Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

01 Νοεμβρίου 2026

Κλίμα - Τεχνητή νοημοσύνη - Εργασία / Δημήτρης Τσίγκος


Μπορεί η Τεχνητή Νοημοσύνη να αντικαταστήσει τις θέσεις εργασίας που χάνονται και ποιες νέες δουλειές πρόκειται να δημιουργήσει στο άμεσο μέλλον;

Ο Δημήτρης Τσίγκος (Πρόεδρος του Ιδρύματος «Βασίλειος Τσίγκος» για την εκπαίδευση, την έρευνα και τον συνεργατισμό) μοιράζεται τις εντυπώσεις, τους προβληματισμούς και τα συμπεράσματά του από τη συμμετοχή του στο συνέδριο «Κλίμα, Τεχνητή Νοημοσύνη και Εργασία», που διοργάνωσαν η εφημερίδα «η Εποχή» και το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ.

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρίσκονται οι μετασχηματισμοί στην αγορά εργασίας, ο ρόλος της εκπαίδευσης και της έρευνας στην προσαρμογή στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα, καθώς και η σημασία των συνεργατικών μοντέλων για μια δίκαιη τεχνολογική μετάβαση.

«Από εδώ και στο εξής, δεν θα χρειάζεται να εργάζεστε για καμία εταιρεία»

Μαρία Νικολακάκη 

Φτιάξτε έναν δυνατό καφέ, γιατί θα τον χρειαστείτε για να διαβάσετε αυτά που έχω να σας πω.
Δεν προσπαθώ να σας τρομάξω, αλλά θα χρειαστείτε λίγη ζάχαρη για να «καταπιείτε» πιο εύκολα αυτό το χάπι.

Φαίνεται πως ο Ίλον Μασκ επέστρεψε στο προσκήνιο, φίλοι μου. Στάθηκε στην εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, δίπλα στον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, και δήλωσε στον Τύπο:

«Από εδώ και στο εξής, δεν θα χρειάζεται να εργάζεστε για καμία εταιρεία». «Θα φροντίσω ώστε κάθε άνθρωπος στον πλανήτη Γη να απολαμβάνει ένα "φανταστικό" εισόδημα, αντίστοιχο με αυτό των διασημοτήτων».

«Όλοι θα έχουν πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη καλύτερη από αυτή που λαμβάνω εγώ ο ίδιος».
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα σκέφτεται, ενώ τα ρομπότ θα κατασκευάζουν δρόμους και κτίρια, θα καλλιεργούν τη γη και θα παράγουν αγαθά».
«Η εξάλειψη της αναγκαστικής εργασίας συνεπάγεται την εξάλειψη του φαινομένου "δεν έχω αρκετά χρήματα για να αγοράσω"».
«Ένας στρατός από αυτόνομα ρομπότ θα μετατρέψει κάθε άνθρωπο σε βασιλιά, που θα ζει χωρίς κόπο».

27 Οκτωβρίου 2026

Η Ψηφιακή Αποικιοκρατία των Megawatt: Όταν η «Τεχνητή» Νοημοσύνη καταπίνει την πραγματική φύση



Φωτ. shutterstoc

Ο Δρ. Βασίλης Λύκος αναλύει την ενεργειακή κατανάλωση των Data Centers, τις επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους και τις αντιφάσεις της πράσινης μετάβασης

Γράφει ο Δρ. Βασίλης Λύκος


Ζούμε στη μεγάλη αυταπάτη του 21ου αιώνα. Μας είπαν ότι το «Cloud» είναι ένα άυλο, αιθέριο σύννεφο, απαλλαγμένο από το βάρος της ύλης. Μας υποσχέθηκαν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα λύσει την κλιματική κρίση, θα βελτιστοποιήσει την ενέργεια και θα μας οδηγήσει σε ένα πράσινο, ψηφιακό μέλλον.


Πίσω όμως από την αστραφτερή οθόνη του smartphone και τις κομψές απαντήσεις των γλωσσικών μοντέλων, κρύβεται μια σκληρή, υλική πραγματικότητα: η μεγαλύτερη ενεργειακή και χωροταξική επιδρομή στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι αέρας. Είναι τσιμέντο, χαλκός, σπάνιες γαίες, νερό και, πάνω απ’ όλα, αδυσώπητα Gigawatts.

Για να εκπαιδευτεί και να λειτουργήσει ένας αλγόριθμος AI, δεν αρκεί η παραδοσιακή ψηφιακή υποδομή. Κάθε server rack νέας γενιάς απαιτεί πλέον 40 έως 100 kW — ενέργεια ικανή να τροφοδοτήσει ολόκληρες γειτονιές. Αντίθετα με τις πόλεις που «κοιμούνται» τη νύχτα, τα AI Data Centers είναι ενεργειακοί “Vampires” που ρουφούν ρεύμα 24/7, με 100% πληρότητα. Δεν υπάρχει νυχτερινή ανάσα, δεν υπάρχει «κοιλιά» στη ζήτηση.

Το αποτέλεσμα; Τα ηλεκτρικά δίκτυα του πλανήτη βρίσκονται στα πρόθυρα εγκεφαλικού. Στατιστικά στοιχεία για το 2026 δείχνουν ότι η παγκόσμια κατανάλωση των Data Centers αγγίζει τις 565 TWh, σημειώνοντας εκρηκτική αύξηση 26% μέσα σε μόλις 12 μήνες. Γιγαντιαία projects εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων ακυρώνονται ή καθυστερούν στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, όχι επειδή τελείωσαν τα κεφάλαια ή τα τσιπ, αλλά επειδή απλά δεν υπάρχει άλλο ρεύμα στα σύρματα.

Και κάπου εδώ ξεκινά η μεγάλη περιβαλλοντική υποκρισία.

Για να τροφοδοτηθεί η αχόρταγη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ, η περίφημη «Πράσινη Μετάβαση» υπονομεύεται από την ίδια την τεχνολογία που υποτίθεται ότι θα τη σώσει. Επειδή τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά πάρκα χρειάζονται χρόνια για να συνδεθούν στα κορεσμένα δίκτυα, οι τεχνολογικοί κολοσσοί στρέφονται ξανά στο ορυκτό αέριο, επαναλειτουργούν πυρηνικούς σταθμούς και δεσμεύουν τεράστιες εκτάσεις γης.

17 Οκτωβρίου 2026

«ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΣΚΕΨΗ» Από Πιερλουίτζι Φάγκαν

« Έχω ξεκινήσει μια ακόμη φάση μελέτης σχετικά με την εικόνα του κόσμου»


Εικονογράφηση εξωφύλλου - Beppe Giacobbe

ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΝΕΑ ΣΚΕΨΗ

Έχω ξεκινήσει μια ακόμη φάση μελέτης των σχετικών πτυχών της κοσμοθεωρίας μας, του γενικού συστήματος σκέψης μας. Αυτό το σύστημα σκέψης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Πρέπει να λαμβάνει υπόψη την κοινωνία και το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται ο στοχαστής, το όργανό του ως μέρος ενός σώματος, την εξελικτική ιστορία (τουλάχιστον σε επίπεδο τάξης, τάξης, γένους και είδους) του μακροσυστήματος στο οποίο ανήκει, καθώς και την συγκεκριμένη εξελικτική ιστορία (εθνικότητα, φύλο, κοινωνική τάξη κ.λπ.). Στη συνέχεια διάβασα το "Νους και Εγκέφαλος" (LC) του ιστορικού της επιστήμης Matthew Cobb (Einaudi), το οποίο ανασυνθέτει την ανθρώπινη μελέτη του οργάνου (εγκέφαλος) και της λειτουργίας (νου), από τους Έλληνες μέχρι σήμερα.[(mind)* 

Αν και το υπό έρευνα όργανο ανήκει εκ φύσεως στον τομέα της βιολογίας, η συντριπτική πλειοψηφία των μεταφορών και αναλογιών που καθοδηγούν την έρευνα είναι τεχνολογικής φύσης. Με εξαίρεση μερικούς Γερμανούς φυσιοδίφες του 18ου αιώνα που εξερεύνησαν δάση, δέντρα και ρίζες, η συλλογή μεταφορών περιλαμβάνει μύλους, υδραυλικά συστήματα, μηχανικά συστήματα, ρολόγια, ατμομηχανές, τηλεφωνικά κέντρα, υπολογιστές, το Διαδίκτυο. Όλα νεκρά πράγματα σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε κάτι ζωντανό - την ουσία της ζωντάνιας, θα μπορούσαμε να πούμε.

Αυτή η στροφή προς την μηχανοποίηση εντάχθηκε στη συνέχεια στο πλαίσιο της διχοτομικής λογικής (της απλής διαλεκτικής ή διαλεκτικής δύο όρων), πυροδοτώντας την αντίδραση των πνευματιστών. Μηχανικών και τεχνιτών από τη μία πλευρά, πνευματιστών και μεταφυσικών από την άλλη. Ενδιάμεσα, ένα βιολογικό όργανο, μέσα σε ένα ζωντανό σώμα, με μια σύνθετη εξελικτική ιστορία και πλήρως σχηματισμένο, δρα και αλλάζει συνεχώς (αφού είναι πραγματικά προσαρμοστικό) σε σχέση με ό,τι βρίσκεται έξω από εμάς, είτε πρόκειται για τη φύση είτε για την κοινωνία (στην πραγματικότητα χωρίς «ή», αλλά με «και»).

Ο Cobb αναφέρει κάτι που έχω διαβάσει σε άλλα εγχειρίδια βιολογίας: πόσοι μελετητές επαναστατούν ενάντια στην τεράστια ποσότητα δεδομένων που προέρχονται από ολοένα και πιο μαθηματικά ερευνητικά έργα, μια τεράστια και αρκετά αδρανή μάζα πληροφοριών που γεννιέται από την έμμεση πεποίθηση ότι από μια τέτοια ποσότητα, αργά ή γρήγορα θα προκύψει μια νέα ποιότητα. Αυτό το γεγονός υπάρχει, αλλά δεν είναι απαραίτητα νόμος. Θα μπορούσε να είναι ένας κανόνας με λίγο πολύ περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, δεν γνωρίζουμε πόσο. Και εδώ, αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα των αναλογιών μεταξύ διαφορετικών πεδίων. Συχνά συμβαίνει από την αυξανόμενη ποσότητα να αναδύεται μια νέα ποιότητα, αλλά στις ιστορικές μορφές σκέψης, ίσως ο μηχανισμός να είναι διαφορετικός.

Τι θα κάνουν οι σημερινοί 30άρηδες που θα μείνουν άνεργοι από την AI

15/10/2026

epa10210647 A delivery robot by the company Serve Robotics moves past a woman walking a dog, in Los Angeles, California, USA, 27 September 2022. EPA/ETIENNE LAURENT

ΜΑΥΡΟΥ ΟΛΓΑ


Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί τον πυρήνα της ύπαρξής μας, όμως το κάνει με την σιωπηλή έγκριση της μάζας – δεν την δημιούργησαν εξωγήινοι, ούτε την χρησιμοποιούν και την αποδέχονται κάθε μέρα εκατομμύρια Αρειανοί με chat στο διαδίκτυο. Θα εξακολουθούν να την θέλουν όσοι μείνουν άνεργοι και ψάχνουν άλλη ειδικότητα στα 50 ή στα 55 τους;


Για την μελλοντική ανεργία ή υποβιβασμό του βιοτικού επιπέδου και τα άλλα επαπειλούμενα δεινά, δεν ευθύνεται μόνον η Τεχνητή Νοημοσύνη. Όσοι την προώθησαν (εμείς είμαστε οι “αθώοι” χρήστες), ήδη απειλούσαν και απειλούν τον πολιτισμό και την ανθρώπινη ψυχή με την μεταμφιεσμένη σε τεχνοκρατία “απο-ανθρωποποίηση” της πολιτικής, προχωρώντας μεταξύ άλλων στην ψηφιοποίηση των πάντων.

 Εμείς τι μπορούσαμε να κάνουμε και δεν το κάναμε;


Η αυτονόμηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (που ορθώς γράφουμε με κεφαλαία, όχι απλώς γραμματολογικά), δημιουργεί μεταξύ άλλων και ένα πιο πρακτικό θέμα, καθώς αυτή πολύ σύντομα θα αναπληρεί περίπου το 50% έως 60% των εργαζομένων. Επειδή εκείνοι που ψηφίζουμε για να μας προστατεύουν, το ξέρουν, το κάνουν σταδιακά για να μην προκληθεί κοινωνική αναταραχή. Θα το καταφέρουν;

Πιθανόν ναι, αν τηρηθεί αυτό που εφάρμοσαν με τα μνημόνια στην Ελλάδα, όπου μεθοδεύθηκε κάπως σταδιακά η εξαθλίωση (η κατσίκα του γείτονα, το σύνδρομο του βατράχου που τον βράζεις αρχικά σε χαμηλή θερμοκρασία κλπ). Δεν ειναι όμως βέβαιο ότι θα μπορέσουν οι κυβερνήσεις να ελέγξουν αυτή τη φορά την ταχύτητα “των αγορών”.

Οι λεγόμενοι πράκτορες ΤΝ (agents), είναι ουσιαστικά ψηφιακοί εργαζόμενοι με κάποιες πρωτοβουλίες που δεν έχουν δοθεί, ή απονεμηθεί στα περισσότερα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Goldman Sachs) εκτιμούν ότι η ραγδαία εξέλιξη των AI agents επηρεάζει άμεσα το 40% έως 60% των θέσεων εργασίας παγκοσμίως, με ένα σημαντικό ποσοστό από αυτές να κινδυνεύει με πλήρη αυτοματοποίηση της εργασίας που εξασφάλιζε τα προς το ζην ή πάντως με ριζική συρρίκνωση του κλάδου.

Λουδίτες δεν υπάρχουν πια;

25 Σεπτεμβρίου 2026

ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ: ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΕΣ

Αντώνης Μαυρόπουλος 

Τα σχολεία αρχίζουν. Μαζί με τις τσάντες, τα βιβλία και τα ωρολόγια προγράμματα, εκατομμύρια γονείς σε όλη την Ευρώπη ξανασκέφτονται ένα ερώτημα που πριν από τρία χρόνια δεν υπήρχε: τι κάνουμε με την τεχνητή νοημοσύνη; Την επιτρέπουμε στην εργασία για το σπίτι; Την απαγορεύουμε; Κάνουμε πως δεν βλέπουμε;

Το πρόβλημα με αυτή τη διατύπωση είναι ότι μας παγιδεύει σε ένα «ναι ή όχι» που δεν βοηθά κανέναν. Τα παιδιά μας δεν πρόκειται να μεγαλώσουν σε έναν κόσμο χωρίς τεχνητή νοημοσύνη, ακριβώς όπως και εμείς δεν μεγαλώσαμε σε έναν κόσμο χωρίς υπολογιστές ή αριθμομηχανές. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον να προετοιμάσουμε τα παιδιά για τον κόσμο που ξέρουμε εμείς, αλλά για αυτόν που πραγματικά θα ζήσουν αυτά. Και σήμερα, έχουμε δεδομένα για να κάνουμε αυτή τη συζήτηση σοβαρότερα.

Τι δείχνει η μεγαλύτερη, μέχρι σήμερα, μελέτη



Μία πρόσφατα δημοσιευμένη ερευνητική εργασία μελέτησε την επίδραση των προγραμμάτων τεχνητής νοημοσύνης στις σχολικές επιδόσεις. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη και πιο μακροχρόνια, μέχρι σήμερα, σχετική μελέτη. Οι ερευνητές παρακολούθησαν, συστηματικά και για 30 μήνες, 26.811 μαθητές γυμνασίου και λυκείου σε μια κινεζική επαρχία, σε εννέα διαφορετικά μαθήματα. Σε μία πρώτη ανάγνωση, τα αποτελέσματα έμοιαζαν με διαφήμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Κατά μέσο όρο έξι μήνες μετά την υιοθέτηση της χρήσης μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, οι βαθμοί στις εργασίες για το σπίτι αυξήθηκαν κατά 18%, ενώ ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης έπεσε από 64 σε 45 λεπτά.

Ωστόσο, οι επιδόσεις στα διαγωνίσματα εντός της τάξης, χωρίς χρήση προγραμμάτων τεχνητής νοημοσύνης, μειώθηκαν κατά 20%. Ακόμα χειρότερα, στις εξετάσεις εισαγωγής σε λύκειο και πανεπιστήμιο, οι βαθμοί των μαθητών μειώθηκαν μεσοσταθμικά κατά 24% και 18% αντίστοιχα, ενώ φαίνεται ότι μετά από περίπου δύο χρόνια συστηματικής εξάρτησης από τα μοντέλα, πολλοί μαθητές εμφανίζουν πρόσθετα μαθησιακά προβλήματα. Οι ερευνητές ονομάζουν το φαινόμενο “generative AI learning penalty”, στα ελληνικά θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε ως «το μαθησιακό τίμημα της χρήσης γενετικής τεχνητής νοημοσύνης»…


Το μέλλον δεν είναι όπως νομίζουμε

24 Σεπτεμβρίου 2026

ΘΑ ΚΑΤΑΣΤΡΕΨΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΥΠΕΡΝΟΗΜΟΣΥΝΗ;

Αντώνη Μαυρόπουλος 

Είναι πολύ περίεργο: οι ίδιες οι εταιρείες που προειδοποιούν για τους κινδύνους μια μελλοντικής τεχνητής υπερνοημοσύνης συνεχίζουν να επιταχύνουν την κούρσα προς αυτήν. Την ίδια ώρα, η υπαρκτή τεχνητή νοημοσύνη ήδη αναδιανέμει πλούτο προς τα πάνω, επεκτείνει την επιτήρηση και συγκεντρώνει πρωτοφανή οικονομική και πολιτική ισχύ. 

Τι αποκαλύπτει, λοιπόν, αλλά και τι κρύβει η πρόσφατη πλημμυρίδα εκκλήσεων για την επιβράδυνση της ΤΝ από τις ίδιες αμερικανικές εταιρείες που αρνούνται κάθε θεσμική οριοθέτηση; 

Ο συναγερμός είναι οικονομικός


Η κούρσα της ΤΝ δεν είναι άυλη. Είναι ίσως η μεγαλύτερη βιομηχανική επένδυση της εποχής μας: εξειδικευμένα τσιπ, γη, ηλεκτρική ενέργεια, ψύξη, δίκτυα οπτικών ινών, γιγαντιαία data centers είναι οι βασικές υλικές προϋποθέσεις για την επέκταση και εμπορευματοποίηση της ΤΝ.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα και αναλύσεις της αγοράς που επικαλούνται στοιχεία για τον κλάδο, η Nvidia, ο βασικός προμηθευτής επεξεργαστών, αποκομίζει εξαιρετικά υψηλά έσοδα και δουλεύει με μεγάλα περιθώρια κέρδους. Ωστόσο οι εταιρείες που αγοράζουν την υπολογιστική ισχύ για να παράγουν μαζικά προϊόντα ΤΝ λειτουργούν με τεράστιες κεφαλαιακές ανάγκες και εξαιρετικά αβέβαιη κερδοφορία. Για την OpenAI προβλέπονται ζημίες 14 έως 27 δισ. δολαρίων το 2026, ενώ, γενικότερα, για τον κλάδο λογισμικού ΤΝ στις ΗΠΑ εκτιμώνται περίπου 60 δισ. δολάρια έσοδα με δαπάνες υποδομών που φθάνουν τα 400 δισ. δολάρια.

Πίσω από αυτά τα ποσά υπάρχουν πολυετείς δεσμεύσεις για αγορές μικροτσίπ, μισθώσεις data centers και προμήθεια ενέργειας. Δημοσιεύματα κάνουν λόγο για 3,1 τρις δολάρια πολυετών δεσμεύσεων, εκ των οποίων 1,9 τρις σε συμβάσεις αγοράς και 1,2 τρις σε μισθώσεις που δεν έχουν ακόμη αρχίσει. Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για συμφωνίες όπου η υποχρέωση πληρωμής παραμένει ακόμη και αν τα έσοδα δεν επιβεβαιώσουν τις αρχικά υπεραισιόδοξες προβλέψεις.

«Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ, Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ»

Από Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Πριν κρίνουμε ένα αυτοκίνητο, ας προσπαθήσουμε να το κατανοήσουμε ΤΟ ΝΕ



«Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ, Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ»

Από τους νευρώνες στα τσιπ, ένα απλό ταξίδι μέσα σε δύο διαφορετικές νοημοσύνης για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει όταν μαθαίνουμε και αμφισβητούμε μια μηχανή

Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο


Είναι η τεχνητή νοημοσύνη ηλίθια; Δεν σκέφτεται; Μήπως απλώς αντιγράφει ό,τι έχουν γράψει άλλοι; Ή μήπως κάνουμε λάθος ερωτήσεις πριν καν καταλάβουμε πώς λειτουργεί; Αυτό το άρθρο δημιουργήθηκε για να απευθυνθεί κυρίως σε νέους, ξεκινώντας με μια απλή σύγκριση: από τη μία πλευρά, ο ανθρώπινος εγκέφαλος, με νευρώνες, συνάψεις, μνήμη και μάθηση· από την άλλη, ένα τεχνητό νευρωνικό δίκτυο, με διακριτικά, παραμέτρους, τσιπ, GPU και μεγάλα υπολογιστικά κέντρα. Όχι για να υποστηρίξουμε ότι λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, αλλά για να κατανοήσουμε τι τα διακρίνει και πού μπορούν να μας βοηθήσουν ορισμένες ομοιότητες. Αυτό οδηγεί στο κρίσιμο ερώτημα: αν δύο άτομα χρησιμοποιούν την ίδια τεχνητή νοημοσύνη και επιτυγχάνουν εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα, μπορούμε να κρίνουμε μόνο τη μηχανή; Ίσως το να μάθουμε να χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη σημαίνει, πρώτα και κύρια, να μάθουμε να χρησιμοποιούμε καλύτερα τη δική μας.

ΠΡΙΝ ΑΠΟΦΑΣΙΣΕΤΕ ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΗΛΙΘΙΟΣ

«Η τεχνητή νοημοσύνη δεν σκέφτεται.»

Είναι πιθανώς μια από τις φράσεις που θα ακούσετε πιο συχνά όταν μιλάτε για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μερικές φορές συνοδεύεται από μια δεύτερη πρόταση: «Δεν γνωρίζει τίποτα. Αναζητά πληροφορίες, τις συνθέτει και σας τις επιστρέφει ». Και, όταν η μηχανή κάνει λάθος, το συμπέρασμα βγαίνει εύκολα: «Βλέπεις; Είναι ηλίθια».

Πριν όμως το διαπιστώσουμε αυτό, ας κάνουμε κάτι πολύ απλό.

Ας τοποθετήσουμε ιδανικά έναν ανθρώπινο εγκέφαλο και ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης σε ένα τραπέζι .

Ο πρώτος ζυγίζει λίγο περισσότερο από ένα κιλό και περιέχει περίπου 86 δισεκατομμύρια νευρώνες , οργανωμένους σε κυκλώματα και συνδεδεμένους μέσω τρισεκατομμυρίων συναπτικών συνδέσεων. Οι νευρώνες λαμβάνουν σήματα από αμέτρητα άλλα κύτταρα, τα ενσωματώνουν και τα μεταδίδουν με τη σειρά τους. Και αυτές οι συνδέσεις δεν είναι ακίνητες: η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Αυτό είναι που ονομάζουμε συναπτική πλαστικότητα , έναν από τους θεμελιώδεις μηχανισμούς που σχετίζονται με τη μάθηση και τη μνήμη.

Από την άλλη πλευρά, δεν έχουμε μικρότερο εγκέφαλο, ούτε καν ηλεκτρονικό εγκέφαλο. Έχουμε κάτι εντελώς διαφορετικό: υλικό, ηλεκτρονική μνήμη, προγράμματα και ένα τεχνητό νευρωνικό δίκτυο του οποίου οι παράμετροι έχουν τροποποιηθεί κατά τη διάρκεια μιας μακράς διαδικασίας εκπαίδευσης.

Τώρα ας κάνουμε και στους δύο την ίδια ερώτηση:

«Τι γνωρίζετε για την αρχαία Ρώμη;»

Οι άνθρωποι δεν ανοίγουν έναν φάκελο που ονομάζεται ΑΡΧΑΙΑ ΡΩΜΗ στο κεφάλι τους . Αυτό που ονομάζουμε ανάμνηση περιλαμβάνει κατανεμημένη δραστηριότητα και πολλαπλά εγκεφαλικά συστήματα. Οι τροποποιήσεις στις συναπτικές συνδέσεις παίζουν θεμελιώδη ρόλο, αλλά θα ήταν λανθασμένο να φανταστούμε μια συγκεκριμένη τοποθεσία όπου κάθε ανάμνηση απλώς αποθηκεύεται και στη συνέχεια ανακτάται. Η σχέση μεταξύ της νευρωνικής δραστηριότητας, των συναπτικών τροποποιήσεων και της αποθήκευσης μνήμης είναι πολύ πιο περίπλοκη και εξακολουθεί να θέτει ανοιχτά ερωτήματα.

23 Σεπτεμβρίου 2026

Η νέα μνήμη της ανθρωπότητας



ΦΩΤΟ@PIXABAY

ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΙΓΓΟΣ


Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στη σκυταλοδρομία της ανθρώπινης μνήμης. Τι συμβαίνει όταν η συλλογική μας μνήμη αρχίζει να περιλαμβάνει δημιουργήματα ενός φορέα που δεν έχει βιώματα;

Η αίσθηση ότι είμαι ο ίδιος άνθρωπος που ήμουν πριν από δέκα χρόνια φαίνεται τόσο αυτονόητη, ώστε σπάνια αναρωτιόμαστε από πού προέρχεται. Αν όμως την εξετάσουμε προσεκτικά, διαπιστώνουμε ότι δεν πηγάζει από κάποια άμεση εμπειρία μιας αμετάβλητης ταυτότητας. Αυτό που βιώνω άμεσα είναι πάντοτε και μόνο το παρόν. Η βεβαιότητα ότι είμαι ο ίδιος άνθρωπος με εκείνον που έζησε τα παιδικά μου χρόνια γεννιέται όταν το παρόν μου ενσωματώνει το παρελθόν μέσω των αναμνήσεών του. Η μνήμη είναι δηλαδή που λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στις διαδοχικές στιγμές της συνείδησης, δημιουργώντας την αίσθηση μιας αδιάσπαστης προσωπικής συνέχειας.

Αν επεκτείνω το ερώτημα πέρα από το άτομό μου, θα μπορούσα να αισθανθώ ότι αποτελώ τη συνέχεια του πατέρα ή της μητέρας μου; Του πέμπτου προπάππου μου; Του Σωκράτη ή του Ομήρου; Βιολογικά και πολιτισμικά είμαι αναμφίβολα αποτέλεσμα μιας αδιάκοπης αλυσίδας. Μέσα μου υπάρχουν γονίδια, γλώσσα, γνώσεις, αξίες και τρόποι σκέψης που μεταφέρθηκαν μέσα από αμέτρητες γενιές, αλλά δεν αισθάνομαι τη συνείδησή τους. Η αλυσίδα δεν έχει διακοπεί, έχει όμως διακοπεί η βιωματική μνήμη που θα μου επέτρεπε να βιώσω την Ιστορία ως δική μου ιστορία. Ο πολιτισμός μπορεί να ιδωθεί ως ένας τεράστιος μηχανισμός αλληλομεταφοράς μνήμης, αλλά με τη μορφή της πληροφορίας και όχι του βιώματος. Αυτό που λέμε συλλογική μνήμη, μνήμη του πολιτισμού, δεν είναι ένα βίωμα πέρα από τον ατομικό ορίζοντα, παρά μόνο η προβολή των πληροφοριών στην οθόνη των πιο κοντινών αντίστοιχων ατομικών μου εμπειριών, εφόσον αυτές υπάρχουν.

22 Σεπτεμβρίου 2026

18 Σεπτεμβρίου 2026

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία της μαζικής επιτήρησης πληθυσμών

3/01/2026

ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Ιστορικά, όταν τα καθεστώτα αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο μιας εγχώριας εξέγερσης, συχνά κατέφευγαν στη δημιουργία ενός εξωτερικού εχθρού (η γνωστή “εξωτερική πολιτική αντιπερισπασμού“): Η εξέγερση ενός λαού κατά της άρχουσας τάξης μετατρεπόταν σε πόλεμο του λαού με έναν άλλο. Ωστόσο, στις μέρες μας, λόγω του φόβου των πυρηνικών όπλων, τα καθεστώτα δυσκολεύονται να στείλουν τους πολίτες να πεθάνουν σε πολέμους παγκόσμιας κλίμακας, προκειμένου να εκτονωθούν οι κοινωνικές εντάσεις.

Έχουν, λοιπόν, ένα σοβαρό πρόβλημα: Πώς θα ελέγξουν τους πληθυσμούς τους, αν δεν μπορούν να πάνε σε πόλεμο; Μια διαφαινόμενη λύση είναι η δημιουργία κράτους μαζικής επιτήρησης και χειραγώγησης του πληθυσμού μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Για χρόνια, ο νεοφιλελευθερισμός, με τη συστηματική απόρριψη της εγρήγορσης, που είχαν οι δημοκρατικές κοινωνίες ενάντια στη συγκέντρωση εξουσίας, προετοίμαζε το έδαφος για την εφαρμογή μιας υψηλής τεχνολογίας αυταρχικής διακυβέρνησης.

Η μηχανή της ΕΕ σταδιακά έπαυσε να υπηρετεί την Ευρώπη. Η Ευρώπη έγινε το καύσιμο της μηχανής που φέρει το όνομα ΕΕ. Ο αυταρχισμός είναι πλέον η φέρουσα δομή της Κομισιόν. Αποφάσεις με μεγάλες κοινωνικές προεκτάσεις λαμβάνονται από θεσμούς, χωρίς καμία δημοκρατική εντολή. Η προσωπική ζωή των διαφωνούντων συντρίβεται μέσω εκτελεστικών υπερβάσεων, που αντικατοπτρίζουν τακτικές ολοκληρωτισμού.

Χαρακτηριστική περίπτωση, ο Jacques Baud, στον οποίο η Κομισιόν πρόσφατα επέβαλε βαριές κυρώσεις (δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, μετρητών, τραπεζικών καταθέσεων, ακινήτων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις), επειδή έκανε κριτική στη πολιτική της Κομισιόν (BNE- Γραφείο Εθνικών Εμπειρογνομόνων): «Δεν καταγγέλθηκε για κανένα ποινικό αδίκημα, κανένα αποδεικτικό στοιχείο ενώπιον δικαστηρίου, καμία δικαστική απόφαση. Ένα άτομο τιμωρήθηκε μόνο με μια εκτελεστική απόφαση».

06 Σεπτεμβρίου 2026

Προελαύνει ο λειτουργικός αναλφαβητισμός

Ρομπέρτο Πεκιόλι — 3 Σεπτεμβρίου 2026



Η πολεμική ανάμεσα στον Στέφανο Μπονατσίνι και την Τζόρτζια Μελόνι σχετικά με την υποτιθέμενη αμάθεια του μέσου δεξιού ψηφοφόρου μού κόστισε μερικούς εύθικτους φίλους, επειδή αναγνώρισα την αλήθεια της διαπίστωσης του πολιτικού στελέχους με το κομμουνιστικό παρελθόν.

Ο ψηφοφόρος της Δεξιάς σήμερα είναι, «κατά κύριο λόγο, άνθρωπος με λίγες σπουδές, που ζει στις περιοχές της ενδοχώρας, στις περιφερειακές συνοικίες των πόλεων και βρίσκεται σε δυσμενέστερη οικονομική κατάσταση».

Κάθε κοινωνιολογική ανάλυση το επιβεβαιώνει.

Ο Μπονατσίνι θα έπρεπε να είχε προσθέσει, για να ολοκληρώσει το πορτρέτο, ότι η Δεξιά υπερισχύει μεταξύ των ανδρών και μειοψηφεί μεταξύ των γυναικών.

Αντί να προκαλέσει έναν σοβαρό διάλογο γύρω από τους λόγους αυτής της ανθρωπολογικής μεταβολής —αδιανόητης πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια—, η αντίδραση στον χώρο της Δεξιάς υπήρξε οργισμένη.

Τίποτε το παράξενο: σε κανέναν δεν αρέσει να ακούει τους αντιπάλους του να απαριθμούν τις αδυναμίες του. Πολύ περισσότερο όταν η ξιπασιά, η πνευματική υπεροψία, ο σαρκασμός, η περιφρόνηση για τον άλλον και ο νέος ταξικός ελιτισμός συνθέτουν την ανυπόφορη εικόνα μιας Αριστεράς 2.0 αποξενωμένης από τον λαό.

Το ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι όχι μόνο δεν αποτιμάται σοβαρά το μέγεθος των αλλαγών που έχουν συντελεστεί στη σύνθεση του πληθυσμού, στη διαφοροποίηση των συμφερόντων σε σχέση με το παρελθόν και στη δυναμική της συναίνεσης και της διαφωνίας, αλλά αναλωνόμαστε σε μικροκαβγάδες σαν εκείνον ανάμεσα στα καπόνια (ευνουχισμένα νεαρά κοκόρια) του Ρέντσο, τα οποία αλληλοτσιμπούνταν, μολονότι ήταν όλα προορισμένα να καταλήξουν στην κατσαρόλα του δικηγόρου Ατζεκαγκαρμπούλι (ΣτΜ: Πρόκειται για λογοτεχνική αναφορά στους Αρραβωνιασμένους του Αλεσσάντρο Μαντσόνι).

Δεν μπορούμε να φιλοδοξούμε να έχουμε έναν λαό λογίων. Η πραγματικότητα όμως —η οποία επιδεινώνεται από την τυφλή εξάρτηση από το Διαδίκτυο, την Τεχνητή Νοημοσύνη και γενικότερα την τεχνολογία, δηλαδή από τους αφέντες της— είναι ότι η εξουσία διαμορφώνει γενιές αμαθών, ανθρώπων που διολισθαίνουν ξανά στον αναλφαβητισμό, ανεξάρτητα από απολυτήρια, πτυχία και μεταπτυχιακούς τίτλους .

Social media: Πώς ο αλγόριθμος μας κάνει πιο εγωκεντρικούς

Στην εποχή του σύγχρονου ίντερνετ και των προσωποποιημένων αλγορίθμων στα social media, ο άνθρωπος καλείται να ξανα-ανακαλύψει την ατομικότητά του μέσα σε ένα περίπλοκο οικοσύστημα



Ένα απλό βίντεο με συνταγή αποτέλεσε ένα απροσδόκητο παράθυρο σε μια αυξανόμενη συνήθεια στα social media: την ανάγκη να σχετίζεται κάθε περιεχόμενο με τον εαυτό μας.

Όταν μια δημιουργός με το όνομα Κάρα μοιράστηκε μια συνταγή για βίγκαν σούπα φασολιών, σχεδιασμένη να βοηθήσει στην αύξηση των επιπέδων σιδήρου κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας, η ανταπόκριση ήταν ως επί το πλείστον θετική. Η λεζάντα της, «Όλες οι κοπέλες μου που πάσχουν από αναιμία, αυτή η συνταγή είναι για εσάς», προσέλκυσε χιλιάδες «likes» και ενθαρρυντικά σχόλια.

Ωστόσο, ορισμένοι θεατές επικεντρώθηκαν σε αυτό που δεν περιλάμβανε το βίντεο.

«Κι αν δεν μου αρέσουν τα φασόλια;», ρώτησε κάποιος. Ένας άλλος αναρωτήθηκε αν η συνταγή θα μπορούσε να λειτουργήσει με διαφορετικό συστατικό.

Οι ερωτήσεις μπορεί να φαίνονται επιφανειακές, αλλά αντιπροσωπεύουν ένα ευρύτερο διαδικτυακό φαινόμενο: οι άνθρωποι αντιδρούν με απογοήτευση όταν ένα περιεχόμενο δεν ταιριάζει απόλυτα με τις προσωπικές τους περιστάσεις.

Αντί να προχωρήσουν απλά σε μια άλλη συνταγή, ορισμένοι χρήστες αναμένουν από τους δημιουργούς να προβλέπουν κάθε πιθανό περιορισμό, προτίμηση ή εμπειρία ζωής.

Σύμφωνα με το CNN, αυτή η συμπεριφορά έχει γίνει γνωστή ως «θεωρία της φασολάδας», «whataboutism» ή «what about me-ism».

Περιγράφει την τάση να ανταποκρίνεται κανείς σε γενικό περιεχόμενο επισημαίνοντας γιατί αυτό δεν ισχύει για ένα συγκεκριμένο άτομο.

18 Αυγούστου 2026

Η συμμορία της τεχνητής νοημοσύνης

από Βασίλης Βιλιάρδος





Στον κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης και των Data Centers, οι καπιταλιστές της δεν παίρνουν απλά περισσότερα από τους εργαζομένους – τα παίρνουν όλα. Η λύση τους δε για τη μαζική ανεργία που προκαλούν, η οποία ευρίσκεται ακόμη στο ξεκίνημα της, είναι το εγγυημένο βασικό εισόδημα – η ελεημοσύνη που όμως αγνοεί την αξιοπρέπεια του ατόμου, η οποία επιτυγχάνεται σε μεγάλο βαθμό μέσω της παραγωγικής εργασίας. Με απλά λόγια, οι εταιρίες Τεχνητής Νοημοσύνης χρησιμοποιούν τα προσωπικά μας δεδομένα, κλέβουν τις εργασίες μας από το διαδίκτυο, επιβαρύνουν τις δημόσιες υποδομές μας που έχουμε πληρώσει με τους φόρους μας, μειώνουν το βιοτικό μας επίπεδο και θησαυρίζουν – ενώ ταυτόχρονα εξαφανίζουν τις θέσεις εργασίας μας. Συμπερασματικά λοιπόν, οι περισσότερες εταιρίες της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν συμπεριφέρονται διαφορετικά, από τους ιμπεριαλιστές του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα – οι οποίοι εκμεταλλεύονταν τη γη, τους πόρους και το ανθρώπινο κεφάλαιο, συμπεριλαμβανομένης της δουλείας, πληρώνοντας ελάχιστα ή καθόλου σε αντάλλαγμα.


.

Ανάλυση



Σε μία ανάρτηση μας, είχαμε γράψει το εξής: «Σάλος στις ΗΠΑ για τα Data Centers – απρόσμενη συμμαχία δεξιάς και αριστεράς, ενάντια στις τεράστιες εγκαταστάσεις». Παρεμπιπτόντως εδώ, σύντομα δεν θα υπάρχει κανένας διαχωρισμός μεταξύ δεξιάς και αριστεράς – αλλά μεταξύ του 1% και του 99%. Όπως είχαμε τώρα συμπληρώσει,

«τα Data Centers απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και νερού – με αποτέλεσμα να εκτοξεύονται οι τιμές και για τα δύο. Έχουν τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, δημιουργώντας ελάχιστες θέσεις εργασίας – ουσιαστικά μόνο κατά την κατασκευή τους. Γεμίζουν δε με εισαγόμενους υπολογιστές, τουλάχιστον σε χώρες όπως η Ελλάδα – με τη ΔΕΗ εδώ και όχι μόνο, να προετοιμάζεται για τέτοιες «επενδύσεις».

Δυστυχώς , κανένας δεν αντιδράει – ενώ όσοι το κάνουν, θεωρούνται γραφικοί! Ένα ακόμη έγκλημα δρομολογείται στη χώρα μας – ακόμη και σε περιοχές με έντονο πρόβλημα ύδρευσης, ειδικά στον πρωτογενή τομέα, όπως η Θεσσαλία (πηγή)».

Εν προκειμένω, χαρακτηρισθήκαμε ως αναχρονιστικοί από κάποιον σχολιαστή – ο οποίος μας απάντησε τα παρακάτω:

«Το επιχείρημα ότι, «τα Data Centers καίνε ρεύμα και δεν παράγουν τίποτα, είναι οικονομικά αναχρονιστικό. Ναι, τα Data Centers είναι ενεργοβόρα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να απορρίπτουμε τις επενδύσεις.

Σημαίνει ότι πρέπει να τις εντάσσουμε σε έναν σοβαρό ενεργειακό σχεδιασμό, με ΑΠΕ, στις οποίες η Ελλάδα διαθέτει ήδη σημαντικό πλεονέκτημα, αποθήκευση ενέργειας και περαιτέρω ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου. Το ίδιο ισχύει και για την κατανάλωση νερού. Δεν έχουν όλα τα Data Centers το ίδιο αποτύπωμα, καθώς χρησιμοποιούνται διαφορετικές τεχνολογίες ψύξης και παρουσιάζουν διαφορετικούς δείκτες WUE (=Αποδοτικότητα Χρήσης Νερού).

30 Ιουλίου 2026

Η Επανάσταση Ενάντια στην Τεχνητή Νοημοσύνη



Πηγή: EreticaMente


Δεν είμαι υποστηρικτής της ψευδοθρησκείας της οικολογίας. Δεν σκοπεύω να σώσω τον πλανήτη αγοράζοντας ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο, ούτε να εξιλεωθώ για τις αμαρτίες του βιομηχανικού πολιτισμού με μια μπαταρία λιθίου. Ωστόσο, χαιρετίζω την αυξανόμενη εξέγερση στις Ηνωμένες Πολιτείες - το κέντρο και την κινητήρια δύναμη της Αυτοκρατορίας - ενάντια στα κέντρα δεδομένων υψηλής τεχνολογίας, τα οποία τώρα είναι σε μεγάλο βαθμό αφιερωμένα στην τεχνητή νοημοσύνη. Ούτε είμαι ένας λαχανιασμένος, όψιμος Λουδίτης, αφελώς πεπεισμένος ότι θα μπορούσε να εμποδίσει την τεράστια πρόοδο της τεχνολογίας καταστρέφοντας ή σαμποτάροντας μηχανήματα, όπως ο θρυλικός Νεντ Λουντ στην αυγή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Η καινοτομία προχωρά από μόνη της, και οτιδήποτε μπορεί να επιτευχθεί τεχνικά, κάποιος θα το κάνει (Νόμος του Γκαμπόρ). Ακόμα περισσότερο στην εποχή της ανάπτυξης του απόλυτου καπιταλισμού, απαλλαγμένος από κάθε περιορισμό, όριο ή δεσμό. Πράγματι, ηγέτες των Big Tech όπως ο Πίτερ Θιλ του Παλαντίρ (οι «πέτρες που βλέπουν») εργάζονται για να αποεδαφοποιήσουν τις εταιρείες τους, να τις απομακρύνουν από ό,τι έχει απομείνει από την κρατική εξουσία, καθιστώντας τες ξένες προς τη δημόσια σφαίρα και τον διάλογο της κοινωνίας των πολιτών.

Ανήκω στην ομάδα εκείνων που βλέπουν την καινοτομία με ανησυχία, μια στάση που ονομάζεται τεχνο-αρνητικότητα. Ο όρος είναι πρόσφατος. Η ιδιοσυγκρασία που περιγράφει είναι τόσο παλιά όσο και η πρώτη μηχανή που αφαίρεσε την εργασία από τα ανθρώπινα χέρια. Δεν είναι μόνο η δυσφορία που δημιουργείται από την τεχνητή νοημοσύνη, τους αλγόριθμους και τα κέντρα δεδομένων. Μια πολιτικά φορτισμένη γλώσσα εξαπλώνεται, μετατρέποντας το ρεπερτόριο δράσεων στις ΗΠΑ. Η τεχνο-αρνητικότητα ξεκινά σε ατομικό επίπεδο, αλλά συνεχίζεται με νομικές εκστρατείες κατά των κέντρων δεδομένων και συμμετοχή των πολιτών ενάντια στην υπερβολική δύναμη των γιγάντων της τεχνολογίας. Δεν ξέρω αν είναι απαραίτητο να τραβήξουμε το φρένο έκτακτης ανάγκης ή να εκτροχιάσουμε το τρένο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό που σίγουρα χρειάζεται είναι η επίγνωση του τι συμβαίνει, το οποίο σε μεγάλο βαθμό αποσιωπάται από το mainstream.

03 Ιουλίου 2026

Γεννιέται ο Τεχνητός Διανοούμενος

από Marcello Veneziani - 02/07/2026


Πηγή: Μαρτσέλο Βενετσιάνι


Κάθε μέρα, εφημερίδες και τηλεοπτικοί σταθμοί σταματούν στο ιερό για να τιμήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα θαύματά της. Ή, αν είναι άθεοι ή πιστοί σε άλλες θρησκείες, για να τραβήξουν το φρένο έκτακτης ανάγκης ή να χτυπήσουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη νέα τερατώδη θεότητα που επιβάλλεται στη λατρεία. Τελικά, το «monstrum» διατηρεί όλη την ασάφειά του, επειδή σημαίνει ταυτόχρονα ένα εξαιρετικό θαύμα και ένα αποκρουστικό θηρίο. Δεν περνάει ούτε μια μέρα χωρίς να τελεστεί μια τελετή ή λειτουργία στο ιερό, χωρίς να μείνει ένα δώρο ή ανάθημα. Άνθρωποι συρρέουν από παντού για να λατρέψουν τους Τρεις Βασιλείς, επειδή είναι θέμα κυριαρχίας αλλά και μαγείας. Καταφύγιο για κάθε φυσική ή αφύσικη άνοια, μια κλήση σε κάθε τεχνολογική ή διεστραμμένη εμπειρογνωμοσύνη, η Τεχνητή Νοημοσύνη κυριαρχεί πλέον στο παγκόσμιο τοπίο αδιαμφισβήτητη και παράγει μια ποικιλία προσθετικών σε κάθε τομέα, από την πολιτική μέχρι την άμυνα, από την υγειονομική περίθαλψη μέχρι το νομικό επάγγελμα, από τη βιομηχανία μέχρι τη δημόσια διοίκηση, από τη γεωργία μέχρι το εργαστήριο. Όλα έχουν τεθεί υπό τον έλεγχο και την κυριαρχία της Τεχνητής Νοημοσύνης , αυτού του ακρωνυμίου που κάποτε ήταν το γκρίνια ενός γαϊδουριού και σήμερα είναι κάτι που προφέρεται σαν το γερμανικό «Ναι» σε έναν γενναίο νέο κόσμο.

Σε κάθε επάγγελμα, ατομική και συλλογική εργασία, υπάρχει πλέον το μηχανικό πόδι της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αλλά κανείς μέχρι τώρα, από σεμνότητα, δεν είχε χρησιμοποιήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη για να υποδείξει μια μορφή που διαφεύγει κάθε ακριβούς ταξινόμησης και παραμένει σκόπιμα άμορφη και πολύμορφη, στο κενό μιας απροσδιόριστης και γενικής γνώσης και ενός μυστηριώδους έργου που συνορεύει με τη μη εργασία. Αλλά στο τέλος, πρέπει να έχουμε το θάρρος να το ανακοινώσουμε:


ο Τεχνητός Διανοούμενος γεννιέται. Μια νέα, εντελώς άνευ προηγουμένου μορφή που βάζει τέλος, μια για πάντα, στις πανάρχαιες αντιπαραθέσεις γύρω από τον ρόλο, τη θέση και τον σκοπό των διανοουμένων. Ο όρος «διανοούμενος» εμφανίστηκε στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, αλλά υπήρχε ήδη τον δέκατο όγδοο αιώνα με τις δεξαμενές σκέψης του Διαφωτισμού. Η έναρξή του συνέβη στη Γαλλία και συνοδεύτηκε από δύο παράγοντες: την έλευση της νεωτερικότητας και την πρωτοκαθεδρία των ιδεολογιών.

20 Ιουνίου 2026

Η Κοινωνικοτεχνική Ιστορία της Τεχνητής Νοημοσύνης - Matteo Pasquinelli

«Το Βλέμμα του Κυρίου»: Η Κοινωνικοτεχνική Ιστορία της Τεχνητής Νοημοσύνης

Συγγραφέας: Matteo Pasquinelli

Μετάφραση - Επιμέλεια: Commun✮rios


Κεντρική Θέση: Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν είναι η μίμηση της βιολογικής νοημοσύνης, αλλά η αυτοματοποίηση και η κωδικοποίηση της κοινωνικής εργασίας και των εργασιακών σχέσεων.

1. Εισαγωγή: Απομυθοποιώντας το "Μυστήριο" της ΤΝ

Ο Pasquinelli ξεκινά αμφισβητώντας την κυρίαρχη αφήγηση που θέλει την ΤΝ να είναι μια προσπάθεια "επίλυσης" του γρίφου του ανθρώπινου μυαλού. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι:

Η ΤΝ είναι μια τεχνολογία εξαγωγής και αυτοματοποίησης της συλλογικής γνώσης.

Ο "εσωτερικός κώδικας" της ΤΝ δεν προέρχεται από τη νευρολογία, αλλά από την ιστορία του καταμερισμού της εργασίας.

Η ιδέα της "αυτόνομης" ή "αισθανόμενης" ΤΝ είναι μια φαντασίωση που συσκοτίζει την πραγματική της λειτουργία: την εντατικοποίηση του ελέγχου πάνω στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

2. Η Προϊστορία του Αλγορίθμου

Πριν από τους υπολογιστές, υπήρχαν οι κοινωνικοί αλγόριθμοι. Ο συγγραφέας ανατρέχει σε αρχαίες τελετουργίες και πρώιμες οικονομικές πρακτικές για να δείξει ότι ο αλγόριθμος είναι, στην ουσία του, μια "διαδικασία κανόνων" για την οργάνωση των ανθρώπων.

01 Ιουνίου 2026

Η αμυδρή ελπίδα αφοπλισμού της Τεχνητής Νοημοσύνης

από τον Μαρτσέλο Βενετσιάνι



Η πρώτη εγκύκλιος του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ ήταν υπάκουη και προβλέψιμη , απαραίτητη και μάταιη. Αλλά ιερή και απαραβίαστη. Προτείνει τον αφοπλισμό της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά η Εκκλησία, από την πλευρά της, είναι αφοπλισμένη. Δεν έχει τη δύναμη να περιορίσει και να καθοδηγήσει την τεχνολογία. Προτρέπει, κηρύττει και δεν μπορεί να κάνει τίποτα άλλο.
Ωστόσο, αν η Εκκλησία και ο Πάπας δεν το κάνουν, ποια άλλη ηθική και πνευματική εξουσία είναι ικανή να εκφράσει αυτή την ειλικρινή ανησυχία, να διαφυλάξει την ανθρωπότητα στο όνομα της θεϊκής της έμπνευσης;


Απευθύνεται σε όλη την ανθρωπότητα και στο όνομα αυτών των δύο δισεκατομμυρίων ανθρώπων που, με διάφορους τρόπους, ζουν στον Χριστιανισμό. Δεν υπάρχουν άλλες.Έχω διαβάσει ολόκληρη την εγκύκλιο. Δεν ήμουν ικανοποιημένος με περιλήψεις, αποσπάσματα και τίτλους, και δεν το έκανα από τσιγκουνιά ή ακρίβεια, αλλά επειδή πίστευα ότι το θέμα, η πηγή και τα ερωτήματα που εγείρει άξιζαν προσοχής. Αυτό συνέβαινε, ακόμη και σε αποσπάσματα όπου ήταν εύκολο να προλάβει κανείς το κείμενο. Τώρα σας προσφέρω μια σχολιασμένη περίληψη.

Καταρχάς, η αντίθεση που αποτελεί τη βάση της Magnifica Humanitas βρίσκεται ανάμεσα στη Βαβέλ, με τον πύργο της δύναμης και της υπερηφάνειας, και την Πόλη του Θεού, την civitas dei του Αυγουστίνου, το χριστιανικό ιδανικό. Κάθε εποχή, λέει ο Πάπας, διακινδυνεύει το απάνθρωπο. Είναι αλήθεια, αλλά αυτή είναι η πρώτη εποχή στην οποία έχουμε τα μέσα, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, να αντικαταστήσουμε το ανθρώπινο, το θείο και τη φύση με την τεχνολογία, το ανδροειδές και το τεχνητό. Είμαστε κοντά στο σημείο χωρίς επιστροφή. Διακινδυνεύουμε να ατροφήσουμε τις βασικές ανθρώπινες ικανότητές μας για να την κατανοήσουμε. Όχι πλέον απλώς απάνθρωπο, αλλά στο μονοπάτι πέρα ​​από το ανθρώπινο.

Ο Λέων ΙΔ΄ ανακαλεί ολόκληρη την παράδοση της Εκκλησίας, ξεκινώντας από τον Αυγουστίνο και τον Θωμά. Και στην εποχή μας, ξεκινά με το Rerum Novarum του προκατόχου του Λέοντα ΙΓ΄, ο οποίος ασχολήθηκε με τις καινοτομίες της εποχής του και ίδρυσε το κοινωνικό δόγμα της Εκκλησίας. Αλλά στη συνέχεια περικλείει στο βλέμμα του όλη την ιστορία που ακολούθησε, τους πάπες της, τις εγκυκλίους τους, τη Σύνοδο. Ο Λέων ΙΔ΄ είναι ο πάπας της συνέχειας με τον Ράτσινγκερ, με τον Φραγκίσκο και με ολόκληρη την Εκκλησία.

28 Μαΐου 2026

Οι 42.000 λέξεις του Πάπα για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο Πάπας προειδοποιεί για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης σε μία εγκύκλιο 42.300 λέξεων. Το κείμενο σηματοδοτεί μια δυναμική παρέμβαση του προκαθήμενου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την κατάχρηση της τεχνητής νοημοσύνης


Πηγή REUTERS/Guglielmo Mangiapane

ΟΠάπας Λέων ΙΔ΄ παρουσίασε σήμερα μία εγκύκλιο με το όραμά του και τις προειδοποιήσεις του για το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης, ζητώντας από τους ηγέτες διεθνώς να προστατεύσουν την ανθρωπότητα από τις δυνητικά αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις της ΑΙ.

Η τοποθέτηση του Ποντίφικα ήρθε με τη μορφή παπικής εγκυκλίου, δηλαδή ανοικτής επιστολής προς «όλους τους ανθρώπους με αγαθές προθέσεις». Στο εκτενές κείμενο (που ξεπερνά τις 42.300 λέξεις), περιγράφει την επιδίωξή του να διαφυλάξει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε μια εποχή όπου η τεχνολογία απειλεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο σε πλήθος επαγγελματικών και κοινωνικών ρόλων.

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ παρουσίασε την εγκύκλιο μαζί με τον Κρίστοφερ Ολά, συνιδρυτή της Anthropic, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, σε μια συμβολική κίνηση διαλόγου ανάμεσα στον πνευματικό και τον τεχνολογικό κόσμο.

Πάπας Λέων: Οχι στα κηρύγματα με βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης

Τονίζοντας πως «η τεχνολογία δεν πρέπει να θεωρείται “αδιακρίτως” δύναμη εχθρική προς την ανθρωπότητα», υπογράμμισε πως «η επιδίωξη για μεγαλύτερα κέρδη δεν μπορεί να δικαιολογεί επιλογές που κοστίζουν συστηματικά θέσεις εργασίας».

Μεταξύ άλλων, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ζητά:

ρυθμιστικούς κανόνες για τις εταιρείες που ηγούνται της ανάπτυξης της ΑΙ,
προστασία και επανεκπαίδευση των εργαζομένων των οποίων οι θέσεις απειλούνται,
εκπαίδευση των μαθητών ώστε να ακονιστεί η κριτική τους σκέψη απέναντι στην τεχνολογία,
μέτρα προστασίας των παιδιών από βίαιο, σεξουαλικό ή και ψευδές περιεχόμενο που παράγεται από ΑΙ,

09 Μαΐου 2026

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή.

Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).



Κεφάλαιο 1.

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας. Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!