26 Οκτωβρίου 1912 – Πάσχα τρικούβερτο για τη Θεσσαλονίκη! Η πόλη… αφ-εάλω!

Παράδοσης της Θεσσαλονίκης από τον Ταχσίν Πασά στον αρχιστράτηγο και διάδοχο Κωνσταντίνο. Λιθογραφία του Σωτήρη Χρηστίδη.

«Εὐφραίνου ἐν Κυρίῳ πόλις Θεσσαλονίκη,

ἀγάλλου καὶ χόρευε, πίστει λαμπροφοροῦσα,

Δημήτριον τὸν πανένδοξον ἀθλητήν, καὶ Μάρτυρα τῆς ἀληθεία...»!

Γεωργίου Σικελιώτου

Εἰς τὴν Λιτήν, Στιχηρὰ ἰδιόμελα.

Ἦχος α'

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Ναι! Πάσχα τρικούβερτο! Για το πανηγύρι του Αγίου της Θεσσαλονίκης, του πολιούχου της, Μυροβλύτη Δημητρίου και συνάμα για την επέτειο της απελευθέρωσής της.

Μια πικρή σκλαβιά που κράτησε από το 1430 μέχρι το Πάσχα του φθινοπώρου του 1912.

Ο Χασάν Ταξίν πασάς αρχηγός του Οθωμανικού στρατού το απόγευμα της 26ης Οκτωβρίου -ανήμερα του Αγίου Δημητρίου δηλαδή- όταν είδε ότι οι δικοί του όροι για την παράδοση της πόλης δεν γίνονταν δεχτοί, με επιστολή του προς τον πρίγκιπα Κωνσταντίνο αρχιστράτηγο του ελληνικού στρατού του ανακοίνωνε την παράδοση της Θεσσαλονίκης σύμφωνα με τους ελληνικούς όρους.

Οπότε πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, εξ αρχής, πως πράγματι, ο Χασάν Ταξίν πασάς ανήμερα της γιορτής του πολιούχου παρέδωσε την πόλη στους Έλληνες, αφού τους κάλεσε να την παραλάβουν! Μπορεί τα έγγραφα να υπογράφτηκαν γύρω στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα της 27ης Οκτωβρίου, αλλά η πόλη είχε ήδη παραδοθεί από την 26η Οκτωβρίου!

Είναι αλήθεια, επίσης, πως το έγγραφο παράδοσης γράφει πως υπογράφηκε στις 11.30 (23.30) της 26ης Οκτωβρίου, αλλά αυτό έγινε κατόπιν αιτήματος της ελληνικής πλευράς προς τιμήν του Αγίου Δημητρίου. Αυτό, όμως, συνέβη πράγματι, αφού οι Έλληνες στρατιωτικοί ήταν, ήδη, μέσα στην πόλη από τις 26 Οκτωβρίου και συνέτασσαν με τους Τούρκους το πρωτόκολλο της παράδοσης.

Πάντως, λίγες ώρες πριν, οι τούρκοι οθωμανοί έπαιζαν τα τελευταία λεπτά των... καθυστερήσεων, γνωρίζοντας πως την είχαν χάσει, ήδη, τη Θεσσαλονίκη. Ο ελληνικός στρατός είχε κλείσει ασφυκτικά την πόλη. Ο στρατός μας του 1912 δεν ήταν ο ίδιος μ' αυτόν του 1897, ενώ τα χριστιανικά έθνη-κράτη της περιοχής (Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία) είχαν έλθει σε συμφωνία μεταξύ τους ότι την... πέφτουν όλοι μαζί στον οθωμανό κατακτητή. Γι' αυτό και από τις 2 Οκτωβρίου η βαλκανική καταιγίδα σάρωνε στο πέρασμά της.

Έτσι, η προέλαση του ελληνικού στρατού με περιφανείς νίκες τον έφερε στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης έτοιμο να την απελευθερώσει κι αυτή. Αποχωρώντας ο τουρκικός στρατός ηττημένος σε όλα τα μέτωπα άφησε εγκλωβισμένη την τουρκική φρουρά της Θεσσαλονίκης. Παρ’ όλα αυτά ο Ταξίν πασάς κωλυσιεργούσε και δεν υπέγραφε την άμεση και επίσημη παράδοση της πόλης.

Έθετε, για παράδειγμα, ως όρο 5.000 από τους στρατιώτες του να μην παραδώσουν τον οπλισμό τους, ενώ έριχνε και κρυφές ματιές μήπως προκύψει κάποια ευρωπαϊκή παρέμβαση! Τούρκικες, όπως πάντα... συμφωνίες! Μπέσα για μπέσα, αλλά μόνο για την πάρτη τους! Και, βεβαίως, δεν έγινε ποτέ δεκτή η επιθυμία των Τούρκων, ενώ ευρωπαϊκή παρέμβαση δεν προέκυψε!

Ο «μεγάλος ασθενής», όπως αποκαλούσαν διεθνώς την Οθωμανική αυτοκρατορία έπνεε, τελικά, τα λοίσθια.

Καλλίπολη 1914: Πώς οι Άγγλοι απέρριψαν τις προτάσεις του Βενιζέλου

Από Άρδην - Ρήξη 23 Μαΐου 2026

του Ντέιβιντ Λόιντ Τζωρτζ* δημοσιεύτηκε στο νέο Ερμή τον Λόγιο τ. 24

Κάθε τραγωδία είναι μια σύμπτωση λαθών και ατυχιών. Δεν υπήρξε ποτέ πιο ολοκληρωμένη αποτύπωση αυτού του αποφθέγματος από την ιστορία της ελληνικής αποτυχίας στον Μεγάλο Πόλεμο.

Όταν η Τουρκία αποφάσισε να συνταχθεί με τις Κεντρικές Δυνάμεις, η ευκαιρία που ανοίχθηκε για την Ελλάδα, ώστε να εντάξει στο κράτος της τα εκατομμύρια των Ελλήνων που διαβιούσαν φοβισμένα και ανήσυχα υπό τη σκιά του τουρκικού δεσποτισμού, ήταν τέτοια που δεν είχε ξαναδοθεί μετά την πτώση της ελληνικής Αυτοκρατορίας. Οι καταπιεστές της είχαν διαπράξει μια μοιραία γκάφα. Προκάλεσαν ισχυρές αυτοκρατορίες που βρίσκονταν αναμφισβήτητα σε καλύτερη στρατιωτική και ναυτική κατάσταση, ώστε να επιτεθούν στην τουρκική Αυτοκρατορία, από εκείνη στην οποία βρισκόταν οι δικοί της Σύμμαχοι.

Υπήρξε μια μεγάλη και, όπως αποδείχτηκε, ανεπανόρθωτη συμφορά για την Ελλάδα το γεγονός ότι, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, είχε έναν βασιλιά του οποίου οι προσωπικές συμπάθειες κατευθύνονταν προς τις Κεντρικές Δυνάμεις. Θα ήθελε να είχε δοκιμάσει την τύχη του με τη Γερμανία. Είχε παντρευτεί την αδερφή του Κάιζερ, επομένως, η γυναίκα του ήταν Γερμανίδα και τα παιδιά του κατά το ήμισυ Γερμανοί. Θα ήταν υπερβολικό να περιμένουμε από την ανθρώπινη φύση –η οποία δεν είναι καθόλου λιγότερο ανθρώπινη επειδή είναι βασιλική– ότι ο Κωνσταντίνος και όλη του η οικογένεια δεν αισθάνονταν σταθερά περήφανοι για τη σχέση τους με τον ισχυρότερο ηγεμόνα της Ευρώπης. Επιπλέον, ο Κάιζερ ήταν ένας καλός οικογενειάρχης, και μειλίχιος και ευγενικός στις προσωπικές του σχέσεις· συνεπώς, η ματαιοδοξία του Κωνσταντίνου δεν περιοριζόταν καθόλου, έχοντας στέρεες βάσεις. Να προσθέσουμε, επίσης, το ότι σίγουρα επηρεαζόταν από το γεγονός ότι είχε λάβει τη στρατιωτική του εκπαίδευση σε εκείνη τη μεγάλη αυτοκρατορική στρατιά που ήταν τότε αδιαμφισβήτητα η καλύτερη στον κόσμο.

Στέλιος Κούκος: Θεσσαλονίκη 26 Οκτωβρίου 1912. Αύτη η κλητή και αγία ημέρα!

Πολύκλειτος Ρέγκος: Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης.

Γράφει ο Στέλιος Κούκος

Τι κι αν οι εκκλησιές της πόλης Θεσσαλονίκης ήταν οι πλείστες τζαμιά και αντί για καμπαναριά είχαν μιναρέδες;

Οι Έλληνες κάτοικοί της που ήδη γιόρτασαν τον Άγιο τους, τον πολιούχο φιλόπολη, Άγιο Δημήτριο ετοιμάζονταν τώρα να υποδεχτούν τον ελληνικό στρατό με το Χριστός Ανέστη στο στόμα! Από τα σώψυχα και τις καρδιές τους βγαλμένο!

Ψυχές και καρδιές που ήταν σφαλισμένες σαν τάφοι γιατί τα σκιάζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά. «Ω γλυκύ μου έαρ», έψελναν οι καρδιές τους μέσα στην καρδιά του φθινοπώρου και ήταν ένας ύμνος στην ελευθερία που τους έφερνε στο φως, σχεδόν, αναπάντεχα!

Και αίφνης το μεγάλο πανηγύρι του Αγίου, τα Δημήτρια, στο οποίο πριν την σκλαβιά συμμετείχαν όλες σχεδόν οι φυλές της εγγύς και άπω Ευρώπης, μοιάζει τώρα να ανασυγκροτείται αυθημερόν σαν Πάσχα Ρωμαίικο στην γιορτή του Πολιούχου! Ήταν 26 Οκτωβρίου του ’12! «Θυμήθηκα το δώδεκα που πήραμε τη νίκη», όπως τραγουδά ο μεγάλος Μάρκος Βαμβακάρης! Και συμπληρώνει, «Ωραία την επέρασα, μες τη Θεσσαλονίκη»! Βεβαίως, ο ίδιος δεν έζησε την νίκη μες την Θεσσαλονίκη γιατί ήταν παιδάκι, την έζησε, όμως, ο πατέρας σου ως στρατιώτης της νίκης!

Αλλά ας ψάλλουμε για την πόλη και για τους εορτασμούς των Δημητρίων και τον Μέγα που καλούσε όλη την οικουμένη στην Θεσσαλονίκη για σύναξη πνευματική, πολιτισμική, αλλά και εμπορική: «Άρον κύκλω τους οφθαλμούς σου φαιδρώς και ίδε, πόλις Θεσσαλονίκη· λαοί εκ γης μακρόθεν εκ δυσμών και βορρά και θαλάσσης και εώας [ανατολής] νυν ήκασιν [έφτασαν], εν σοι προσκυνήσαι Δημήτριον τον μέγαν»*.

Στις 26 Οκτωβρίου του ’12, λοιπόν, στήθηκε ένα γλέντι ρωμαίικο με τις ευλογίες Δημητρίου του Μέγα που ως άλλος Μέγας Αλέξανδρος έφερε τις ελληνικές στρατιές στην γιορτή του να ανάψουν ένα κεράκι στην μνήμη του και να φωτίσουν τα πυκνά σκοτάδια της τουρκοκρατίας!

Ότι το σκοτάδι φοβάται το φως και αυτό χάνεται και πεθαίνει! Μέχρι εκεί και μέχρι τότε κράτησε αυτό το σκότος!

Ενός τέτοιου μεγέθους ήταν η χαρά Θεσσαλονικέων!

Αναστάσεως ημέρα!

Συνέχεια εδώ: http://www.pemptousia.gr/?p=409425

ΒΙΝΤΕΟ – Όλη η ιστορία των Βαλκανικών πολέμων 1912-1913 σε 10 λεπτά

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι ήταν δύο πόλεμοι που έγιναν στα Βαλκάνια το 1912-1913. Τέσσερα βαλκανικά κράτη νίκησαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία στον πρώτο πόλεμο και ένα από αυτά, η Βουλγαρία, ηττήθηκε στον δεύτερο πόλεμο.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία έχασε το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειάς της στην Ευρώπη. Η Αυστροουγγαρία, αν και δεν συμμετείχε στον πόλεμο, έγινε σχετικά πιο αδύναμη, καθώς μια πολύ διευρυμένη Σερβία πίεζε για την ένωση των Νότιων Σλαβικών λαών. Ο πόλεμος όρισε το σκηνικό για τη Βαλκανική κρίση του 1914 και έτσι λειτούργησε ως «προανάκρουσμα του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου».

Δείτε το πώς η Ελλάδα οδηγήθηκε στη μεγάλη νίκη και στον διπλασιασμό των εδαφών της στο βίντεο από το κανάλι Πρακτική Σκέψη: