🔴ΟΙ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ - 📍Βασίλης Ασημακόπουλος

✔️Στον Γιώργο Σαχίνη προσκαλεσμένος ο Βασίλης Ασημακόπουλος  συζητούν για το νέο του βιβλίο, 

"Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη από τον 19ο στον 21ο αιώνα" 

των εκδόσεων Παπαζήση όπου πραγματεύεται την πορεία των κομμάτων της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας μέσα από τις τέσσερις περιόδους εξέλιξής της. 

•Α΄ περίοδος 1889-1914: Κλασική-ιστορική μαρξιστική σοσιαλδημοκρατία. 

•Β΄ περίοδος 1918-1939: Εξελικτική μαρξιστική σοσιαλδημοκρατία. 

•Γ΄ περίοδος 1945-1989: Αναθεωρητισμός και παραδοσιακή μη μαρξιστική σοσιαλδημοκρατία. 

•Δ΄ περίοδος 1990-2010: Νέος αναθεωρητισμός και νέα σοσιαλδημοκρατία. 

✔️Πώς αυτή μεταμορφώνεται μετά το Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Οκτωβριανή Επανάσταση στην πρώτη της πορεία, αλλά και μεταξύ της 2ης και 3ης περιόδου όταν μεσολαβεί ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, ή μεταξύ της 3ης και 4ης περιόδου όπου μεσολαβεί η καιτάρρευση των καθεστώτων του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» και το τέλος του «Ψυχρού Πολέμου». 

Β. Ασημακόπουλος: Τρεις αιώνες σοσιαλιστές και τα κοινωνικά προτάγματα σήμερα

Ο Βασίλης Ασημακόπουλος νομικός του Εργατικού Δικαίου και διδάσκων στα Τμήματα Κοινωνικής Πολιτικής και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, μιλάει στον 98.4 με αφορμή το νέο του βιβλίο «Οι σοσιαλιστές στην Ευρώπη από τον 19ο στον 21ο αιώνα», το οποίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήσης. 

Βασίλης Ασημακόπουλος: «Προϋπόθεση ύπαρξης της Αριστεράς η σύγκρουση όχι η διαχείριση»

6 Ιουνίου, 2026

Συνέντευξη στον Νίκο Δαμιανάκη

Οι μετασχηματισμοί των κομματικών συστημάτων, η κρίση πολιτικής εκπροσώπησης και η αναζήτηση νέων κοινωνικών και πολιτικών συμμαχιών επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα για τη φυσιογνωμία και τις προοπτικές της Κεντροαριστεράς.

Το Kommon προσεγγίζει αυτή τη συζήτηση με μια σειρά συνεντεύξεων που θα επιχειρήσουν να αναλύσουν το παρελθόν και το μέλλον της Αριστεράς.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Βασίλης Ασημακόπουλος, δικηγόρος-πολιτικός επιστήμονας, διδάσκων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης επιχειρεί να προσεγγίσει αυτά τα ζητήματα μέσα από μια ιστορική και πολιτική και επιστημονική οπτική, συνδέοντας την ελληνική εμπειρία με τις ευρύτερες εξελίξεις της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας.

Ο Β. Ασημακόπουλος προσεγγίζει την πορεία του ΠΑΣΟΚ και της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας μέσα από μια ιστορική και συγκριτική οπτική, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές φάσεις εξέλιξης της σοσιαλδημοκρατικής παράδοσης από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Υποστηρίζει ότι η ελληνική περίπτωση δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά ιδιαίτερη εκδοχή μιας ευρύτερης διαδικασίας κρατικοποίησης και θεσμικής ενσωμάτωσης των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων στις κυρίαρχες δομές διακυβέρνησης.

Στη συνέντευξη αναλύει τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης, του ψηφιακού μετασχηματισμού και της αποδυνάμωσης των παραδοσιακών συλλογικών ταυτοτήτων στη λειτουργία των κομμάτων της κεντροαριστεράς. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η ανασυγκρότηση ενός νέου προοδευτικού πολιτικού μπλοκ δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά σε πολιτικές αναδιανομής ή σε επικοινωνιακές ανασυνθέσεις, αλλά προϋποθέτει ένα συνολικό σχέδιο για την παραγωγή, τους θεσμούς, την εθνική στρατηγική, τη δημογραφία, το περιβάλλον και τη θέση της χώρας στον διεθνή καταμερισμό ισχύος.

Η συνέντευξη έχει ιδιαίτερη αξία επειδή αντιμετωπίζει τη συζήτηση για την Κεντροαριστερά όχι ως ζήτημα εκλογικής τακτικής αλλά ως πρόβλημα ιστορικής στρατηγικής.
Ο Β. Ασημακόπουλος επιχειρεί να συνδέσει τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις με τις βαθύτερες μεταβολές του κομματικού συστήματος, των κοινωνικών συμμαχιών και της διεθνούς πολιτικής οικονομίας. Η ανάλυσή του θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τη σχέση μνήμης, πολιτικής ευθύνης και προγραμματικής ανασυγκρότησης, τα οποία δύσκολα μπορούν να παρακαμφθούν από οποιαδήποτε συζήτηση για το μέλλον του προοδευτικού χώρου.

Ποιος ήταν ο ξεχωριστός Τζέημς Πέτρας

25/02/2026

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Υπήρξε ένας σημαντικός μαρξιστής και μάχιμος διανοούμενος του καιρού μας. Έχοντας γεννηθεί στις ΗΠΑ, από Έλληνες γονείς από την Λέσβο, μετανάστης 2ης γενιάς. Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Ανάπτυξης στο State University of New York, Binghamton. Άρθρα του έχουν δημοσιευθεί μεταξύ άλλων στα περιοδικά Μonthly Review, New Left Review, Le Monde Diplomatique. Με τροτσκίζουσα ιδεολογική καταγωγή, περνά στο νεομαρξιστικό ρεύμα μητρόπολη-περιφέρεια τη δεκαετία του ’60, στη θεωρία της εξάρτησης, στη σχολή του ανεξάρτητου σοσιαλιστικού περιοδικού Μonthly Review (Πωλ Σουήζυ, Πώλ Μπαράν, Σαμίρ Αμίν, Αντρέ Γκούντερ Φρανκ, Κώστας Βεργόπουλος).

Στο σημείο αυτό μπορεί να ανιχνευθεί μια αντίστοιχη ιδεολογική διαδρομή με εκείνη του Ανδρέα Παπανδρέου και ίσως αυτό να ήταν ένα επιπλέον στοιχείο που τους έφερνε κοντά. Ο Πέτρας ανήκε στην παράδοση του κριτικού μαρξισμού, όπως ιδίως αυτός διαμορφώθηκε στα κινήματα του “παγκόσμιου 68”, διατηρώντας και τις δύο αυτές ιδιότητες στην ενότητά τους και μετά τους “σεισμούς του ‘89”, επικαιροποιώντας διαρκώς την ιδεολογικο-πολιτική του ταυτότητα μέχρι το τέλος της ζωής του, σταθερά σε αντιιμπεριαλιστική και ταξική οπτική.

Μολονότι πανεπιστημιακός, δεν τον χαρακτήριζε ο “ακαδημαϊσμός”. Απεναντίας η πολιτική-κινηματική του δραστηριοποίηση, αποτέλεσε ένα σταθερό στοιχείο που εγγράφεται στις αναλύσεις του, καθιστώντας αυτές ιδιαίτερα διεισδυτικές σε πολλά σημεία λόγω ακριβώς της κοινωνικής του γείωσης.

Η διαδρομή του, χαρακτηρίζεται από τη μελέτη και την ενεργό συμμετοχή του σε εγχειρήματα σοσιαλιστικής μετάβασης, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Νότια Αμερική. Είναι στη Χιλή την περίοδο του Σαλβαδόρ Αλιέντε, 1970-1973, κινούμενος μεταξύ του σοσιαλιστικού κόμματος και του MIR (Κίνημα Επαναστατικής Αριστεράς), στο πλαίσιο της Λαϊκής Ενότητας και ειδικότερα βρίσκεται στο Σαντιάγο την 11η Σεπτεμβρίου 1973, ημέρα του πραξικοπήματος και δολοφονίας του Αλιέντε. Θα έχει παρουσία και στο εγχείρημα της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας του Ούγκο Τσάβες την 1η δεκαετία του 21ου αιώνα.

Τζέημς Πέτρας και ΠΑΣΟΚ

Ήταν δικτάτορας ο Καποδίστριας;

8/01/2026

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε τη “στιγμή Ιωάννη Καποδίστρια” μέσα από τα αναλυτικά εργαλεία της χαρισματικού τύπου εξουσίας, του κόμματος στελεχών και των διαιρετικών τομών. Στο δεύτερο μέρος, θα εξετάσουμε την κατηγορία περί “δικτάτορα”.

Ένα από τα στοιχεία που επικεντρώνεται η διαπάλη γύρω από την περίοδο της “καποδιστριακής πολιτείας” είναι ο χαρακτηρισμός του Καποδίστρια ως “δικτάτορα”, με όλη την αρνητική ιστορική φόρτιση που εμπεριέχει ο όρος και της “καποδιστριακής πολιτείας” ως αυταρχικού ή και τυραννικού καθεστώτος. Ας σημειωθεί ότι τόσο η δικτατορία της 4ης Αυγούστου (1936-1941), όσο και η δικτατορία των συνταγματαρχών (1967-1974) επιχειρούν να οικειοποιηθούν αυτή την ερμηνευτική θεώρηση της “καποδιστριακής πολιτείας”.

Πρόκειται για ανιστορικούς χαρακτηρισμούς, οι οποίοι στη βάση του πραγματικού στοιχείου της προσωρινής αναστολής του Συντάγματος της Τροιζήνας, ήδη από την αφετηρία της καποδιστριακής διοίκησης, προβάλλουν μια ιδεολογικού χαρακτήρα κριτική, υποβαθμίζοντας πλήρως τις συνθήκες της περιόδου. Ο Καποδίστριας έχοντας την παιδεία/πολιτική κουλτούρα αλλά και πλούσια εμπειρία, αντιλήφθηκε αμέσως ότι έπρεπε να υπερβεί το καθεστώς “πολυαρχίας” και της εξασθενημένης θέσης της εκτελεστικής εξουσίας, όπως είχαν θεσμοποιηθεί και στα τρία Συντάγματα της Επανάστασης (1822, 1823, 1827), προκειμένου να ολοκληρωθεί επιτυχώς η Ελληνική Επανάσταση και να συγκροτηθεί σύγχρονο κράτος

Δεν ήταν αντιδημοκρατικός, καθώς προχώρησε σε εκλογές τον Μάιο 1829 για την ανάδειξη της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης, όπου οι “καποδιστριακοί” πλειοψήφησαν. Στο σημείο αυτό η διαμάχη με τους φιλελεύθερους-ολιγαρχικούς για το ζήτημα του καθολικού ή περιορισμένου εκλογικού δικαιώματος (των ανδρών), που δεν αποτέλεσε ως προς την οργάνωση της εκλογικής διαδικασίας τη μόνη αντίθεση, μπορεί να ενταχθεί ως εξαιρετικά σύντομο χρονικά αλλά δηλωτικό συμβάν της μεγάλης διαπάλης που διαπέρασε τις ευρωπαϊκές κοινωνίες του 19ου αιώνα για το καθολικό εκλογικό δικαίωμα.

Πως ο Καποδίστριας προσπάθησε να δημιουργήσει σύγχρονο κράτος

07/01/2026

ΑΠΕ-ΜΠΕ/NOVA TELECOMMUNICATIONS/Leonidas Zarkos

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή “Καποδίστριας”, είχε ως αποτέλεσμα να επαναφέρει μια πλατιά συζήτηση για τον Καποδίστρια. Το γεγονός αυτό αντανακλάται με τη σειρά του στην ιδιαίτερα αυξημένη προσέλευση του κοινού στις κινηματογραφικές αίθουσες. Το στοιχείο τούτο, που επιβραβεύει το εγχείρημα του Σμαραγδή, συνιστά, κατά τη γνώμη μου, το σημαντικό γεγονός και όχι το δευτερεύουσας σημασίας στοιχείο των αδυναμιών της ταινίας.

Εκείνο που ενδεχομένως χρειάζεται είναι μια ερμηνεία για το σημαντικό. Γιατί μια διαδρομή ενός πολιτικού προσώπου, πριν από 200 χρόνια, προκαλεί τόσο έντονο ενδιαφέρον, συγκινώντας ταυτόχρονα ένα μεγάλο μέρος της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα, πρέπει να συμπεριλάβει μια διάσταση ιστορική και μια σύγχρονη και αυτό θα επιχειρηθεί στο παρόν άρθρο, που είναι χωρισμένο σε δύο μέρη.

Η στιγμή “Ιωάννης Καποδίστριας” εκτυλίσσεται στο ιστορικό πλαίσιο του καταλυτικής σημασίας γεγονότος του σύγχρονου πολιτικού των βίου των Ελλήνων, με εκείνον στη θέση του πρωταγωνιστή. Η 3η δεκαετία του 19ου αιώνα, μέσα από μία επαναστατική διαδικασία, οδηγεί στην κρατογένεση, στην ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους. Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, στις 27-9-1831, αποτυπώνει την αδυναμία των επαναστατημένων Ελλήνων να αυτοκυβερνηθούν, θεμελιώνοντας ταυτόχρονα ένα από τα δομικά στοιχεία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, που είναι ο εξαρτημένος χαρακτήρας του, μέσα στην κίνηση της διεθνούς ενσωμάτωσής του ως κυρίαρχου-κυριαρχούμενου.

Η “καποδιστριακή περίοδος 1828-1831”, μπορεί να διαβαστεί στην ιστορικότητά της και μέσα από τα αναλυτικά εργαλεία της κοινωνιολογίας, της πολιτικής επιστήμης, της πολιτικής κοινωνιολογίας. Ειδικότερα της χαρισματικού τύπου εξουσίας, του κόμματος στελεχών, των διαιρετικών τομών. Μια πρώτη προσέγγιση με αυτή την οπτική είχα επιχειρήσει στο κείμενο Η επανάσταση του 1821 και η στιγμή Ιωάννη Καποδίστρια, στο αφιέρωμα του ηλεκτρονικού περιοδικού e-Δίαυλος, “1821-Η Ελληνική Επανάσταση“, τχ 27ο/2021.

Ατελέσφορος εκσυγχρονισμός, Κώστας Σημίτης και η εποχή του

Οι Εναλλακτικές Εκδόσεις πραγματοποίησαν την Τρίτη 11 Νοεμβρίου 2025 παρουσίαση του βιβλίου του Γιώργου Καραμπελιά:

Ατελέσφορος εκσυγχρονισμός, Κώστας Σημίτης και η εποχή του

Μίλησαν οι:
– Άγγελος Συρίγος, Βουλευτής, Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου
– Παναγιώτης Λιαργκόβας, καθηγητής Οικονομικών και πρόεδρο ΚΕΠΕ
– Μελέτης Μελετόπουλος, Συγγραφέας, Δρ. Κοινωνιολογίας
– Βασίλης Ασημακόπουλος, συγγραφέας, δικηγόρος – πολιτικός επιστήμονας

Γιώργος Κασιμάτης, 1932-2025

 Αποχαιρετισμός από Βασίλη Ασημακόπουλο και Δημήτρη Μπελαντή 

  Γεωργιος Κασιμάτης ( 1932- 2025) - in memoriam 

του Δημήτρη Μπελαντή

Απεβίωσε ο σπουδαίος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στην Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών  επί πολλά έτη Γιώργος Κασιμάτης. Υπηρξε αγαπημένος μας δάσκαλος για πολλά έτη στην Νομική Αθηνών, μετείχε στην τριμελή και μετά επταμελή  επιτροπή υποστήριξης της  διδακτορικής διατριβής μου, με τίμησε προσωπικά και ως μαθητή του αλλά και με την προσωπική  φιλία του.Δεν θα ξεχάσω ακόμη την μεγάλη προσωπική  συμβολή του στην διαδικασία έκδοσης της διδακτορικής μου διατριβής από τον εκδοτικό οίκο " Δίκαιο και Οικονομία" το 1997, από την σειρά του Ινστιτούτου Συνταγματικού Δικαίου, που τότε διεύθυνε, την οποίαν και προλόγισε με εξαιρετικό τρόπο.

Ο Γιώργος Κασιμάτης όπως και ο Αριστόβουλος Μάνεσης, και λίγοι άλλοι ακόμη δάσκαλοι μας, υπήρξαν εμβληματικές φυσιογνωμίες του Δημοσίου Δικαίου και της διδασκαλίας του δικαίου γενικότερα στον εικοστό και εικοστό πρώτο αιωνα. Ο Κασιμάτης υπήρξε ένας βαθια πολιτικός στην σκέψη και στην πράξη του συνταγματολόγος, και στα γραπτά του και στην δράση  του.Δεν ήταν ποτέ με την στείρα θεώρηση του πολιτικά  και αξιολογικα  ουδέτερου  κλασσικού νομικού θετικισμού - τελείως άλλο πράγμα η θεωρία του κοινωνιολογικου θετικισμού. Υπηρξε, όπως είναι γνωστό,  ο βασικός  νομικός σύμβουλος του Ανδρέα Παπανδρέου σε μια κρίσιμη για την χώρα περίοδο, όπως πχ κατά την Αναθεώρηση Συνταγματος  του 1986, εδωσε μεγάλες μάχες για την  ανεξαρτησία της Κύπρου και κατά του αποικιακού Σχεδίου Ανάν, και ακόμη παραπάνω ήταν από τα κεντρικά πρόσωπα που πολιτικά και νομικά αντιτάχθηκαν  συστηματικά στα Μνημόνια ήδη από την αρχή.Το βιβλίο του κατά της νομιμότητας των Δανειακών Συμβάσεων και του Πρώτου Μνημονίου   το 2010 θα μείνει ένα κλασσικό στο είδος του επιστημονικό  " Κατηγορώ" της σύγχρονης Ελλαδας κατά της δουλοπαροικίας χρέους, μνημείο τεκμηριωμένης νομικά και ανεξάρτητης πολιτικά σκέψης .Όταν μιλουσαν και έγραφαν έτσι λίγοι σχετικά νομικοί υπό τον " φόβο των Ιουδαίων".

Η συζήτηση στο ΠΑΣΟΚ για έναν άλλο δρόμο

Ήταν μονόδρομος η προσφυγή του ΓΑΠ στο ΔΝΤ;

«Γιατί όλοι ξέρουμε τις συνέπειες για το λαό από τις νεοφιλελεύθερες συνταγές που επιβλήθηκαν σε όσες χώρες παρενέβησαν οι διεθνείς οργανισμοί.

Έτσι, με πλήρη συναίσθηση των ευθυνών μας, απέναντι στον ελληνικό λαό, είμαστε υποχρεωμένοι να πάρουμε μια σειρά γενναίες οικονομικές αποφάσεις, που είναι όμως, δικής μας επιλογής, για να εξυγιάνουμε αποφασιστικά την οικονομία μας και ειδικότερα το ισοζύγιο πληρωμών.

Αυτό γίνεται σήμερα, για να μη βρεθούμε στην ανάγκη αργότερα να χάσουμε τη δυνατότητα εθνικών επιλογών για τη λύση των προβλημάτων μας»

Ανδρέας Παπανδρέου, 12-10-1985

Στο ΠΑΣΟΚ παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, φαίνεται αρκετοί να επιμένουν στην αυτοδικαίωση και στην γραμμή των μνημονίων.


Με αφορμή τις αναφορές του Νίκου Χριστοδουλάκη
για τον "άλλο δρόμο" και τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν ο Βασίλης Ασημακόπουλος αναφέρεται σε κείμενό του στο sllpres:

"..Η γραμμή της “μνημονιακής αυτοδικαίωσης”, σε συνδυασμό με τη δίδυμη αδελφή της για τον “λαϊκισμό των Πλατειών”, αναπαράγουν το τραύμα, συμβάλλοντας στην παρατηρούμενη στασιμότητα του ΠΑΣΟΚ.

Το εμποδίζουν να επικοινωνήσει με κοινωνικά ακροατήρια, να ανακτήσει δηλαδή στοιχεία του πολυσυλλεκτικού του χαρακτήρα... "

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης όπως αναφέρει στο κείμενό του ο Βασίλης Ασημακόπουλος είχε προειδοποιήσει:

«Προπαγανδίζουν – δεν πρόκειται για λόγο – ότι εντάσσεται [ενν: η Ελλάδα] στην ΟΝΕ.

Δια μέσου όμως ενός άλλου δρόμου, που δείξαμε χρόνια πριν, αναπτυξιακού και επόμενα δίκαιου κοινωνικά, θα μπορούσε να είχε ενταχθεί ήδη, χωρίς τον κίνδυνο να εξέλθει ή να είναι εύκολα εκβιάσιμος υπότροφός της. […]

Οι εξωτερικοί δανειστές διαφόρων μορφών, η απειλή πολέμου και όχι η ελεύθερη λαϊκή θέληση θα αποφασίζουν πώς και από ποιον θα κυβερνάται η χώρα»

Απόσπασμα από το κείμενο αποχώρησης του Μιχάλη Χαραλαμπίδη από το ΠΑΣΟΚ, στο 5ο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ (Μάρτιος 1999).

Περιλαμβάνεται στο βιβλίο του, “Το Σχέδιο μας για την Ελλάδα. Ελάτε στην πολιτική” (Γόρδιος, 2000).

_____***_____

Η συζήτηση στο ΠΑΣΟΚ για έναν άλλο δρόμο

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

«Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, που είναι τόσο ευαίσθητη σε θέματα που αφορούν την εθνική μας ανεξαρτησία, δεν είναι δυνατόν να διακινδυνεύσει, έστω και στο παραμικρό, μια τέτοια εξέλιξη. Γιατί, πέρα από το θέμα αρχής, που συνδέεται με τον περιορισμό της εθνικής ανεξαρτησίας που θα ακολουθούσε μια υπερχρέωση της χώρας, υπάρχει και σοβαρή ιδεολογική αντίθεση με το είδος της οικονομικής πολιτικής που επιβάλλεται από τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς σε τέτοιες περιπτώσεις…»

Βασίλης Ασημακόπουλος:« Μιχάλης Χαραλαμπίδης: Το Ποντιακό ως πολιτικό και επιστημονικό ζήτημα. Η σημασία της 19ης Μαϊου »

Ημερίδα «Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού : Μνήμη, αναγνώριση και στρατηγική»*.

 ΕΚΠΑ-Αμφ. Ιωάννης Δρακόπουλος- 5 Μαϊου 2025

Διοργανωτές : Σύλλογος Ποντίων Φοιτητών Νομού Αττικής

  « Μιχάλης Χαραλαμπίδης: Το Ποντιακό ως πολιτικό και επιστημονικό ζήτημα. Η σημασία της 19ης Μαϊου »

του Βασίλη Ασημακόπουλου [1]

         

Ευχαριστώ από καρδιάς τους διοργανωτές, τον Σύλλογο Ποντίων Φοιτητών Νομού Αττικής γι’ αυτήν την εξαιρετικά τιμητική πρόσκληση να συμμετάσχω σε μια ημερίδα με εξαιρετικούς συνομιλητές, που έχουν βαθιά γνώση στο θέμα. Μια ημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη.  

          Είναι πολύ τιμητικό να σε καλούν οι φοιτητές. Είναι πολύ τιμητικό να σε καλούν να μιλήσεις στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι πολύ τιμητικό να μιλάς για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη και το Ποντιακό Ζήτημα. Τιμητικό και συγκινητικό συνάμα.

Θυμάμαι εδώ σ’ αυτό το ίδιο αμφιθέατρο που βρισκόμαστε σήμερα, στις 8 Μαρτίου 1998, ημέρα της γυναίκας, εκδήλωση της Διεθνούς Ένωσης για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών με ομιλητές τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη και Γυναίκες που είχαν υποστεί  οι ίδιες, αλλά και ως μητέρες, σύζυγοι, αδελφές, κόρες, τη βία, τη βαρβαρότητα αυταρχικών-φασιστικών καθεστώτων  στις περιοχές της Νότιας Αμερικής και της Ανατολικής Μεσογείου.   

          Για εμένα όπως και για χιλιάδες άλλους ανθρώπους, που δεν έχουμε την τιμή να είμαστε ποντιακής καταγωγής, το Ποντιακό ζήτημα είναι ταυτισμένο, ενσαρκώνεται στο πρόσωπο και τη διαδρομή, την πολιτική παρέμβαση του Μιχάλη Χαραλαμπίδη.

Πολύ περισσότερο για ανθρώπους που προερχόμαστε από τον κομματικό σχηματισμό του οποίου ο Μιχάλης συνέβαλε από την εποχή της ηλικιακής του νεότητας  - η γνώμη μου είναι ότι παρέμεινε για πάντα νέος - και βγαίνοντας από τον αγώνα κατά της δικτατορίας μέσα από τις γραμμές του ΠΑΚ, στην ίδρυση και συγκρότησή του. Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα. Ακόμα περισσότερο, για ανθρώπους που εντάχθηκαν στο ιδεολογικό ρεύμα που καθοδηγούσε ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης και που τον ακολούθησαν, όταν ο Μιχάλης διαφωνώντας συνολικά πια με την εξέλιξη του κομματικού αυτού σχηματισμού, αποχώρησε, συγκροτώντας την Δημοκρατική Περιφερειακή Ένωση. Ένα σχήμα που αντιμετωπίστηκε με τους όρους της «καρτελοποιημένης πολιτικής» στην Ελλάδα, μια περίοδος  που καθορίστηκε από τη Siemens και το Χρηματιστήριο, για ν’ αναφέρω δύο λέξεις που συμπυκνώνουν το πνεύμα και τις υλικές πρακτικές της εποχής.  Αυτά ως μια κατ’ αρχάς γνωριμία μαζί σας και αυτοπαρουσίαση, αν μου επιτρέπετε,  σε σχέση με τον Μιχάλη.

Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης είναι παιδί δύο επαναστάσεων. Είναι τέκνο των κινημάτων, του πνεύματος του «1968», αφενός στη διάσταση της διανοητικής και κοινωνικής απελευθέρωσης του ανθρώπου από δομές και μηχανισμούς αλλοτρίωσης, εκμετάλλευσης, ετερονομίας.  Αφετέρου στη διάσταση της αμφισβήτησης της παραδοσιακής αριστεράς και της ιχνηλάτησης μιας νέας αριστεράς, στην κατεύθυνση της νεομαρξιστικής θεωρίας της εξάρτησης και των κινημάτων εθνικής απελευθέρωσης των λαών της παγκόσμιας περιφέρειας.

 Είναι επιπλέον τέκνο της Ελληνικής Επανάστασης, της Μεγάλης Ιδέας, της Ποντιακής του καταγωγής, τόσο ως Αντίσταση, όσο και ως προσφυγιά,  της Εθνικής Αντίστασης στα χρόνια της κατοχής,  της αντίστασης ενάντια στη δικτατορία. Είναι δηλαδή τέκνο διαστάσεων και δυναμικών που διαπερνούν το εθνικό, το διεθνές, αλλά και το κοινωνικό γίγνεσθαι. Η διεθνική και εθνική του ταυτότητα είναι σμιλεμένες, οργανικά δεμένες. Πατριώτης και Διεθνιστής. Όπως οργανικά δεμένο στη θεώρηση του Μιχάλη είναι το εθνικό με το κοινωνικό ζήτημα.

Τα σχήματα αυτά συνιστούν θεμέλια στη θεωρητική σκέψη και τον πολιτικό λόγο του Μιχάλη. Αν δεν έχει υπ’ όψιν του κάποιος αυτά, αν δεν εκκινήσει απ’ αυτά, δεν μπορεί κατά τη γνώμη μου να τον κατανοήσει. Και ακόμα περισσότερο δεν μπορεί να κατανοήσει τον τόπο μας, την ιστορική του διαδρομή και εξέλιξη, αλλά και να συμβάλει δημιουργικά και απελευθερωτικά στην πορεία του. Αυτό που ο Χαραλαμπίδης  χαρακτήριζε ως ανάγκη για «αυτόχθονη παραγωγή πολιτικής σκέψης».

Επόμενα και πολύ σημαντικά σημεία είναι τα στοιχεία της πολιτικής πρακτικής του Μιχάλη, στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον λόγο του. Πρόκειται για έναν λόγο με έμφαση στο στοιχείο της μνήμης και των συμβολισμών. Ο ελληνικός πολιτισμός είναι συμβολικός και μνημονικός. Είναι όμως και μια πολιτική παρέμβαση όπου ο λόγος συνδέεται με την πράξη, με το παράδειγμα. Γι’ αυτό και το  ηθικό κύρος του Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Σε μια εποχή υποχώρησης της πολιτικής και των ανθρώπων της, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης διακρινόταν για το ήθος, όχι επειδή το διακήρυσσε. Δεν ήταν ηθικολόγος. Αλλά επειδή το έκανε πράξη, παράδειγμα. Και η πολιτική είναι υπόθεση πράξης, παραδείγματος. Ειδικά σε σχέση με τις νεότερες γενιές.   

Με την έννοια αυτή μπορεί να λεχθεί ότι αν θέλουμε να αναφέρουμε τέσσερις λέξεις που αντιπροσωπεύουν τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη, αυτές είναι :  Η Μνήμη- το Ήθος- το Παράδειγμα- ο Λόγος.

Το Ποντιακό ζήτημα ο Μιχάλης το έβλεπε ως εθνικό, αλλά και ως διεθνές, ευρωπαϊκό, οικουμενικό και ανθρωπιστικό ζήτημα. Στοιχεία, μνήμες και βιώματα που τα είχε από την οικογένειά του και τον τόπο καταγωγής , την Σάντα στον ιστορικό Πόντο, στο προσφυγικό  Αετοχώρι στον Έβρο, την Αλεξανδρούπολη, την Θράκη, τα συγκροτεί σ’ ένα επίπεδο αρχικά πολιτικό και στη συνέχεια θεωρητικό, στην Ιταλία,  στα χρόνια των σπουδών στη Ρώμη και του αγώνα τη δεκαετία 1971-1981. Ειδικότερα στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών, μιας διεθνούς ΜΚΟ που ιδρύθηκε το 1976, με Πρόεδρο  τον Λέλιο Μπάσσο, μια πολύ σημαντική φιγούρα της ιταλικής σοσιαλιστικής αριστεράς και στη συνέχεια τον Γάλλο νομικό Λεό Ματαρασώ, πρόσωπα που αποτελούσαν πηγή έμπνευσης για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη.   

“Εισαι του Ρήγα Φερραίου παιδί” [του Βασίλη Ασημακόπουλου]

Συμπεράσματα 

από το Διήμερο Διαλόγου και Προβληματισμού αφιερωμένο στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη «Είσαι του Ρήγα Φερραίου παιδί!», 28 και 29 Μαρτίου 2025

Τα συμπεράσματα του διημέρου από τον Βασίλη Ασημακόπουλο

Το διήμερο αφιερωμένο στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, που έφυγε από αυτόν τον κόσμο πριν από ένα χρόνο, με τίτλο «Είσαι του Ρήγα Φερραίου παιδί ! », ολοκληρώνεται.

Ευχαριστούμε τους αγαπητούς ομιλητές και τις αγαπητές ομιλήτριες για τη συμμετοχή και τη συμβολή τους στο διήμερο μνήμης. Ευχαριστούμε όλες και όλους εσάς για την παρουσία σας.
Ευχαριστούμε τον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» για την χθεσινή φιλοξενία και ειδικότερα τον Πρόεδρο κ. Βασίλη Κωνσταντινόπουλο και τον Αντιπρόεδρο κ. Μανόλη Χατζηνάκη. Ευχαριστούμε τον Δήμο Καλλιθέας και ειδικότερα τον Δήμαρχο κ. Κώστα Ασκούνη, για την σημερινή φιλοξενία. Αμφότεροι οι χώροι προσφέρθηκαν δωρεάν.

Το διήμερο Διαλόγου και Προβληματισμού «Είσαι του Ρήγα Φερραίου παιδί!» οργανώθηκε από φίλους και συντρόφους του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, ως ένα ελάχιστο χρέος πολιτικό και συνειδησιακό προς έναν διανοούμενο της πολιτικής, τον δάσκαλο και καθοδηγητή μας.

Αυτή ήταν η μία διάσταση.

Η άλλη είναι η εδραιωμένη πεποίθησή μας ότι το σώμα ιδεών, οι αρχές, οι προτάσεις του Μιχάλη Χαραλαμπίδη συγκροτούν ένα ιστορικά δικαιωμένο ερμηνευτικό σχήμα, σε μια περίοδο που έχουν καταρρεύσει πολλές κυρίαρχες συγκυριακά ερμηνείες των ιστορικών διαδικασιών, με τρόπο επώδυνο για την χώρα και τους πολίτες, όπως καταδεικνύουν η χρεοκοπία της χώρας, το τουρκικό πρόβλημα, το ζήτημα των σιδηροδρόμων, για να αναφέρω τρία βασικά θέματα, καθώς επίσης και έναν χάρτη, ένα σχέδιο για το μέλλον, σε μια περίοδο γενικευμένης σύγχυσης, αλλά και ταυτόχρονα συνειδητοποίησης της ανάγκης επανακαθορισμού του πολιτικού και μορφωτικού τοπίου.

Το αποτύπωμα Σημίτη στα Ίμια και στην Μαδρίτη

Λ

ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΒΑΡΔΟΥΛΑΚΗΣ

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Ο πρώην πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ απεβίωσε σε ηλικία 88 ετών αφήνοντας, ένα αναμφισβήτητα ισχυρό, αλλά και αμφιλεγόμενο αποτύπωμα στην μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας. Εμβληματικά στοιχεία εκείνης της περιόδου ήταν η ΟΝΕ, το χρηματιστήριο, η ισχύς των ιδιωτικών ΜΜΕ, η πορεία προς τους Ολυμπιακούς Αγώνες… Όμως, επί θητείας του εκδηλώθηκε και μία νέα αντίληψη στην εξωτερική πολιτική, ειδικά στην σχέση της χώρας μας με την Τουρκία.

Η περίοδος που προηγήθηκε την ανόδου του Κώστα Σημίτη (1989-1995) αποτέλεσε μια προσπάθεια του κόμματος, τόσο επιστροφής σε όψεις του ριζοσπαστικού παρελθόντος στις νέες συνθήκες, όσο και επιβίωσης της “πολιτικής Νταβός”. Από τη μία, το ΠΑΣΟΚ θα αρνούνταν την αναγνώριση άλλων διμερών διαφορών στο Αιγαίο, εκτός της υφαλοκρηπίδας, θα υιοθετούσε το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα για Ελλάδα-Κύπρο και θα αναγνώριζε τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Από την άλλη, στο “πνεύμα Νταβός”, θα αδυνατούσε να ασκήσει το δικαίωμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια (1994), ενώ θα απέσυρε το βέτο στην τελωνειακή σύνδεση ΕΕ-Τουρκίας το 1995.

Ο δυισμός του ΠΑΣΟΚ στην τελευταία κυβερνητική περίοδο του Ανδρέα Παπανδρέου στα ζητήματα αυτά, όπως και οι συνεχείς παρεμβάσεις του αμερικανονατοϊκού παράγοντα υπέρ μιας γραμμής “αναγνώρισης και διευθέτησης των ελληνοτουρκικών διαφορών”, με συνεχείς πιέσεις προς την ελληνική πλευρά, περιγράφεται αναλυτικά στο βιβλίο του Χρήστου Λυμπέρη “1994-1996: Οψόμεθα την αλήθεια καθώς εστί”, Αρχηγού ΓΕΕΘΑ την εποχή εκείνη.

Ως αποτέλεσμα, ο δυισμός του ΠΑΣΟΚ καταγράφεται έντονα στη διαχείριση της κρίσης των Ιμίων (1996) λίγες μέρες μετά την ανάδειξη στην πρωθυπουργία του Σημίτη, κρίση που οδήγησε στην ήττα της ελληνικής πλευράς. Όμως, η προαναφερόμενη κρίση δεν αποτέλεσε επίμαχο σημείο, ούτε διαιρετική τομή στο κεντρικό τουλάχιστον επίπεδο, μεταξύ των δύο ανταγωνιστικών μερίδων της γραφειοκρατίας του ΠΑΣΟΚ που διεκδίκησαν τη διαδοχή στην ηγεσία στο 4ο συνέδριο (1996). Το “όλον” γραφειοκρατικό ΠΑΣΟΚ κινείται στην κατεύθυνση της “πολιτικής Νταβός”. Οι τάσεις που κινούνται στη γραμμή της ριζοσπαστικής εκδοχής του Ανδρέα Παπανδρέου, είτε θα περιθωριοποιηθούν εντός ΠΑΣΟΚ, είτε θα οδηγηθούν στην έξοδο από το κόμμα.

Παρουσίαση του Βασίλη Ασημακόπουλου "Πρώτη φορά Αριστερά" (ΕΣΗΕΑ, 25/12/2024)

Το video της εκδήλωσης 

Στις 25/11/2024 πραγματοποιήθηκε στην ΕΣΗΕΑ  η εκδήλωση-παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Ασημακόπουλου, "Πρώτη Φορά Αριστερά. Αντιθέσεις, αντιφάσεις, εσωτερικές συγκρούσεις στο ΠΑΣΟΚ την περίοδο 1974-1990 και οι βάσεις του πολιτικού μεταμορφισμού του" (Gutenberg 2024). 

Ομιλητές κατά σειρά ήταν οι : 

Νίκος Ανδρουλάκης, Νίνα Κασιμάτη, Κώστας Ελευθερίου, Γιάννης Μαυρής και ο υποφαινόμενος.

 Τη συζήτηση συντόνισε ο Χριστόφορος Σκαμνάκης. 

Την εκδήλωση άνοιξε εκ μέρους των εκδόσεων Gutenberg ο Κώστας Δαρδανός. 

Παύλος Τουμανίδης, 1963-2019

Μου γράφει ότι σήμερα είναι τα γενέθλιά σου Παύλο.

Και προσπαθώ να σκεφτώ τι θα έλεγες για όλα αυτά...

Αλλά μάλλον δε θα έλεγες τίποτα.

Απλά θα γελούσες με εκείνο το γέλιο που έμοιαζε σα βολή κατά ριπάς από ένα παλιό, απάτητο πολυβολείο του Γοργοπόταμου ή του Πενταδάχτυλου...

Όπως τα λέει ο Βασίλης.

Κρίτων Βασιλικόπουλος

_____________________

Βασίλης Ασημακόπουλος 

                          «Κατέβηκε ο Πολύγυρος και γίνηκε λιμάνι, 

                       Λιμάνι κατασκότεινο, στενό, χωρίς φανάρια» 

               

   Νίκος Καββαδίας, Πικρία 

Τι να γράψεις για τον Παύλο. Για τον φίλο μας, τον αδελφό μας, τον σύντροφό μας, που έφυγε, γλίστρησε από κοντά μας μέσα σ’ ένα 6μηνο, χωρίς καλά-καλά να το συνειδητοποιήσουμε. Για έναν άνθρωπο που συνδιαμορφώθηκες, που συζητούσες συχνά και ήταν οι συνομιλίες μια ανάσα ελπίδας στην αέναη προσπάθεια για μια πολιτικά αξιοπρεπή και δημιουργική ζωή, όπως την καταλαβαίναμε, σύμφωνη με τα όνειρα της νιότης, που η ζωή τα γέννησε  και η ίδια  η καθημερινότητα τ’ αλλοιώνει, τα συντρίβει, τα σπρώχνει στη λησμονιά, τα μεταμορφώνει. Ο Παύλος Τουμανίδης ήταν με τη ζωή, το παράδειγμα, το λόγο και την πράξη απέναντι σ’ αυτού του είδους την προσαρμοστικότητα, τις πρακτικές των «πονηρών» και των ιδιοτελών.   

Βλέπω τα μηνύματα που ανταλλάσσαμε στο τηλέφωνο, ακούω τη συνέντευξη που μου είχε δώσει  για τη διατριβή ακριβώς πριν πέντε χρόνια, ανακαλώ στη μνήμη μου το χαμογελαστό μειδίαμά του που εναλλασσόταν με το τρανταχτό και πλατύ γέλιο.  Ευγενέστατος, πάντα διακριτικός, με αδαμάντινο ήθος. Ποτέ επιθετικός, ουδέποτε προσβλητικός. Τα τελευταία χρόνια ήταν λίγο μελαγχολικός.  Με γνώσεις, υψηλές διανοητικές συνθετικές ικανότητες, αυθεντική λαϊκότητα, πηγαίος. Αστείρευτη πηγή ιστορικών γνώσεων και μνήμης κομματικών μετασχηματισμών. Εξαιρετικά μελετηρός. Στο νοσοκομείο την Κυριακή, διέκρινα δίπλα στο κρεβάτι του το βιβλίο Τα μονοπάτια του κεφαλαίου, του Αρίγκι. Οπότε τα προσωπικά θα εναλλάσονται με τα πολιτικά και ας μου συγχωρέσετε τη σχετική απειθαρχία. 

 

Βαθιά Πολιτικός άνθρωπος ο Παύλος. Μέχρι τις τελευταίες του στιγμές. Με στράτευση μακράς πνοής. Ορισμένα στοιχεία μιας πλούσιας κομματικής με πολιτικο-οργανωτικά αλλά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά βιογραφίας. 

Βυρωνιώτης, με μικρασιατική-ποντιακή καταγωγή από πατέρα και μητέρα από την Μυτιλήνη. Εντάσσεται στο ΠΑΣΟΚ από μαθητής και ειδικότερα στην ΠΑΜΚ το 1978 και στη συνέχεια στην καθοδήγησή της. Στην Επιτροπή Νεολαίας από το 1980 έως το 1984, ενώ αρχές της δεκαετίας του ‘80 έκανε το φοιτητικό πέρασμα από την ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ. Πάντα τοποθετημένος στην αριστερή πτέρυγα του ΠΑΣΟΚ, τη σοσιαλιστική-αντιιμπεριαλιστική, πλησιέστερα στο ρεύμα των «Ιταλών». Απέναντι στη γραμμή της 9ης συνόδου της ΚΕ (1982) περί του εφικτού- αναγκαίου - επιθυμητού, αλλά υπέρ της 5ης συνόδου (1979) για τη μαζική πρωτοπόρα οργάνωση. Αυτή ήταν και αναδρομικά μια «απόκλιση» από τη θέση του ρεύματος «Ιταλών». Ο Παύλος έβλεπε πιο πολύ έναν δυνατό ρόλο του κόμματος, με δημοκρατική βέβαια λειτουργία. Αισθανόταν κοντά στη γραμμή του ΑΣΚΕ, ενώ διάβαζε τον προβληματισμό του Φυλλαδίου τη δεκαετία του ’80. Την περίοδο 1992-1996 διετέλεσε μέλος της παλιάς Β1 Ν.Ε. ΠΑΣΟΚ, ενώ την περίοδο 1996-1999 ήταν Γραμματέας Τ.Ο. ΠΑΣΟΚ Βύρωνα. 

 Μετά την παράδοση Οτζαλάν το 1999, αποχωρεί από το ΠΑΣΟΚ και συμμετείχε στη συγκρότηση της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης (Χαραλαμπίδης) οπότε και ήταν υποψήφιος στις εκλογές στη Β΄ Αθηνών. Στη συνέχεια εντάχθηκε στο ΔΗΚΚΙ όπου εκλέχθηκε μέλος της Κ.Ε. και του Π.Σ. Ο Πέτρος Κονταρίνης ήταν ένας από τους στενότερους φίλους και συντρόφους στο ΔΗΚΚΙ. Στα χρόνια μετά το 2010 και ως μέλος του ΔΗΚΚΙ μετείχε ενεργά στο αντιμνημονιακό κίνημα, στη συγκρότηση ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ και του ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ στη συνέχεια. Αποχωρεί το 2015, ακολουθώντας το ΔΗΚΚΙ στη Λαϊκή Ενότητα. Μετείχε ενεργά σε κινήσεις πολιτών, ενάντια στο Σχέδιο Ανάν, κατά των Ολυμπιακών Αγώνων, στο Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης Γερμανικών οφειλών. υποστηρικτής της Συρίας και διαχρονικά των Παλαιστινίων, των Κούρδων, των αγωνιζόμενων λαών, των εθνικοαπελευθερωτικών-αντιιμπεριαλιστικών κινημάτων. Κοντά σε όλες τις κινήσεις τις ιδεολογικο-πολιτικά πασοκοπροερχόμενες, παλαιότερα στο Νέο Αγωνιστή, πρόσφατα στην πρωτοβουλία της 14ης Μαϊου. Παρακολουθούσε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το Άρδην και τον Γιώργο Καραμπελιά, ενώ διάβαζε σε τακτική βάση τον Δρόμο της Αριστεράς και ήταν κοντά στις αναλύσεις του χώρου της ΚΟΕ. 

Η ΡΕΥΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ο Γιώργος Παπαϊωάννου συζητά με τον Βασίλη Ασημακόπουλο, δικηγόρο-πολιτικό επιστήμονα και τον Δημήτρη Γιαννάτο, κοινωνιολόγο. Παρεμβαίνουν ο Χάρης Μαντινιώτης, οικονομολόγος και ο Ερρίκος Φινάλης, δημοσιογράφος, αναλυτής διεθνών θεμάτων

Ένας μικρός αποχαιρετισμός στον Χρήστο Γιανναρά

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Ο Χρήστος Γιανναράς υπήρξε ένας πολύ σημαντικός διανοούμενος-πνευματικός άνθρωπος της Εκκλησίας, του ελληνορθόδοξου χώρου, του Ελληνισμού ως «ιδιαίτερος τρόπος του βίου», όπως συνήθιζε να λέει-διατυπώνει. Ο Χρήστος Γιανναράς ήταν από τους πανεπιστημιακούς, που το έργο του βγήκε από τα ακαδημαϊκά τείχη και διαχύθηκε στην κοινωνία.

Λειτούργησε περισσότερο ίσως ως δημόσιος διανοούμενος ενός πολιτισμικού –όχι πολιτικού– ρεύματος. Το διανοητικό του έργο είχε θερμούς υποστηρικτές και αντίστοιχα εχθρούς ή αντιπάλους. Προσωπικά μιλώντας, προς τα τέλη της δεκαετίας του 1990 στις αναζητήσεις τότε απέναντι στο κυρίαρχο –καθεστωτικό– ρεύμα του “εκσυγχρονισμού” ήρθα σε επαφή με τη γραμμή και τη γραφή του Χρήστου Γιανναρά. Διάβασα εκείνα τα χρόνια, το “Ορθοδοξία και Δύση στη Νεώτερη Ελλάδα”, το “Καταφύγιο Ιδεών”, ένα μικρό μέρος της αρθρογραφίας του και λίγα χρόνια αργότερα την “Απανθρωπιά του δικαιώματος”.

Συνεπώς δεν γνωρίζω καλά και επαρκώς το έργο του. Υπάρχουν άλλοι σαφώς καταλληλότεροι να μιλήσουν γι’ αυτό. Ορισμένα βασικά σημεία του σχήματος Γιανναρά, όπως τα κατανόησα. Στοχαστής της “μακράς διάρκειας” του Ελληνισμού, ιδιαίτερη σημασία έδινε στην υστεροβυζαντινή περίοδο. Παρά την αντίθεσή του στην υλιστική φιλοσοφία και θεωρία, κατανοεί τον Ελληνισμό κοινωνιοκεντρικά. Στο σημείο αυτό εντοπίζει την αντίθεση προς τη Δύση, τον δυτικό πολιτισμό, την ατομοκεντρική θεώρηση. Γι’ αυτό και η διαφωνία του με την επικρατούσα θεώρηση του ελληνικού πολιτισμού ως θεμελίου της συγκρότησης των δυτικών κοινωνιών της νεωτερικότητας, νομίζω ήταν απόλυτη.


Έβλεπε περισσότερο μια ασυμβίβαστη πάλη μεταξύ κοινωνιοκεντρικού-ατομοκεντρικού, προσώπου-ατόμου, κοινωνίας-κράτους. Είναι χαρακτηριστική η αντίθεσή του στην κρατική εκδοχή της θρησκείας. Η θεώρησή του αυτή μου θύμιζε το σχήμα του Μαρξ στις θέσεις για τον Φόϊερμπαχ, για την ανθρώπινη ουσία που ενυπάρχει όχι στο απομονωμένο άτομο, αλλά στο σύνολο των κοινωνικών σχέσεων. Όπως και η κριτική του στον καταναλωτισμό, αντίστοιχα την μαρξική θεώρηση για τον φετιχισμό του εμπορεύματος στον καπιταλισμό.

Κριτική στο Διαφωτισμό

Ο Χρήστος Γιανναράς έβλεπε θετικά τους κριτικούς στοχαστές της Δύσης απέναντι στο Διαφωτισμό, ιδιαίτερα τη Σχολή της Φρανκφούρτης. Από τον Γιανναρά είχα διαβάσει για πρώτη φορά για το μνημειώδες έργο των Αντόρνο- Χορκχάιμερ “Διαλεκτική του Διαφωτισμού”. Με τη γραμμή του Χρήστου Γιανναρά έχω τέσσερις διαφωνίες, με κίνδυνο να κατανοώ λάθος το έργο του, καθώς έχω μια επιμέρους και μικρή εικόνα αυτού. Τη σχέση κοινωνιοκεντρικού-ατομοκεντρικού τη βλέπω περισσότερο ως δυναμική συνάρθρωση, όπου το κοινωνικό όφελος προηγείται του ατομικού κέρδους, αλλά όχι ως σχέση μηδενικού αθροίσματος.

Κάθε τελετή έναρξης αντανακλά το κυρίαρχο αφήγημα των διοργανωτών

 EPA/MARTIN ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Οι διεθνείς αθλητικοί αγώνες αποτελούν εκδήλωση της διαδικασίας ενοποίησης του κόσμου, της συγκρότησης μιας διεθνικής κοινότητας. Οι διοργανώσεις αυτές προφανώς και δεν είναι απαλλαγμένες – όπως αποδεικνύει η εμπειρία – αλλά αναπαράγουν τις διεθνοπολιτικές αντιθέσεις και σκοπιμότητες, λαμβάνοντας ακόμα και τη μορφή της μη συμμετοχής για λόγους διαμαρτυρίας (Ολυμπιακοί Αγώνες του Μόντρεαλ 1976, της Μόσχας 1980, του Λος Άντζελες 1984) ή του αποκλεισμού ως ποινή (Βαρκελώνη 1992, Παρίσι 2024).

Τη διοργάνωση των επίσημων διεθνών αθλητικών γεγονότων αναλαμβάνει μια χώρα (τελευταία υπάρχουν και συνδιοργανώσεις), συνήθως σε μια πόλη. Έτσι λοιπόν η διάσταση του τόπου, είναι εθνική-κρατική, αναφερόμενη σε ένα γεγονός διεθνές. Η σχέση αυτή του τοπικού με το παγκόσμιο διαμεσολαβείται από το αθλητικό προϊόν ως βασικό μέρος της κοινωνίας του θεάματος, σε συνθήκες ακραίας εμπορευματοποίησης.

Στο πλαίσιο αυτό, η εκάστοτε τελετή έναρξης διεθνών αθλητικών γεγονότων, που γίνονται με όρους τηλεοπτικών υπερπαραγωγών, καταγράφουν και αντανακλούν την κεντρική ιδέα, την κυρίαρχη ιδεολογία, που το σύστημα της διοργανώτριας χώρας, η τοπική ελίτ ή ηγετική ομάδα, με τις επιμέρους συνθέσεις της διαπνέεται απ’ αυτήν και την προβάλει ή εμφανίζει στη διεθνή κοινότητα τον ρόλο που διεκδικεί.


Σήμερα θα λέγαμε πως ο τρόπος με τον οποίο μια χώρα αυτοσυστήνεται διεθνώς, το πώς συλλογικά αυτοκατανοείται, είναι εκείνο το οποίο, στην κλίμακα των ιδεών και αξιών, ιεραρχεί ως το πλέον σημαντικό. Η κεντρική αυτή ιδέα περνά μέσα από το σενάριο, τη σκηνοθεσία της τελετής έναρξης, την έμπνευση της ομάδας που αναλαμβάνει ή ορθότερα της ανατίθεται το σχετικό έργο ή project. Η Ελλάδα, μιας και είναι χρονιά απολογισμών λόγω της συμπλήρωσης 50 χρόνων από την Μεταπολίτευση του 1974, στην περίοδο της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, το πιο σημαντικό διεθνές αθλητικό γεγονός που ανέλαβε να διοργανώσει ήταν οι 28οι Ολυμπιακοί Αγώνες (της σύγχρονης εποχής) τον Αύγουστο 2004.

Ο Βασίλης Ασημακόπουλος για το Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Ο Βασίλης Ασημακόπουλος στο STAR Βορείου Ελλάδας ομιλεί συγκινημένος για τον σύντροφό του και δάσκαλό του στο άθλημα της Πολιτικής, Μιχάλη Χαραλαμπίδη.

Η συνέντευξη στις 29 Μαρτίου στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών, όπου η σορός ετέθη σε λαϊκό προσκύνημα,

 και ο Βασίλης Ασημακόπουλος εκφώνησε τον επικήδειο αποχαιρετισμό εκ μέρους των συντρόφων του 

Το τελευταίο αντίο στον Μιχάλη Χαραλαμπίδη

Του Βασίλη Ασημακόπουλου

Μιχάλη, σύντροφέ μας ακριβέ και αγαπημένε,

Από προχθές το βράδυ κάτι συμβαίνει στην πόλη, στην αγορά. Είναι κοινή συνείδηση στη χώρα. Τι άλλο να μαρτυρά αυτή η έκρηξη συναισθημάτων, όπως εκδηλώνονται προς το πρόσωπό σου, στην είδηση της απώλειάς σου; Για πολλούς ίσως να δείχνει το άλλον εαυτό, μια ψυχολογική ανάγκη, την κρυφή ελπίδα. Την απόσταση του ιδεατού από την καθημερινότητα. Τη νιότη που έδειχνε πως θα γινόμουν άλλος. Και εσύ Μιχάλη έγινες η προσωποποίηση του άλλου. Της διαρκούς νιότης. Του εφικτού που είναι θεμελιωμένο στην ουτοπία. Του καλού, του αγαθού, του δίκαιου, του ακέραιου, του ανιδιοτελούς. Που άλλοι, οι πολλοί, οι επαγγελματίες, δεν ήταν πια. Ένα ίσως να είναι αυτό.

Εσύ που μας έκανες πλουσιότερους στις ιδέες, που μας ταξίδευες, που μας οδηγούσες στον κόσμο των ιδανικών, των αρχών, των αξιών. Το άκουσμα της καθόλου μα καθόλου αναμενόμενης απώλειάς σου, ειδικά για όσους από εμάς είχαμε την αγαθή τύχη να σε γνωρίζουμε από κοντά, μας έκανε φτωχούς, αλλά όχι μόνους. Είναι περίεργο. Είμαστε όμως εμείς οι σύντροφοί σου, συγκλονισμένοι, κυριευμένοι αυτές τις μέρες από μνήμες, εικόνες, συναισθήματα, σκέψεις, βιώματα, από τη μορφή και τη φωνή σου Μιχάλη Χαραλαμπίδη.

«Χωρίς πολιτικά κινήματα δεν υπάρχει δημοκρατία»

Διάβαζα χθες το βράδυ ξανά την κατάθεσή σου από το βιβλίο σου δύο διακηρύξεις, του ΠΑΣΟΚ και της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ένωσης και μια κατάθεση. Απευθυνόμενος στο Δικαστήριο το 2004, στη δίκη που έγινε εδώ για την παράδοση του Οτζαλάν, είπες «Τέλος, πρέπει να πω, ότι ήρθα εδώ να υπερασπίσω μια πολιτική παράδοση και κληρονομιά. Ήμουν 23 ετών όταν συμμετείχα στην πρώτη ιδρυτική συνάντηση του ΠΑΣΟΚ στο Βίντερτουρ της Ελβετίας, το 1974.Πάντοτε ήταν χαραγμένη στη μνήμη μου η εικόνα του Ανδρέα Παπανδρέου ως αρχηγού του ΠΑΚ, της Βιετναμέζας εκπροσώπου στις συνομιλίες του Παρισιού για το Βιετνάμ και του Αμιρκάλ Καμπράλ, ηγέτη του απελευθερωτικού κινήματος της Γουϊνέας και των νησιών του Πράσινου Ακρωτηρίου. Ένας μεγάλος επαναστάτης και ποιητής. Τη φωτογραφία δημοσίευσε η ‘Έξοδος’ του Άρη Φακίνου που εκδιδόταν στο Παρίσι. Θα ήταν αδιανόητο μετά τη διεθνή εκδήλωση στη Στοκχόλμη με την παρουσία του Όλαφ Πάλμε, ο οικοδεσπότης να παραδώσει τον Καμπράλ στους Πορτογάλους φασίστες του Σαλαζάρ.

+ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ... Α Θ Α Ν Α Τ Ο Σ!

Αθάνατος ο Τραντέλλενας!!!

Ολοκληρώθηκε το λαϊκό προσκύνημα των Αθηναίων φίλων του

 - Με την ελληνική και την ποντιακή σημαία σκεπασμένο το φέρετρό του και συμπατριώτης του από τον Πόντο έφερε λίγο χώμα και αγίασμα από την Παναγία Σουμελά Τραπεζούντας.

- Στον αποχαιρετιστήριο λόγο του, εκ μέρους των συναγωνιστών του, ο Βασίλης Ασημακόπουλος   συγκινημένος έδωσε τη διαβεβαίωση,

 "...Το μόνο που μπορούμε να σου υποσχεθούμε, συντετριμμένοι καθώς είμαστε, όπως μας ακούς και μας βλέπεις, εμείς οι σύντροφοί σου,  ότι θα συνεχίσουμε αυτή την κληρονομιά που εσύ όχι μόνον αφειδώλευτα και διαρκώς μας μεταλαμπάδευσες και απλόχερα μας πρόσφερες,  αλλά εμπλούτισες την κληρονομιά, το περιβόλι..."

Ακολούθησε το τελευταίο αντίο, ο ευχαριστήριος αποχαιρετισμός των Ποντίων, η Θεοδώρα Ιωανννίδου εκ μέρους του Κέντρου Ποντιακών Μελετών και ο Πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Γιώργος Βαρυθυμιάδης, 

εκ μέρους των Κούρδων, ο Ιμπραχέμ Μουσλέμ, διπλωματικός εκπρόσωπος του Κόμματος Δημοκρατικής Ενότητας (PYD) στα Βαλκάνια,

ο εκπρόσωπος των Αρμενίων, 

και εκ μέρους των Ασσυρίων ο Πρόεδρος των Ασσυρίων στην Ελλάδα Κυριάκος Μπατσάρας.

Είναι οι εκπρόσωποι των λαών για τους οποίους ο Μιχάλης εκπλήρωσε το διεθνιστικό του καθήκον, με τους πονεμένους λαούς που συμπορεύτηκε στους αγώνες και  έδειξε τον δρόμο της ειρήνης στην Μικρά Ασία, την Ανατολική Μεσόγειο.

Με τους ήχους της λύρας, όπως άρμοζε, και τραγουδώντας μαζί με τον Ηλία Υφαντίδη το «Αητέντς επαραπέτανεν» (τον ποντιακό ύμνο προς τον Άγνωστο Στρατιώτη), εκατοντάδες Πόντιοι και μη που συγκεντρώθηκαν στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών αποχαιρέτησαν τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης.