Οἱ μεγάλοι Πατέρες τῆς Ὀρθοδοξίας, καθώς καί οἱ σημαντικές προσωπικότητες τῆς Ψυχανάλυσης κατά τόν 20ό αἰώνα τονίζουν (ἀπό διαφορετική ὀπτική γωνία, ἀλλά συγκλίνοντας στό τελικό συμπέρασμα) ὅτι ἐνοχές γιά βαριά σφάλματα, τίς ὁποῖες δέν ἀποδέχεται ὁ φορέας τους (ἄτομο ἤ ὀμάδα ἀνθρώπων) καί συνεπῶς δέν ἐπιδιώκει καμμιά ἐξιλέωση (θρησκευτική, ἱστορική, πολιτισμική ) γι’ αὐτές, οὔτε παρέχει οὐδεμία ἀποκατάσταση τῆς δικαιοσύνης πρός τά θύματα τῶν ἐγκλημάτων του(ς), αὐτές οἱ ἐνοχές γίνονται ἐρινύες πού καταστρέφουν τόν ψυχικό κόσμο τους καί μετατρέπονται σέ ἐπιθετικότητα. Αἰσθάνονται βαθιά δυσαρμονία καί δυστυχία μέσα τους καί στρέφονται μέ καταστροφική μανία εἴτε ἐναντίον τοῦ ἑαυτοῦ τους (πχ. ναρκωτικά, ἀλκοολισμός, ἐπικίνδυνα σπόρ) εἴτε ἐναντίον τῶν συνανθρώπων τους.
Δημοσιεύτηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026
Γράφει ο π. Αθανάσιος Παραβάντσος
Ἐπειδή τόν τελευταῖο καιρό ἔχει ἐνταθεῖ στό ἔπακρο ἡ (μονίμως παροῦσα) τουρκική παράνοια, θά ἤθελα νά συμβάλω στή σχετική συζήτηση μέ αὐτή τή σύντομη παρέμβαση.
Καταρχήν, νά ὑπενθυμίσω τό κείμενο πού σοῦ ἔστειλα (καί ἀνέγνωσες στήν ἐκπομπή σου τῆς 7ης Δεκεμβρίου 2025) μέ τίτλο «Ἀπάντηση στήν ἐφημερίδα Τούρκιε» καί τό ὁποῖο ἐπισυνάπτω καί πάλι.
Ἐκεῖ ἀνέλυσα τούς ἀμυντικούς ψυχικούς μηχανισμούς τῆς προβολῆς καί τῆς προβλητικῆς ταύτισης. Ἡ προβολή ἀντιστοιχεῖ σέ μικρομεσαία ψυχοπαθολογία, ἐνῶ ἡ προβλητική ταύτιση ἀντιστοιχεῖ σέ βαριά τοιαύτη. Ἴσως θά βοηθοῦσε νά διαβάσεις στήν ἐκπομπή σου τίς ἐπίμαχες αὐτές ἀναφορές. Εἶναι μονίμως ἐπίκαιρες ὅσον ἀφορᾶ τή συλλογική νοοτροπία τοῦ τουρκικοῦ κράτους.
Σχετικά μέ τό ζήτημα τῆς τουρκικῆς σχιζοφρένειας πού ἔθεσες αὐτές τίς ἡμέρες, τό συνέδεσες μέ τίς ἀντιφάσεις συμπεριφορᾶς καί λόγου. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι μικρομεσαῖες ἀντιφάσεις ἔχει (σέ περιορισμένο βαθμό) ἡ προσωπικότητα ὅλων τῶν ἀνθρώπων, συμπεριλαμβανομένων τῶν ὑγειῶν. Ἄν οἱ ἀντιφάσεις εἶναι ποιοτικά πιό κραυγαλέες καί ποσοτικά ἐντονότερες, τότε κατά πᾶσα πιθανότητα ἀποτελοῦν ἔνδειξη κάποιας παθολογίας, ἀλλά καί πάλι δέν συνδέονται μέ τή σχιζοφρένεια. Συνήθως ἀφοροῦν νευρώσεις καί σέ σοβαρότερες καταστάσεις σχετίζονται μέ διαταραχές προσωπικότητας.
Ἡ σχιζοφρένεια ἀποτελεῖ τήν βαρύτερη κατηγορία ψυχικῶν παθήσεων καί τό κύριο χαρακτηριστικό της εἶναι (ἐντελῶς συνοπτικά) ἡ σύντηξη (ἤ συγχώνευση) (fusion, merger) φαντασίας καί πραγματικότητας. Αὐτό πρακτικά σημαίνει ὅτι γιά τόν σχιζοφρενή ἀσθενή ἡ μοναδική πραγματικότητα πού ὑπάρχει εἶναι ἡ νοσηρή φαντασία του. Ὅλη ἡ ἀνθρωπότητα τῶν 7 δισεκατομμυρίων ἄν συναχθεῖ μπροστά στόν ἀσθενή καί τόν διαβεβαιώσει ὅτι μία νοσηρή φαντασίωσή του (πχ. ὅτι ἐξυφαίνεται μία σατανική σκευωρία ἐναντίον του) εἶναι ἐκτός πραγματικότητας, δέν πρόκειται νά πετύχει τίποτε. Ὁ σχιζοφρενής θά τούς περιγελάσει ὅλους, ἐφόσον ἡ μόνη πραγματικότητα γι’ αὐτόν εἶναι ἡ φαντασία του καί αὐτή κυριαρχεῖ ἀπολύτως πάνω του. Εὐτυχῶς πού στίς μέρες μας ὑπάρχει ἐξελιγμένη ἀντιψυχωσική φαρμακευτική ἀγωγή πού μειώνει αἰσθητά αὐτά τά βαριά συμπτώματα τοῦ ἀσθενοῦς.
Σχετικά μέ τό ζήτημα τῆς τουρκικῆς σχιζοφρένειας πού ἔθεσες αὐτές τίς ἡμέρες, τό συνέδεσες μέ τίς ἀντιφάσεις συμπεριφορᾶς καί λόγου. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι μικρομεσαῖες ἀντιφάσεις ἔχει (σέ περιορισμένο βαθμό) ἡ προσωπικότητα ὅλων τῶν ἀνθρώπων, συμπεριλαμβανομένων τῶν ὑγειῶν. Ἄν οἱ ἀντιφάσεις εἶναι ποιοτικά πιό κραυγαλέες καί ποσοτικά ἐντονότερες, τότε κατά πᾶσα πιθανότητα ἀποτελοῦν ἔνδειξη κάποιας παθολογίας, ἀλλά καί πάλι δέν συνδέονται μέ τή σχιζοφρένεια. Συνήθως ἀφοροῦν νευρώσεις καί σέ σοβαρότερες καταστάσεις σχετίζονται μέ διαταραχές προσωπικότητας.
Ἡ σχιζοφρένεια ἀποτελεῖ τήν βαρύτερη κατηγορία ψυχικῶν παθήσεων καί τό κύριο χαρακτηριστικό της εἶναι (ἐντελῶς συνοπτικά) ἡ σύντηξη (ἤ συγχώνευση) (fusion, merger) φαντασίας καί πραγματικότητας. Αὐτό πρακτικά σημαίνει ὅτι γιά τόν σχιζοφρενή ἀσθενή ἡ μοναδική πραγματικότητα πού ὑπάρχει εἶναι ἡ νοσηρή φαντασία του. Ὅλη ἡ ἀνθρωπότητα τῶν 7 δισεκατομμυρίων ἄν συναχθεῖ μπροστά στόν ἀσθενή καί τόν διαβεβαιώσει ὅτι μία νοσηρή φαντασίωσή του (πχ. ὅτι ἐξυφαίνεται μία σατανική σκευωρία ἐναντίον του) εἶναι ἐκτός πραγματικότητας, δέν πρόκειται νά πετύχει τίποτε. Ὁ σχιζοφρενής θά τούς περιγελάσει ὅλους, ἐφόσον ἡ μόνη πραγματικότητα γι’ αὐτόν εἶναι ἡ φαντασία του καί αὐτή κυριαρχεῖ ἀπολύτως πάνω του. Εὐτυχῶς πού στίς μέρες μας ὑπάρχει ἐξελιγμένη ἀντιψυχωσική φαρμακευτική ἀγωγή πού μειώνει αἰσθητά αὐτά τά βαριά συμπτώματα τοῦ ἀσθενοῦς.
