Ο Φοίνικας και η Σιλικόνη: Σχόλιο στο «Στάδιο Ντουμπάι» του καπιταλισμού [1/2]

Δημοσιεύτηκε από il Notaro

του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ

~.~

Μνήμη Gianfranco Sanguinetti

«Πρέπει να ξέρουμε, φίλε μου, ότι είναι μεγάλο κατόρθωμα να περιφρονούμε αυτό που οι άλλοι θεωρούν σημαντικό μες στην ζωή. Ο πλούτος, για παράδειγμα, οι τιμές, η δόξα, η εξουσία και όλα όσα περιβάλλονται από εξωτερική λάμψη, σαν να πρόκειται για θεατρική παράσταση, δεν θα φαίνονταν ανώτερα αγαθά σε έναν σοφό άνδρα. Αντίθετα, ανώτερη θα ήταν η ίδια η περιφρόνησή τους.»

ΛΟΓΓΙΝΟΣ, Περί Ύψους

«Θα πρέπει να ξοδεύουμε την περιφρόνησή μας με φειδώ καθότι, στην εποχή μας, είναι τόσοι πολλοί οι αξιοπεριφρόνητοι άνθρωποι.»

ΣΑΤΩΒΡΙΑΝΔΟΣ

«Αλλά τα κεφάλια δεν έχουν πρωκτό. Ό,τι εισέρχεται στο κουτί τους, δεν ξαναβγαίνει ποτέ.»

M. G. CLÉZIO, Les Géants

Ι.

Πράγα1. Νύχτα. Εσωτερικό. Μπαρ.

Έπειτα από ένα ανησυχητικό στριφογύρισμα μιάμισης ώρας γύρω από την Παλαιά Πόλη της Πράγας, αλλά και εντός της, υπό καταρρακτώδη βροχήν, κατάφερα να βρω μια ήσυχη γωνιά σε τούτην την μυστική πόλη της Παλαιάς Ευρώπης η οποία δεν κατάφερε να μην πέσει και η ίδια θύμα της μουσειοποίησης και του low-cost τουρισμού του συνεχούς διψασμένου αγγλοσαξωνικού, και όχι μόνον, όχλου. Επειδή βρίσκομαι αρκετά βαθιά μέσα στην νύχτα θα αναγγείλω, όπως ένας προσωκρατικός, «Πάντα τὰ σπουδαῖα νυχτὸς μᾶλλον ἐξευρίσκεται».

Για κάποιον περίεργο και ασυνείδητο λόγο, έβαλα στις αποσκευές μου μία από τiς μικρότερες διατριβές όλων των εποχών για ένα τεράστιο ζήτημα. Πρόκειται για ένα από τα τελευταία γραπτά του μακαρίτη, πλέον, Τζιανφράνκο Σανγκουινέττι. Απόδοση στην νεοελληνική: Το Μουνάκι χθες και σήμερα. Πιθανώς ο πόθος της ανάγνωσης του έργου, αντί για μια εκ νέου άγνωση του Κάφκα, του Τσάπεκ, του Κραλ ή κάποιας άλλης παραγνωρισμένης ή ξεχασμένης ιδιοφυίας που βγήκε από αυτόν τον τόπο, να οφείλεται στο γεγονός ότι ο συγγραφέας πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην πρωτεύουσα της Τσεχικής Δημοκρατίας.

Οι άλλοτε ειρηνιστές της Δύσης εγκληματίες πολέμου!

Η φωτογραφία αυτή τραβήχτηκε στις 24 Ιουνίου 1999, στην Πρίστινα, λίγο μετά το τέλος των βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ κατά της Γιουγκοσλαβίας. 

Από αριστερά προς τα δεξιά στο κάδρο εικονίζονται οι: 

Χασίμ Θάτσι, ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του ΟΗΕ Μπερνάρ Κουσνέρ, ο Βρετανός στρατηγός Σερ Μάικ Τζάκσον, ο διοικητής του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσσυφοπεδίου (UCK) Αγίμ Τσέκου και ο Ανώτατος Διοικητής των Συμμαχικών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, Γουέσλι Κλαρκ. 

Αυτή η ομαδική φωτογραφία αποτυπώνει μια βαθιά ειρωνική ιστορική στιγμή: η δυτική στρατιωτική και πολιτική ισχύς, έχοντας μόλις ολοκληρώσει μια εκστρατεία βομβαρδισμών διάρκειας 78 ημερών, ανέδειξε στον ρόλο του «απελευθερωτή» έναν άνδρα που αργότερα καταδικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου από το Δικαστήριο της Χάγης.

Στις 30 Ιανουαρίου 1972, ο Μάικ Τζάκσον υπηρετούσε ως λοχαγός στο 1ο Τάγμα του Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών, στην περιοχή Μπόγκσαϊντ (Bogside) του Ντέρι. Κατείχε τη θέση του υπασπιστή του τάγματος, με κύρια ευθύνη τα διοικητικά καθήκοντα, ωστόσο, μετά την έναρξη της επιχείρησης, εντάχθηκε στην ομάδα του συνταγματάρχη Ντέρεκ Γουίλφορντ και εισήλθε στον χώρο των γεγονότων.

Ο Τζάκσον κατέθεσε στην Εξεταστική Επιτροπή Σάβιλ (Saville Inquiry) ότι, καθώς διέσχιζε τον αδόμητο χώρο, ήταν «απολύτως βέβαιος ότι δεχόταν πυρά» και άκουγε τις σφαίρες να σφυρίζουν πάνω από το κεφάλι του. Υποστήριξε σθεναρά ότι ο σκοπός της εισόδου των αλεξιπτωτιστών στο Μπόγκσαϊντ ήταν αποκλειστικά η σύλληψη ταραχοποιών, αρνούμενος ότι η επιχείρηση αποσκοπούσε στο να προκαλέσει τον IRA σε ένοπλη σύγκρουση ή στο να δώσει ένα «μάθημα» στον τοπικό πληθυσμό.

Μοναξιά Α.Ε.: Το φαινόμενο που φέρνει δισεκατομμύρια στις επιχειρήσεις και «ήρθε για να μείνει» – Η Ασία ανοίγει τον δρόμο

Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2026 

Η Ασία δίνει μια γεύση από το μέλλον του κόσμου

Όταν η κοινωνική αποξένωση μετατρέπεται από προσωπικό βίωμα σε μια χρυσή αγορά, οι επιχειρήσεις παγκοσμίως στήνουν χορό δισεκατομμυρίων κεφαλαιοποιώντας τη μοναξιά. Το φαινόμενο αυτό μεγιστοποιείται με γεωμετρική πρόοδο στην Ασία, όπου ολόκληρες κοινωνίες αναδιαμορφώνονται. Η «οικονομία του ενός» καλπάζει , την ίδια ακριβώς ώρα που κυβερνήσεις αναγκάζονται να επιστρατεύσουν μέχρι και «Υπουργούς Μοναξιάς» για να μαζέψουν τα σπασμένα μιας πρωτοφανούς κρίσης ψυχικής υγείας.

Το φαινόμενο περνά πλέον με ορμή στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, κατακτώντας τις ΗΠΑ. Εκεί, κολοσσοίαναγκάζονται να αναπροσαρμόσουν τη στρατηγική τους. Όπως η Domino’s Pizza λανσάροντας μικρές, ορθογώνιες πίτες σχεδιασμένες αποκλειστικά για έναν πελάτη.

Αντί για πάνες…

Η κατακόρυφη άνοδος των μονομελών νοικοκυριών σε χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Κίνα τροφοδοτεί τη λεγόμενη «οικονομία της μοναξιάς». Αντί για πάνες ή αγορές τροφίμων σε μεγάλες συσκευασίες, οι μεμονωμένοι καταναλωτές στρέφουν τα κεφάλαιά τους στη φροντίδα κατοικιδίων, σε συλλεκτικά παιχνίδια και σε πρωτότυπες εμπειρίες.

Το επιχειρηματικό οικοσύστημα προσαρμόζεται ταχύτατα στα νέα δεδομένα, αποκομίζοντας σημαντικά κέρδη από τη διαμόρφωση ενός κόσμου κομμένου και ραμμένου για έναν μόνο άνθρωπο.

Τα πάντα, από τα καθημερινά ψώνια μέχρι τα έτοιμα γεύματα, προσγειώνονται απευθείας στην πόρτα τους με ένα κλικ. ‘Οταν νιώθουν την ανάγκη να μιλήσουν απλώς ανοίγουν το κινητό και πιάνουν κουβέντα με chatbots, σημειώνει το CNN.

«Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι απαραβίαστη»: σοβαρά;

Pietro Hänseler - 12/09/2026

Πηγή: Forumgeopolitica


Η φιλοσοφική έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας αποτελεί το θεμέλιο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού: όλα υποτάσσονται σε αυτήν. Η απώλειά της θα σήμαινε την επιστροφή σε έναν νέο Τριακονταετή Πόλεμο.

Το παρακάτω είναι ένα αντίγραφο ομιλίας που έδωσε ο Peter Hänseler στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, στην εκδήλωση «Courage to Be Ethical» στο Sirnach.

Ο Τριακονταετής Πόλεμος έληξε το 1648. Οι εμπόλεμοι έμαθαν ότι η συνέχιση της σύγκρουσης θα οδηγούσε σε ολοκληρωτική καταστροφή για την Ευρώπη.

Χάρη σε αυτή την οδυνηρή συνειδητοποίηση έχουμε την θεμελιώδη αρχή του διεθνούς δικαίου: την αναγνώριση της κυριαρχίας των κρατών, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους ή τη μορφή διακυβέρνησής τους. Οι κοινωνικές αλλαγές που προέκυψαν - η μείωση της επιρροής της Εκκλησίας και η ανάπτυξη και εδραίωση των πολιτικών δικαιωμάτων και της κοινωνίας των πολιτών - έχουν με τη σειρά τους θέσει τα θεμέλια για μια σημαντική περίοδο ανάπτυξης στους τομείς της επιστήμης, της τέχνης, του πολιτισμού και της οικονομίας. Σε αυτή τη στιγμή οφείλουμε τους φιλοσοφικούς στοχασμούς του Εμμανουήλ Καντ.

Οι ιδέες του Καντ για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ήταν καρπός του πνευματικού κινήματος της εποχής, το οποίο ονομάζουμε Διαφωτισμό. Θα ήταν αδύνατες χωρίς τις οδυνηρές εμπειρίες ενός από τους πιο αιματηρούς πολέμους στην ιστορία, που είχε λάβει χώρα 200 χρόνια νωρίτερα.

Ο «Φάουστ» του Γκαίτε, ένα από τα πιο φιλοσοφικά συζητημένα λογοτεχνικά έργα όλων των εποχών —και όχι μόνο στον γερμανόφωνο κόσμο— εκδόθηκε σχεδόν ταυτόχρονα. Όταν ο χαρακτήρας στο «The Easter Walk» δηλώνει: «Να 'μαι, ένας άνθρωπος· να 'μαι!» , αυτή η σύντομη πρόταση έχει ένα νόημα που ξεπερνά κατά πολύ το πεδίο της λογοτεχνίας.«Ιδού, είμαι άνθρωπος, να 'μαι.» Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε

Η Δύση ηττήθηκε

Lucio Caracciolo - 13 Σεπτεμβρίου 2026

Πηγή: La Repubblica

Όταν οι ιστορικοί μελετήσουν το πρώτο τέταρτο του αιώνα μας, θα εκπλαγούν παρατηρώντας πώς η Δύση εισήλθε σε αυτό κυρίαρχη και τώρα ηττάται. Από μόνη της, όχι από έναν ανύπαρκτο εχθρό ανώτερο σε πανουργία και δύναμη. Για όσους από εμάς είμαστε περήφανα μέλη της Δύσης, ή ό,τι έχει απομείνει από αυτήν, το να αναρωτηθούμε γιατί φαίνεται επιβεβλημένο.
Για να το κατανοήσουμε αυτό, αξίζει να συνδέσουμε την 11η Σεπτεμβρίου 2001 με τις 7 Οκτωβρίου 2023, τους Δίδυμους Πύργους στη Γάζα. Και να ανακαλύψουμε ότι η κατάρρευση της Δύσης πηγάζει από την παρόμοια αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών στην πρόκληση του Μπιν Λάντεν και την απάντηση του Ισραήλ στο πογκρόμ του Σινουάρ: εκδίκηση, τρομερή εκδίκηση. Ή μάλλον, απόπειρα αυτοκτονίας μέσω του λεγόμενου «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Ένα ατελείωτο κυνήγι του απροσδιόριστου τρομοκράτη - για να παραφράσω τον Γκέρινγκ για τους Εβραίους, «Εγώ αποφασίζω ποιος είναι τρομοκράτης» - με σφαγές αθώων πολιτών που αντιμετωπίζονται σαν θηρία ή υπάνθρωποι, και μια εγγύηση νέων στρατολογήσεων για τρομοκρατικές οργανώσεις. Καμία στρατηγική, μόνο υστερία. Οι Αμερικανοί και ιδιαίτερα οι Ισραηλινοί επιμένουν πεισματικά. Σέρνοντας όλους εμάς τους Δυτικούς στη δίνη των αυτοκαταστροφικών συγκρούσεων. Ή, πιθανότερα, αποκαλύπτοντας ότι είμαστε ήδη πρόωροι προσήλυτοι της Ανατολής, έτοιμοι να τεθούμε στην υπηρεσία εκείνου που θεωρούμε επερχόμενο νικητή — της Κίνας. (Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για εμάς τους «πονηρούς» Ιταλούς.)

Τρεις προσωπικές αναμνήσεις υποστηρίζουν αυτήν την ερμηνεία. Πρώτον: μια συνάντηση με έναν Αμερικανό διπλωμάτη, αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου: «Δεν έχουμε άλλη επιλογή: στρατεύματα στο έδαφος, παντού και με κάθε τρόπο, πρέπει να χάσουν την επιθυμία να το κάνουν ξανά, ίσως με την ατομική βόμβα». Δεύτερον: μια πρόσφατη απάντηση ενός Ισραηλινού στρατηγού στο ερώτημα για τους λόγους που ώθησαν το εβραϊκό κράτος να επιδοθεί στη γενοκτονία στην οποία η Χαμάς ήθελε να το παρασύρει: «Εκδίκηση. Θέλαμε εκδίκηση». Και διευκρίνισε: «Ξέρουμε ότι είναι λάθος, αλλά δεν μπορούμε παρά να το κάνουμε». Τρίτον: μια δήλωση ενός Αμερικανού ιστορικού, που διευθετεί μια συζήτηση το 2007 σχετικά με το ποιος μπορεί να μας νικήσει: «Μόνο η Δύση μπορεί να νικήσει τη Δύση». Συμφωνούμε.

Παρακμή και παιδοκτονία

Η παρακμή ενός πολιτισμού, ή μάλλον, ενός εκπολιτισμού, δεν είναι ποτέ οικονομικό ή στρατιωτικό φαινόμενο: αποκαλύπτεται μέσα από αυτά τα συμπτώματα, αλλά η ασθένεια βρίσκεται αλλού, δηλαδή, στην κατάρρευση ή τον μετασχηματισμό των κοινωνικών δομών μέσα στις οποίες αναπτύχθηκε, των εννοιολογικών κατασκευών και των θεμελιωδών αξιών που τον έκαναν να αναπτυχθεί. Για παράδειγμα, ο καπιταλισμός θεμελιώθηκε σε ατομικές αξίες, αλλά και στην εργασιακή ηθική: μόλις η τελευταία εξαφανιστεί, μαζί με την ίδια την ιδέα της κοινωνίας, το μόνο που απομένει είναι ατομικοποιημένα άτομα σε αέναη θερμική αναταραχή σαν μόρια αερίου, αλλά χωρίς καμία κατεύθυνση ή σχέδιο εκτός από αυτό της επιβίωσης εις βάρος των άλλων.

Συχνά, ιδέες και νομοθεσία που γεννιούνται για την επίτευξη ορισμένων στόχων υφίστανται αλλαγές χωρίς να το προσέξουμε, αλλά οι οποίες χαράσσουν βαθιές αυλακώσεις. Για παράδειγμα, ας πάρουμε μια πολύ πρόσφατη υπόθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, με πολλά παραδείγματα και στην Ευρώπη, αν και με ακόμη πιο λεπτές αποχρώσεις. Η δίκη μιας συγκεκριμένης Lindsay Clancy βρίσκεται σε εξέλιξη, προσφέροντας μια ανησυχητική ματιά σε μια κοινωνία σε παρακμή: μια μητέρα που δολοφόνησε τα τρία παιδιά της με ιδιαίτερα βάναυσο τρόπο - ένα πεντάχρονο, ένα τρίχρονο και ένα οκτώ μηνών.

Το τέλος της αυτοκρατορίας, το Ιράν και ο νέος δρόμος

Tommaso Merlo

Πηγή: Tommaso Merlo

Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι ελέγχει το Στενό του Ορμούζ, αλλά δεν μπορεί καν να ελέγξει τον δικό του σφιγκτήρα, και τα αμερικανικά πλοία που σταθμεύουν στον Κόλπο ήδη πολύ πού ακόμη επιπλέουν. Η διαφθορά της αμερικανικής αυτοκρατορίας είναι χειρότερη από την αναμενόμενη. Η αμερικανική πολεμική μαφία έχει καταστρέψει τρισεκατομμύρια δολάρια αποσπώντας την προσοχή των μαζών με σκουπίδια του Χόλιγουντ και στέλνοντας τους απορριπτέους της καπιταλιστικής κοινωνίας στο μέτωπο, για να τους περιποιηθεί στή συνέχεια ανάλογα. Και ενώ οι ηγέτες της αυτοκρατορίας πάχυναν στην Ουάσιγκτον, οι εχθροί τους προχωρούσαν ταπεινά στο επόμενο πολεμικό βιντεοπαιχνίδι, αυτό όπου κρατάς ένα joystick αντί για ένα τουφέκι και πετάς οτιδήποτε. Μετά από δεκαετίες αφοσίωσης στον θεό του χρήματος και του κέρδους ως μοναδική φιλοσοφία της ζωής, ακόμη και η στρατιωτική ανωτερότητα της Αμερικής, στην οποία βασίζεται η παγκόσμια ισορροπία, έχει αποκαλυφθεί ότι είναι μια εποχιακή μπλόφα. Το μόνο που μένει είναι υπομονή, και θα απαλλαγούμε και από αυτή την τσίγκινη αυτοκρατορία. Αυτές είναι πραγματικά δύσκολες εποχές για αποικίες όπως η Ιταλία.

 Αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να αποφασίσουν αν θα βρουν έναν νέο αφέντη ή ίσως να αποφασίσουν να ωριμάσουν και να επιλέξουν ένα πιο έξυπνο μονοπάτι.αυτόν της αληθινής δημοκρατίας, απαλλαγμένο από τη μαφία του πολέμου και των λόμπινγκ, αυτόν της διεθνούς συνεργασίας και της ειρήνης. Αλλά τα νέα από το μέτωπο διαφαίνονται. Στην Τεχεράνη, τα «γεράκια» ουσιαστικά απαιτούν την άνευ όρων παράδοση των ΗΠΑ. Έχουν μάλιστα απειλήσει με αλλαγή στρατηγικής. Δεν θα απαντήσουν απλώς στην επιθετικότητα, αλλά θα επιτεθούν πρώτοι. Θέλουν οι Αμερικανοί να μαζέψουν τα πράγματά τους και να εγκαταλείψουν τον Κόλπο για πάντα.

 Αφού κατέστρεψε στρατιωτικές βάσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, το Ιράν είναι ικανό να βυθίσει κάθε αμερικανικό πλοίο που μπλοκάρει τα Στενά και να επιτεθεί σε πεζοναύτες που έχουν καταφύγιο στο Ισραήλ όπως κάθε άλλος Παλαιστίνιος. Μετά από μισό αιώνα πολιορκίας, είναι ηγεμονία. Το Ιράν θέλει επίσης τα κλεμμένα χρήματα, τις ζημιές και την άρση των κυρώσεων, αλλά το οικονομικό του μέλλον εξακολουθεί να βρίσκεται στην Ανατολή, με την Κίνα ως σημείο αναφοράς του, και η προτεραιότητά του είναι να εδραιώσει τη στρατηγική-στρατιωτική του νίκη προς το παρόν. 

Αυτοκρατορία εναντίον ιμπεριαλισμού

Πέμπτη 20 Αυγούστου 2026

από τον Constantin von Hoffmeister - 19/08/2026

Πηγή: Η Ιταλία και ο κόσμος

Το βιβλίο του Alexander Dugin, Ευρασιατική Αποστολή (Artos, 2015), απεικονίζει το όνειρο ενός πολυπολικού μέλλοντος, στο οποίο όλοι οι πολιτισμοί μπορούν να ακολουθήσουν τα δικά τους μονοπάτια ανάπτυξης, συνυπάρχοντας και ευδοκιμώντας σε πολιτιστική αρμονία, ανέγγιχτοι από την ολέθρια μονοπολική επιρροή μιας υπερδύναμης που υπαγορεύει με σιδερένια γροθιά και ένα σκοτεινό, σιροπιαστό ποτό. Η ένδοξη Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, με τον μεσαιωνικό μοναχισμό των πολεμιστών, θα αναστηθεί, σε όλο τον απόκρυφο μυστικισμό και την πολεμική της λαμπρότητα, στην εποχή της ψηφιοποίησης και των υπερηχητικών πυραύλων. Τα μενταγιόν των κυρίαρχων δουκάτων λικνίζονται, τα χρώματά τους εναλλάσσονται στο πρωινό αεράκι μεταξύ ματζέντα (η άνθιση του πάθους μιας εθνοτικής ομάδας) και πορφυρού (το αίμα των προγόνων από μακριά). Η έννοια του Αρχαιομοντερνισμού του Dugin θυμίζει το όραμα του Guillaume Faye για τον Αρχαιοφουτουρισμό, το οποίο υποστηρίζει ότι τα μελλοντικά βασίλεια χρησιμοποιούν συσκευές τηλεμεταφοράς, αλλά συνεχίζουν να απαγγέλλουν λαϊκούς ύμνους που επαινούν τις ένδοξες πράξεις των προγόνων που έχουν φύγει προ πολλού, αλλά έχουν απαθανατιστεί στις καρδιές και τα μυαλά μιας παραδοσιακής προγονικής γενεαλογίας.

Σύμφωνα με τον Γάλλο στοχαστή της Νέας Δεξιάς, Alain de Benoist, η τρέχουσα σύγκρουση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας δεν είναι απλώς ένας πόλεμος μεταξύ δύο χωρών, ούτε μια σύγκρουση μεταξύ του ουκρανικού και του ρωσικού εθνικισμού. Είναι, μάλλον, ένας πόλεμος μεταξύ της παθιασμένης μεγαλοπρέπειας της αυτοκρατορίας και της ψυχρής λογικής του έθνους-κράτους. Είναι ένας πόλεμος μεταξύ της ετοιμοθάνατης Δύσης και της αναδυόμενης Ανατολής, μεταξύ του φιλελεύθερου κόσμου και αυτού του πολιτισμένου χώρου, μεταξύ ξηράς και θάλασσας.

Η Οδύσσεια του Νόλαν σε έναν πολιτισμό σε τελική παρακμή

από τον Roberto Pecchioli - 18 Αυγούστου 2026

Πηγή: EreticaMente

Ποιος ξέρει τι θα σκεφτόταν ο Όμηρος -ή όποιος έγραψε την Οδύσσεια- για την επιτυχία, τρεις χιλιετίες μετά το ποίημα, της κινηματογραφικής εκδοχής ενός από τα ιδρυτικά κείμενα του κλασικού και στη συνέχεια του ευρωπαϊκού πολιτισμού από τον Κρίστοφερ Νόλαν. Έχει ήδη αποφέρει ένα δισεκατομμύριο δολάρια, μια κλοπή. Ο ιταλικός τύπος σπεύδει να επισημάνει ότι η χολιγουντιανή υπερπαραγωγή ξεπέρασε το Buen Camino του Τσέκο Ζαλόνε στο box office. Αυτά είναι τα μόνα μέτρα -ποσοτικά, εμπορικά, αριθμητικά- για έναν πολιτισμό που βρίσκεται στα τελευταία του βήματα, ο οποίος αντιμετωπίζει την Οδύσσεια λίγο πολύ σαν μια σειρά του Netflix, που περιέργως διαδραματίζεται σε ένα μακρινό παρελθόν ανάμεσα στις ζεστές μεσογειακές θάλασσες.

Ο Οδυσσέας είναι απλώς ένας πονηρός τύπος, που αναρρώνει από το κόλπο με το άλογο που χρησιμοποίησε για να νικήσει τους πολιορκημένους Τρώες, αγωνιζόμενος για την περιπετειώδη επιστροφή του (δέκα χρόνια, όσο διαρκεί ο νικηφόρος πόλεμος) στην Ιθάκη, το μικρό νησί του οποίου είναι βασιλιάς. Όλα του συμβαίνουν, αλλά η Οδύσσεια δεν είναι ένα μυθιστόρημα περιπέτειας. Στην ταινία, κάθε θεμελιώδες θέμα ξεθωριάζει, η αίσθηση των αρχέτυπων που ο Όμηρος σμιλεύει για εκατό ή περισσότερες γενιές γίνεται αβάσιμη.

Ο θεατής —διαφορετικός εκ φύσεως από τον αναγνώστη— δεν οδηγείται σε αναστοχασμό πάνω στα θεμέλια της ύπαρξης που εξερευνά ο Όμηρος στη βλαστική φάση του πολιτισμού. Νοσταλγία για την πατρίδα, συζυγική αγάπη, η σχέση με τον πατέρα και τον γιο Τηλέμαχο (ο οποίος βρίσκεται επίσης σε ένα ταξίδι αναζήτησης του πατέρα του, δηλαδή των ριζών και της νομιμότητάς του)· πόνος, βία, θνητότητα και αθανασία· ο ρόλος της μοίρας και των θεών· πόλεμος και η γαλήνη της ψυχής· η σχέση με τα ελαττώματα και τις επιθυμίες που δοκιμάζονται στη μεγάλη περιπέτεια της επιστροφής· η αίσθηση των παραβιασμένων ορίων (ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του ελληνικού νοήματος της ζωής)· η επιθυμία να ξεκινήσει κανείς «στην ανοιχτή θάλασσα», όπως αποτυπώνεται από τον Δάντη στη Θεία Κωμωδία, μια τρομερή τοιχογραφία του μεσαιωνικού χριστιανικού οράματος. Και μετά ο πόλεμος, το μίσος, η βία, η σκληρή πάλη με τους Μνηστήρες, τους διεκδικητές του θρόνου και του χεριού της νύφης του Πηνελόπης, το γαμήλιο κρεβάτι που σκαλίστηκε από τον νεαρό Οδυσσέα, η παραβίαση του οποίου θα ήταν τόσο ιερόσυλη όσο η πράξη του σφετερισμού του θρόνου.

Ο νέος Τρωγλοδυτισμός κι η λήθη του «μεγάλου έξω»

Τίτος Χριστοδούλου

Ο τελευταίος των Μοϊκανών; Περίπου. Όταν ο Ishi, ο μόνος επιζών της ινδιάνικης φυλής των Γιάχι της Βορείου Αμερικής άφησε εδώ κι έναν αιώνα τα βουνά της Καλιφόρνια για να γίνει αντικείμενο μελέτης των πανεπιστημιακών ανθρωπολόγων κι εθνολόγων, διεσφάλιζε και την επίζηλη θέση στους αμερικανικούς θρύλους ως ο τελευταίος των νομάδων τροφοσυλλεκτών της κατακτημένης από τη δυτική απληστία αμερικανικής ηπείρου.


Ταυτόχρονα, έδινε και ευπρόσδεκτη αφορμή για μια σοβαρή πολιτισμική και φιλοσοφική αυτοεξέταση στους στρογγυλοκαθισμένους αστούς του πολιτισμένου μας σύγχρονου κόσμου. Κι όταν η βιογράφος του, Theodora Kroeber, στο πνεύμα του Φροϋδικού "ο πολιτισμός κι οι αντιρρήσεις του", τον ρώτησε για την εντύπωσή του για τον προβληματισμένο και προβληματικό μας κόσμο, ο Ishi "είχε την απάντηση έτοιμη... φταίει ο υπερβολικός χρόνος που οι σύγχρονοι περνούμε μέσα σε σπίτια".

"Δεν ανήκε στη φύση του ανθρώπου να περνά τόσον καιρό κλεισμένος σε κτήρια", αποφάνθηκε με φιλοσοφική βεβαιότητα ο Ινδιάνος.

Αυτά, πριν από 100 χρόνια. Τα πράγματα είναι εμφανώς χειρότερα, τώρα. Δεν κερδίζουμε τίποτα αν στοιχηματίσουμε ότι διαβάζετε τις γραμμές αυτές κλεισμένος σε ένα δωμάτιο, όπως άλλωστε κάνετε για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σας, κολλημένος σε κάποια χαρτιά ή σε μια οθόνη, σκαλίζοντας σύμβολα κι όποια ορνιθοσκαλίσματα, ή, οι "φτασμένοι" από σας, σε κάποια meeting σε λαμπρά φωτισμένες αίθουσες συμβουλίων.

Η ήττα των ιδεών 1 Του Marcello Venziani

Η ήττα των ιδεών 1

Του Marcello Venziani

Πρόλογος

Το λυκόφως των ιδεών

Η ήττα του Πλάτωνα
Η σιωπή των ιδεών στην παγκόσμια εποχή

Ο αφηρημένος φύλακας
Ο διανοούμενος συνεργός του Μηδενός

Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και το κενό
Η ρητορική στη θέση των ιδεών

Να ζεις αντί να σκέπτεσαι
Η αισθητική ζωή στη θέση των ιδεών

Η πυρά της ουτοπίας
Η ιδεολογία στη θέση των ιδεών

Η αγορά ως μέτρο όλων των πραγμάτων
Το χρήμα στη θέση των ιδεών

Οι ιδέες δύουν στη Δύση
Παγκόσμια, αλλά χωρίς κοσμοθεωρία

Διασχίζοντας την έρημο
Να κατανοήσουμε τον κόσμο προτού τον μεταβάλουμε

Υστερόγραφο για τη σημερινή κατάσταση της χώρας μας

Μια ορισμένη ιδέα περί Ιταλίας

Βιβλιογραφικές αναφορές

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Το λυκόφως των ιδεών

Οι ιδέες δεν χρησιμεύουν πλέον ούτε στην πολιτική και στην κοινωνία ούτε στον πολιτισμό και στην επικοινωνία. Από τις ιδέες επιβιώνουν μόνο τα είδωλά τους. Γινόμαστε μάρτυρες, ίσως χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, ενός λυκόφωτος ανάλογου με εκείνο που συνόδευσε το τέλος του αρχαίου κόσμου και έμεινε γνωστό με την έκφραση «το λυκόφως των θεών». Οι ιδέες δύουν, όπως συνέβη και με τους θεούς: πρώτα περιορίζονται σε εικόνες και φετίχ, έπειτα περιθωριοποιούνται και απονεκρώνονται προοδευτικά, εκτοπίζονται από τον δημόσιο αλλά και από τον ιδιωτικό βίο. Οι ιδέες ήταν, κατά βάθος, οι θεοί της εποχής μας, οι ανώτερες οντότητες που καθοδηγούσαν και ενέπνεαν την πορεία των λαών και των ατόμων, μολονότι διαπλέκονταν με τις ανάγκες και τα συμφέροντα· έδιναν μορφή στον πολιτισμό, προσφέροντάς του ένα πλέγμα νοημάτων, συμβόλων και κοινά αποδεκτών αρχών, οι οποίες εμψυχώνουν μια παράδοση.

Στη θέση των ιδεών θριαμβεύουν ο καθαρός βιταλισμός, η απόλυτη κυριαρχία της αγοράς και της ωφελιμιστικής λογικής, η σαγήνη της διαφήμισης ή των άλλων μορφών ρητορικής της εποχής μας. Και μερικές φορές αντιστέκονται τα παλαιά τοξικά κατάλοιπα της ιδεολογίας και της ουτοπίας, ολοένα πιο κουρασμένα και ασθμαίνοντα. Είναι η ήττα του Πλάτωνα, η παραίτηση από κάθε υπερβατικότητα, από κάθε αρχή οργανώσεως και προσανατολισμού της προσωπικής και συλλογικής ζωής, η εξαφάνιση μιας κοσμοθεωρίας και η νίκη μιας ζωής συναισθηματικής, περιστασιακής, δεμένης με τα ένστικτα και τις στιγμές.

Οι ιδέες οδηγήθηκαν στη δύση τους από δύο παράγοντες: από εκείνους που τις θεωρούν άχρηστες για τον κόσμο, αν όχι και επιβλαβείς, και από εκείνους που τις αντιπαρέθεσαν προς τον κόσμο, καθιστώντας τες έτσι ανεφάρμοστες, με τρόπο εμπαθή ή καταστροφολογικό. Στους πρώτους μπορεί κανείς να διακρίνει τον οικονομικό φιλελευθερισμό των κυνικών, οι οποίοι σήμερα βρίσκονται κυρίως στη Δεξιά· στους δεύτερους εμφανίζεται ο ουτοπισμός των Ιακωβίνων, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως στην Αριστερά. Ο Alain de Benoist υποστηρίζει ότι η Δεξιά έχει το κακό ελάττωμα να είναι ουσιαστικά αντιδραστική: αδιαφορεί για τις ιδέες, περιφρονεί το έργο της σκέψης και δεν κινητοποιείται παρά μόνο υπό την επίδραση του ενθουσιασμού και της αγανάκτησης. Παραλλήλως, θα μπορούσε να παρατηρηθεί ότι το κακό ελάττωμα της Αριστεράς είναι η υποταγή των ιδεών στις ανάγκες, στις ορμές και στις οικονομικές σχέσεις, καθώς και σε μια ηθικιστική αντίληψη που καταπνίγει τη σκέψη, εξυμνώντας την πρωτοκαθεδρία της διορθωτικής δράσης.

Η μόνη ιδέα που παραμένει ακόμη όρθια στη Δύση, μολονότι έχει ηλικία μεγαλύτερη των δύο αιώνων, και η οποία συνοψίζει τις ηθικές προσδοκίες προς μια οικουμενική συνείδηση, συμπυκνώνεται στην έκφραση «δικαιώματα του ανθρώπου». Αυτή η ιδέα ή, ακριβέστερα, ιδεολογία, η οποία προέρχεται από τον 18ο αιώνα, συσπειρώνει ό,τι απομένει από την ουτοπία, τα διάσπαρτα θραύσματα του ανθρωπισμού και του ειρηνισμού, τη χειραφέτηση των λαών και της γυναίκας.

Όποιος το αγγίξει πεθαίνει!

από τον Lorenzo Merlo - 19 Ιουλίου 2026

Πηγή: Λορέντζο Μέρλο

Βρισκόμαστε ίσως, όπως λένε ορισμένες σοφές παραδόσεις, σε ένα βρεφικό στάδιο. Δηλαδή, σε εκείνο το στάδιο της ύπαρξης όπου μια απαγόρευση δεν αρκεί για να καταστείλει μια επιθυμία, αλλά, αντίθετα με την πρόθεσή της, προκαλεί την εξύψωσή της, ακόμη και με το κόστος αυτής της ευφορίας.

Γεννημένοι στη Φύση, δεν ήμασταν χωρισμένοι από αυτήν. Η μητέρα ήταν η ταυτότητα που αναγνωρίζαμε σε αυτήν, αυτή που μας είχε δημιουργήσει, στην οποία οφείλαμε σεβασμό, από την οποία γεννήθηκε το συναίσθημα, όχι η έννοια, του ιερού. Δηλαδή, αυτού που είμαστε. Όχι μέρος του εαυτού μας, αλλά μια οργανική προέκταση όπως ένα χέρι, ένα συναίσθημα, μια ηθική και μια ηθική.

Δεν είχαμε ιδέα ότι ήμασταν χωρισμένοι από αυτήν, από τη Φύση, από τη Γη, από τον Κόσμο. Ζούσαμε σε μια κατάσταση ψυχής, δηλαδή, μοιραζόμασταν μια ενιαία ψυχή ή ζωή, η οποία διαπερνούσε τα πάντα, ικανοί να παρατηρήσουμε στην πραγματικότητα τα σύμβολα που παραπέμπουν στα χαρακτηριστικά των ανθρώπων, την ενεργειακή τους δύναμη που καθορίζει την κατάσταση και τις σχέσεις τους.

Δεν είχαμε άλλη κουλτούρα εκτός από αυτήν που ήταν δεμένη με την επιβίωση, ανίκανη να καλλιεργήσει τη συσσώρευση. Μια χειροτεχνική κουλτούρα, δημιουργική, χειρωνακτική και ψυχαγωγική, απαραίτητα σχεδιασμένη να καλλιεργεί και να αναπτύσσει τα ταλέντα που κατείχε κάθε άτομο.

Μια κουλτούρα ακατάλληλη για την αποξένωση, καρπός της απώλειας νοήματος στη ζωή, της σύγχυσης και της ακραίας ευαλωτότητας, μιας υπαρξιακής δυσφορίας που πάντα φέρνει μαζί της βία εναντίον του εαυτού και των άλλων, ιδιωτικών και δημόσιων, ατομικών και κοινωνικών.

Η επιτυχία του φόβου του Θεού και η υπόσχεση σωτηρίας της ιουδαιοχριστιανικής ιδέας (η οποία δεν έχει καμία σχέση με τον Χριστό και το μήνυμά του) έχει αποκόψει κάθε δικαίωμα και αλήθεια του παγανισμού. Στην ανθρωποκεντρική του μανία, έχει χωρίσει τον άνθρωπο από τον Θεό, αφήνοντάς τον στο έλεος του ψυχολογικού εκβιασμού και στο έλεος ενός ανεξέλεγκτου εγωκεντρισμού, που δεν το γνωρίζει, ακόμη και επειδή είναι εγκεκριμένος από τον ουρανό.

Ο ανθρωποκεντρισμός, ο εγωκεντρισμός και ο γεωκεντρισμός ήταν οι τρεις άξονες του ακρογωνιαίου λίθου που επιβλήθηκε στον δυτικό κόσμο από τη νέα μονοθεϊστική τάξη, η οποία, μόλις μετατράπηκε, σαν να ήταν ένα ακρωτήριο που χώριζε θάλασσες, ρεύματα, κλίματα και ατμόσφαιρες, η πραγματικότητα δεν ήταν πια η ίδια, ούτε ο άνθρωπος και η σκέψη.

Η τελευταία γενιά της Δύσης

Σκέψεις για το γίγνεσθαι ενήλικος στην αποπαιδευτική κοινωνία

του Andrea Zhok

1. Το πρόβλημα

Η εφηβική περίοδος, ειδικά στον σύγχρονο κόσμο, παρουσιάζει χαρακτηριστικά ιδιαίτερης δυσκολίας που την καθιστούν μια περίοδο τυπικά σημαδεμένη από κρίσεις ταυτότητας.¹ Η εφηβεία ως περίοδος δυσφορίας αποτελεί πράγματι ένα κοινό θέμα της δυτικής νεωτερικότητας. Το κατά πόσο αυτός ο παράγοντας δυσφορίας είναι διαπολιτισμικά γενικεύσιμος είναι μάλλον αμφίβολο. Υπάρχουν βεβαίως δομικές φυσιολογικές πλευρές, ανεξάρτητες από πολιτισμικά πρότυπα. Η εφηβεία είναι, γενικά, εκείνη η περίοδος που προηγείται της μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή και σχετίζεται φυσιολογικά με τη σεξουαλική ωρίμανση.

Στις περισσότερες παραδοσιακές κοινωνίες αυτή η μετάβαση σηματοδοτείται συμβολικά από τελετουργίες μετάβασης που θεσμοθετούν την αλλαγή κοινωνικής θέσης και ευθυνών.²

Στη σύγχρονη δυτική κοινωνία αυτή η μετάβαση καθίσταται γενικά πιο επιβαρυντική και αβέβαιη, λόγω του ότι υπάρχει ένα ιδιαίτερα έντονο χάσμα ανάμεσα σε όσα απαιτούνται από το παιδί και σε όσα απαιτούνται από τον ενήλικα. Στις παραδοσιακές κουλτούρες τα παιδιά συμμετέχουν από νωρίς στις δραστηριότητες των ενηλίκων, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, είτε πρόκειται για αγροτική ζωή, είτε για κυνηγετικές δραστηριότητες, είτε για προετοιμασία πολέμου κ.λπ. Επομένως η εφηβεία δεν εμφανίζεται εδώ ως ριζική ρήξη, ενώ το άλμα προς τη δημόσια αναγνώριση ρυθμίζεται μέσω κοινών τελετουργιών μετάβασης.

Τα χαρακτηριστικά στοιχεία που συνδέονται με τη σεξουαλική ωρίμανση παρουσιάζουν ορισμένες προκλήσεις, αλλά σε κοινωνίες με σταθερά και σαφώς καθορισμένα ήθη και προσδοκίες αυτοί οι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες περιορίζονται.³

Στη δυτική νεωτερικότητα η μετάβαση από την παιδική, προστατευμένη διάσταση προς την ενήλικη σφαίρα είναι ιδιαίτερα ριζική, και αυτή η ριζικότητα οφείλεται αφενός στο χάσμα ανάμεσα στην παιδική ζωή (παιχνίδι και σπουδές) και στην ενήλικη (εργασία), και αφετέρου στη σύγχρονη αντίληψη του ατόμου ως τόπου ευθύνης και πρωτοβουλίας που δεν ανάγεται σε τίποτε άλλο (ούτε στην οικογένεια ούτε στην κοινότητα).

Γιατί η ανθρωπότητα πρέπει να ανακαλύψει ξανά την τέχνη της χάραξης συνόρων

Τα σύνορα μετρούν 3

Frank Furedi

Πρόλογος του Andrea Zhok

Πρόλογος

Η ιδέα να γράψω αυτό το βιβλίο μου ήρθε τους πρώτους μήνες του 2016. Μου είχε ζητηθεί να δώσω μια διάλεξη με θέμα τα σύνορα, στην έναρξη του Φεστιβάλ Φιλοσοφίας της Λουβαίν, στο Βέλγιο, στις 16 Μαρτίου 2016. Κατά σύμπτωση, στις 16 Απριλίου του ίδιου έτους με είχαν προσκαλέσει να μιλήσω για το ίδιο θέμα στην Εθνική Ημέρα Φιλοσοφίας των Κάτω Χωρών, στο Πανεπιστήμιο του Τίλμπουργκ. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία το θέμα των μαζικών μεταναστεύσεων προς την Ευρώπη κυριαρχούσε στους τίτλους των εφημερίδων, και το ζήτημα των συνόρων βρισκόταν στο κέντρο της συζήτησης σε ολόκληρη την ήπειρο. Ως πρώην Ούγγρος πρόσφυγας, αναγκασμένος να εγκαταλείψω τη γενέθλια γη και να διαβώ τα σύνορα μιας άλλης χώρας, υποδέχθηκα με ενθουσιασμό την ευκαιρία να στοχαστώ σοβαρά πάνω σε αυτά τα ζητήματα.

Δύο χρόνια αργότερα, το ενδιαφέρον μου για τα σύνορα διεγέρθηκε και πάλι, απροσδόκητα, από ένα ερευνητικό πρόγραμμα που ανέλαβα για να διερευνήσω την ιστορία της ταυτότητας και την κρίση που συχνά συνδέεται με την ταυτότητα. Αφού μελέτησα τους ιστορικούς και φιλοσοφικούς στοχασμούς πάνω στο ζήτημα, πείστηκα ότι τα προβλήματα που συνδέονται με αυτό που είναι γνωστό ως «κρίση των ταυτοτήτων» διαπλέκονταν με το θέμα των συνόρων. Κατέληξα στο συμπέρασμα ότι οι διαφορετικές προσεγγίσεις που αντιπαρατίθενται σχετικά με το θέμα των συνόρων ανάμεσα στα έθνη είχαν συχνά έναν αντίλαλο στις συζητήσεις για τη σημασία των συμβολικών συνόρων ανάμεσα σε ενηλίκους και παιδιά, άνδρες και γυναίκες, ανθρώπινα όντα και ζώα, δημόσια σφαίρα και ιδιωτική σφαίρα. Μου φαινόταν ότι οι δυτικές κοινωνίες είχαν απομακρυνθεί από τα μέχρι τότε συμβατικά σύνορα και όρια. Από αυτό συμπέρανα ότι το πρόβλημα της ταυτότητας ήταν μια εξευγενισμένη έκφραση μιας κοινωνίας που έχει πλέον παραιτηθεί από το να εκφέρει ηθικές κρίσεις και να χαράζει διαχωριστικές γραμμές. Να εξηγήσω γιατί τα σύνορα αντιπροσωπεύουν έναν φάρο που βοηθά την ανθρωπότητα να αποκτήσει νόημα: αυτή είναι η κινητήρια δύναμη που με ώθησε να γράψω αυτό το βιβλίο.

Άγνοια και Μύθοι για τη Λευκή Πατριαρχία: Ένα Μάθημα από την Οδύσσεια

Πηγή: Ρομπέρτο ​​Νταμίκο

Η ηθοποιός Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται την Ελένη στη νέα ταινία του Νόλαν για την Οδύσσεια —δεν θα σταθώ στο γεγονός ότι ο Όμηρος την αποκαλεί «λευκώλενο», ένα επίθετο που σήμερα θα προκαλούσε την οργή των πολιτικά ορθών αστυνομικών— υποστήριξε την κυρίαρχη ιδεολογία, απλώς για να δώσει στην ταινία μια πολιτική χροιά. Αποφάσισε να ισχυριστεί ότι ο Όμηρος έδωσε πολύ λίγο χώρο στις γυναίκες.
Τώρα, δεν με ενδιαφέρει πραγματικά να μπω στη διαμάχη. Αλλά η χρήση αυτής της δήλωσης, η οποία αποκαλύπτει μόνο την χονδροειδή και περήφανη άγνοια του συγγραφέα της —και κοινή σε έναν ολόκληρο πολιτισμικό χώρο που συγχέει τη μαχητικότητα με τη γνώση— μπορεί να είναι χρήσιμη στην κατάρριψη ορισμένων μύθων. Συγκεκριμένα, αυτόν μιας Δύσης αιώνια θύμα μιας cis-ετεροφυλόφιλης λευκής πατριαρχίας, καταπιεστικής εξ ορισμού και ανίκανης, σε όλες τις χιλιετίες ιστορίας της, να παράγει οτιδήποτε άλλο εκτός από την ανδρική κυριαρχία.

Μπορούμε να ξεκινήσουμε τονίζοντας ότι η Ιλιάδα και η Οδύσσεια διαδραματίζονται γύρω στον 12ο αιώνα π.Χ. και απεικονίζουν μια αρχαϊκή Ελλάδα. Τα κείμενα, στην τρέχουσα μορφή τους, συντέθηκαν τον 6ο αιώνα π.Χ., στην Αθήνα του τυράννου Πεισίστρατου. Επομένως, βρισκόμαστε σε μια περίοδο που δεν μπορεί ακριβώς να συγκριθεί με το κίνημα του 1968 και το κλίμα υπερηφάνειας που επικρατούσε. Είναι ένας κόσμος πολεμιστών, βασιλείων, δουλείας, ανθρωποθυσιών και εκδίκησης. Η τοποθέτηση σε ένα πλαίσιο δεν σημαίνει δικαιολόγηση: σημαίνει ότι δεν κρίνουμε το παρελθόν με τα εργαλεία του παρόντος, διαφορετικά δεν θα μπορέσουμε να το κατανοήσουμε.

Ωστόσο, κοιτάζοντας τα κείμενα, παρατηρούμε κάτι εκπληκτικό.
Σίγουρα, στην Ιλιάδα, η οποία μιλάει για τον πόλεμο, ο ανδρικός ρόλος είναι εξαιρετικά κυρίαρχος. Ο πόλεμος ήταν ανδρική υπόθεση στον αρχαίο κόσμο και οι γυναίκες εμφανίζονται ως λάφυρα, ως μέλλουσες μητέρες, ως χήρες. Ωστόσο, ακόμη και εκεί, οι γυναικείες μορφές έχουν βάθος και αυτονομία. Η Κασσάνδρα, η προφήτισσα που καταράστηκε από τον Απόλλωνα, της οποίας την προφητική κραυγή κανείς δεν πιστεύει: δεν είναι παθητικό θύμα, αλλά μια βασανισμένη συνείδηση ​​που βλέπει αυτό που δεν βλέπουν οι ήρωες. Η Εκάβη, η βασίλισσα της Τροίας, της οποίας η απελπισία για τον θάνατο του Πολύδωρου και του Έκτορα συγκαταλέγεται στις πιο οδυνηρές σελίδες της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Η Κλυταιμνήστρα, η οποία σκοτώνει η ίδια τον Αγαμέμνονα και την Κασσάνδρα, και η οποία στις Χοηφόρες του Αισχύλου γίνεται το αρχέτυπο της γυναίκας που επαναστατεί ενάντια στην ανδρική καταπίεση - δεν είναι ηρωίδα, αλλά ούτε καν σκιά. Είναι ένας χαρακτήρας, με επιθυμίες, δυσαρέσκειες και στρατηγικές.

Οδύσσεια της Οδύσσειας

Roberto Luigi Pagani - 09/07/2026

Πηγή: Ρομπέρτο ​​Λουίτζι Παγκάνι

Θα με συγχωρήσετε που επιμένω σε αυτό το θέμα, αλλά ως Ιταλός, νιώθω βαθιά συνδεδεμένος με τα κλασικά έπη. Όπως νομίζω οι περισσότεροι από εσάς, νιώθω ότι είναι ένα σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μου ιστορίας. Γι' αυτό μιλάω ανοιχτά.

Η Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία υποδύεται την Ελένη της Σπάρτης στην Οδύσσεια του Νόλαν, δήλωσε σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε χθες ότι, αν μπορούσε να κάνει μια ερώτηση στον Όμηρο, θα τον ρωτούσε γιατί δεν έδωσε περισσότερο χώρο στις γυναίκες, προσθέτοντας ότι δεν είχε διαβάσει την Οδύσσεια πριν επιλεγεί για την ταινία.

Ένα από τα πράγματα που με προβληματίζουν περισσότερο στην προώθηση ορισμένων ταινιών είναι να βλέπω ηθοποιούς που φαίνεται να αισθάνονται την ανάγκη να μεταδώσουν ηθικά μαθήματα στους συγγραφείς που έγραψαν τα έργα στα οποία εργάζονται τώρα. Ειδικά επειδή όποιος γνωρίζει πραγματικά την Οδύσσεια γνωρίζει ότι η υποβάθμισή της στον χρόνο προβολής αυτού ή εκείνου του χαρακτήρα στην οθόνη αγνοεί τον ρόλο μερικών από τους πιο εξαιρετικούς γυναικείους χαρακτήρες σε όλη τη δυτική λογοτεχνία.

Η Αθηνά είναι η πραγματική σκηνοθέτης της δράσης: προστατεύει τον Οδυσσέα, καθοδηγεί τον Τηλέμαχο και παρεμβαίνει συνεχώς στα γεγονότα. Χωρίς αυτήν, η επιστροφή στην Ιθάκη απλά δεν θα συνέβαινε, όπως ακριβώς η εκδίκηση εναντίον των μνηστήρων δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς τη βοήθειά της. Και μετά υπάρχει η Πηνελόπη, μια από τις σπουδαιότερες γυναικείες μορφές που δημιουργήθηκαν ποτέ: είναι έξυπνη, πολιτικά επιδέξια, κρατάει το βασίλειο ενωμένο για είκοσι χρόνια, εξαπατά τους μνηστήρες με το περίφημο ιστό της, και όταν ο Οδυσσέας επιστρέφει, αυτή τον υποβάλλει στην τελική δοκιμασία πριν τον αναγνωρίσει.

Το πρόβλημα με μια συγκεκριμένη σύγχρονη προσέγγιση είναι ακριβώς αυτό: αντί να προσπαθεί κανείς να κατανοήσει ένα έργο στο ιστορικό και πολιτιστικό του πλαίσιο, κρίνεται με σύγχρονες ηθικές κατηγορίες, σαν ένα ποίημα που γράφτηκε πριν από σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια να αντικατοπτρίζει τις αξίες του 21ου αιώνα. Μία από τις θεμελιώδεις αρχές της τέχνης του ιστορικού είναι η αποφυγή του αναχρονισμού: το παρελθόν δεν κατανοείται κρίνοντάς το με τα ηθικά πρότυπα του παρόντος, αλλά προσπαθώντας να κατανοήσει τις αξίες, τους θεσμούς και τη νοοτροπία της εποχής. Αυτό δεν σημαίνει αναστολή της ηθικής κρίσης ή έγκριση όλων όσων έχουν συμβεί, αλλά τουλάχιστον καταβολή πνευματικής προσπάθειας για να κατανοήσει το παρελθόν στο πλαίσιό του.

Το να έχεις παιδιά είναι ακροδεξιό

Το φεστιβάλ του κρετινισμού μαίνεται αυτό το Σάββατο στο χωριό που είναι η Δύση.

Και αναρωτιέται κανείς γιατί άνθρωποι που πιθανότατα θα το έβρισκαν ανυπέρβλητο να εργάζονται ως ταμίες σούπερ μάρκετ ή που χρειάζονται επειγόντως να θεραπεύσουν τις ναρκισσιστικές τους παθολογίες, κυκλοφορούν ανάμεσα στην παγκοσμιοποιημένη διανόηση, καταστρέφοντας δάση για να παράγουν μελανωμένο χαρτί ή κομμάτια, με τις παραλογότητές τους. Αλλά θα ήταν ένα άσκοπο ερώτημα γιατί αυτό ακριβώς θέλει η εξουσία: να φτιάχνει σαπουνόφουσκες για να μπορούμε να θαυμάσουμε τους περίεργους ιριδισμούς τους, ενώ αυτοί ασχολούνται με την κοινωνική μηχανική.

Κι όμως, φτάνουμε στον πάτο επειδή μια Γερμανίδα ονόματι Βέρα Μπρούνσβαϊγκερ, μια λεγόμενη αντιγεννητική φεμινίστρια, εμφανίζεται γυμνή στη σκηνή της ανοησίας, γράφει βιβλία, συζητά- ή μάλλον, θα μπορούσε κανείς να πει, χτυπιέται ουρλιάζοντας - ενώ ασκεί ένα άθλημα τόσο εύκολο όσο είναι διαδεδομένο μεταξύ διανοούμενων ή αυτοαποκαλούμενων διανοούμενων: ​​αυτό της καταπολέμησης των προκαταλήψεων κατασκευάζοντας αντιπροκαταλήψεις.

Η λογική λείπει, γιατί τελικά είναι ένα παιχνίδι καθαρής τύχης, και όσο καλά κατασκευασμένο κι αν είναι, είναι χάσιμο χρόνου. Έτσι, σε μια συνέντευξη το περασμένο Σαββατοκύριακο σε μια μεγάλη αυστραλιανή ειδησεογραφική ιστοσελίδα, η Brunschweiger ισχυρίστηκε ότι οι δεξιοί Δυτικοί πολιτικοί «θέλουν οι γυναίκες να κάνουν όλο και περισσότερα λευκά παιδιά» , ώστε να μπορούν να το χρησιμοποιήσουν ως πρόσχημα για να απορρίψουν πρόσφυγες από τον «Παγκόσμιο Νότο». Κατά την άποψή της, αυτή είναι «μια πραγματικά επικίνδυνη εξέλιξη». Αντίθετα, δηλώνει, οι δυτικές χώρες έχουν «ηθικό καθήκον» να καλωσορίσουν όσο το δυνατόν περισσότερους πρόσφυγες και να σταματήσουν να κάνουν δικά τους παιδιά.

Ἑλληνισμὸς καὶ Δύση Σφετερισμός, μετατόπιση καὶ ἄρνηση τοῦ κέντρου

Δημοσθένης Μιχόπουλος 

(Θεολογία τῆς Ἱστορίας)

Ὑπάρχει μία βαθιὰ καὶ σχεδὸν καθολικὴ τάση στὴ σύγχρονη ἑλληνικὴ διανόηση∙ ἡ προσπάθεια νὰ συμβιβασθοῦν τὰ ἀσυμβίβαστα. Ἐπαναλαμβάνεται μὲ ποικίλες διατυπώσεις ἡ ἴδια βασικὴ θέση, ὅτι ἡ Δύση ἑδράζεται στὸν Ἑλληνισμό, ὅτι ἀποτελεῖ ἐξέλιξή του ἢ φυσικὴ συνέχειά του μέσα στὴν ἱστορία.

Ἡ θέση αὐτὴ φαίνεται πειστικὴ ὅσο παραμένει ἐπιφανειακή. Ἀναφέρεται στὴ γλῶσσα, στὴ φιλοσοφία, στὴν ἐπιστήμη. Ὅμως ἀκριβῶς ἐκεῖ ἐντοπίζεται καὶ ἡ πλάνη. Ἡ ἐστίαση σὲ ἐπιμέρους στοιχεῖα ἀποκρύπτει τὸ κεντρικὸ γεγονὸς ποὺ καθορίζει τὴν ἱστορικὴ πορεία.

Διότι ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς πολιτισμὸς. Εἶναι πορεία. Καὶ ἡ πορεία αὐτὴ ὁρίζεται ἀπὸ τὴν συνάντησή του μὲ τὸν Χριστιανισμό.

Ἡ ὁλοκλήρωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ στὸν ἔνσαρκο Λόγο

Στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ σκέψη ἐμφανίζεται ἡ ἔννοια τοῦ Λόγου. Ὁ κόσμος νοεῖται ὡς τάξη καὶ ὄχι ὡς χάος, ὡς ἑνότητα καὶ ὄχι ὡς διάσπαση. Ἡ φιλοσοφία ἀναζητεῖ τὸ θεμέλιο τοῦ ὄντος καὶ προσπαθεῖ νὰ συλλάβει τὴν πραγματικότητα ὡς σύνολο μὲ ἐσωτερικὴ συνοχή. Ὅμως ὁ Λόγος παραμένει ἀπρόσωπος. Εἶναι ἀρχή, εἶναι νόημα, ἀλλὰ δὲν εἶναι κοινωνία.

Μὲ τὸν Χριστιανισμό, ἡ ἔννοια τοῦ Λόγου ἀποκαλύπτεται ὡς πρόσωπο. «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο» (Ἰω. 1,14) — καὶ ὁ Λόγος ἔγινε ἄνθρωπος. Δηλαδή, τὸ νόημα τοῦ κόσμου δὲν βρίσκεται σὲ μία ἀρχὴ ἢ σὲ μία ἰδέα, ἀλλὰ σὲ μία σχέση. Ὁ κόσμος ἀποκτᾶ ἑνότητα ὄχι διὰ τῆς λογικῆς, ἀλλὰ διὰ τῆς κοινωνίας.

Στὴν Ὀρθόδοξη παράδοση, ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν καταργεῖται. Ὁλοκληρώνεται. Ἡ φιλοσοφικὴ ἀναζήτηση βρίσκει τὸ ἀντικείμενό της. Ὁ Λόγος ποὺ ἀναζητεῖται γίνεται ὁ Λόγος ποὺ βιώνεται. Ἔτσι συγκροτεῖται ἡ Χριστιανικὴ Ῥωμαϊκὴ Οἰκουμένη, ὄχι ὡς ἁπλὴ συνέχεια, ἀλλὰ ὡς μεταμόρφωση τοῦ κόσμου.

Ὁ σφετερισμὸς τῶν ὀνομάτων καὶ ἡ ἀντιστροφή τῆς πορείας

Σημάδια του τέλους μιας εποχής

Γιόχαν Χουιζίνγκα

(1872-1945)

«Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του παρακμάζοντος μεσαιωνικού πνεύματος, είναι η πρωτοκαθεδρία της όρασης, η οποία μοιάζει να σχετίζεται στενά με την ατροφία της σκέψης.

Οι άνθρωποι σκέφτονταν και εκφράζονταν με οπτικές εικόνες. Και επειδή το πνεύμα εκείνης της εποχής αρκούνταν στην οπτική έννοια, γι’ αυτό έβρισκε ικανοποίηση στην πλαδαρότητα της πρόζας. Για τον ίδιο λόγο άλλωστε αποθέωνε τη ζωγραφική. Η ζωγραφική έκφραση ήταν περισσότερο σύμφωνη με την πνευματική έκφραση εκείνων των καιρών. Γι’ αυτό, τέλος, η ποιότητα της πρόζας το 15ο αιώνα ήταν γενικά ανώτερη από της ποίησης. Η πρόζα, όπως και η ζωγραφική, μπορούσαν να εκφράσουν καλύτερα έναν άμεσο ρεαλισμό, που απαγόρευε στην ποίηση να ανθίσει. (...)

Η ποίηση του 15ου αιώνα δίνει συχνά την εντύπωση, ότι στερείται τελείως νέων ιδεών. Η αδυναμία να βρεθούν καινούργιες εμπνεύσεις είναι γενική. Το μόνο που κάνουν, είναι να ξαναδουλεύουν, να στολίζουν ή να εκσυγχρονίζουν παλιά θέματα. Υπάρχει κάτι σαν νέκρωση της σκέψης. Θα έλεγε κανείς, ότι το πνεύμα ολοκλήρωσε το μεσαιωνικό οικοδόμημα και εξαντλήθηκε, πέφτοντας σε κάποιου είδους νάρκη. Υπάρχει κενό και ξηρασία. Αμφιβολία για τον κόσμο. Γενικευμένη παρακμή. Δυσφορία βασιλεύει παντού. (...)»

Οι Δυτικογερμανοί είναι απλώς Αμερικανοί που μιλούν γερμανικά.

Martino Mora - 12 Ιουνίου 2026

Πηγή: Μαρτίνο Μόρα

«Οι Δυτικογερμανοί είναι απλώς Αμερικανοί που μιλούν γερμανικά».
Με ένα λαμπρό αστείο, ο αμφιλεγόμενος Γερμανός πολιτικός Μπιορν Χόκε (AfD) προκαλεί αντιπαράθεση στη Γερμανία.
Ο Χόκε υποστηρίζει ότι ενώ οι Ανατολικογερμανοί έχουν παραμείνει Γερμανοί - παρά το γεγονός ότι η Ανατολική Γερμανία (πρώην ΛΔΓ) ήταν κομμουνιστικός δορυφόρος της Σοβιετικής Ένωσης για δεκαετίες - οι Δυτικογερμανοί, από την άλλη πλευρά, «έχουν επιτρέψει στον εαυτό τους να σφετεριστεί την αμερικανική κουλτούρα».
Φυσικά, οι χάκερ του καθεστώτος, ακόμη και εδώ, είναι σε εγρήγορση. Επειδή ο Χόκε είναι ένας «ακροδεξιός» κακός, δεν σέβεται την πολιτική ορθότητα και δεν είναι άγνωστος στην πρόκληση. Αλλά μια αλήθεια, όπως και ένα ψέμα, είναι μια αλήθεια ανεξάρτητα από το ποιος την ισχυρίζεται. Και υπάρχει πολλή αλήθεια στην πρόκληση του Χόκε. Και δυστυχώς, δεν ισχύει μόνο για τους Δυτικογερμανούς, αλλά και για τους Ιταλούς, τους Γάλλους, τους Ισπανούς κ.λπ.

Αυτό που ο Χόκε ίσως δεν κατάφερε να εξηγήσει είναι ότι η Αμερική έχει πετύχει στο έργο της να αποικίσει πλήρως τη Δυτική Ευρώπη, διαστρεβλώνοντάς την, επειδή το φιλελεύθερο-καπιταλιστικό της μοντέλο σημαίνει υλική ευημερία. Σημαίνει χλιδή.
Σημαίνει χρήματα (το δολάριο, ο μόνος αληθινός θεός των Ηνωμένων Πολιτειών), κατανάλωση, ψυχαγωγία (με μια μουσική και κινηματογραφική βιομηχανία, που τώρα σχεδόν πάντα είναι χυδαία, να λειτουργεί σε πλήρη δυναμικότητα), αχαλίνωτη τεχνολογία και αγελαία και εκφυλισμένη μαζική ενστικτωδία.
Δηλαδή, ο θρίαμβος κάθε λαγνείας, των πιο ποταπών και χυδαίων πτυχών του εαυτού.