ΤΡΕΧΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΡΕΜΟ

Αντώνης Ανδρουλιδάκης

Ποιος μας έμαθε για ποια πράγματα αξίζει να τρέχουμε;

Η εικόνα είναι σχεδόν αλληγορική. Οι μπάρες ανοίγουν και εκατοντάδες άνθρωποι αρχίζουν να τρέχουν. Τρέχουν πραγματικά, με όση δύναμη έχουν, για να προλάβουν μια καλύτερη θέση στη συναυλία, να βρεθούν λίγο πιο κοντά στη σκηνή, εκεί όπου συμβαίνει το γεγονός.

Θα ήταν πολύ εύκολο να τους ειρωνευτούμε. Και θα ήταν λάθος.

Γιατί το ενδιαφέρον στην εικόνα δεν είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι τρέχουν. Είναι ότι μπορούν ακόμη να τρέξουν. Μπορούν να επιθυμήσουν κάτι τόσο πολύ ώστε να περιμένουν ώρες, να στριμωχτούν, να κινητοποιηθούν, να συγκεντρωθούν κατά χιλιάδες στον ίδιο τόπο.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι ότι η κοινωνία μας έχασε την επιθυμία της. Το ερώτημα είναι άλλο: Ποιος έμαθε μια κοινωνία για ποια πράγματα αξίζει να τρέχει; Γιατί καμία κοινωνία δεν γεννιέται γνωρίζοντας τι είναι σημαντικό. Μαθαίνει τι αξίζει να θαυμάζει, να επιθυμεί, να αγοράζει, να φοβάται, για ποιο πράγμα αξίζει να περιμένει, να ταξιδέψει, να συγκινηθεί ή να θυμώσει. Και αυτή η εκπαίδευση δεν γίνεται μόνο στο σχολείο. Γίνεται καθημερινά από τις οθόνες, τη διαφήμιση, την τηλεόραση, τις πλατφόρμες, από τα πρόσωπα που προβάλλονται αδιάκοπα και από εκείνα που δεν προβάλλονται ποτέ.

Μια κοινωνία εκπαιδεύεται κυρίως από αυτά στα οποία μαθαίνει να στρέφει την προσοχή της. Και εδώ βρίσκεται μία από τις πιο αθέατες λειτουργίες του σύγχρονου καπιταλισμού. Δεν χρειάζεται να σου απαγορεύσει να σκέφτεσαι. Δεν χρειάζεται καν να σου πει τι να σκέφτεσαι. Αρκεί να επηρεάζει αποφασιστικά για ποια πράγματα θα σκέφτεσαι. Η εξουσία πάνω στην προσοχή προηγείται συχνά της εξουσίας πάνω στη σκέψη.

«Όσα ξέχασα να πω στους μαθητές μου....»

Nikolaj Bogdanov Belsky (1868-1945), Χωριατόπουλα.  1910.

Τα σχολεία άνοιξαν και είναι ιδιαίτερη η πρώτη ημέρα για μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς!

Η σπορά αρχίζει και οι ευχές όλων μας είναι για ένα ζείδωρο παιδαγωγικό έτος, καρποφόρο πνευματικά!

 Η φράση της κεφαλίδος στην ανάρτηση παραπέμπει στο περίφημο ποίημα του Μπέρτολτ Μπρεχτ με τίτλο, «Αυτά που ξέχασα να πω στους μαθητές μου».

🚩ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΞΕΧΑΣΑ ΝΑ ΠΩ ΣΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΟΥ

Σας έμαθα πώς να διαβάζετε τις εφημερίδες.

Σας έμαθα να ξεχωρίζετε τις λέξεις από τα πράγματα.

Σας έμαθα να ακούτε τι λένε οι κυβερνήτες,

και να σκέφτεστε τι κάνουν.

Μα ξέχασα να σας πω το πιο σημαντικό: 

Ότι όλα αυτά δεν φτάνουν.

Σας έμαθα να μετράτε τα χρόνια των πολέμων,

και τις απώλειες των στρατών.

Μα ξέχασα να σας πω ποιος κέρδισε από αυτούς τους πολέμους και ποιος πλήρωσε τον λογαριασμό.

Σας έμαθα να αναγνωρίζετε την αδικία,

όταν αυτή φοράει τα ρούχα του νόμου.

Μα ξέχασα να σας πω πώς να την πολεμάτε, όταν ο νόμος είναι με το μέρος του ισχυρού.

Τώρα που φεύγετε, θυμηθείτε:

Η γνώση είναι όπλο μόνο όταν τη χρησιμοποιείς.

Μην πιστεύετε τίποτα επειδή το είπε ένας δάσκαλος.

Μην πιστεύετε τίποτα επειδή το έγραψε ένα βιβλίο.

Να πιστεύετε μόνο ό,τι εσείς οι ίδιοι, αφού το εξετάσετε,

 το βρείτε αληθινό.

   ____****____

Το πιο όμορφο μάθημα όμως σήμερα, ή πιο φωτεινή διδασκαλία είναι από τον Αντώνης Ανδρουλιδάκης :

ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΤΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Με την ευκαιρία της νέας σχολικής χρονιάς, ίσως αξίζει να προστατέψουμε τα παιδιά μας όχι μόνο από όσα φοβόμαστε ότι μπορεί να τους συμβούν στο σχολείο, αλλά και από όσα το σχολείο μπορεί να τους διδάξει χωρίς ποτέ να τα γράψει σε κανένα βιβλίο. Γιατί το σχολείο δεν διδάσκει μόνο γλώσσα, μαθηματικά και ιστορία. Διδάσκει, συχνά χωρίς να το γνωρίζει, ποιος έχει δικαίωμα να μιλά, ποιος ορίζει την αλήθεια, τι θεωρείται επιτυχία και πόση ελευθερία επιτρέπεται σε ένα παιδί πριν χαρακτηριστεί «δύσκολο».

ΠΩΣ ΧΑΝΕΤΑΙ ΕΝΑΣ ΛΑΟΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Από τους Ινδιάνους της Αμερικής στην Ελλάδα: η αθέατη διαδρομή μιας πολιτισμικής ήττας

Μπορεί να χαθεί ένας λαός χωρίς να εξαφανιστούν οι άνθρωποί του; Να εξακολουθούν να γεννιούνται (πολύ λιγότερα) παιδιά, να υπάρχουν πόλεις και χωριά, να κυματίζει η σημαία, να μιλιέται ακόμη η γλώσσα, να λειτουργεί το κράτος, να γιορτάζονται οι εθνικές επέτειοι, κι όμως κάτι βαθύτερο να έχει αρχίσει να υποχωρεί; 

Να μην χαθεί δηλαδή η βιολογική παρουσία του λαού, αλλά να εξαφανιστεί η βεβαιότητά του ότι ο δικός του τρόπος να υπάρχει έχει αξία και αξίζει να συνεχιστεί;

Ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη μορφή πολιτισμικής ήττας. Όχι όταν σου παίρνουν απλώς κάτι που έχεις, αλλά όταν αρχίζεις να αμφιβάλλεις για αυτό που είσαι. Όταν ο πολιτισμός σου παύει να αποτελεί πηγή νοήματος και γίνεται είτε αιτία ντροπής είτε ένα όμορφο αντικείμενο προς έκθεση. Όταν δεν "κατοικείς" πια πραγματικά την παράδοσή σου, αλλά την παρατηρείς από απόσταση, περίπου όπως ο επισκέπτης παρατηρεί ένα έκθεμα σε μουσείο.

Η ιστορία των Αυτόχθονων λαών της Βόρειας Αμερικής προσφέρει ένα ακραίο και οδυνηρό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας, όσο κι αν δεν μπορεί να υπάρξει ιστορική εξίσωση ανάμεσα στην εμπειρία των Native Americans και στη νεότερη ελληνική εμπειρία. Βέβαια, οι Αυτόχθονες λαοί υπέστησαν και αυτοί κατάκτηση, βίαιες μετακινήσεις, απώλεια εδαφών, σφαγές, καταστολή γλωσσών και θρησκευτικών πρακτικών και οργανωμένες πολιτικές αφομοίωσης.  Εντούτοις, ο παραλληλισμός που επιχειρείται εδώ αφορά όχι την κλίμακα της βίας αλλά έναν ψυχοκοινωνικό μηχανισμό: τι συμβαίνει όταν ένας λαός αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του με τα μάτια ενός ισχυρότερου πολιτισμικού Άλλου.

Στην περίπτωση των Native Americans η απώλεια άρχισε από τον τόπο. Και ο τόπος δεν ήταν απλώς ιδιοκτησία. Δεν ήταν στρέμματα γης με μια συγκεκριμένη οικονομική αξία. Ήταν μνήμη, πρόγονοι, τροφή, τελετουργία, κοσμολογία. Ήταν το σημείο όπου συναντιούνταν οι ζωντανοί με τους νεκρούς και οι άνθρωποι με τη φύση. Η αφαίρεση του εδάφους επομένως δεν σήμαινε μόνο οικονομική αποστέρηση. Σήμαινε ρήξη ενός ολόκληρου συστήματος νοήματος.

ΣΕ ΦΙΛΩ...ΚΑΙ ΠΙΝΩ ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΣΟΥ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Για τον Νίκο Καλογερόπουλο

Αντί επικήδειου.

Με τον θάνατο του Νίκου Καλογερόπουλου ένιωσα μια βαθιά θλίψη που με ξάφνιασε. Όχι γιατί πίστευα πως οι άνθρωποι σαν εκείνον δεν φεύγουν ποτέ. Αλλά γιατί, καθώς διάβαζα ξανά τα λόγια του και θυμόμουν τους ρόλους του, κατάλαβα πως, χωρίς να το έχω συνειδητοποιήσει, τον κουβαλούσα κι' αυτόν χρόνια μέσα μου, παρέα με τον άλλο "ηττημένο νικητή" τον Χρόνη Μίσσιο. 

Ξέρεις τώρα, κάποιους ανθρώπους δεν τους συναντάς στην καθημερινότητά σου. Κι όμως, κάποια στιγμή ανακαλύπτεις πως σου κράτησαν συντροφιά στις πιο αθόρυβες διαδρομές της ζωής σου. Ο Νίκος ήταν ένας από αυτούς. Δεν ξέρω αν ήταν οι ρόλοι του. Δεν ξέρω αν ήταν ο τρόπος που μιλούσε. Ίσως να ήταν ο τρόπος που σιωπούσε. Εκείνη η γενναιόδωρη ήσυχη μελαγχολία που δεν ζητούσε αλλά χάριζε. Εκείνη η τρυφερότητα που δεν φοβόταν να συνυπάρχει με την ήττα.

Γιατί ο Νίκος δεν μου έδινε ποτέ την αίσθηση ενός ανθρώπου που νίκησε τη ζωή. Μου έδινε την αίσθηση ενός ανθρώπου που συμφιλιώθηκε με γενναιότητα μαζί της. Και αυτό είναι πολύ πιο ζόρικο.

Κάποτε σε μια συνέντευξη του είχε πει: «Πες μου αν υπάρχει κάτι καλύτερο... Το κακό είναι ότι άμα μιλάς για την πατρίδα σου, σε λένε γραφικό.» Πόσο παράξενη εποχή...Έχουμε φτάσει... να απολογούμαστε για όσα αγαπάμε. Για την πατρίδα. Για την ποίηση. Για την πίστη. Για τον έρωτα. Για την τρυφερότητα. Σαν η εποχή μας να θεωρεί πιο ασφαλή την ειρωνεία από τη συγκίνηση. Κι όμως, εκείνος δεν ντράπηκε ποτέ γι' αυτά που αγαπούσε. Ίσως γι' αυτό μου ήταν τόσο οικείος.

Τα τελευταία χρόνια γράφω πολύ. Για τον έρωτα. Για το τραύμα.

Για τη συμφιλίωση. Για την ανάγκη να μη σκληρύνουμε κι' άλλο.

Δεν τα αναφέρω αυτά επειδή πιστεύω πως οι διαδρομές μας ήταν ίδιες. Θα ήταν υπερβολικό και άδικο απέναντί του. Τα αναφέρω γιατί, βλέποντας σήμερα τη δική του πορεία, καταλαβαίνω καλύτερα και τις ερωτήσεις που με απασχολούν τόσα χρόνια. Σαν να αναγνωρίζω, εκ των υστέρων, μια συγγένεια όχι στις απαντήσεις, αλλά στην αγωνία.

Έγραψα κάποτε πως η ζωή δεν μας ζητά να γίνουμε κάποιος άλλος. Μας ζητά να εγκαταλείψουμε εκείνον που δεν είμαστε πια.

Έγραψα πως δεν πρέπει να ζητάμε νερό από άδεια πηγάδια. Πως η μεγαλύτερη ελευθερία αρχίζει όταν καίμε τα καράβια που μας κρατούν δεμένους στις "συνήθεις επιστροφές". Και, γράφοντάς τα, νόμιζα πως μιλούσα για τον έρωτα. Σήμερα αναρωτιέμαι αν, χωρίς να το ξέρω, μιλούσα και για ανθρώπους σαν τον Νίκο. Για εκείνους που προτίμησαν να χάσουν κάτι από τον κόσμο, παρά να χάσουν την αλήθεια τους. Αυτήν ακριβώς «Την αλήθεια ρε... την αλήθεια!» που αναζητούσε με όλο του το είναι στην ταινία του Θόδωρου Μαραγκού «Μάθε παιδί μου γράμματα». 

ΤΟ ΤΡΑΥΜΑ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Πριν από μερικούς μήνες, στις 17/4,  δημοσιοποίησα μια Δήλωση Διάψευσης, διευκρινίζοντας ότι δεν έχω καμία οργανική σχέση με το πολιτικό εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού. Το έκανα παρότι εξακολουθούσα -και εξακολουθώ- να τρέφω βαθύ σεβασμό για τον αγώνα της ως μητέρας που διεκδικεί την αλήθεια και τη δικαιοσύνη για το έγκλημα των Τεμπών.

Αρκετοί τότε δεν κατάλαβαν την επιλογή μου, ενώ οι γνωστοί και πάντα σοφοί «εγωσταλεγάκηδες» έσπευσαν να πανηγυρίσουν την προβλεπτική τους ικανότητα. Η πραγματικότητα είναι λιγότερο εντυπωσιακή. Ήδη από τις πρώτες εβδομάδες είχα ο ίδιος βιωματική εμπειρία και σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο λήψης αποφάσεων, τις σχέσεις εμπιστοσύνης και τη λειτουργία του εγχειρήματος - επιφυλάξεις που σήμερα επανέρχονται δημόσια μέσα από τις διαδοχικές αποχωρήσεις στελεχών και τις αιχμές που διατυπώνονται, μεταξύ άλλων, και από τον πολύ αγαπητό μου Θανάση Αυγερινό. Η αλήθεια είναι ότι η πολιτική μου πρόταση για μια Φροντιστική Δημοκρατία "πήγε κουβά", αλλά δεν έχει και πολύ νόημα να σταθώ σε καταθεση "αποδείξεων" ότι αυτές οι αιτιάσεις ήταν και είναι βάσιμες. Εκείνο, όμως, που γνωρίζω είναι ότι η επανάληψη ενός μοτίβου αξίζει πάντοτε να μας προβληματίζει περισσότερο από την αναζήτηση ενόχων.

Το ερώτημα δεν είναι πραγματικά ποιος έχει δίκιο. Με ενδιαφέρει κάτι βαθύτερο.

Μπορεί άραγε το ψυχικό τραύμα να επηρεάζει όχι μόνο την προσωπική μας ζωή αλλά και τον τρόπο με τον οποίο συγκροτούμε συλλογικά κινήματα, επιλέγουμε συνεργάτες, εμπιστευόμαστε ανθρώπους ή διαχειριζόμαστε τη διαφωνία; 

Ιδιαίτερα, μάλιστα, σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου εξαιρετικά οργανωμένοι μηχανισμοί επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής αντιπαράθεσης γνωρίζουν πώς να αξιοποιούν τις ήδη υπάρχουσες ρωγμές εμπιστοσύνης.

Ο Bessel van der Kolk γράφει: «Το τραύμα μας καθιστά ευάλωτους στην εξαπάτηση και στη χειραγώγηση.» Πρόκειται για μια φράση που συνήθως διαβάζεται ως προειδοποίηση απέναντι στους άλλους. Ίσως όμως αφορά και εμάς τους ίδιους. Γιατί το τραύμα δεν αλλάζει μόνο αυτό που αισθανόμαστε. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τους ανθρώπους. Όταν ο ψυχισμός λειτουργεί σε κατάσταση επιβίωσης, ο κόσμος παύει να είναι ένας χώρος διερεύνησης και γίνεται ένας χώρος πιθανών απειλών.

Ο ΣΑΝΟΣ ΤΩΝ ΕΛΙΤ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Ναρκοθετώντας την Πολιτική Συνείδηση των Ελλήνων.

Υπάρχει μια Ελλάδα που πεινά. Και υπάρχει μια Ελλάδα που καταναλώνει.

Η πρώτη είναι η Ελλάδα του χώματος. Αγρότες, κτηνοτρόφοι, εργάτες, άνθρωποι που παράγουν. Η δεύτερη είναι η Ελλάδα των επιδοτούμενων πολιτιστικών ιδρυμάτων, των χορηγιών, των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, των curated events, των think tanks και των PR αφηγήσεων.

Και μεταξύ τους υπάρχει ένα χάσμα που δεν γεφυρώνεται με installations, podcasts ή ινστα story.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι αισθητικό. Είναι πολιτικό

και μάλιστα συστημικό.

Το πραγματικό εμπόρευμα που παράγουν οι ελίτ δεν είναι πολιτισμός. Είναι υ π ν ω τ ι σ μ ό ς.

Η Στέγη Ωνάση, το ΚΠΙΣΝ, η Lifo, οι δεκάδες άλλοι “εκσυγχρονισμένοι” γραφιάδες του κέντρου, χρόνια τώρα, παίζουν έναν ρόλο. 

Παράγουν το αφήγημα της “προόδου”, ενώ η χώρα διαλύεται στα θεμέλιά της.

Παρουσιάζουν την Ελλάδα ως ευρωπαϊκό success story την ώρα που η διατροφική μας αυτάρκεια σβήνει και η εξάρτηση από ξένα κέντρα βαθαίνει. 

Καλλιεργούν ένα lifestyle “εκλεπτυσμένης ανησυχίας” που δεν θίγει ποτέ την εξουσία, ούτε ελληνική ούτε ευρωπαϊκή, και αφήνουν πάντα στην απέξω τις ελίτ που διαγουμίζουν το μεδούλι του τόπου.

Ντύνουν την πολιτική με αισθητική για να φαίνεται λιγότερο σάπια.

Και το κοινό της πόλης καταπίνει τον σανό, γιατί είναι πασπαλισμένος με τέχνη και αγγλικά.

Την ώρα που σου μιλάνε για “έξυπνες πόλεις”, η ελληνική ύπαιθρος πεθαίνει. Η ίδια η Ελλάδα πεθαίνει. 

Να η πραγματικότητα. 

Ένας κτηνοτρόφος βλέπει 450 πρόβατα να εκτελούνται.

Μια ολόκληρη ράτσα εξαφανίζεται.

Ο άνθρωπος ουρλιάζει σαν αρχαίος τραγικός ήρωας:

«Μου σκοτώνετε τα παιδιά μου!»

Και στην Αθήνα τελετές βιβλίων με face-contol, συζητήσεις για το “μέλλον της Ευρώπης”, άρθρα για την “κουλτούρα του brunch”, event “πράσινης ανάπτυξης” με χορηγούς τις ίδιες εταιρείες που ρημάζουν το περιβάλλον.

Είναι σχεδόν πορνογραφική η απόσταση ανάμεσα στα δύο.

Η ελληνική γη σπαράζει.

Η ελληνική πόλη ποζάρει.

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ; ΧΑΜΕΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Τα Τέμπη δεν ήταν μόνο μια εθνική τραγωδία ή ένα κρατικό έγκλημα.

Ήταν ίσως η μοναδική στιγμή των τελευταίων δεκαετιών κατά την οποία η ελληνική κοινωνία έδειξε ότι μπορούσε να υπερβεί, έστω και προσωρινά, τους πολυσχιδείς -πραγματικούς ή ψευδαισθητικούς- διαχωρισμούς της. Για λίγο, άνθρωποι που δεν μοιράζονταν τις ίδιες πολιτικές ιδέες, τις ίδιες ιδεολογίες ή ακόμη και την ίδια ανάγνωση των γεγονότων, βρέθηκαν να διεκδικούν κάτι κοινό: την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, τη λογοδοσία των υπευθύνων και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Για λίγο συνέβη κάτι εξαιρετικά σπάνιο. Άνθρωποι που διαφωνούσαν σχεδόν σε όλα βρέθηκαν στον ίδιο δρόμο. Δεξιοί και αριστεροί, νέοι και ηλικιωμένοι, άνθρωποι που μέχρι χθες δεν εμπιστεύονταν ο ένας τον άλλον, ενώθηκαν γύρω από ένα αίτημα που ξεπερνούσε τις κομματικές τους ταυτότητες.

Ήταν ίσως η πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια που η κοινωνία έμοιαζε να αποκτά ξανά μια κοινή ηθική γλώσσα.

Κι όμως, αυτή η ενότητα δεν κράτησε.

Σήμερα, δύο χρόνια αργότερα, δύσκολα μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι εκείνη η πρωτοφανής κοινωνική κινητοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε μια αντίστοιχα βαθιά συλλογική και πολιτική μεταβολή. Τι απέγινε λοιπόν το Κίνημα των Τεμπών; Ή μάλλον γιατί μια τόσο ισχυρή κοινωνική αφύπνιση δεν κατάφερε να μετασχηματιστεί σε μια διαρκή δύναμη κοινωνικής αλλαγής;

Η εύκολη απάντηση είναι να αναζητήσουμε τους υπεύθυνους. Να κατηγορήσουμε την κυβέρνηση, το σύστημα ή από την άλλη πλευρά, να αποδώσουμε την αποδυνάμωση του κινήματος σε λάθη της ηγεσίας του. Ίσως, όμως, αυτή η συζήτηση να χάνει το ουσιώδες. Γιατί τα μεγάλα κοινωνικά κινήματα δεν ηττώνται ποτέ από έναν μόνο αντίπαλο. Όταν υποχωρούν, αυτό συμβαίνει σχεδόν πάντοτε επειδή συναντούν βαθύτερες αδυναμίες της ίδιας της κοινωνίας που τα γέννησε.

Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΩΣ "ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ" ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Για χρόνια πίστευα ότι η προδοσία τραυματίζει μόνο εκείνον που την υφίσταται. Πίστευα πως ο πόνος ανήκει αποκλειστικά στον προδομένο. Ότι εκείνος είναι που χάνει την εμπιστοσύνη του, που αμφισβητεί τη ζωή του, που βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει.

Και χρειάστηκε νομίζω πολύς καιρός για να καταλάβω ότι η προδοσία αφήνει ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου βαθύ αποτύπωμα και σε εκείνον που την διαπράττει. Δεν αναφέρομαι στις συνήθεις συνέπειες, στους καβγάδες, στους χωρισμούς ή στις ενοχές.

Μιλώ για κάτι βαθύτερο. Μιλώ για τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι δεν τραυμάτισες απλώς έναν άνθρωπο. Τραυμάτισες έναν κόσμο. Και κάποτε υπήρξα κι εγώ ο άνθρωπος στον οποίο κάποιος εμπιστεύτηκε τις πιο ευάλωτες εκδοχές του εαυτού του.

Υπήρξα το πρόσωπο στο οποίο κάποιος παρέδωσε τις ελπίδες του, τους φόβους του, τα όνειρά του. Υπήρξα μέρος μιας κοινής πατρίδας. Και κάποια στιγμή πρόδωσα αυτή την πατρίδα.

Και σήμερα υποψιάζομαι πως η προδοσία, τις περισσότερες φορές, ξεκινά από κάτι πολύ πιο πεζό. Από τη δειλία, από τη σύγχυση, από τη ναρκισσιστική αυταπάτη ότι οι πράξεις μας αφορούν μόνο εμάς. Από την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να παραβιάσουμε έναν δεσμό χωρίς να πληγώσουμε τον κόσμο που έχει χτιστεί γύρω του. 

Κι ύστερα έρχεται η στιγμή της επίγνωσης. Η στιγμή που αρχίζεις να βλέπεις τη ζημιά. Όχι μόνο στα μάτια του άλλου, αλλά και μέσα στην ίδια τη δική σου μνήμη. Ξαφνικά επιστρέφεις σε παλιές στιγμές και τις βλέπεις αλλιώς. Θυμάσαι υποσχέσεις που έδωσες, βλέμματα που συνάντησες, λόγια που είπες ψευδή και καθησυχαστικά, όνειρα που σχεδιάστηκαν από κοινού και καταλαβαίνεις ότι όλα αυτά υπήρξαν μέσα σε ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης που εσύ αργότερα διέψευσες.

Η ΠΙΟ ΚΡΥΦΗ ΜΟΡΦΗ ΑΓΑΠΗΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Υπάρχει μια μορφή αγάπης που μάλλον δεν τραγουδιέται, που δεν γράφουν γι' αυτήν οι ποιητές, που δεν φαίνεται στις φωτογραφίες ή στα δώρα, που δεν γράφεται σε ερωτικά μηνύματα και σε στιχάκια, που δεν ξέρει από μεγάλα λόγια και αιώνιες υποσχέσεις. 

Είναι μάλλον μια ήσυχη μορφή αγάπης. Είναι η στιγμή που κάποιος κοιτάζει τις πληγές του και αποφασίζει να μην τις φορτώσει σε εκείνον που αγαπά. Είναι η στιγμή που λέει: «Δεν θέλω να συνεχίσω να σε πληγώνω με όσα δεν έχω θεραπεύσει μέσα μου.». Είναι η στιγμή που αναλαμβάνει την ενήλικη ευθύνη του πόνου του. Όχι για να το παίξει δυνατός, τέλειος ή θύμα, αλλά ΑΠΟ αγάπη. 

Οι πιο πολλοί μπαίνουμε σε σχέσεις κρατώντας ακόμη στα χέρια μας τα συντρίμμια παλιών ιστοριών. Φόβους, εγκαταλείψεις, ταπεινώσεις, απώλειες, μειονεξίες, ανεπάρκειες, συναισθηματικές στερήσεις, δυσπιστίες. 

Και χωρίς να το καταλαβαίνουμε, ζητάμε από τον άλλον να τα κουβαλήσει μαζί μας. Να πληρώσει τα χρέη που δεν δημιούργησε.

Να αποδείξει ξανά και ξανά ότι δεν θα φύγει, να μας προσφέρει ό,τι δεν μας χάρισε η μάνα μας και ο πατέρας μας. Να μας φροντίσει, να θεραπεύσει πληγές που άνοιξαν άλλοι. Να γίνει μητέρα, πατέρας, σωτήρας και καταφύγιο.

Όμως ο έρωτας δεν είναι για να επανορθώνει διαρκώς το παρελθόν. Δεν είναι ένα συνεργείο συνεχούς επισκευής κακομεταχειρισμένων αυτοκινήτων που "βγάζουν" μόνο προβλήματα. Ο έρωτας δεν είναι η χαρά του φαναρτζή. 

Ο έρωτας ανθίζει όταν δύο άνθρωποι αναλαμβάνουν την ευθύνη της δικής τους ιστορίας. Όταν μπορούν να πουν: «Αυτό είναι δικό μου. Δεν θα στο φορτώσω για να το κουβαλήσεις εσύ.»

Υπάρχει κάτι βαθιά ερωτικό σε έναν άνθρωπο που δουλεύει με τον εαυτό του και δεν το κάνει από ναρκισσισμό, ούτε από καποια εμμονή με την αυτοβελτίωση. Γιατί δεν υπάρχει κάτι πιο αγαπητικό από το να θέλεις να γίνεις πιο ασφαλής τόπος για τον άνθρωπο που αγαπάς. Να γίνεις (και) για χάρη του πιο αληθινός, πιο παρών, πιο διαθέσιμος 

ΟΙ ΜΗΤΕΡΕΣ ΠΟΥ ΑΦΗΣΑΜΕ ΜΟΝΕΣ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Κάποτε ένα παιδί δεν μεγάλωνε μόνο μέσα στην αγκαλιά μιας μάνας. Μεγάλωνε μέσα σε μια ολόκληρη κοινότητα σωμάτων, βλεμμάτων και φωνών. Υπήρχαν γιαγιάδες που νανούριζαν χωρίς να είναι «υπεύθυνες». Γείτονες που ήξεραν το όνομα του παιδιού πριν μάθει το ίδιο να το προφέρει. Θείοι, φίλοι, αυλές, μυρωδιές από κουζίνες, γυναίκες που κρατούσαν λίγο το παιδί για να μπορέσει η μάνα να ανασάνει.

Η μητρότητα τότε δεν ήταν ατομικό επίτευγμα. Ήταν μια μορφή συλλογικής φροντίδας. Το παιδί ανήκε κάπως σε όλους. Ήταν εκεί οι "κοινωνικοί γονείς" και τα 'κοινωνικά αδέλφια" του, όπως λέει ο Murray Bookchin. Και γι’ αυτό η μάνα δεν ήταν μόνη απέναντι στην εξάντληση, στον φόβο, στην αγρύπνια.

Σήμερα ζητάμε συχνά από μία μόνο γυναίκα να γίνει τα πάντα.

Μάνα. Σύντροφος. Εργαζόμενη. Ψυχολόγος. Παιδαγωγός.

Διαρκώς διαθέσιμη. Διαρκώς τρυφερή. Διαρκώς λειτουργική. Σταθερός απορροφητήρας των συναισθηματικών κραδασμών ενός ολόκληρου συστήματος. Ένα αμορτισέρ για ένα ολόκληρο σύστημα οδύνης. Σαν να μετατρέψαμε τη μητρότητα από κοινό βίωμα σε ατομική υποχρέωση/απαίτηση υψηλής απόδοσης.

ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΛΕΕΙ ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Το μανιφέστο που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να συγκροτήσει ένα συνεκτικό πλαίσιο για μια «κυβερνώσα Αριστερά» στη νέα εποχή. Εστιάζει σε υπαρκτές και κρίσιμες προκλήσεις: την κλιματική κρίση, τις κοινωνικές ανισότητες, τη δημοκρατική φθορά, τη ρύθμιση της οικονομίας. Ωστόσο, η πολιτική αξία ενός τέτοιου κειμένου δεν κρίνεται μόνο από αυτά που περιλαμβάνει, αλλά και από αυτά που αποσιωπά. Και οι αποσιωπήσεις του είναι εξίσου αποκαλυπτικές. Είναι ένα κείμενο επιμελημένο, ευρωπαϊκά ευθυγραμμισμένο, πολιτικά προσεκτικό. Ακριβώς όμως αυτή η προσεκτικότητα είναι που το καθιστά ανεπαρκές μπροστά στο βασικό ερώτημα της εποχής: όχι πώς θα κυβερνηθεί καλύτερα η χώρα, αλλά αν και πώς θα συνεχίσει να υπάρχει ως συνεκτικό και βιώσιμο σύνολο.

Διότι το πρόβλημα της Ελλάδας σήμερα δεν είναι μόνο πολιτικό ή οικονομικό. Είναι βαθιά υπαρξιακό.

❎Η ΑΠΟΥΣΙΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ 

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, το μανιφέστο αποφεύγει σχεδόν πλήρως να τοποθετηθεί σε ζητήματα εθνικής στρατηγικής. Δεν υπάρχει ουσιαστική αναφορά στον ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, στις σχέσεις με την Τουρκία, ή σε ζητήματα όπως η Θράκη και η Κύπρος. Η πολιτική προτείνεται ως διαχείριση κοινωνικών και οικονομικών μεταβλητών, όχι ως άσκηση κυριαρχίας σε έναν ανταγωνιστικό διεθνή χώρο.

Αυτή η απουσία δεν είναι ουδέτερη. Σηματοδοτεί μια αντίληψη όπου το κράτος δεν αντιμετωπίζεται ως γεωπολιτικός δρών, αλλά κυρίως ως κοινωνικός ρυθμιστής.

Το Βορειοηπειρωτικό Τραύμα ως Ζωντανή Εμπειρία Μνήμης, Ταυτότητας και Ψυχισμού

Η παρέμβαση του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

«Ούτε Εδώ Ούτε Εκεί;» – Το Βορειοηπειρωτικό Τραύμα ως Ζωντανή Εμπειρία Μνήμης, Ταυτότητας και Ψυχισμού

Κυρίες και κύριοι,

επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με μια φράση που δεν είναι θεωρία, δεν είναι ανάλυση – είναι βίωμα:

«Στην Αλβανία ήμουν Έλληνας. Στην Ελλάδα έγινα Αλβανός.»

Αυτή η φράση δεν περιγράφει απλώς μια εμπειρία. Περιγράφει μια ρωγμή. Μια ρωγμή ανάμεσα σε δύο κόσμους. Ανάμεσα σε δύο τρόπους να σε βλέπουν. Και, τελικά, ανάμεσα σε δύο τρόπους να βλέπεις κι εσύ τον ίδιο σου τον εαυτό. Και μέσα σε αυτή τη ρωγμή, γεννιέται κάτι βαθύτερο: το τραύμα.

1. Το τραύμα που δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν

Συχνά μιλάμε για το Βορειοηπειρωτικό ως ιστορία. Ως ένα κεφάλαιο που έκλεισε. Αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Το τραύμα δεν τελειώνει όταν τελειώνουν τα γεγονότα. Πολύ περισσότερο αν τα τραυματικά γεγονότα συνεχίζονται. Το τραύμα μετακινείται. Από την ιστορία στη μνήμη. Από τη μνήμη στην ταυτότητα. Και από την ταυτότητα… στον ψυχισμό.

1.1. Τι είναι το συλλογικό ιστορικό τραύμα

Σε αυτό το σημείο, ίσως χρειάζεται να ορίσουμε τι εννοούμε όταν μιλάμε για «συλλογικό ιστορικό τραύμα». Δεν μιλάμε απλώς για ένα τραυματικό γεγονός του παρελθόντος. Μιλάμε για κάτι πιο σύνθετο. Συλλογικό ιστορικό τραύμα είναι η εμπειρία κατά την οποία μια κοινότητα αισθάνεται ότι έχει πληγεί βαθιά - όχι μόνο υλικά, αλλά στον ίδιο τον πυρήνα της ταυτότητάς της - και αυτή η εμπειρία δεν μένει στο παρελθόν, αλλά μεταφέρεται και επηρεάζει τις επόμενες γενιές. Δεν είναι μόνο αυτό που συνέβη.

Είναι το πώς αυτό που συνέβη:

    Γίνεται ανάμνηση

    αφηγείται

    αποσιωπάται

    και, τελικά, ζει μέσα στους ανθρώπους

Είναι το τραύμα που γίνεται μνήμη. Η μνήμη που γίνεται ταυτότητα. Και η ταυτότητα που γίνεται τρόπος να βλέπεις τον κόσμο. Και ακριβώς έτσι πρέπει να δούμε και το Βορειοηπειρωτικό.

ΟΙ "ΜΕΣΑ" ΚΑΙ ΟΙ "ΕΞΩ"

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

«Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι η διαφθορά εμφανίζεται ως καθημερινότητα».

Η δήλωση αυτή -του προέδρου της Αρχής για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος κ. Χαράλαμπου Βουρλιώτη- περιγράφει στην πραγματικότητα μια κατάσταση ισορροπίας. «Μόνο τον τελευταίο χρόνο δεσμεύτηκαν σχεδόν 1 δισ. ευρώ από υποθέσεις ξεπλύματος μαύρου χρήματος.», όπως δήλωσε. 

Πρόκειται για μια νέα «κανονικότητα» μέσα στην οποία η διαφθορά δεν είναι πια εξαίρεση, αλλά στοιχείο του περιβάλλοντος.

Αν το δούμε μέσα από το πρίσμα του συλλογικού τραύματος, αυτή η κανονικοποίηση δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας βαθύτερης ψυχοκοινωνικής διεργασίας που παράγει δύο ταυτόχρονες και φαινομενικά αντιφατικές δυναμικές:

1. τη συγκρότηση ενός κοινωνικού μπλοκ που στηρίζει ενεργά το υπάρχον σύστημα και (οι Συμμέτοχοι- Μέσα)

2. τη διάχυτη ανοχή από το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα (οι Αδρανείς-Έξω)

ΟΙ "ΜΕΣΑ" 

Θεολογία της ισχύος - Γεωπολιτική του χάους σε Μέση Ανατολή και Δυτική Ασία

*🎬 Τι θα δείτε σε αυτό το Βίντεο: 🎬*

Στις "Αντιθέσεις" , μια μεγάλη συζήτηση για την "γυμνή ισχύ"και την "γυμνή μετάβαση", σε ένα νέο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον με παγκόσμιες επιπτώσεις και την άβυσσο του πολεμικού σπιράλ σε Μέση και Δυτική Ανατολή από την μετωπική σύγκρουση που προχώρησαν ΗΠΑ- Ισραήλ έναντι του Ιράν .

Ανοίγουμε για πρώτη φορά μια μεγάλη συζήτηση για την " Θεολογία της Ισχύος" και κατά πόσο αυτή αποτελεί όντως το αόρατο κομμάτι της αμερικανικής γεωστρατηγικής, κατεδαφίζοντας διεθνείς κανόνες και ότι έχει απομείνει στη λειτουργία του διεθνούς δικαίου και των διεθνών σχέσεων…

Πώς συνδέεται η επίθεση στο Ιράν με τις αγγλοσαξονικές και κυρίως τις αμερικανικές γεωπολιτικές θεωρίες και πρακτικές;

Ποιες μπορεί να είναι τόσο οι ορατές όσο και αόρατες, οι άμεσες και διάχυτες σε βάθος χρόνου συνέπειες σε όλο τον κόσμο;

Η γενικευμένη εικόνα «Άγριας Δύσης» , στρατιωτικά, διπλωματικά, στην ενέργεια, τις μεταφορές και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, με την άνοδο των τιμών, την ακρίβεια και την ανυπολόγιστη ανακατανομή πόρων και συνεπειών στην οικονομία

ΙΡΑΝ: ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΚΟΣΜΩΝ ΚΑΙ ΝΟΗΜΑΤΩΝ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Στο «πρόσωπο» του Ιράν βάλλεται σήμερα κάτι περισσότερο από ένα συγκεκριμένο κράτος. Από αυτή την οπτική, το Ιράν δεν εμφανίζεται μόνο ως γεωπολιτικός αντίπαλος, αλλά και ως σύμβολο ενός διαφορετικού τρόπου κατανόησης της πολιτικής και της κοινωνίας.

Η σύγκρουση δηλαδή δεν αφορά μόνο στρατηγικά συμφέροντα ή περιφερειακές ισορροπίες ισχύος. Αφορά και δύο διαφορετικές ανθρωπολογικές και πολιτικές αντιλήψεις για το τι είναι κοινωνία. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ένα μοντέλο που δίνει μεγάλη έμφαση στο άτομο, στα ατομικά δικαιώματα και στις πολλαπλές προσωπικές ταυτότητες. Από την άλλη, κοινωνίες που συνεχίζουν να οργανώνονται γύρω από ισχυρές έννοιες όπως το έθνος, η συλλογική μνήμη, το ιερό και η πολιτισμική συνέχεια. Από αυτή τη σκοπιά, το Ιράν εμφανίζεται ως ένα από τα τελευταία εθνικά οχυρά ενός κόσμου που αντιλαμβάνεται την πολιτική κοινότητα όχι απλώς ως σύνολο ατόμων, αλλά ως ιστορικό σώμα.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στον πυρήνα της ιρανικής πολιτισμικής ταυτότητας βρίσκεται ένα βαθύ ήθος αντίστασης. Από την αρχαία περσική ιστορία μέχρι τη σύγχρονη εποχή, η ιδέα της ανεξαρτησίας απέναντι σε εξωτερικές δυνάμεις αποτελεί κεντρικό στοιχείο της συλλογικής μνήμης του ιρανικού λαού. Η αντίσταση δεν βιώνεται απλώς ως στρατηγική επιλογή, αλλά ως μορφή ιστορικής αξιοπρέπειας και πολιτισμικής αυτοσυνείδησης. Μέσα σε αυτή την παράδοση, η υπεράσπιση της κυριαρχίας, της πίστης και της συλλογικής ταυτότητας συνδέεται με μια βαθύτερη αίσθηση ιστορικής συνέχειας. Γι’ αυτό και για πολλούς Ιρανούς η σημερινή αντιπαράθεση δεν εκλαμβάνεται μόνο ως πολιτική σύγκρουση, αλλά ως συνέχεια μιας μακράς ιστορικής στάσης απέναντι στην εξωτερική επιβολή.

57 + 168 ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Τα 168 μικρά κορίτσια που δολοφονήθηκαν σε ένα σχολείο του Ιράν, δεν αφορούν προφανώς κάποιου είδους «γεωπολιτική εξέλιξη». Πρόκειται για ακόμη ένα ρήγμα στον -όποιο δυτικό- πολιτισμό.

Η Ελλάδα, μια χώρα που βίωσε στην μακρά ιστορική διαδρομή της τόσα τραύματα ενώ ακόμη φέρει ανεπούλωτο το τραύμα των Τεμπών, δεν μπορεί να περιορίζεται σε ανακοινώσεις ισορροπίας. Δεν μπορεί να μιλά για «στρατηγική σταθερότητα» όταν το απόλυτο όριο -η προστασία των παιδιών- έχει ήδη προ πολλού καταρρεύσει.

Γιατί, αν το Κίνημα των Τεμπών σήμανε κάτι, ήταν ότι οι ζωές των παιδιών δεν μπαίνουν σε λογιστική, ότι η απώλεια δεν βαφτίζεται “παράπλευρη” και ότι η ευθύνη δεν διαχέεται στο απρόσωπο.

Και βέβαια αυτή η ηθική δεν μπορεί να σταματά στα σύνορα.

Η Ελλάδα σήμερα βρίσκεται -για μια ακόμη φορά- σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: 

θα είναι χώρα-γέφυρα ή χώρα-προγεφύρωμα;

Θα αναλάβει, επιτέλους, ένα  ρόλο γέφυρας ανθρωπιστικής πρωτοβουλίας απόλυτα συμβατό το πολιτισμικό της κεφάλαιο ή  θα συνεχίσει να λειτουργεί ως στρατιωτικό προγεφύρωμα/εξάρτημα συμμαχιών με τους επικυρίαρχους; 

Η αλήθεια είναι ότι η μέχρι τώρα εξωτερική πολιτική κινείται κυρίως εντός ευρωατλαντικών πλαισίων, χωρίς καμμία δημόσια συζήτηση για το ηθικό και ανθρωπιστικό αποτύπωμα αυτών των επιλογών. Γιατί στην μακρόχρονη λαϊκή μας παράδοση, απ' την Αντιγόνη έως την «Συνάντηση των 6» (Six Nation Peace Initiative) του Ανδρέα Παπανδρέου -για την ειρήνη και τον πυρηνικό αφοπλισμό- η συμμετοχή μας σε στρατιωτικούς σχεδιασμούς που παράγουν τέτοιες τραγωδίες δεν αντιμετωπιζόταν, όπως στη Δύση, ως ένα τεχνικό ζήτημα.

ΤΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΙΑΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ

Να γιατί η εθνική ανεξαρτησία ή η υποτέλεια και η αποικιοκρατία, 

το να ορίζεις τη χώρα σου, την οικονομία σου ή αντιθέτως να σου επιβάλλουν οι άλλοι το εθνικό σου συμφέρον, 

είναι κάτι που θα πρέπει να μας αφορά και η διεκδίκηση της ελευθερίας της πατρίδας είναι υπόθεση του Λαού!

Και δυστυχώς μας προκαλεί θλίψη γιατί χρόνια τώρα προσπαθούν να μας πείσουν ότι η Κύπρος "κείται μακράν"... όταν πρόκειται να την υπερασπιστούμε από τον Τούρκο εισβολέα!

 Όταν πρόκειται όμως για τον εχθρό των συμμάχων μας το Ιράν, που έφτασε να τολμά να απειλεί τις Κυρίαρχες Βρετανικές Βάσεις, 

τότε μπορούμε να στείλουμε ό,τι ποιο σύγχρονο της πολεμικής Αεροπορίας μας και του Ναυτικού μας!

Γερομοριάς 

ΤΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΙΑΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ 

Αντώνης Ανδρουλιδάκης 

Το πλήγμα drone στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι δεν είναι ένα τεχνικό επεισόδιο στρατιωτικής φύσεως. Είναι μια στιγμή αποκάλυψης. Αποκαλύπτει τι σημαίνει για μια μικρή χώρα να λειτουργεί ως προωθημένη στρατιωτική πλατφόρμα μεγάλων δυνάμεων. Αποκαλύπτει το πραγματικό περιεχόμενο της λεγόμενης «γεωπολιτικής αναβάθμισης» και των περιβόητων "συμμαχιών". 

Και, κυρίως, αποκαλύπτει το πολιτικό ζήτημα που αποφεύγουμε συστηματικά: το αίτημα της εθνικής ανεξαρτησίας.

Οι βάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια δεν είναι απλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Αποτελούν κυρίαρχο έδαφος του Η.Β. εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είναι ενεργό τμήμα στρατηγικών σχεδιασμών που συνδέονται με επιχειρήσεις του NATO και με παρεμβάσεις σε ευρύτερες ζώνες σύγκρουσης της Μέσης Ανατολής.

Η Κύπρος δεν αποφασίζει αυτούς τους σχεδιασμούς. Όμως ζει με το ρίσκο τους.

Και όταν μια στρατιωτική υποδομή εντάσσεται σε ευρύτερες συγκρούσεις, παύει να είναι «ουδέτερη παρουσία». Μετατρέπεται σε πιθανό στόχο. Αυτό ακριβώς υπενθύμισε το πλήγμα.

Η «BOUTIQUE» ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Όταν η πολιτική γίνεται lifestyle και η κοινωνία απλό σκηνικό

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

«Είμαι αυτό που είμαι». Το σύνθημα που κάποτε μπορούσε να σημαίνει χειραφέτηση έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία ενσωμάτωσης.

Στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή της αριστεράς, η πολιτική μετατοπίζεται από τη συλλογική αλλαγή –που παραμένει ευχή– προς τη διαχείριση της ταυτότητας. Το άτομο γίνεται project και η κοινωνία σκηνικό. Η εξατομίκευση των πάντων είναι το βασικό της μοτίβο. Η εργασία, η κατανάλωση, η δυστυχία, ακόμη και η πολιτική παρουσιάζονται ως προσωπικές διαδρομές. Αντί για κοινωνικές αντιθέσεις, μιλάμε για προσωπικές επιλογές. Αντί για εκμετάλλευση, για «προκλήσεις». Έτσι η πολιτική χάνει τη συγκρουσιακή της διάσταση και γίνεται ζήτημα ύφους και αυτοπαρουσίασης.

ΣΤΗΝ Ελλάδα αυτό εμφανίζεται συχνά μέσα από έναν αστικό προοδευτισμό που συνδυάζει πολιτικά φιλελεύθερες θέσεις με lifestyle κατανάλωσης: brunch κουλτούρα, ethical brands, vegan trends, οικολογική αισθητική. Ο πολιτικός λόγος είναι υπέρ των κοινωνικών δικαιωμάτων αλλά χωρίς ιδιαίτερη ενασχόληση με εργασιακά ή ταξικά ζητήματα διαμορφώνοντας ένα «προοδευτικό» lifestyle, αλλά πλήρως ενσωματωμένο στην αγορά.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ τύπου urban culture και μεγάλοι πολιτιστικοί φορείς λειτουργούν συχνά ως διαμορφωτές ενός προοδευτικού αλλά συμβατού με την αγορά δημόσιου λόγου: προβάλλουν ζητήματα δικαιωμάτων, ταυτότητας, πολιτιστικής καινοτομίας και κοσμοπολιτισμού, ενώ αποφεύγουν θέματα κοινωνικής ανισότητας, εργασιακής επισφάλειας ή οικονομικής ισχύος/ολιγαρχικών δομών. Παράλληλα, τα μεγάλα ιδρύματα και οι πολιτιστικές χορηγίες συμβάλλουν και σε μια μορφή «ήπιας ηγεμονίας», όπου η πολιτική συζήτηση μετατοπίζεται από τη σύγκρουση και τη διεκδίκηση προς τον πολιτισμό, το event και τη διαχείριση εικόνας. Πρόκειται για ένα οικοσύστημα όπου πολιτισμός, media και αγορά συγκλίνουν σε έναν τρόπο θέασης της κοινωνίας λιγότερο συγκρουσιακό και περισσότερο lifestyle.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ στάση εκφράζεται περισσότερο μέσω επιλογών κατανάλωσης ή ψηφιακής «ηθικής» παρουσίας παρά μέσα από συλλογική δράση ή συνδικαλισμό. Ο ακτιβισμός μετατρέπεται εύκολα σε hashtag, repost με έντονη online δραστηριότητα για κοινωνικά θέματα (δικαιώματα, identity politics κ.λπ.) ή αισθητικό στίγμα και η πολιτική γίνεται ψηφιακή παρουσία.

ΠΟΙΟΣ ΦΟΒΑΤΑΙ (ΑΚΟΜΗ) ΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ;

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

(Για τις αποζημιώσεις που όλοι κάνουν ότι δεν ξεχνούν, αλλά κανείς δεν διεκδικεί πραγματικά)

Οι φωτογραφίες από την Καισαριανή δεν είναι απλώς ιστορικά ντοκουμέντα. Είναι μια "ενοχλητική" υπενθύμιση ότι υπάρχει μια ιστορική οφειλή που παραμένει πολιτικά μετέωρη.

Ότι υπάρχουν νεκροί που τιμώνται συμβολικά, αλλά όχι θεσμικά.

Ότι υπάρχει μια δικαιοσύνη που αναγνωρίζεται ηθικά, αλλά σπάνια διεκδικείται πρακτικά.

Και τότε το ερώτημα γίνεται κάτι πολύ περισσότερο από ιστορικό.

Γιατί η Ελλάδα δεν διεκδικεί με συνέπεια και πολιτική βούληση τις γερμανικές αποζημιώσεις;

Ποιος φοβάται να το κάνει; Και γιατί;

Κάθε χρόνο καταθέσεις στεφάνων, λόγοι, δηλώσεις, συγκίνηση στην εμφάνιστη των συγκλονιστικών φωτογραφιών.

Κάθε τόσο αναφορές στη «θυσία».

Αλλά όταν η συζήτηση φτάνει στις αποζημιώσεις, κάτι αλλάζει:

«Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή», «Θα διαταραχθούν σχέσεις»,  «Υπάρχουν μεγαλύτερες προτεραιότητες», «Δεν είναι ρεαλιστικό».

Η μνήμη καταντάει μια εθυμοτυπική τελετουργία, αποκαθαρμένη από τις διεκδικητικές ευθύνες του παρόντος.

Φαίνεται πως στην Ελλάδα η μνήμη επιτρέπεται μόνο όταν δεν κοστίζει. Όταν δεν γίνεται πολιτική πράξη. Όταν δεν απαιτεί σύγκρουση.

Η αλήθεια είναι πως η  Ελλάδα δεν είναι στρατιωτικά εξαρτημένη από τη Γερμανία, αλλά είναι οικονομικά, θεσμικά, γεωπολιτικά ενταγμένη ή μάλλον υποταγμένη σε ένα πλαίσιο όπου η σύγκρουση θεωρείται αδιανόητο ρίσκο.

ΜΙΑ ΣΗΜΑΙΑ ΠΟΥ ΤΗΝ ΠΑΙΡΝΕΙ Ο ΑΝΕΜΟΣ

Η νευρωτική αποστασιοποίηση από οτιδήποτε ελληνικό. 

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη 

Η επέτειος των Ιμίων δεν επιστρέφει μόνο ως διπλωματικό επεισόδιο ή ως μια κρίση. Επιστρέφει ως καθρέφτης. 

Όχι για το τι χάθηκε τότε, αλλά για το πώς έχουμε μάθει να στεκόμαστε απέναντι στο συλλογικό εαυτό μας.

Η εικόνα της σημαίας που «την πήρε ο άνεμος» δεν είναι απλώς ένα συμβάν. Είναι μια φράση-καταφύγιο. Ένας τρόπος να αποφύγουμε το βλέμμα. Να μη χρειαστεί να πούμε τι έγινε, ποιος αποφάσισε, πώς διαχειριστήκαμε την ευθύνη. Να μην χρειαστεί να ζητήσουμε θεσμική λογοδοσία-επειδή ξέρουμε ότι αυτή δεν θα υπάρξει ποτέ. Να μη χρειαστεί, κυρίως, να μιλήσουμε σοβαρά για το «εμείς». «Να μην μπλέξουμε», αν με εννοείς. Ένα ακόμη "μπάζωμα" της αλήθειας!

Κάπως έτσι, στην μεταπολιτευτική Ελλάδα, η αυτοκριτική -απαραίτητη και υγιής- γλίστρησε αθόρυβα σε κάτι άλλο. 

Σε μια νευρωτική αποστασιοποίηση από οτιδήποτε ελληνικό.

Να μιλήσεις για συλλογικότητα/κοινωνία/λαό -πολύ περισσότερο Έθνος- και να σπεύσεις να προσθέσεις ειρωνεία.

Να μιλήσεις για ιστορία και να νιώθεις ότι πρέπει να απολογηθείς.

Να μιλήσεις για κυριαρχία και να φοβάσαι μήπως χαρακτηριστείς φασίστας.

Σαν να αφαιρείς "μετά βδελυγμίας" το "Ε" από το "ΕΑΜ" και σου μένει μονάχα ένα αμήχανο και μικρό "αμ". 

Δεν πρόκειται για ωριμότητα. Πρόκειται για εσωτερίκευση μιας απαξίωσης που βαφτίστηκε ρεαλισμός ή και πρόοδος.

Όταν ένα συλλογικό σώμα μαθαίνει να βλέπει τον εαυτό του κυρίως μέσα από το βλέμμα των ανώτερων άλλων, τότε η σκέψη του αποικιοποιείται. Όχι το έδαφος - το φαντασιακό.

Η αξία μετριέται με εξωτερικούς δείκτες.

Η σοβαρότητα κρίνεται από ξένες προσδοκίες.

Το πρώτο ερώτημα δεν είναι «τι είμαστε;», αλλά «τι θα πουν;».

Σ’ αυτό το πλαίσιο, η σημαία δεν γίνεται σύμβολο ευθύνης. Δεν γίνεται συν-βολο, που "βάζει/συνδέει μαζί". 

Γίνεται αμηχανία. 

Οπότε, ή θα τη λατρέψει κανείς φετιχιστικά, ή θα αποστρέψει το βλέμμα του για να μη τον παρεξηγήσουν. 

Η νηφαλιότητα εξαφανίζεται.