος Tέταρτο)

4. Ο Μεγάλος Δεκέμβρης (1945)

Το βρακί του Σκόμπυ (1)
είναι όλο κόμποι-κόμποι.
Κι αν λυθούν οι κόμποι
τι θα γίνει, Σκόμπυ,
με την αγγλική πολιτική;

(Λαϊκό σατιρικό τραγούδι που τραγουδούσε ο ΕΛΑΣ

και ο λαός της Αθήνας στα Δεκεμβριανά  (2))

   

 Στις 7 Δεκεμβρίου του 1945 κυκλοφορεί το διπλό τεύχος του περιοδικού «Ελεύθερα Γράμματα», αφιερωμένο στην εξέγερση του Δεκέμβρη της προηγούμενης χρονιάς. Στην πρώτη σελίδα η φωτογραφία των κοριτσιών που διαδηλώνουν στις 4 Δεκέμβρη μαζί με χιλιάδες λαού μπροστά από το κτίριο της Βουλής στέλνει ξεκάθαρο το μήνυμα: «Όταν ο λαός βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της τυραννίας, διαλέγει ή τις αλυσίδες ή τα όπλα». Κάτω από τον τίτλο παρελαύνουν ονόματα αξιόλογων λογοτεχνών και πνευματικών ανθρώπων που με τα κείμενά τους αποτίουν φόρο τιμής στους λαϊκούς αγώνες: Ασημάκης Πανσέληνος, Μάρκος Αυγέρης, Μενέλαος Λουντέμης, Λευτέρης Νεγρεπόντης, Μέλπω Αξιώτη, Ρίτα Μπούμη-Παπά και άλλοι ακόμα (3).

    Ο Μενέλαος Λουντέμης τιμά με την πένα του τη μάχη του Δεκέμβρη και τον ιστορικό της ρόλο είναι. Δύο εκτενή πεζά του, «Ο Μεγάλος Δεκέμβρης» (4) και η «Δεκεμβριάδα», είναι αφιερωμένα αποκλειστικά σ’ αυτόν το σκοπό.

    Για τον Λουντέμη δύο Ελλάδες στάθηκαν αντιμέτωπες τον Δεκέμβρη του 1944. Η μια που ζητούσε την ελευθερία και η άλλη που ήθελε τη συναλλαγή με τον εχθρό. Η μια πολεμούσε και η άλλη πρόδιδε. Ο Δεκέμβρης ήταν η πιο αποφασιστική σύγκρουση ανάμεσα στις δυο αυτές Ελλάδες. Θα κρινόταν αν θα κυβερνούσαν τον λαό ανάξιοι και προδότες ή θα αφηνόταν να ρυθμίσει μόνος του τα εσωτερικά του. Εκείνο που τελικά έγινε τον Δεκέμβρη ήταν μια ελεεινή σκευωρία των δυνάμεων της φασιστικής και δοσιλογικής Ελλάδας, που μαζί με τα όπλα του Τσώρτσιλ, θέλησαν ν’ αποκεφαλίσουν την Ελλάδα της ηρωικής Αντίστασης. Στην ελεεινή αυτή συνωμοσία ο λαός απάντησε με την ένοπλη άμυνα. Αυτός ήταν ο Δεκέμβρης του 1944. Πριν την περαιτέρω ανάπτυξη του θέματός του ο συγγραφέας, προτάσσει μια «απαραίτητη δήλωση», την εξής:

    Το βιβλίο αυτό άρχισε να γράφεται απ’ το Δεκέμβρη με μια προφητική, θα ’λεγα, ενόραση και συνεχίστηκε, σελίδα με σελίδα, ως τα σήμερα.    

    Γράφηκε μέσα σε συνθήκες αχαλίνωτου βρασμού κι’ έτσι μπορεί να ξεστράτισε λίγο απ’ τα όρια της πολιτικής ευπρέπειας, μα θα ’πρεπε να το ξέρουμε: Η φωνή του ανθρώπου που τον πατάνε στο στήθος ποτέ δεν είναι μελωδική. Το δράμα που έγινε βιβλίο –όχι ένα βιβλίο θέσης αλλά ένα βιβλίο κραυγής- το ’ζησα, όχι σαν μονωμένος άνθρωπος, μα σα λαός. Έπιασα την πέννα με την ίδια αυθορμησιά που έπιασε στις 4 του Δεκέμβρη ΚΕΙΝΟΣ το όπλο.    

    Η γραφή του δυνατή και εντυπωσιακή, χωρίς όμως να χρειάζεται να καταφύγει σε υπερβολές ή ηρωικές εξάρσεις - η μεγαλοσύνη του Δεκέμβρη πηγάζει από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της και αν θα μπορούσε να γίνει ποτέ έπος δε θα ήταν τέτοιο, αφού δεν θα το περιέβαλε τίποτα μυθικό ή υπεράνθρωπο. Ο Λουντέμης καταφέρνει να στήσει τις αφηγήσεις του με τέτοιο τρόπο, ώστε το έργο του και να ξαφνιάζει τον αναγνώστη, να τον ταράζει, αλλά και να του κεντρίζει το ενδιαφέρον, να τον παραπέμπει σε γνώριμα λογοτεχνικά βιώματα.

Γιατί η Ελλάδα γιορτάζει την αρχή κι όχι το τέλος του πολέμου

Του Γιώργου Παπασίμου 

Ένα αντικειμενικό ζήτημα προς εξέταση και ένα ερώτημα που τίθεται εξ αυτού είναι, για ποιον λόγο η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που εορτάζει μόνο την έναρξη του πολέμου και όχι και την απελευθέρωση της από το ναζιστικό ζυγό στις 12 Οκτωβρίου 1944, όταν οι Ναζί κατέβασαν τη σβάστικα από τον ιερό βράχο της Ακροπόλεως και άρχισαν την αποχώρηση τους από την Αθήνα και την υπόλοιπη Ελλάδα.

Είναι γνωστό ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως Παρίσι, Βρυξέλλες κλπ., εορτάζουν με μεγάλη λαμπρότητα την ημέρα της απελευθέρωσής τους, σε αντίθεση με την Αθήνα, που ενώ είχε τεράστιο ανθρώπινο κόστος κατά τη ναζιστική κατοχή, η ημέρα της Απελευθέρωσης περνάει απαρατήρητη. Για λόγους ιστορικούς, θα πρέπει να αναφερθεί, ότι το 1944 υπήρξε η μοναδική χρονιά, που συνέπεσε ο πρώτος επίσημος εορτασμός της 28ης Οκτωβρίου με την απελευθέρωση της Αθήνας, που είχε γίνει λίγο νωρίτερα στις 12 Οκτωβρίου. Οι δύο επέτειοι της έναρξης και του τέλους του πολέμου ήταν ενοποιημένες (αναφέρονταν τόσο στην αντίσταση του λαού στο αλβανικό μέτωπο, όσο και στη μεγαλειώδη αντίσταση αυτού κατά των Ναζί).

Η απάντηση στο θέμα αυτό δεν έχει μόνο φιλολογικό χαρακτήρα, αλλά υποκρύπτει βαθύτερες αιτίες, που έχουν αιτιώδη συνάφεια με την ιστορική διαδρομή της χώρας, αλλά και τις αιτίες που την κρατούν εμμονικά καθηλωμένη. Κατ’ αρχήν είναι αναμφισβήτητο και από παντού αναγνωρισμένο ότι ο Λαός μας στις 28 Οκτωβρίου του 1940 ήρθη στο ύψος μεγάλων ιστορικών διαστάσεων, ξεπερνώντας κάθε ιδεολογικό και πολιτικό φανατισμό, εμφύλιο διχασμό, προσωπικές φοβίες και ατομικά συμφέροντα, προτάσσοντας αποκλειστικά και μόνο την προστασία της ελευθερίας και αξιοπρέπειάς του ως έθνος ενάντια στο φασισμό.

Πρόκειται για ιστορική καταγραφή γιγαντιαίων διαστάσεων, αφού το ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου απέναντι στον ισχυρότατο φασιστικό και ναζιστικό άξονα αποτελούσε την εξαίρεση στον ευρωπαϊκό κανόνα της τότε περιόδου, καθώς ελάχιστες ευρωπαϊκές κοινωνίες αντιστάθηκαν και πολέμησαν, ενώ οι περισσότερες πολέμησαν, είτε τυπικά είτε συνθηκολόγησαν. Γι’ αυτό και ο ελληνικός λαός είχε βαρύτατο τίμημα για την αντίστασή του αυτή, αφού κατά την περίοδο της Κατοχής, οι ναζί προχώρησαν σε τοπικές γενοκτονίες και σε διάλυση της παραγωγικής βάσης της χώρας. Ορθώς συνεπώς, εορτάζεται αυτή η γιγαντιαία πράξη αντίστασης απέναντι στον πανίσχυρο τότε άξονα, κάτι που θα πρέπει να έχει αναλογικά γεωπολιτικά διδάγματα και στη σημερινή εποχή.

Στέλιος Κούκος: Από τις 26 Οκτωβρίου του 1912 στις 28 Οκτωβρίου του 1940, Θαύματα και τραύματα – Διχασμοί και εμφύλιοι

Έργο του Αλέξανδρου Αλεξανδράκη για το έπος του '40.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Δύο λαμπρές ημερομηνίες ξεχωρίζουν μέσα στο καλαντάρι του ελληνικού 20ού αιώνα. Η 26η Οκτωβρίου του 1912 με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και η 28η Οκτωβρίου κατά την οποία η Ελλάδα αντιτάχθηκε σύσσωμη στις ιταλικές φασιστικές δυνάμεις που επεχείρησαν να προελάσουν στην χώρα μας.

Δυστυχώς, όμως, και οι δύο-κατορθώματα ακολούθησε ο εθνικός διχασμός στην πρώτη περίπτωση και στην δεύτερη ο εμφύλιος πόλεμος.

Και, βεβαίως, ο εθνικός διχασμός δεν ήταν απλά μια πολιτική σύγκρουση μέσα στο κοινοβουλευτικό πολίτευμα, αλλά είχε σχέση και με τις πολιτικές και, κυρίως, με τα στρατιωτικά γεγονότα που διαμόρφωσαν τις πολεμικές εξελίξεις στην Μικρά Ασία.

Όπως είναι γνωστό, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο απελευθερωτής της Θεσσαλονίκης και της λοιπής Βόρειας Ελλάδα έχασε τις εκλογές του 1920 και βρέθηκε στην εξουσία η αντίπαλη παράταξη η οποία υποστηριζόταν από τον Βασιλιά Κωνσταντίνο, έφερε ως επικεφαλής στο μέτωπο μικρασιατικό μέτωπο απειροπόλεμους στρατιωτικούς.

Και έτσι όχι μόνο το μέτωπο κατέρρευσε, αλλά βούτηξε και στο αίμα τον άμαχο πληθυσμό και όσοι σώθηκαν πήραν τον δρόμο του ξεριζωμού.

Τα εγκληματικά παρατράγουδα συνεχίστηκαν και με την άρνηση της ελληνικής κυβερνήσεως να επιτρέψει την έγκαιρη έναρξη της εγκατάλειψης της Ιωνίας από τον ελληνικό πληθυσμό και συνεχίστηκαν όταν οι ξεριζωμένοι έφτασαν χαροκαμένοι, ρακένδυτοι στην Ελλάδα. Σε μια χώρα ηττημένη και εξουθενωμένη και καθόλου έτοιμη να υποδεχτεί τόσους πολλούς ανθρώπους ξαφνικά.